Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Fot. Biblioteka Narodowa

Stosunki międzynarodowe

Audio/Video

„Realpolitik” czy droga donikąd? Dyskusja w 80. rocznicę podpisania układu Sikorski-Majski

Jak doszło do „amnestii” dla obywateli polskich z sierpnia 1941 r.?
Artykuł

Jak doszło do „amnestii” dla obywateli polskich z sierpnia 1941 r.?

30 lipca 1941 r. w Londynie podpisany został polsko-sowiecki układ sojuszniczy skierowany przeciwko Niemcom (od nazwisk jego sygnatariuszy nazywany potocznie układem Sikorski-Majski).

Czechosłowacja wobec wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. i kwestii granicy z Polską
Artykuł

Czechosłowacja wobec wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. i kwestii granicy z Polską

Relacje polsko-czechosłowackie po dokonanej w styczniu 1919 r. przez armię I Republiki agresji na Śląsku Cieszyńskim były skomplikowane. W 1920 r. nową niekorzystną okolicznością stało się stanowisko Pragi wobec przebiegu wojny polsko-bolszewickiej.

Szpiedzy czy dyplomaci? Kontrwywiad PRL wobec zachodnich ambasad w Warszawie
Artykuł

Szpiedzy czy dyplomaci? Kontrwywiad PRL wobec zachodnich ambasad w Warszawie

Tropienie wywiadowczej działalności zachodnich placówek dyplomatycznych zaliczało się do podstawowych zadań PRL-owskich służb specjalnych. Szczególne zainteresowanie komunistycznego kontrwywiadu budziły bez wątpienia placówki amerykańska, brytyjska, zachodnioniemiecka i francuska.

Konferencja w Poczdamie. Ostatnie spotkanie Wielkiej Trójki
Artykuł

Konferencja w Poczdamie. Ostatnie spotkanie Wielkiej Trójki

17 lipca 1945 r. rozpoczęła się konferencja nowego prezydenta USA Harry’ego Trumana, sowieckiego dyktatora Józefa Stalina i premierów Wielkiej Brytanii – Winstona Churchilla, którego po 11 dniach (po wygraniu wyborów przez Partię Pracy) zastąpił Clement Attlee.

Zbrodniarze pod sąd! – czyli o powołaniu Najwyższego Trybunału Narodowego
Artykuł

Zbrodniarze pod sąd! – czyli o powołaniu Najwyższego Trybunału Narodowego

Jeszcze w trakcie prowadzenia działań wojennych na frontach II wojny światowej, państwa alianckie i ich sojusznicy zapowiadali rozliczenie się z odpowiedzialnymi za śmierć i cierpienie milionów ofiar tego konfliktu.

Audio/Video

Górny Śląsk a polska polityka zagraniczna – sprawa fabryki „Chorzów”

Audio/Video

Marian Rejewski - wielcy polscy wynalazcy

Audio/Video

Atak Hitlera na Stalina: zbrodnie ZSRS w Małopolsce Wschodniej i na Wołyniu – sprawa Polski na arenie świata – układ Sikorski-Majski

Audio/Video

W obliczu tragedii: pakt Ribbentrop-Mołotow i wojna obronna

Audio/Video

Kornat i Wołos o Becku

Deklaracja wersalska z 3 czerwca 1918 roku – zapomniany akt założycielski II RP
Artykuł

Deklaracja wersalska z 3 czerwca 1918 roku – zapomniany akt założycielski II RP

W powodzi rocznicowych uroczystości związanych z mijającym stuleciem wydarzeń związanych z odzyskaniem przez Polskę niepodległości zupełnie zagubiło się niestety jedno z najważniejszych.

Polska i Gruzja w 1920 roku
Artykuł

Polska i Gruzja w 1920 roku

Na początku 1920 r. cała uwaga społeczeństwa polskiego była skupiona na wojnie z bolszewikami oraz na walce o granice na zachodzie i południu kraju. W tym samym czasie w Ministerstwie Spraw Zagranicznych trwały przygotowania do wysłania na Kaukaz specjalnej misji.

Polityka wschodnia Józefa Piłsudskiego w latach 1918-1920
Artykuł

Polityka wschodnia Józefa Piłsudskiego w latach 1918-1920

Józef Piłsudski był jednym z najwybitniejszych polityków polskich w XX wieku, uważanym za głównego twórcę niepodległego państwa, które odrodziło się w 1918 r. po 123 latach niewoli.

Audio/Video

Pakt Brianda-Kellogga w polskiej polityce zagranicznej

Polacy spod znaku Krzyża Południa – słów kilka o Polonii w Brazylii
Artykuł

Polacy spod znaku Krzyża Południa – słów kilka o Polonii w Brazylii

Z chwilą wybuchu drugiej wojny światowej Brazylia ogłosiła neutralność (4 września 1939 r.), ale nie wpłynęło to na zamknięcie granic dla emigrantów, którzy w czasie wojennej zawieruchy, szukali schronienia poza kontynentem europejskim.

Audio/Video

Liga Narodów w polskiej myśli prawniczej

Stasi wobec PRL w 1989 roku
Artykuł

Stasi wobec PRL w 1989 roku

Wschodnioniemieckie Stasi było uważane za jedną z najlepszych tajnych służb na świecie. Tymczasem nie tylko nie zapobiegło rewolucji 1989 r., ale nie zdołało też uratować NRD – państwa, które miało za zadanie utrzymywać przy życiu.

