Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

„Antek Rozpylacz”. Antoni Szczęsny Godlewski
Biogram / Biografia

„Antek Rozpylacz”. Antoni Szczęsny Godlewski

Autor: Irena Siwińska
8 sierpnia 1944 r. zginął kpr. Antoni Szczęsny Godlewski (1923–1944), pseudonim „Antek Rozpylacz” – legendarny pogromca „gołębiarzy”, czyli niemieckich snajperów, w Powstaniu Warszawskim.

„Cudzoziemcy w Powstaniu Warszawskim”. Reportaż z wernisażu wystawy, która przybliża losy obcokrajowców biorących udział w powstańczym zrywie polskiej stolicy w 1944 r.

„Doktor Rana”. Hanna Petrynowska
Artykuł

„Doktor Rana”. Hanna Petrynowska

Autor: Kinga Mierzejewska
28 sierpnia powstańcy utracili gmach PWPW. Ewakuacja najciężej rannych z budynku okazała się niemożliwa. Doktor Petrynowska nie chciała opuścić kilkudziesięciu ostatnich pacjentów. Wcześniej zwolniła swoje sanitariuszki i zapewniła, że mogą się wycofać. Zginęła trafiona odłamkiem granatu. Po jej śmierci Niemcy wymordowali wszystkich rannych.
„Godzina W”. Decyzja
Artykuł

„Godzina W”. Decyzja

Autor: Włodzimierz Suleja
Według pierwotnych planów, formułowanych na przełomie 1943 r. i 1944 r., Warszawa z „Planu Burza” została wyłączona. Walkę o stolicę dowództwo Armii Krajowej zamierzało podjąć tylko w przypadku wezwania do powszechnego powstania.
„Godzina W”. Walka
Artykuł

„Godzina W”. Walka

Autor: Włodzimierz Suleja
Godzina „W”, której początek dowództwo AK wyznaczyło na 1 sierpnia o godzinie 17.00, w istocie zaczęła się o kilka godzin wcześniej od pojedynczych starć, związanych z mobilizacją oddziałów powstańczych.
„Katarzyna”, czyli Irena Kwiatkowska w Powstaniu Warszawskim
Artykuł

„Katarzyna”, czyli Irena Kwiatkowska w Powstaniu Warszawskim

Autor: Soraya Kuklińska
Irena Kwiatkowska – znakomita aktorka, kojarzona z wielu genialnych ról filmowych i teatralnych, a także z kabaretów. Kwestię z „Czterdziestolatka” „Ja jestem kobieta pracująca, żadnej pracy się nie boję” znają wszyscy. Jednak niewiele osób łączy ją z Powstaniem Warszawskim.
„Leć dzisiaj ze mną w morzu chmur…”. Liberator z Wysiołka Luborzyckiego
Artykuł

„Leć dzisiaj ze mną w morzu chmur…”. Liberator z Wysiołka Luborzyckiego

Autor: Marcin Chorązki
1 sierpnia 1944 r. wybuchło w Warszawie powstanie. Dla wielu alianckich polityków i dowódców było ono zaskoczeniem. Powstał problem: jak pomóc walczącym żołnierzom Polski Podziemnej? Czy Józef Stalin pozwoli na współpracę Armii Czerwonej z Armią Krajową?
„Marat” z patrolu „Wani”
Artykuł

„Marat” z patrolu „Wani”

Autor: Waldemar Grabowski
Archiwum IPN przechowuje niezwykle interesujące materiały dotyczące żołnierzy Polski Podziemnej aresztowanych w latach 1944–1945 i wywiezionych do Związku Sowieckiego. Wśród nich możemy odnaleźć kilka dokumentów na temat Edwarda Majcherczyka (1918–2006).

„Masa ludzi poginęła, wezwali mnie, że mam się tam zgłosić na Kilińskiego. Ja tam przyszłam, Matko święta, to przecież po ulicy nie można było iść, leżały trupy. Stare Miasto miało swego krwawego konia trojańskiego...” – wspomina Hanna Zawistowska- Nowińska

Autor: Hanna Zawistowska- Nowińska

„Mieszkałem w czasie okupacji na Starym Mieście na ulicy Sapieżyńskiej, która całkowicie w czasie powstania została zniszczona. Jak byłem tam wielokrotnie w Warszawie, to po odbudowaniu zupełnie nie przypomina tego, co było przed wojną” - opowiada Zbigniew Grochowski.

Autor: Zbigniew Grochowski
„Monter”: dowódca Powstania Warszawskiego
Biogram / Biografia

„Monter”: dowódca Powstania Warszawskiego

Autor: Katarzyna Utracka
Wielu odwiedzających Muzeum Powstania Warszawskiego jest przekonanych, że siłami polskimi w powstaniu dowodził gen. Tadeusz Komorowski „Bór”, dowódca Armii Krajowej. Jest to przeświadczenie błędne. Dowódcą Powstania Warszawskiego był gen. Antoni Chruściel „Monter”, komendant Okręgu Warszawa AK.
„Polacy! Boże! Polacy!”. Wyzwolenie obozu w Oberlangen
Artykuł

„Polacy! Boże! Polacy!”. Wyzwolenie obozu w Oberlangen

Autor: Wojciech Kujawa
Polki, uczestniczki Powstania Warszawskiego, które trafiły do Stalagu VI C, znajdowały się w szczególnie ciężkiej sytuacji. Tym większa była ich radość, gdy przez druty dostrzegły pierwsze alianckie czołgi – należące, jak się okazało, do 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka.
„Pomoc dla Warszawy to nie jałmużna”. Popowstańczy wysiedleńcy w Krakowie w 1944 r.
Artykuł

„Pomoc dla Warszawy to nie jałmużna”. Popowstańczy wysiedleńcy w Krakowie w 1944 r.

Autor: Anna Czocher
Podpisana 2 października 1944 r. kapitulacja oznaczała koniec Powstania Warszawskiego. Warszawa nie zaznała jednak spokoju, a jej mieszkańcy zostali zmuszeni przez Niemców do opuszczenia miasta. Okupant skierował większość wysiedleńców do obozów przejściowych, głównie obozu w Pruszkowie.

