30 maja 1923 r. urodziła się Ewa Stolarska z d. Piaszczyńska. Była córką Marii z d. Deubel i Edmunda Piaszczyńskiego – współwłaściciela i dyrektora Fabryki Narzędzi Chirurgicznych, Weterynaryjnych i Wyrobów Stalowych Ostrych „Alfons Mann”.
Przed wojną uczęszczała do Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Królowej Jadwigi w Warszawie i była harcerką 14. Warszawskiej Żeńskiej Drużyny Harcerskiej. W czasie wojny na tajnych kompletach uzyskała świadectwo dojrzałości i kontynuowała naukę na Kursach Rysunku Technicznego Zenona Jagodzińskiego oraz Kursach Handlowych Kazimierza Sosnowskiego.
IV klasa Gimnazjum im. Królowej Jadwigi. W pierwszym rzędzie od góry, pierwsza od lewej, stoi Ewa Piaszczyńska. Warszawa, 1938 r. (fot. z zasobu AIPN)
Świadectwo ukończenia przez Ewę Piaszczyńską Gimnazjum im. Królowej Jadwigi (awers). Warszawa, 1938 r. (z zasobu AIPN)
Ewa Piaszczyńska – harcerka 14. Warszawskiej Żeńskiej Drużyny Harcerskiej. Warszawa, 1937 r. (fot. z zasobu AIPN)
Wojenny los
Od 1942 r., pod pseudonimem „Ewa”, była łączniczką 3. batalionu pancernego AK „Golski” oraz łączniczką Jana Zborowskiego „Jastrzębskiego” – późniejszego szefa wywiadu politycznego Delegatury Rządu na Kraj, który w jej pokoju umieścił skrytkę konspiracyjną.
Uczestniczyła w Powstaniu Warszawskim, w czasie którego – 28 sierpnia w budynku Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej – zawarła związek małżeński z Jerzym Stolarskim „Wirem”.
Ewa Piaszczyńska i Jerzy Stolarski na wycieczce w Zalesiu Górnym, 1943 r. (fot. z zasobu AIPN)
Ślub Ewy Piaszczyńskiej i Jerzego Stolarskiego zawarty w czasie powstania warszawskiego w budynku Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Warszawa, 28 sierpnia 1944 r. (fot. z zasobu AIPN)
Po kapitulacji Stolarscy zostali wywiezieni do Stalagu X B Sandbostel. W grudniu 1944 r. Ewę przeniesiono do Stalagu VI C Oberlangen. Po wyzwoleniu obozu wyjechała do Wielkiej Brytanii, gdzie rozpoczęła służbę w Pomocniczej Lotniczej Służbie Kobiet.
Jerzy z kolei dołączył do 2. Korpusu Polskiego we Włoszech, a następnie wraz z nim przeniósł się do Wielkiej Brytanii. W maju 1947 r., m.in. ze względu na sprawy rodzinne, małżonkowie wrócili do Polski.
Grupa ochotniczek Pomocniczej Lotniczej Służby Kobiet z instruktorem (Ewa Stolarska w środkowym rzędzie, trzecia od prawej). Wilmslow, 1945 r. (fot. z zasobu AIPN)
Rozstanie z Wielką Brytanią. Leith, maj 1947 r. (fot. z zasobu AIPN)
Świadectwo dojrzałości Ewy Piaszczyńskiej, wystawione przez Państwowe Liceum im. Królowej Jadwigi w Warszawie 6 grudnia 1947 r. (z zasobu AIPN)
Ewa i Jerzy Stolarscy przed domem w Bukowcu, 1948 r. (fot. z zasobu AIPN)
Łamanie życiorysu
Pod koniec lutego 1949 r. oboje zostali aresztowani przez Urząd Bezpieczeństwa w Warszawie i osadzeni w piwnicach MBP przy ul. Koszykowej, a następnie w więzieniu przy ul. Rakowieckiej. 30 lipca 1950 r. Jerzy zmarł tam na gruźlicze zapalenie opon mózgowych.
Ewę natomiast Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał 15 grudnia 1950 r., na podstawie Dekretu PKWN z 31 sierpnia 1944 r. „o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz zdrajców Narodu Polskiego”, na karę łączną 15 lat pozbawienia wolności, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na 5 lat oraz przepadek mienia na rzecz skarbu państwa za rzekomą współpracę w czasie wojny z Niemcami i pomoc gestapo w likwidowaniu działaczy lewicowych.
Zdjęcie sygnalityczne Ewy Stolarskiej, wykonane w siedzibie MBP w Warszawie w 1949 r. (fot. z zasobu AIPN)
Zdjęcie sygnalityczne Jerzego Stolarskiego, wykonane w siedzibie MBP w Warszawie w 1949 r. (fot. z zasobu AIPN)
W sierpniu 1951 r. przewieziono ją do więzienia w Fordonie, skąd po roku – jako osoba szczególnie „niebezpieczna” dla władzy ludowej – została przeniesiona do więzienia izolacyjnego w Inowrocławiu. W 1955 r. powróciła do Fordonu, który opuściła w maju następnego roku. Na wolności znalazła się w 1956 r. ze zrujnowanym zdrowiem fizycznym i psychicznym, bez męża, ojca i teściowej (zmarli podczas jej pobytu w więzieniu), bez wykształcenia, pracy i majątku.
Dalsze życie
Stopniowo od nowa układała sobie życie. We wrześniu 1965 r. ukończyła bibliotekoznawstwo na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Warszawskiego i w tym kierunku poprowadziła swoją karierę zawodową.
Organizowała m.in. bibliotekę w Centrum Obliczeniowym PAN, w którym następnie brała udział w pracach nad programowaniem maszyn matematycznych. Pracowała w Bibliotece Narodowej i Centralnym Ośrodku Badawczo-Projektowym Budownictwa Przemysłowego „Bistyp”.
Po wprowadzeniu stanu wojennego zgłosiła się do pomocy w Prymasowskim Komitecie Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom. Prowadziła korespondencję krajową oraz przepisywała dokumenty Komitetu.
Ewa Stolarska nigdy więcej nie wyszła za mąż. Zmarła w Warszawie 15 czerwca 2007 r.
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
Promocja albumu „A miało być tak pięknie… Historia Ewy i Jerzego Stolarskich” na spotkaniu podsumowującym rok projektu Archiwum Pełne Pamięci – Warszawa, 2 października 2018 (fot. Sławek Kasper/IPN)
Promocja albumu „A miało być tak pięknie… Historia Ewy i Jerzego Stolarskich” na spotkaniu podsumowującym rok projektu Archiwum Pełne Pamięci – Warszawa, 2 października 2018 (fot. Sławek Kasper/IPN)
Promocja albumu „A miało być tak pięknie… Historia Ewy i Jerzego Stolarskich” na spotkaniu podsumowującym rok projektu Archiwum Pełne Pamięci – Warszawa, 2 października 2018 (fot. Sławek Kasper/IPN)
Promocja albumu „A miało być tak pięknie… Historia Ewy i Jerzego Stolarskich” na spotkaniu podsumowującym rok projektu Archiwum Pełne Pamięci – Warszawa, 2 października 2018 (fot. Sławek Kasper/IPN)
Promocja albumu „A miało być tak pięknie… Historia Ewy i Jerzego Stolarskich” na spotkaniu podsumowującym rok projektu Archiwum Pełne Pamięci – Warszawa, 2 października 2018 (fot. Sławek Kasper/IPN)