Audio/Video

Józef Beck – nowe spojrzenie

Audio/Video

Koncepcja Międzymorza – ratunek dla Polski?

Brak zgody Polski na przemarsz wojsk sowieckich w 1939 r.
Artykuł

Brak zgody Polski na przemarsz wojsk sowieckich w 1939 r.

Historycy wielokrotnie analizowali kwestię ewentualnej zgody polskiego rządu na przemarsz wojsk sowieckich przez terytorium Rzeczypospolitej w 1939 r. W sierpniu tego roku Moskwa podjęła kolejną próbę uzyskania aprobaty dla planów wprowadzenia Armii Czerwonej do Polski, jako kraju objętego wielostronnymi gwarancjami pomocy na wypadek zagrożenia ze strony Niemiec.

Niemiecka ekshumacja w Katyniu 1943
Artykuł

Niemiecka ekshumacja w Katyniu 1943

„Kochany Tatusiu. Jesteśmy niespokojni, bo nie mamy wiadomości ani listu. Wysłaliśmy 100 rubli i paczkę, i rzeczy, o które Tatuś prosił. My jesteśmy zdrowi i na tym samym miejscu. Proszę się o nas nie bać. Gdy się zobaczymy... Twoja Stacha. 15 lutego 1940 r.”.

Początek pięknej przyjaźni
Artykuł

Początek pięknej przyjaźni

W 1989 roku - kiedy zaczęła się w Polsce transformacja - CIA nawiązała współpracę z polskim wywiadem. Przyjęte wtedy ustalenia na lata zdefiniowały kształt naszych służb specjalnych oraz geopolitycznych sojuszy.

Władysław Günter-Schwarzburg a uchodźcy żydowscy w Grecji podczas II wojny światowej – epizod z działań Poselstwa RP w Atenach
Artykuł

Władysław Günter-Schwarzburg a uchodźcy żydowscy w Grecji podczas II wojny światowej – epizod z działań Poselstwa RP w Atenach

Gdy wybuchła druga wojna światowa, Grecja ogłosiła neutralność, lecz w październiku 1940 r. dyktator włoski Mussolini zażądał od gen. Ioanisa Metaxasa, który wprowadził w kraju dyktaturę wojskową, zgody na wkroczenie do Grecji włoskich wojsk.

Akcja paczkowa Polskiego Komitetu Pomocy Uchodźcom w Portugalii na rzecz Żydów w Generalnym Gubernatorstwie
Artykuł

Akcja paczkowa Polskiego Komitetu Pomocy Uchodźcom w Portugalii na rzecz Żydów w Generalnym Gubernatorstwie

Podczas drugiej wojny światowej Portugalia stała się bardzo ważnym krajem, w którym po ewakuacji rządu polskiego z Francji w 1940 r. znalazło się wielu polskich uchodźców, w tym także kierownicy państwa polskiego.

Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej. Dlaczego Polak i Węgier to dwa bratanki?
Artykuł

Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej. Dlaczego Polak i Węgier to dwa bratanki?

Obchodzony od roku 2007 przez rządy Polski i Węgier Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej, przypadający na 23 marca, to dobry moment, by zgłębić dzieje relacji obu państw, które wielokrotne wspierały się w trudnych dziejowych momentach. Ich wspólna historia braterstwa urosła wszak do rangi światowego fenomenu.

Gorzki pokój. Traktat ryski 1921 roku
Artykuł

Gorzki pokój. Traktat ryski 1921 roku

W listopadzie 1918 r. Polska odzyskała niepodległość po 123 latach niewoli, czekało ją jednak pięć trudnych lat zmagań o ostateczny kształt granic i ich międzynarodowe uznanie. Największe znaczenie i daleko idące konsekwencje dla losów Rzeczypospolitej i Europy miała wojna polsko-bolszewicka lat 1919–1920, zakończona podpisaniem traktatu pokojowego w Rydze 18 marca 1921 r.

Polsko-niemiecka deklaracja o niestosowaniu przemocy
Artykuł

Polsko-niemiecka deklaracja o niestosowaniu przemocy

Jednym z ulubionych motywów propagandowych Kremla są próby rozpowszechniania demonicznego obrazu Polski, która w latach 30. XX w. jako jedna z pierwszych zainicjowała współpracę z Rzeszą Niemiecką.

Audio/Video

Polska i Polacy w optyce Adolfa Hitlera

Operacja „Uran”. Służba Bezpieczeństwa wobec wizyty Charlesa de Gaulle’a w województwie katowickim w 1967 r.
Artykuł

Operacja „Uran”. Służba Bezpieczeństwa wobec wizyty Charlesa de Gaulle’a w województwie katowickim w 1967 r.

„Niech żyje Zabrze, najbardziej śląskie miasto ze wszystkich śląskich miast, czyli najbardziej polskie miasto ze wszystkich polskich miast!”. To słynne zdanie prezydenta Francji Charlesa de Gaulle’a, wygłoszone w zabrzańskim Domu Muzyki i Tańca zostało skrzętnie wykorzystane przez propagandę PRL.