„Przystanek Historia” w Radiu Warszawa: Dlaczego Powstanie Warszawskie, a nie powszechne? Audycja z udziałem dyrektora warszawskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej dr. Tomasza Łabuszewskiego

Autor: Tomasz Łabuszewski

„Przystanek Historia” w Radiu Warszawa: Dowódcy Powstania Warszawskiego. Audycja z udziałem Michała Zarychty z Biura Badań Historycznych IPN w Warszawie

„Przystanek Historia” w Radiu Warszawa: Odegrały wielką rolę w Powstaniu Warszawskim. Audycja z udziałem Magdaleny Poręby z Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Warszawie

Autor: Magdalena Poręba

„Przystanek Historia” w Radiu Warszawa: Poruszają serca. Powstańcze Anioły. Audycja z udziałem Marcina Łaszczyńskiego z Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN

Autor: Marcin Łaszczyński

„Przystanek Historia” w Radiu Warszawa: Ruszyli na pomoc walczącym powstańcom. Audycja z udziałem Andrzeja Kryńskiego z Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Warszawie

Autor: Andrzej Kryński
„Tu była Zosia Krauzów…”. Kobiece ofiary zbrodni w Pomiechówku
Artykuł

„Tu była Zosia Krauzów…”. Kobiece ofiary zbrodni w Pomiechówku

Autor: Dorota Grzechocińska
W niedzielę 30 lipca 1944 r., na 2 dni przed rozpoczęciem Powstania Warszawskiego, Niemcy zamordowali w Forcie III Pomiechówek około 280 Polaków. Byli to głównie żołnierze Armii Krajowej oraz osoby podejrzane o działalność w ruchu oporu.
„Wacek” Micuta
Biogram / Biografia

„Wacek” Micuta

Autor: Soraya Kuklińska
W pierwszych dniach Powstania Warszawskiego w ręce żołnierzy „Radosława” wpadły dwa czołgi PzKpfw V Panther. Znajdujący się niedaleko Wacław Micuta, prowadzący wcześniej konspiracyjne szkolenia samochodowe, został wyznaczony na dowódcę Plutonu Pancernego.
„Władka” – łączniczka „Parasola”
Biogram / Biografia

„Władka” – łączniczka „Parasola”

Autor: Soraya Kuklińska
Miała piękny uśmiech, który sprawiał, że wszystko wydawało się prostsze. Była łączniczką, sanitariuszką i strzelcem w batalionie „Parasol” podczas Powstania Warszawskiego. Jej uśmiechnięte zdjęcie jest powszechnie znane, ale niewiele osób wie, że za tą radością krył się ból i przerażenie.
„Żołnierzom Polski Podziemnej kontynuatorzy idei niepodległościowych”, czyli niezależne obchody 35. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego
Artykuł

„Żołnierzom Polski Podziemnej kontynuatorzy idei niepodległościowych”, czyli niezależne obchody 35. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego

Autor: Grzegorz Majchrzak
Sukces obchodów 60. rocznicy odzyskania niepodległości Polski zachęcił działaczy opozycji do celebrowania kolejnych ważnych wydarzeń z historii naszego kraju. Jednym z nich była 35. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego.
<i>Widziałem groby katyńskie w 1942 roku…</i> Świadectwo Henryka Troszczyńskiego
Wspomnienie

Widziałem groby katyńskie w 1942 roku… Świadectwo Henryka Troszczyńskiego

Autor: Tomasz Sikorski
Wiosną 1940 roku NKWD strzałem w tył głowy zamordowało około 22 tysięcy polskich obywateli. Sowieci zgładzili w ten właśnie sposób m.in. ponad 14 i pół tysiąca oficerów Wojska Polskiego i funkcjonariuszy Policji Państwowej.
1944: nowe zniewolenie
Artykuł

1944: nowe zniewolenie

Autor: Maciej Korkuć
Karta atlantycka stała się fundamentem określającym cele obozu państw alianckich w II wojnie światowej. Te stwierdzenia – uwzględniające prawa do wolności i suwerenności narodów – miały być dowodem moralnej wyższości obozu aliantów nad państwami Osi, które niosły innym narodom zniewolenie i podporządkowanie silniejszym.
Akcja „Burza” i Powstanie Warszawskie
Artykuł

Akcja „Burza” i Powstanie Warszawskie

Autor: Marek Gałęzowski
Wycofywanie się wojsk niemieckich z ZSRS od sierpnia 1943 r. i zbliżanie Armii Czerwonej do ziem polskich zmuszało dowództwo AK do podjęcia decyzji o formie wystąpienia zbrojnego przeciw Niemcom.
Andrzej Romocki (1923–1944)
Biogram / Biografia

Andrzej Romocki (1923–1944)

Autor: Ewa Wójcicka
Poległ w Powstaniu Warszawskim, dowodząc 2. kompanią „Rudy” w batalionie „Zośka”. Kilkukrotnie ranny, walczył na Woli, Starym Mieście i Czerniakowie. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari i dwukrotnie (za życia i pośmiertnie) Krzyżem Walecznych.
Antoni Chruściel „Monter”
Biogram / Biografia

Antoni Chruściel „Monter”

Autor: Andrzej Chmielarz
Wbrew powszechnemu i utrwalonemu przekonaniu, powstańczą walką w Warszawie kierował dowódca Okręgu AK Warszawa gen. Antoni Chruściel „Monter”, a nie gen. Tadeusz Komorowski „Bór”.
Béla Lengyel (1897-1988). Węgierski generał a Powstanie Warszawskie
Biogram / Biografia

Béla Lengyel (1897-1988). Węgierski generał a Powstanie Warszawskie

Autor: Maria Zima-Marjańska
Węgry były w okresie II wojny światowej sojusznikami III Rzeszy. Jednocześnie rząd w Budapeszcie nie wypowiedział wojny Polsce i z uwagi na tradycję braterstwa udzielił pomocy tysiącom polskich uchodźców cywilnych i wojskowych, którzy od 18 września 1939 r. przekraczali wspólną granicę polsko-węgierską. Największa próba braterstwa miała jednak nadejść latem 1944 r.
Biało-czerwone opaski powstańcze w zbiorach Archiwum IPN
Artykuł