Górny Śląsk pod kontrolą aliantów
Artykuł

Górny Śląsk pod kontrolą aliantów

Od lutego 1920 r. do lipca 1922 r. władza nad górnośląskim obszarem plebiscytowym nie spoczywała w rękach niemieckich urzędników rejencji opolskiej czy prowincji górnośląskiej.

Audio/Video

Piłsudski między Stalinem a Hitlerem

Tajemnice paszportów
Wywiad

Tajemnice paszportów

W latach 1942–1943 w Poselstwie RP w szwajcarskim Bernie funkcjonowała nieformalna grupa złożona z polskich dyplomatów i działaczy organizacji żydowskich. Jej celem było ratowanie ludności żydowskiej, która znalazła się na terenach kontrolowanych przez Rzeszę.

Audio/Video

Trudny sojusz. Stosunki polsko-francuskie w przededniu II wojny światowej

Zasada równowagi? Polska polityka zagraniczna w latach 30-tych XX w.
Artykuł

Zasada równowagi? Polska polityka zagraniczna w latach 30-tych XX w.

Polityka zagraniczna realizowana przez Józefa Becka opierała się na sformułowanej przez Piłsudskiego zasadzie równowagi, czyli utrzymywania przez Polskę „równej odległości” od ZSRS i od Niemców, z całkowitym wykluczeniem wiązania się sojuszem tak z Rzeszą przeciw Moskwie, jak z Moskwą przeciw Rzeszy.

W oku cyklonu – Polacy w Chinach w trakcie Rewolucji Kulturalnej
Artykuł

W oku cyklonu – Polacy w Chinach w trakcie Rewolucji Kulturalnej

Rewolucja Kulturalna jest jednym z najbardziej dramatycznych wydarzeń w dziejach najnowszych Chin. O ile wiadomo, że rozpoczęła się w lecie 1966 r., o tyle istnieją rozbieżne opinie dotyczące momentu jej zakończenia.

Stan wojenny a dyplomacja RFN – <i>Déjà vu</i> z grudnia 1970?
Artykuł

Stan wojenny a dyplomacja RFN – Déjà vu z grudnia 1970?

Przeglądając meldunki MSW dotyczące reakcji placówek dyplomatycznych państw NATO na to, co działo się w PRL w trakcie i po 13 grudnia 1981 r. można odnieść wrażenie, iż słowem kluczem, spajającym owe doniesienia było „zaskoczenie”.

Z historii pewnego złudzenia. O rodzinie carskiej w latach 20. i 30. XX w. na podstawie informacji pracowników polskiego MSZ
Artykuł

Z historii pewnego złudzenia. O rodzinie carskiej w latach 20. i 30. XX w. na podstawie informacji pracowników polskiego MSZ

Znaną jest prawda, że Józef Piłsudski – wpisując się bezpośrednio w tradycję wywodzącą się od przedstawicieli polskiej tzw. Wielkiej Emigracji z wieku XIX – uważał Rosję za głównego przeciwnika Polski.

Sport z polityką w tle – rzecz o mistrzostwach świata w Krynicy w 1931 r.
Artykuł

Sport z polityką w tle – rzecz o mistrzostwach świata w Krynicy w 1931 r.

Wiele dziedzin życia, również, wydawałoby się, odległych od polityki, jest z nią ściśle złączonych. O prawdziwości tego twierdzenie świadczy pewien epizod w stosunkach polsko-czechosłowackich z 1931 r.

Czy Polska odrzucała sowieckie inicjatywy pokojowe w czasie wojny polsko-bolszewickiej?
Artykuł

Czy Polska odrzucała sowieckie inicjatywy pokojowe w czasie wojny polsko-bolszewickiej?

Od końca 1917 r. w oficjalnych deklaracjach władze sowieckie wysuwały wobec Polski propozycje pokojowe. Jednakże Józef Piłsudski i rządzący II RP odnosili się do tych wypowiedzi nieufnie.

(Nie)wykonanie Traktatu Ryskiego przez ZSRS?
Artykuł

(Nie)wykonanie Traktatu Ryskiego przez ZSRS?

Traktat Ryski był aktem prawa międzynarodowego zawartym 18 marca 1921 r. pomiędzy rządem Rzeczpospolitej Polskiej a rządem Rosyjskiej Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Rad, który reprezentował także rządy Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad i Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad.

Audio/Video

Wymarzony sojusz? Rzeczypospolitej i Wielkiej Brytanii drogi ku wojnie

Audio/Video

Problem Wolnego Miasta Gdańska w polityce zagranicznej Drugiej Rzeczpospolitej

Międzywojenne losy Wilna. Pomiędzy dwoma „wyzwoleniami” sowieckimi
Artykuł

Międzywojenne losy Wilna. Pomiędzy dwoma „wyzwoleniami” sowieckimi

W 1920 r. Armia Czerwona „wyzwoliła” Wilno i przekazała je „pod administrację” Litwie. Ten „ważny gest” powtórzono w 1939 r., „uwalniając” Wilno z rąk Polaków.

Mecz, którego nie rozegrano
Artykuł

Mecz, którego nie rozegrano

Truizmem jest twierdzenie, że sport jest wykorzystywany w polityce. Potwierdza to wiele wydarzeń znanych z historii, a jednym z przykładów takich działań jest piłkarski dwumecz, który miał być rozegrany przez reprezentacje Polski i Czechosłowacji w 1933 i 1934 r.

Operacja „Zima” Współpraca polsko-łotewska w wyzwoleniu Łatgalii
Artykuł

Operacja „Zima” Współpraca polsko-łotewska w wyzwoleniu Łatgalii

W latach 1918–1920 na Łotwie splatały się i ścierały interesy nowo powstałej Republiki Łotewskiej, Rosji Sowieckiej i łotewskich bolszewików, Niemców bałtyckich oraz Niemiec, antybolszewickiej Rosji, Estonii, Litwy, Polski i Finlandii, a także mocarstw zachodnich.

Przed Grudniem. Dyplomacja RFN wobec wydarzeń w PRL poprzedzających upadek Władysława Gomułki
Artykuł

Przed Grudniem. Dyplomacja RFN wobec wydarzeń w PRL poprzedzających upadek Władysława Gomułki

Sposób sformułowania tytułu może dziwić. Aktywność zachodnioniemieckich dyplomatów pod koniec lat 60. XX w musiała być wszak związana z implementacją tzw. nowej polityki wschodniej Kanclerza Willy Brandta. To jej pochodną były zawierane w 1970 roku kolejne traktaty: z ZSRR, NRD oraz PRL.

Audio/Video

Czy zbliżenie polsko-sowieckie w obliczu wojny było możliwe?

Piłsudskiego projekt wschodni
Wywiad

Piłsudskiego projekt wschodni

Józef Piłsudski był przekonany, że gnębieni przez moskiewski imperializm Polacy, Litwini i Rusini mogą razem tworzyć ogromną siłę – mówi prof. Andrzej Nowak w rozmowie z Anną Zechenter.

„Udział Polski w rozbiorze Czechosłowacji” – fałszywa klisza antypolskiej opowieści
Artykuł

„Udział Polski w rozbiorze Czechosłowacji” – fałszywa klisza antypolskiej opowieści

Jeszcze przed wybuchem II wojny w świadomość Polaków i innych narodów europejskich zaczęto wdrukowywać kłamliwą opowieść o „polskim udziale” w rozbiorze Republiki Czechosłowackiej. Najwyższy czas, by na początek choćby odbiorca polski zaczął otrzymywać rzetelną informację o tamtym wydarzeniu.

Audio/Video

Spojrzenie znad Łaby i Renu. Czy zachodnia granica PRL była traktowana jako ostateczna?

Audio/Video

Czy sojusz polsko-niemiecki był możliwy?

Traktat, który nie zadowalał żadnej ze stron
Artykuł

Traktat, który nie zadowalał żadnej ze stron

Umowa podpisana w marcu 1921 r. w Rydze kończyła formalnie wojnę polsko-bolszewicką i ustalała granicę między Polską a Rosją Sowiecką.

Audio/Video

Ład versus chaos. Spór o porządek wersalski

Polska w Norymberdze
Artykuł

Polska w Norymberdze

Działalność i orzecznictwo utworzonego na mocy porozumienia londyńskiego z 8 sierpnia 1945 r. Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze do dziś budzi wiele kontrowersji.

Wróg Niemiec, przyjaciel Polaków
Biogram / Biografia

Wróg Niemiec, przyjaciel Polaków

Bez przesady można stwierdzić, że Ferdynand Foch odegrał kluczową rolę w zwycięstwie strony alianckiej na froncie zachodnim I wojny światowej.

Wileńszczyzna. Inkorporacja zamiast federacji
Artykuł

Wileńszczyzna. Inkorporacja zamiast federacji

Mało kto dziś pamięta, że istniało kiedyś państwo Litwa Środkowa, które zakończyło swój krótkotrwały żywot w roku 1922.

Wkład Romana Dmowskiego w odzyskanie niepodległości
Artykuł

Wkład Romana Dmowskiego w odzyskanie niepodległości

Dmowski miał pełne prawo uważać Polskę Odrodzoną – państwo, którego kształt precyzyjnie określił i do którego stworzenia wytrwale dążył – za własne dzieło.

Audio/Video

1989 - 1991: lata przełomu. Zmiana sojuszy międzynarodowych

Audio/Video

Czy rozbiory były legalne? Rzeczpospolita 1918-1919 – państwo utworzone czy odrodzone?

Węgiersko-Polski Komitet Opieki nad Uchodźcami (1939–1944)
Artykuł

Węgiersko-Polski Komitet Opieki nad Uchodźcami (1939–1944)

Zaraz po wybuchu wojny Węgrzy powołali komitet udzielający bezinteresownej pomocy polskim uciekinierom. Działał on nieprzerwanie od września 1939 do marca 1944 i dzielił się na 5 wydziałów odpowiadających za zakwaterowanie, tworzenie obozów, opiekę nad chorymi, kierowanie do pracy i administrację.

Śmierć generała Sikorskiego
Artykuł

Śmierć generała Sikorskiego

W niedzielę 4 lipca 1943 roku o godzinie 22.30 generał Władysław Sikorski, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych i premier polskiego rządu, wyjechał z pałacu gubernatora Gibraltaru kierując się na tamtejsze lotnisko.