Biało-czerwone opaski powstańcze w zbiorach Archiwum IPN

Autor: Ewa Wójcicka
W pierwszych dniach walk powstańcy nosili polskie przedwojenne mundury wojskowe lub zdobyte umundurowanie niemieckie. Także cywilną odzież. Elementem łączącym i wyróżniającym powstańców była opaska w narodowych barwach.
Biało-czerwony ślad. Jan Rodowicz „Anoda” (1923–1949)
Biogram / Biografia

Biało-czerwony ślad. Jan Rodowicz „Anoda” (1923–1949)

Autor: Jarosław Wróblewski
Pełen uroku osobistego, dusza towarzystwa, imponował odwagą, brawurą, błyskotliwością i niekonwencjonalnymi pomysłami. Jego barwne życie przekreśliła nieoczekiwana śmierć, która jest nierozwikłaną do dziś tajemnicą. Pozostawił jednak po sobie trwały, biało-czerwony ślad w polskiej historii.
Biuro Odbudowy Stolicy
Artykuł

Biuro Odbudowy Stolicy

Autor: Aneta Nisiobęcka
Zburzona przez okupanta niemieckiego Warszawa, po wojnie powstawała z ruin dzięki wysiłkowi mieszkańców.
Bolesław Kontrym „Żmudzin” – życie i śmierć dla Polski
Biogram / Biografia

Bolesław Kontrym „Żmudzin” – życie i śmierć dla Polski

Autor: Marek Hańderek
Bolesław Kontrym urodził się 27 sierpnia 1898 r. w majątku Zatruce na Wołyniu, w rodzinie o szlacheckich korzeniach i tradycjach walk o niepodległość.
Byłem szczurem kanałowym. Młodzi Powstańcy Warszawscy pod ulicami walczącej stolicy
Artykuł

Byłem szczurem kanałowym. Młodzi Powstańcy Warszawscy pod ulicami walczącej stolicy

Autor: Bogusław Kamola
Relacja Bogusława Kamoli ps. „Hipek” – 14-letniego podczas Powstania żołnierza AK walczącego w 227 plutonie harcerskim („Szczury Kanałowe”) – stanowi źródło wiedzy o powstańczej łączności kanałowej, a zarazem, pośrednio, demaskuje komunistyczną dezinformację prowadzoną przy użyciu kliszy „Kanał”.
Cicha Noc, Heilige Nacht
Artykuł

Cicha Noc, Heilige Nacht

Autor: Joanna Hytrek-Hryciuk
Po upadku Powstania Warszawskiego do niewoli trafiło blisko trzy tysiące kobiet. Niemiec. Grupie dziewięćdziesięciu z nich przypadło świętować Wigilię w transporcie pomiędzy obozami. Kolędy i pastorałki śpiewały… razem z konwojującymi je żołnierzami.
Cywilna łączność radiowa w Powstaniu Warszawskim
Artykuł

Cywilna łączność radiowa w Powstaniu Warszawskim

Autor: Waldemar Grabowski
W kontaktach Rządu RP na uchodźstwie z Delegatem Rządu na Kraj i Komendą Główną AK w czasie Powstania Warszawskiego ważną rolę odgrywały cywilne stacje radiowe.
Danuta Szaflarska. Aktorka z barykady
Biogram / Biografia

Danuta Szaflarska. Aktorka z barykady

Autor: Katarzyna Adamów
6 lutego 1915 r. w Kosarzyskach na Sądecczyźnie, w rodzinie nauczycieli, urodziła się Danuta Szaflarska – aktorka filmowa i teatralna, uczestniczka powstania warszawskiego ps. "Młynarzówna".
Delegatura Rządu na Kraj w czasie Powstania Warszawskiego
Artykuł

Delegatura Rządu na Kraj w czasie Powstania Warszawskiego

Autor: Stefan Pawłowski
Gdy nad Warszawą pojawiły się samoloty sowieckie, przerwano rozmowy kapitulacyjne. Rosjanie nie przyszli jednak powstańcom z pomocą.
Dom utracony
Artykuł

Dom utracony

Autor: Tomasz Sikorski
Moja babcia ze strony mamy dobrze wyszła za mąż. Dziadek był obrotnym, pracowitym handlowcem. Dorobił się kilku nieruchomości mieszkalnych i użytkowych, w kilku salonach prowadził sprzedaż luksusowych mebli oraz „towarów kolonialnych” – delikatesów i win. Podczas Powstania Warszawskiego dziadkowie stracili wszystkie nieruchomości i ruchomości. Z dużego na tamte czasy majątku ocalało zaledwie kilka przedmiotów cudem uratowanych przez babcię.
Dzieci w Powstaniu Warszawskim
Artykuł

Dzieci w Powstaniu Warszawskim

Autor: Ewa Wójcicka
Miały po 10-12 lat lub trochę więcej. Walczyły w Powstaniu Warszawskim, pełniąc przede wszystkim role łączników, przenosząc pocztę oraz rozkazy. Niejednokrotnie narażały swoje życie przebywając na pierwszej linii frontu przeciwko Niemcom.
Egzekucja na pruszkowskiej żwirowni – odwet za Powstanie Warszawskie
Artykuł

Egzekucja na pruszkowskiej żwirowni – odwet za Powstanie Warszawskie

Autor: Maria Zima-Marjańska
W 1944 r. w Pruszkowie niemiecki okupant dokonał wielu egzekucji, zarówno na miejscowej ludności, jak i na wypędzonych do obozu przejściowego Dulag 121 Pruszków warszawiakach.
Eksterminacja osadzonych w więzieniu mokotowskim 2 sierpnia 1944 roku
Artykuł

Eksterminacja osadzonych w więzieniu mokotowskim 2 sierpnia 1944 roku

Autor: Barbara Świtalska-Starzeńska
Na terenie więzienia na Mokotowie przy ul. Rakowieckiej 37 w Warszawie 2 sierpnia 1944 r. rozpoczęła się akcja mordowania osadzonych przeprowadzona przez niemieckich esesmanów.
Erich von dem Bach-Zelewski
Biogram / Biografia

Erich von dem Bach-Zelewski

Autor: Anna Zechenter
Powoływał się na rycerski kodeks honorowy, przesłuchiwany przez prokuratora z Polski, przyznawał się do polskich korzeni. Generał Waffen-SS i policji Erich von dem Bach-Zelewski, odpowiedzialny za zagładę powstańczej Warszawy i masakrę dziesiątków tysięcy jej mieszkańców, nigdy nie odpowiedział za to przed sądem.
Eugeniusz Lokajski
Biogram / Biografia

Eugeniusz Lokajski

Autor: Bartłomiej Jaworski
Ponad czterdziestu polskich olimpijczyków straciło życie podczas II wojny światowej. 25 września 1944 r. ich los podzielił Eugeniusz Lokajski, wszechstronnie utalentowany lekkoatleta, uczestnik Igrzysk w Berlinie. Miał 35 lat.
Ewa Faryaszewska. Kapral z warkoczem
Artykuł

Ewa Faryaszewska. Kapral z warkoczem

Autor: Kinga Mierzejewska
Piękna, dwudziestoczteroletnia dziewczyna z grubym warkoczem przerzuconym przez ramię. Kim była zjawiskowa „Muza z Powstania Warszawskiego”?
Ewa i Jerzy Stolarscy
Artykuł

Ewa i Jerzy Stolarscy

Autor: Wojciech Kujawa
Ewa Stolarska uczestniczyła w Powstaniu Warszawskim, w czasie którego – 28 sierpnia w budynku Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej – zawarła związek małżeński z Jerzym Stolarskim „Wirem”. Po powrocie z niewoli oboje zostali aresztowani, Jerzy zmarł w więzieniu 30 lipca 1950 r.
Exodus powstańczej Warszawy. <i>Durchgangslager 121 Pruszków</i>
Artykuł

Exodus powstańczej Warszawy. Durchgangslager 121 Pruszków

Autor: Maria Zima-Marjańska
Zakładane przez niemieckiego okupanta obozy przejściowe służyły pośrednio i bezpośrednio działaniom mającym na celu eksterminację polskich obywateli. Te, do których spędzano przesiedlaną i wysiedlaną ludność, służyły przede wszystkim pozyskaniu jak największej liczby osób zdolnych do pracy w Rzeszy.
Generał brygady Jan Podhorski – powstaniec warszawski
Biogram / Biografia

Generał brygady Jan Podhorski – powstaniec warszawski

Autor: Paweł Głuszek
Urodził się w 1921 roku w Budzyniu. W 1933 roku wstąpił do Związku Harcerstwa Polskiego, a w 1939 roku, kiedy wybuchła wojna, zgłosił się jako ochotnik do batalionu Obrony Narodowej „Opalenica”.
Ginąca Warszawa (1939, 1944) w obiektywie Henryka Śmigacza
Biogram / Biografia

Ginąca Warszawa (1939, 1944) w obiektywie Henryka Śmigacza

Autor: Joanna Dardzińska
Henryk Śmigacz był fotografem i fotoreporterem, który dokumentował zarówno obronę Warszawy we wrześniu 1939 r. jak i Powstanie Warszawskie. W kadrze utrwalił zarówno płonący Zamek Królewski, jak i barykady na placu Grzybowskim i zgliszcza PAST-y.
Godzina „W”. Pogotowie w oddziale
Wspomnienie

Godzina „W”. Pogotowie w oddziale

Autor: Anna Szarzyńska-Rewska
W ostatnim tygodniu lipca 1944 r. wzrosło w Warszawie napięcie spowodowane udaną i szybką ofensywą wojsk sowieckich w kierunku stolicy.
Harcerz w służbie kanałowej. Jerzy Szletyński (1927–2015)
Artykuł

Harcerz w służbie kanałowej. Jerzy Szletyński (1927–2015)

Autor: Paweł Wąs
12 sierpnia 1944 r. harcerski 227. pluton trafił na linię walk, przydzielony do zgrupowania „Żyrafa” obwodu „Żywiciel” na Żoliborzu. 19 sierpnia rozpoczęto służbę kanałową. Chłopcy stanowili ubezpieczenie dla głównych patroli powstańczych poruszających się kanałami. Służba była ciężka z uwagi na ciemność, brak powietrza, potworny smród, utratę rachuby czasu.
Henryk Czapczyk (1922-2010). Poznaniak, piłkarz, patriota
Artykuł

Henryk Czapczyk (1922-2010). Poznaniak, piłkarz, patriota

Autor: Marcin Jurek
Henryk Czapczyk był jednym z najbardziej znanych piłkarzy w historii poznańskiego futbolu. Mistrz Polski z Wartą, następnie w Lechu współtworzył słynny tercet A-B-C.

Henryk Śmigacz – fotograf walczącej stolicy. Artysta fotograf, człowiek nietuzinkowy, kochający życie, niezwykle interesujący i barwny.

Autor: Joanna Dardzińska, Rafał Dudkiewicz
Ignacy Tłoczyński. Z kortu tenisowego do 2. Korpusu gen. Władysława Andersa
Artykuł

Ignacy Tłoczyński. Z kortu tenisowego do 2. Korpusu gen. Władysława Andersa

Autor: Ewelina Ślązak
Szczególnie brutalna natura II wojny światowej przerwała wiele obiecujących karier i wyrządziła niepowetowane straty nie tylko rodzimemu sportowi, ale i samym sportowcom. Tym bardziej budująca wydaje się historia Ignacego Tłoczyńskiego – tenisisty, konspiratora i powstańca – który szczęśliwie przebrnął przez wojenną zawieruchę i powrócił po wojnie na korty Wimbledonu.
Jak uczyć o Powstaniu Warszawskim?
Artykuł

Jak uczyć o Powstaniu Warszawskim?