Audio/Video

Jak to było z tą polityką zagraniczną Polski tuż przed wybuchem II wojny - profesorowie Wołos i Żerko

Zapomniana Jałta
Artykuł

Zapomniana Jałta

Konferencja przywódców mocarstw koalicji antyniemieckiej na Krymie w lutym 1945 r. przesądziła o powojennym kształcie Europy. Stalin, Churchill i Roosevelt uzgodnili działania wobec Niemiec, ustalili przebieg powojennych granic wielu państw, dokonali pomiędzy siebie podziału stref wpływów.

Węgrzy wobec agresji niemieckiej na Polskę
Artykuł

Węgrzy wobec agresji niemieckiej na Polskę

Mimo nacisków Berlina Królestwo Węgier nie przyłożyło ręki do niemieckiej napaści na Polskę we wrześniu 1939 r., później zaś dyskretnie wspierało ewakuację polskich żołnierzy do Francji.

Komitet Transportowy w 1939 roku
Artykuł

Komitet Transportowy w 1939 roku

W lipcu 1939 r. do Polski dotarł transportowiec „Wilia” z francuskimi czołgami Renault R 35, przeznaczonymi przede wszystkim dla 21. batalionu czołgów lekkich. Był to jeden z wielu planowanych transportów broni i wyposażenia zakupionych we Francji i w Wielkiej Brytanii.

Od Rapallo do Jałty
Artykuł

Od Rapallo do Jałty

Związek Sowiecki nie zdołał w swoim dążeniu do podboju Europy ani pokonać Polski w 1920 roku, by połączyć się z niemieckimi komunistami, ani rozniecić rewolucyjnego ognia w Rzeczypospolitej na przełomie 1925 i 1926 roku, ani stworzyć przyczółka w Hiszpanii w drugiej połowie lat trzydziestych.

Audio/Video

Pyrrusowe zwycięstwo 1921 r.?

Royal Air Force we wrześniu ’39
Artykuł

Royal Air Force we wrześniu ’39

Czy we wrześniu 1939 r. lotnictwo brytyjskie i francuskie ograniczyło swe bojowe akcje tylko do zrzucania ulotek nad miastami III Rzeszy? Taki właśnie pogląd był formułowany w wielu publikacjach naukowych i popularnonaukowych.

Rzeczpospolita w obliczu II wojny światowej
Artykuł

Rzeczpospolita w obliczu II wojny światowej

Odbudowujące się państwo polskie po doświadczeniach z okresu wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920, dążyło do ustabilizowania relacji z sąsiadami. Punktem wyjściowym do dalszych kontaktów ze Związkiem Sowieckim były postanowienia pokoju ryskiego z 1921 r., kończącego wspomniany konflikt.

Czy polska placówka dyplomatyczna w Moskwie spełniła pokładane w niej nadzieje? Blaski i cienie relacji polsko-sowieckich w okresie międzywojennym
Artykuł

Czy polska placówka dyplomatyczna w Moskwie spełniła pokładane w niej nadzieje? Blaski i cienie relacji polsko-sowieckich w okresie międzywojennym

Działalność polskich placówek tak dyplomatycznych jak konsularnych z okresu międzywojennego wciąż nie cieszy się dużym zainteresowaniem badaczy. Historycy nadal skupiają się bardziej na analizie raportów przygotowywanych przez pracowników Ministerstwa Spraw Zagranicznych (MSZ) niż na ich autorach.

O pertraktacjach w sprawie traktatu handlowego II RP ze Związkiem Sowieckim
Artykuł

O pertraktacjach w sprawie traktatu handlowego II RP ze Związkiem Sowieckim

Aż 15 z 26 artykułów pokoju ryskiego odnosiło się do zagadnień finansowych, regulujących kwestie odszkodowań czy zwrotu mienia, osobny zaś artykuł XXI, mówił o rozpoczęciu negocjacji dotyczących umowy handlowej po upływie sześciu tygodni od ratyfikacji traktatu.

Oferta Hitlera
Wywiad

Oferta Hitlera

W 1934 roku doszło do podpisania polsko-niemieckiej deklaracji o niestosowaniu przemocy. W książce „Der Feind steht im Osten”, wydanej w Polsce pod tytułem „Wspólny wróg”, niemiecki historyk Rolf-Dieter Müller porównuje konsekwencje tego wydarzenia z późniejszym o pięć lat paktem Ribbentrop–Mołotow.

Nie osłabiać „ducha obronnego”. Pakt Hitler-Stalin w polskiej prasie u progu wojny
Artykuł

Nie osłabiać „ducha obronnego”. Pakt Hitler-Stalin w polskiej prasie u progu wojny

W przededniu II wojny światowej prasa w Rzeczypospolitej była powstrzymywana przez władze przed ostrymi wystąpieniami antyniemieckimi.

Ludzie, wojna i matematyka. Sprawa bolszewickich jeńców 1920 r.
Artykuł

Ludzie, wojna i matematyka. Sprawa bolszewickich jeńców 1920 r.

Ministerstwo Kultury Federacji Rosyjskiej w przededniu 77. rocznicy Zbrodni Katyńskiej oraz 7. rocznicy katastrofy samolotu prezydenta Lecha Kaczyńskiego pod Smoleńskiem podjęło prowokacyjną akcję. W katyńskim miejscu pamięci otwarto wystawę poświęconą sowieckim jeńcom w Polsce w latach 1919–1921.