Autor: Łukasz Michalski
Oszałamiający sukces Muzeum Powstania Warszawskiego uczynił ze zrywu niepodległościowego temat popularny, by nie rzec, niemal obowiązkowy. Pojawienie się na polskiej mapie kulturalnej jednej – i to warszawskiej, nie ogólnopolskiej – instytucji zmieniło naszą historyczną świadomość bardzo głęboko.

Jak wielu Wielkopolan walczyło w Powstaniu Warszawskim? Dlaczego tak wielu z nich w czasie wojny znalazło się w Warszawie? W których oddziałach było ich najwięcej? Jak wielu z nich zginęło?

Jan Olszewski: moje doświadczenia z 1 i 2 sierpnia 1944 roku
Artykuł

Jan Olszewski: moje doświadczenia z 1 i 2 sierpnia 1944 roku

Autor: Justyna Błażejowska [redakcja]
Dzisiaj chciałbym coś powiedzieć w związku z fragmentem opublikowanych w 2013 r. wspomnień Karola Modzelewskiego. Mianowicie, jak pamiętam dzień 1 sierpnia [1944 r.]. A pamiętam doskonale, chociaż miałem czternaście lat. Pierwsze takie przeżycie… Pozostało we mnie na zawsze i odbijało się szczególnie w dramatycznych sytuacjach.
Janusz Kazimierz Zawodny. Wychowała go Armia Krajowa
Artykuł

Janusz Kazimierz Zawodny. Wychowała go Armia Krajowa

Autor: Jarosław Tęsiorowski
O prawdę o Zbrodni Katyńskiej upominał się z taką samą stanowczością, z jaką system komunistyczny nazywał zbrodniczym. Wbrew poprawności politycznej panującej wśród elit intelektualnych Zachodu stawiał śmiałe, ale – jak się z czasem okazywało – trafne diagnozy geopolityczne.
Kamień na kamieniu. Zniszczenie Warszawy po Powstaniu Warszawskim
Artykuł

Kamień na kamieniu. Zniszczenie Warszawy po Powstaniu Warszawskim

Autor: Agnieszka Wygoda
9 października 1944 roku Reichsführer-SS Heinrich Himmler wydał rozkaz zburzenia Warszawy. W rezultacie stała się ona najbardziej zniszczonym w czasie II wojny światowej miastem. Było to również wypełnienie znanej od lat i modyfikowanej przez niemieckich architektów koncepcji wyburzenia stolicy Polski.
Kanały w Powstaniu Warszawskim
Artykuł

Kanały w Powstaniu Warszawskim

Autor: Ewa Wójcicka
Kanały – dla jednych oznaczające życie, dla drugich śmierć – były w okresie Powstania Warszawskiego często jedynym szlakiem komunikacyjnym umożliwiającym ewakuację walczących oraz ludności cywilnej. Tędy przenoszono rozkazy, pocztę oraz broń i leki.
Kapitulacja Mokotowa
Artykuł

Kapitulacja Mokotowa

Autor: Anna Lasek
27 września 1944 r. o godzinie 10 Mokotów skapitulował. Decyzję tę poprzedziły dramatyczne walki w dzielnicy, w konsekwencji których Niemcy bardzo brutalnie rozprawiali się z ludnością cywilną i powstańcami.
Kobiety w Powstaniu Warszawskim
Artykuł

Kobiety w Powstaniu Warszawskim

Autor: Ewa Wójcicka
Spoglądają na nas ze zdjęć. Przewijają się w powstańczych piosenkach. Powracają nieustannie we wspomnieniach i relacjach. Bez tysięcy kobiet, które czynnie przyłączyły się do sierpniowego zrywu, nie można nawet wyobrazić sobie Powstania Warszawskiego.
Kobiety w służbie Polsce
Artykuł

Kobiety w służbie Polsce

Autor: Katarzyna Adamów
Już od początku XX wieku czynnie upominały się o prawa wyborcze oraz o pełny dostęp do kultury, edukacji i pracy zawodowej. Realizację postulatów pokrzyżował wybuch II wojny światowej. W tych ciężkich czasach kobiety podjęły trud walki nie tylko o przetrwanie swoje i bliskich, ale także walki o wolność i niepodległość Ojczyzny.
Komendanci obwodów powstańczej Warszawy
Artykuł

Komendanci obwodów powstańczej Warszawy

Autor: Michał Zarychta
Powstanie Warszawskie ma swoich bohaterów pierwszoplanowych – są nimi powstańcy, którzy walczyli z bronią w ręku. W dyskusjach o przyczynach wybuchu padają nazwiska gen. Tadeusza Komorowskiego „Bora” i komendanta Okręgu Warszawa Armii Krajowej płk. Antoniego Chruściela „Montera”. W ich cieniu pozostają komendanci obwodów kierujący walką na terenie warszawskich dzielnic.
Krzysztof Kamil Baczyński
Artykuł

Krzysztof Kamil Baczyński

Autor: Katarzyna Starosielec
Krzysztof Kamil Baczyński – poeta i żołnierz, który oddał życie za swoją ojczyznę, stał się patronem wielu szkół, drużyn harcerskich, ulic. Poległ czwartego dnia Powstania Warszawskiego, na posterunku w Pałacu Blanka.
Ksiądz Jan Zieja w II RP i podczas II wojny światowej – kapłan ubogich i żołnierzy
Artykuł

Ksiądz Jan Zieja w II RP i podczas II wojny światowej – kapłan ubogich i żołnierzy

Autor: Tomasz Roguski
Kapłan, społecznik, żołnierz i obrońca uciśnionych. W dwudziestoleciu międzywojennym ks. Zieja włączył się w działalność społeczną, a w czasie wojny związał się z Polskim Państwem Podziemnym i poświęcał się najbardziej prześladowanym przez okupantów.
Lekarze Powstania Warszawskiego. Józef Ignacy Wiloch (1897-1962)
Biogram / Biografia

Lekarze Powstania Warszawskiego. Józef Ignacy Wiloch (1897-1962)