Audio/Video

Na granicach niepodległej. Straż Graniczna 1928-1939

(Nie)obecność Zagłady w Norymberdze
Artykuł

(Nie)obecność Zagłady w Norymberdze

27 lutego 1946 r., 67. dnia rozprawy przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze, sowiecki prokurator Lew Nikołajewicz Smirnow wezwał na świadka 33-letniego poetę, Abrahama Suckewera.

Przełomowa wizyta, czy wizyta czasów przełomu?
Artykuł

Przełomowa wizyta, czy wizyta czasów przełomu?

Późnym wieczorem 9 lipca 1989 r. Air Force One z prezydentem Georgem H.W. Bushem i jego małżonką Barbarą Bush na pokładzie wylądował na lotnisku Okęcie w Warszawie. Rozpoczęła się trwająca niespełna dwie doby wizyta czwartego w dziejach prezydenta Stanów Zjednoczonych nawiedzającego ziemie polskie.

Audio/Video

Relacje polsko-żydowskie w XX w. Badania - kontrowersje - perspektywy

PRL na straży pokoju w Korei
Artykuł

PRL na straży pokoju w Korei

27 lipca 1953 roku zawarto rozejm w wojnie koreańskiej, na mocy którego od 1 sierpnia 1953 działa Komisja Nadzorcza Państw Neutralnych. Jednym z jej członków została Polska Rzeczpospolita Ludowa. Udział PRL w koreańskiej misji obrósł w ciągu dziesięcioleci w mity i był idealizowany.

Opieka konsularna nad Polakami w Moskwie w latach 1918 – 1939
Artykuł

Opieka konsularna nad Polakami w Moskwie w latach 1918 – 1939

W listopadzie 1918 r. na mapie politycznej Europy pojawiło się „nowe-stare” państwo, o nazwie Polska. Stało się tak w wyniku splotu różnych okoliczności, przede wszystkim zaś konfliktu solidarnych jak do tej pory wobec siebie mocarstw zaborczych oraz upadku carskiej Rosji.

Audio/Video

Balázsa Ablonczyego Pál Teleki (1879–1941)

Libia Muammara Kaddafiego – zapomniany sojusznik PRL
Artykuł

Libia Muammara Kaddafiego – zapomniany sojusznik PRL

Libijski dyktator objął władzę w 1969 i już kilka lat później nawiązał bliską współpracę z blokiem wschodnim. Sprzedawał ropę naftową Związkowi Sowieckiemu, w zamian kupował wielkie ilości uzbrojenia.

Audio/Video

Każdy chce go oceniać… O Józefie Becku – Syn

W Jałcie przegraliśmy II wojnę światową
Wywiad

W Jałcie przegraliśmy II wojnę światową

Czy alianci nas zdradzili? O co walczył Stalin? Czy można było zatrzymać bieg zdarzeń? Jak podsłuchy w pałacach Jałty i hollywoodzkie filmy sprzyjały Stalinowi? Czy III wojna światowa była realna? Jak długo trwała Jałta? – Z dr. hab. Henrykiem Głębockim, historykiem z Uniwersytetu Jagiellońskiego i pracownikiem Instytutu Pamięci Narodowej rozmawia Maciej Kwaśniewski.

Audio/Video

Czy komunistyczne władze obawiały się Jana Pawła II?

Audio/Video

Korpus Ochrony Pogranicza (1924-1939) i Straż Graniczna (1928-1939) w tradycji współczesnej Straży Granicznej

Karpatczycy przed Tobrukiem
Artykuł

Karpatczycy przed Tobrukiem

Sygnatariuszami Umowy wojskowej o utworzeniu dywizji piechoty złożonej z Polaków we Francji, podpisanej sześć dni po dołączeniu Francji do wojny we wrześniu 1939 roku, byli ambasador RP Juliusz Łukasiewicz i premier Francji Eduard Daladier.

Audio/Video

Dlaczego armia gen. W. Andersa została ewakuowana do Iranu w 1942 r.?

Audio/Video

Jak przyjęto zakończenie II wojny światowej w Europie Zachodniej?

Audio/Video

Dlaczego Niemcy musieli dwukrotnie kapitulować w 1945 r.?

Biuletyn IPN 5/2020 – Niesprawiedliwy koniec wojny
Biuletyn IPN

Biuletyn IPN 5/2020 – Niesprawiedliwy koniec wojny

Niesprawiedliwy koniec wojny – to główny temat majowego numeru „Biuletynu IPN”. Polacy bronili swojej Ojczyzny najechanej we wrześniu 1939 r. przez Niemców i Sowietów. Potem bili się na wszystkich frontach II wojny „za wolność naszą i waszą”.

O niepodległą Ukrainę – Symon Petlura (1879–1926)
Biogram / Biografia

O niepodległą Ukrainę – Symon Petlura (1879–1926)

Urodzony w maju 1879 roku Symon Petlura – przywódca Ukraińskiej Republiki Ludowej – odegrał w historii Ukrainy rolę równie doniosłą, jak Józef Piłsudski w historii Polski. W drogach życiowych obu tych żołnierzy i polityków najdziemy zresztą wiele cech wspólnych.

Zachód a Katyń
Artykuł

Zachód a Katyń

Stosunek Zachodu do Zbrodni Katyńskiej od początku był moralnie dwuznaczny, a postawa polityczna rządów USA i państw zachodnioeuropejskich zmieniała się zależnie od ich ideowego nastawienia i sytuacji międzynarodowej.