Autor: Artur Kuprianis
Kiedy w 1951 r. Informacja Wojskowa torturowała i przesłuchiwała Józefa Wilocha, zupełnie nie liczyło się, że w trakcie Powstania Warszawskiego z narażeniem życia ratował zdrowie żołnierzy i cywilów.
Lekarze powstania warszawskiego. Stanisław Ankudowicz (1890-1960)
Biogram / Biografia

Lekarze powstania warszawskiego. Stanisław Ankudowicz (1890-1960)

Autor: Artur Kuprianis
Jednym z ponad 1200 bohaterskich lekarzy Powstania Warszawskiego był płk dr Stanisław Ankudowicz, komendant szpitala polowego przy ul. Hożej 24/26. Prowadzony przez niego punkt opatrunkowy działał do ostatniego dnia powstania.
Los dzieci w Powstaniu Warszawskim
Artykuł

Los dzieci w Powstaniu Warszawskim

Autor: Soraya Kuklińska
Gdy myślimy o Powstaniu Warszawskim, mamy przed oczami bohaterskich powstańców, którzy poświęcali zdrowie i życie dla wolności. Skojarzenie słuszne i prawdziwe, ale powstanie to nie tylko ludzie walczący na barykadach. To również cisi bohaterowie, jak cywile czy dzieci.
Maria Kwaśniewska (1913–2007)
Biogram / Biografia

Maria Kwaśniewska (1913–2007)

Autor: Ewa Wójcicka
Jej talent sportowy odkrył Ludwik Szumlewski, nauczyciel wychowania fizycznego (późniejszy trener Łódzkiego Klubu Sportowego, spiker radiowy). Stało się to przypadkiem, kiedy jako nastoletnia dziewczyna, ubrana w szkolny mundurek, obserwowała starsze koleżanki skaczące w dal. Postanowiła sama spróbować. Efekt zadziwił Szumlewskiego. Tym bardziej, że nie miała sportowego obuwia.
Matka Boska Armii Krajowej
Artykuł

Matka Boska Armii Krajowej

Autor: Ewelina Ślązak
W czasie II wojny światowej, w tym podczas Powstania Warszawskiego, powstało wiele obrazów przedstawiających martyrologię narodu polskiego. Dzieje jednego z nich, obrazu Matka Boska Armii Krajowej Ireny Pokrzywnickiej, do dziś są znane nielicznym.
Miasto skazane na śmierć
Artykuł

Miasto skazane na śmierć

Autor: Paulina Gołębiewska
Furia, z którą Adolf Hitler odnosił się do Warszawy, osiągnęła apogeum w 1944 r., gdy z lubością miał pokazywać swoim gościom w Wilczym Szańcu zdjęcia systematycznie wyburzanego miasta.
Mieszkańcy Pomorza i Kujaw w Powstaniu Warszawskim
Artykuł

Mieszkańcy Pomorza i Kujaw w Powstaniu Warszawskim

Autor: Izabela Mazanowska
Powstanie Warszawskie, jedno z najbardziej doniosłych i równocześnie najtragiczniejszych wydarzeń w najnowszej historii Polski jest nieustannie przedmiotem badań i dociekań. Mimo to wiele wątków pozostaje nierozpoznanych.
Mikołajczyk za, Sosnkowski przeciw. Władze na uchodźstwie wobec Powstania Warszawskiego
Artykuł

Mikołajczyk za, Sosnkowski przeciw. Władze na uchodźstwie wobec Powstania Warszawskiego

Autor: Tomasz Czapla
Jeden na wszystkich, wszyscy na jednego – ten sparafrazowany cytat z Trzech muszkieterów Aleksandra Dumasa dobrze oddaje sytuację, w jakiej znalazł się latem 1944 r. Naczelny Wódz gen. Kazimierz Sosnkowski.
Mira Zimińska-Sygietyńska. Aktorka w cieniu wojennej tragedii
Biogram / Biografia

Mira Zimińska-Sygietyńska. Aktorka w cieniu wojennej tragedii

Autor: Wojciech Kujawa
26 stycznia 1997 r. w Warszawie zmarła Mira Zimińska-Sygietyńska. W II RP była wielką gwiazdą polskiej sceny i filmu. Pasmo jej sukcesów przerwał wybuch II wojny światowej. Okupację przeżyła w Warszawie. W 1948 r. wspólnie z Tadeuszem Sygietyńskim założyli Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze”.
Na Starówce i w Śródmieściu
Wspomnienie

Na Starówce i w Śródmieściu

Autor: Marceli Porowski
Byłem przeciwny ubarwianiu rzeczywistości, uważając, że to działa na krótką metę – wspominał prezydent powstańczej Warszawy.
Najistotniejsza cząstka duszy zbiorowej Batalionu. Hm. kpt. Eugeniusz Stasiecki „Piotr Pomian” (1913-1944)
Biogram / Biografia

Najistotniejsza cząstka duszy zbiorowej Batalionu. Hm. kpt. Eugeniusz Stasiecki „Piotr Pomian” (1913-1944)

Autor: Marek Pietruszka
Eugeniusz Stasiecki był postacią wybitną, potrafiącą podporządkować swoje życie wartościom, bez wahania rzucić na szalę swój los w godzinie próby. Stał się symbolem heroizmu harcerzy w okresie okupacji niemieckiej. Kawaler Orderu Wojennego Virtuti Militari, awansowany pośmiertnie do stopnia kapitana. Po wojnie wielokrotnie jego imię nosiły drużyny harcerskie w kraju i za granicą.
Najmłodsi powstańcy warszawscy w szeregach formacji wojskowych
Artykuł

Najmłodsi powstańcy warszawscy w szeregach formacji wojskowych

Autor: Agnieszka Szajewska
Byli po prostu mieszkańcami Warszawy. Nie musieli być powstańcami, a jednak zdecydowali się nimi zostać. Chłopcy, którzy uczestniczyli w walkach o stolicę, przeprowadzali ludzi pod ostrzałem wroga i przenosili meldunki.
Najmłodszy kawaler Orderu Wojennego Virtuti Militari
Wspomnienie