Katyń 1940. Świadkowie i świadectwa
Artykuł

Katyń 1940. Świadkowie i świadectwa

W sprawie zbrodni katyńskiej kraje zainteresowane (m.in. Niemcy, ZSRS, Polska i USA) zdołały przesłuchać od kilkunastu do kilkudziesięciu świadków. Były wśród nich osoby wiarygodne i konfabulujące, świadectwa te mają więc różną rangę: często są kapitalnie ważne, niekiedy zaś – wręcz bezwartościowe.

Audio/Video

Czy wywiad cywilny PRL został przejęty przez amerykańskie służby specjalne?

Układ Sikorski – Majski. „Nie była to scena z Matejki”
Artykuł

Układ Sikorski – Majski. „Nie była to scena z Matejki”

Współpraca na rzecz pokonania Niemiec, powstanie polskiej armii w ZSRS, zwolnienie z sowieckich więzień i łagrów obywateli II RP – oto najważniejsze założenia układu Sikorski – Majski. Premier Rządu RP na Uchodźstwie podpisał go 30 lipca 1941 r. w Londynie, wbrew prezydentowi Władysławowi Raczkiewiczowi.

Konferencja pokojowa w Paryżu
Artykuł

Konferencja pokojowa w Paryżu

Zawieszenie broni 11 listopada 1918 r. zastało Romana Dmowskiego w Waszyngtonie. W Paryżu zaś, dzięki staraniom Erazma Piltza, który skutecznie podtrzymywał zainteresowanie sprawą polską nad Sekwaną, 13 grudnia 1918 r. Francja de facto uznała KNP za rząd.

Orędzie Wilsona. Plan dla świata, nadzieja dla Polski
Artykuł

Orędzie Wilsona. Plan dla świata, nadzieja dla Polski

Wygłoszone przed amerykańskim Kongresem orędzie prezydenta Woodrowa Wilsona, zawierające program pokojowy w związku z trwającą od ponad trzech lat wojną światową, było propozycją pod wieloma względami przełomową.

Pakt o agresji między Hitlerem a Stalinem
Artykuł

Pakt o agresji między Hitlerem a Stalinem

24 sierpnia 1939 r. rządy sowiecki i niemiecki ogłosiły, że w nocy zawarły pakt o nieagresji. W rzeczywistości był to pakt o agresji. W tajnym protokole wytyczono granice przyszłego, czwartego rozbioru Polski i określono przynależność krajów wschodnioeuropejskich do stref wpływów obydwu państw.

Audio/Video

Ministerstwo Spraw Zagranicznych PRL

Granica polsko-węgierska. Spory i porozumienie
Artykuł

Granica polsko-węgierska. Spory i porozumienie

Ustanowienie granicy z Węgrami minister Józef Beck zaliczył do priorytetów polskiej polityki zagranicznej. Gdy w końcu udało się osiągnąć ten cel, korzyści okazały się mniejsze od spodziewanych.

Biuletyn IPN 12/2019 – Polacy i Węgrzy
Biuletyn IPN

Biuletyn IPN 12/2019 – Polacy i Węgrzy

Mimo nacisków Berlina Królestwo Węgier nie przyłożyło ręki do niemieckiej napaści na Polskę we wrześniu 1939 roku, później zaś dyskretnie wspierało ewakuację polskich żołnierzy do Francji. To pokazuje, że powiedzenie „Polak Węgier dwa bratanki” – to nie pusty frazes.

Audio/Video

"Wykuwanie niepodległości 1914–1921" - z cyklu „Polska geopolityka wczoraj, dziś i jutro”

Audio/Video

Stan wojny wygasł, traktatu pokojowego (z Niemcami) nie było - z dyskusji

Audio/Video

Dyskusja o roli Polski w polityce zagranicznej Hitlera

Polityka polska u progu wojny
Artykuł

Polityka polska u progu wojny

Wybuch I wojny światowej, wymarzonej przez pokolenia Polaków żyjące pod zaborami, w której mocarstwa rozbiorowe po raz pierwszy od XVIII wieku miały walczyć przeciwko sobie, był ziszczeniem koncepcji Romana Dmowskiego zawartych w jego fundamentalnej pracy Niemcy, Rosja i kwestia polska (1908).

Audio/Video

Komuniści i Watykan

Marian Chodacki 1898–1975
Broszury popularnonaukowe IPN Szczecin

Marian Chodacki 1898–1975

Marian Stanisław Chodacki – major dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, dyplomata, Komisarz Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku (1936-1939), dyrektor wykonawczy Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce (1949–1951).

Audio/Video

Wywiad II Rzeczypospolitej wobec wybuchu II wojny światowej (cz. I)

Audio/Video

Ribbentrop i Mołotow – podpalacze świata z woli Hitlera i Stalina (debata)

Orędownik sprawy polskiej Ignacy Jan Paderewski  (1860–1941)
Biogram / Biografia

Orędownik sprawy polskiej Ignacy Jan Paderewski (1860–1941)

Ignacy Jan Paderewski był wybitnym pianistą i kompozytorem, gorącym patriotą i mężem stanu, filantropem i działaczem społecznym. Jego zaangażowanie w polską sprawę było absolutnie bezinteresowne. Na trwałe wpisał się w poczet osób najbardziej zasłużonych dla odzyskania przez Polskę niepodległości.