Najmłodszy kawaler Orderu Wojennego Virtuti Militari

Autor: Marek Jedynak
To, że w Powstaniu Warszawskim walczyli nastoletni żołnierze, wiemy od dawna. To, że za swoje czyny byli honorowani najwyższymi wojennymi odznaczeniami, wie już nie każdy.
Najpiękniejsza polska bitwa
Artykuł

Najpiękniejsza polska bitwa

Autor: Szymon Nowak
Powstanie Warszawskie do dziś budzi wiele emocji. Jedni twierdzą, że Insurekcja Sierpniowa nie miała sensu, była narodową katastrofą, błędem (a nawet obłędem), że wywołali ją nieodpowiedzialni i samozwańczy oficerowie Armii Krajowej, a walka była z góry skazana na porażkę.
Nekropolia Powstania Warszawskiego
Artykuł

Nekropolia Powstania Warszawskiego

Autor: Krzysztof Pawluczuk
Powstanie Warszawskie jest dziś tematem szeroko obecnym w przestrzeni publicznej. W Warszawie od 2004 r. funkcjonuje jego muzeum. Każdego roku 1 sierpnia, w całej Polsce i w wielu miejscach na świecie, organizowane są uroczystości upamiętniające wybuch walk, którym towarzyszą liczne koncerty, wystawy czy gry miejskie. Na mapie stolicy jest jednak miejsce, które nie jest do końca znane i kojarzone z warszawską irredentą. Jest nim Cmentarz Powstańców Warszawy na Woli, otwarty 29 listopada 1945 r.
Obchody pierwszej rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kielcach, 1 sierpnia 1945 roku
Artykuł

Obchody pierwszej rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kielcach, 1 sierpnia 1945 roku

Autor: Robert Piwko
Obchody pierwszej rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Kielcach to jedno z ciekawszych wydarzeń w historii regionu świętokrzyskiego. Stanowiły element ogólnopolskich obchodów rocznicowych, organizowanych w większych miastach, m.in. w Częstochowie.
Okupant niemiecki wobec ludności Warszawy w okresie od sierpnia do grudnia 1944 r.
Artykuł

Okupant niemiecki wobec ludności Warszawy w okresie od sierpnia do grudnia 1944 r.

Autor: Piotr Rogowski
1 sierpnia 1944 r., po wybuchu Powstania, Niemcy rozpoczęli w Warszawie bezprzykładną, bestialsko i planowo przeprowadzoną, akcję wymordowania mieszkańców miasta. Niemieckiemu natarciu pod dowództwem Heinza Reinefahrta, prowadzonemu od 5 sierpnia wzdłuż ulicy Wolskiej do Pałacu Brühla, towarzyszyły masowe egzekucje ludności cywilnej. Ich ofiarą padło kilkadziesiąt tysięcy osób.
Olimpijczyk z aparatem. Eugeniusz Lokajski „Brok”
Artykuł

Olimpijczyk z aparatem. Eugeniusz Lokajski „Brok”

Autor: Bartłomiej Jaworski
Ponad czterdziestu polskich olimpijczyków straciło życie podczas II wojny światowej. 25 września 1944 r. ich los podzielił Eugeniusz Lokajski, powstaniec warszawski, żołnierz kompanii ochrony Sztabu Obszaru Warszawskiego AK, ps. Brok, uczestnik Igrzysk w Berlinie. Miał 35 lat.
Pierwsza depesza powstańczej Warszawy
Artykuł

Pierwsza depesza powstańczej Warszawy

Autor: Waldemar Grabowski
Przez wiele lat pojawiały się wątpliwości w sprawie pierwszej depeszy z powstańczej Warszawy do naczelnych władz Rzeczypospolitej w Londynie. Dziś możemy wreszcie je rozwiać.
Po praskiej stronie. Powstanie Warszawskie w świetle zapisków Sabiny Sebyłowej
Artykuł

Po praskiej stronie. Powstanie Warszawskie w świetle zapisków Sabiny Sebyłowej

Autor: Arkadiusz Serwa
Sabina Sebyłowa, z domu Krawczyńska to pisarka, autorka opowiadań i wspomnień pt. „Moja matka opowiada” oraz „Notatek z prawobrzeżnej Warszawy”.
Polska Niobe. Wanda Lurie i rzeź Woli
Artykuł

Polska Niobe. Wanda Lurie i rzeź Woli

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Na oczach zrozpaczonej matki zginęło troje jej dzieci. Ona sama została ciężko ranna, ale przeżyła i do końca nie straciła przytomności. Ocalała, przygnieciona ciałami kolejnych ofiar. Widziała jak oprawcy chodzili po zabitych, kopali ich, dobijali jeszcze żyjących. Jej zeznania pozostają jednym z najbardziej wstrząsających świadectw niemieckich zbrodni na Woli.
Portrecista powstania. Eugeniusz Lokajski
Artykuł

Portrecista powstania. Eugeniusz Lokajski

Autor: Agnieszka Szajewska
Jak opisać Powstanie Warszawskie? Niewielu jest dziś ludzi, którzy pamiętają te wydarzenia. Niewiele jest miejsc, które choćby przypominają stolicę w 1944 r. Wszystko zamarło na zdjęciach pozostających świadectwem tamtych dni.
Powstanie Warszawskie – 63 dni walki o prawo stanowienia o sobie. Rozmowa z Marcinem Łaszczyńskim

Powstanie Warszawskie – 63 dni walki o prawo stanowienia o sobie. Rozmowa z Marcinem Łaszczyńskim

Autor: Paweł Lekki, Marcin Łaszczyński
Polacy nigdy nie pogodzili się z utratą niepodległości. Od pierwszych dni okupacji działało i rozrastało się Polskie Państwo Podziemne, mające prócz pionu cywilnego także wojskowy – do lutego 1942 r. Związek Walki Zbrojnej, przekształcony następnie w Armię Krajową. Naczelnym celem było przygotowanie powstania powszechnego, które miało wybuchnąć w chwili załamania się potęgi Niemiec.
Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego
Artykuł

Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego

Autor: Anna Śnieżko
Czwartego dnia Powstania Warszawskiego dowódca VI Obwodu AK Praga, ppłk. Antoni Żurowski „Andrzej”, podjął decyzję o jego zakończeniu i powrocie do konspiracji. Decyzja nie należała do łatwych, ocaliła jednakże Pragę, zarówno ludność, jak i infrastrukturę.
Powstanie Warszawskie w niemieckiej (nie)pamięci
Artykuł

Powstanie Warszawskie w niemieckiej (nie)pamięci

Autor: Wojciech Wichert
Po roku 1990 między Polską a Republiką Federalną Niemiec dynamicznie rozwijały się stosunki polityczne i gospodarcze. Niestety, nie przełożyło się to na zbliżenie elit i społeczeństw obu państw na płaszczyźnie pamięci historycznej.
Powstanie warszawskie zatrzymane w kadrze
Artykuł

Powstanie warszawskie zatrzymane w kadrze

Autor: Ewa Wójcicka
Powstanie Warszawskie posiada niezwykle bogatą dokumentację fotograficzną, utrwaloną chociażby w obiektywie Eugeniusza Lokajskiego czy Wiesława Chrzanowskiego. Bohaterstwo uczestników sierpniowego zrywu pozostaje dla Polaków szczególnie ważnym punktem odniesienia, a wiele obrazów z powstańczej Warszawy przedostało się do publicznej świadomości.
Powstańcy przeciwko „Panterom”
Artykuł

Powstańcy przeciwko „Panterom”

Autor: Ryszard Sodel
2 sierpnia 1944 r. powstańcy warszawscy zdobyli dwa niemieckie czołgi średnie Pz Kpfw V Panther Ausf G Sd Kfz 171, jedne z najlepszych czołgów epoki. Pojazdy zostały następnie włączone do powstańczego arsenału, gdzie odbyły krótki, ale intensywny szlak bojowy.
Powstańcy warszawscy w dowództwie wielkopolskiej konspiracji antykomunistycznej
Artykuł

Powstańcy warszawscy w dowództwie wielkopolskiej konspiracji antykomunistycznej

Autor: Rafał Sierchuła
Rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego, boju o stolicę Polski, skłania do refleksji nad udziałem w nim Wielkopolan. Ich udział i cierpienia, zarówno żołnierzy, jak i ludności cywilnej z Poznańskiego, stopniowo przybliżają ustalenia wielu badaczy i osób tym tematem zainteresowanych.
Powstańcze szpitale
Artykuł

Powstańcze szpitale

Autor: Ewa Wójcicka
W okresie Powstania Warszawskiego funkcjonowało ponad 120 szpitali powstańczych, m.in. w restauracji „Pod krzywą latarnią”, przy ulicy Podwale 25 i w kamienicy „Czarny Łabędź”, przy ulicy Podwale 46.
Prawda zapisana na kliszy. Fotografowie w Powstaniu Warszawskim
Artykuł

Prawda zapisana na kliszy. Fotografowie w Powstaniu Warszawskim

Autor: Katarzyna Adamów
Po kapitulacji Warszawy w 1939 r. Niemcy rozpoczęli likwidację polskiej administracji i instytucji kultury. Rozwiązano m.in. stowarzyszenia artystyczne, zajęto ich siedziby i skonfiskowano majątki, pozbawiając tym samym twórców środków do życia. Podobny los spotkał fotografów.
Przez Pruszków do Lamsdorf. Losy warszawiaków po Powstaniu
Artykuł

Przez Pruszków do Lamsdorf. Losy warszawiaków po Powstaniu

Autor: Piotr Stanek
W trakcie Powstania Warszawskiego i tuż po jego zakończeniu Niemcy wysiedlili z Warszawy ok. 550 tys. osób. Zdecydowaną większość z nich skierowano do obozu przejściowego w Pruszkowie (Dulag 121), który powstał na terenie nieczynnych Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego.
Przez wszystkie okupacje 1939-1945. Sylwetka Anny Przytuły, żołnierza Armii Krajowej
Biogram / Biografia

Przez wszystkie okupacje 1939-1945. Sylwetka Anny Przytuły, żołnierza Armii Krajowej

Autor: Bartłomiej Nowak
30 lipca 2018 roku w Łodzi odbyły się uroczystości pogrzebowe Anny Danuty Przytuły, ps. Koza – łączniczki w trakcie Powstania Warszawskiego. Spoczęła na Starym Cmentarzu przy ul. Ogrodowej w Łodzi.
Razem walczyli, razem spoczywają. Powstańcy Warszawscy
Artykuł

Razem walczyli, razem spoczywają. Powstańcy Warszawscy

Autor: Sylwia Chomicz
1 sierpnia o godzinie 17:00, gdy w całej Polsce zawyją syreny, by uczcić pamięć o tych, którzy w godzinie „W” z odwagą rozpoczęli Powstanie Warszawskie, wspomnijmy o bohaterach tamtych 63 dni, których nie ma już z nami.
Rzeka we krwi. Przeprawa żołnierzy armii Berlinga przez Wisłę
Artykuł

Rzeka we krwi. Przeprawa żołnierzy armii Berlinga przez Wisłę

Autor: Irena Siwińska
Jednym z najtragiczniejszych epizodów Powstania Warszawskiego była spóźniona, tragiczna akcja wysłania części jednostek armii Berlinga na lewą stronę Wisły. Przeprawa była misją straceńczą – na rozkaz sowieckiego dyktatora, wrogo nastawionego do walczącej stolicy Polski, wysłano tysiące żołnierzy na niemal pewną śmierć.
Rzeź Woli
Artykuł

Rzeź Woli

Autor: Maciej Żuczkowski
Wybuch Powstania Warszawskiego 1 sierpnia 1944 r. został potraktowany przez Niemców jako okazja do ostatecznego rozwiązania problemu jaki stanowiła Warszawa. Od samego początku trwania walk na Woli Niemcy dopuszczali się morderstw na ludności cywilnej, które przybrały tam szczególnie brutalny i masowy charakter.