Akt 5 listopada – przełom w czasie wielkiej wojny
Artykuł

Akt 5 listopada – przełom w czasie wielkiej wojny

5 listopada 1916 roku to data przełomu. Wydana tego dnia odezwa była ważnym punktem na polskiej drodze do niepodległości. Po ponad wieku kończyła się zmowa mocarstw zaborczych, a sprawa polska stawała się – przynajmniej w deklaracjach – jednym z celów wojny.

Audio/Video

Grupa berneńska. Polscy dyplomaci ratujący Żydów

Audio/Video

Symon Petlura (1879–1926) – przywódca niepodległej Ukrainy. Panel dyskusyjny „Czy sojusz polsko-ukraiński w 1920 roku może mieć znaczenie dla współczesnych wzajemnych stosunków?”

Utworzenie Komitetu Narodowego Polskiego
Artykuł

Utworzenie Komitetu Narodowego Polskiego

Najważniejsze cele, któreśmy sobie na Zachodzie w swej akcji podczas wojny postawili, zostały urzeczywistnione. (...) Komitet Narodowy miał pod swą władzą armię polską, uznaną za sprzymierzoną i wojującą. Mieliśmy tym samym zapewniony udział w konferencji pokojowej, jako jedno z państw sprzymierzonych - oceniał działalność KNP Roman Dmowski.

Konflikt polsko-litewski
Artykuł

Konflikt polsko-litewski

Przejęcie przez Polaków władzy w Warszawie w listopadzie 1918 r. i budowa niepodległego państwa zbiegły się w czasie z utworzeniem w Wilnie pierwszego rządu litewskiego. W grudniu oba powstające państwa podjęły konsultacje, ale rozmowy były niezwykle trudne ze względu na rozbieżności poglądów na temat obszaru i wzajemnych granic.

Pójdziemy za Polakami. Polacy i Węgrzy w 1956 roku
Artykuł

Pójdziemy za Polakami. Polacy i Węgrzy w 1956 roku

W 1956 roku losy Polski i Węgier – nie po raz pierwszy i nie ostatni w historii – ściśle splotły się ze sobą. Budapeszteński pochód z 23 października, od którego datuje się wybuch węgierskiego powstania, rozpoczął się jako manifestacja poparcia dla odwilży politycznej w Polsce.

Audio/Video

90s historii: 14 lutego 1946 r. podpisano polsko-brytyjską umowę o wysiedleniu ludności niemieckiej

Audio/Video

90s. historii: 28 kwietnia 1939 r. Hitler wypowiedział deklarację o niestosowaniu przemocy

Audio/Video

90s. historii: 4 kwietnia 1949 r. podpisano Traktat Północnoatlantycki

Audio/Video

90s. historii: 6 lipca 1950 roku układ między Polską a NRD

Najgorsze miejsce na ziemi
Artykuł

Najgorsze miejsce na ziemi

W Jałcie na Krymie 4 lutego 1945 roku spotkali się przywódcy trzech wielkich mocarstw: Winston Churchill – stojący na czele rządu Wielkiej Brytanii, Franklin Delano Roosevelt – prezydent USA oraz Józef Stalin – premier ZSRS, sekretarz generalny partii bolszewickiej i późniejszy generalissimus.

Jałta nie mogła nic zmienić
Wywiad

Jałta nie mogła nic zmienić

Sowieci byli przekonani o nieuchronności rywalizacji i konfliktu dwóch światów. Nie było dla nich ważne, czy „kapitalistyczne otoczenie” ma formę państwa „faszystowskiego”, czy liberalno-kapitalistycznego. Jedno i drugie z zasady było przeciwnikiem - mówi prof. Marek Kornat.

Audio/Video

Jakub Kumoch - Aleksander Ładoś i działania Grupy Berneńskiej na rzecz ratowania ofiar Zagłady

Audio/Video

Marek Kornat - Szwajcaria w koncepcjach i działaniach dyplomacji Polski...

Audio/Video

Peter Rassek - Poprzez dyplomację do niepodległości: polityka pruska Hôtelu Lambert w przededniu rewolucji 1848 roku

Audio/Video

II wojna światowa w stosunkach polsko-ukraińskich. Stan badań, perspektywy badawcze. Geneza Konfliktu. Panel 1. Część 1.

Audio/Video

Stosunki polsko-arabskie cz. 2 (odc. 21)

Audio/Video

Stosunki polsko-arabskie cz. 1 (odc. 20)

Audio/Video

Mniejszość grecka w PRL (odc. 7)

Audio/Video

„Akt 5 listopada 1916 roku. Prolog Niepodległości?" - debata belwederska

Audio/Video

Polska pojałtańska - polska czy „polska”?

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 93 - Stosunki polsko-czechosłowackie

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 91 - Wizyta Charlesa de Gaulle’a

Audio/Video

Wizyta Charlesa de Gaulle'a w Polsce (odc. 52)

Audio/Video

Wizyta Fidela Castro w Polsce (odc. 40)

Audio/Video

Atak na placówkę dyplomatyczną w Szwajcarii (odc. 38)

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 47 - Wizyta Fidela Castro w Polsce

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 44 - Wizyty prezydentów amerykańskich

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 17 - „Kulisy Maoizmu"

Marzyciele i oportuniści. Stosunki polsko-szwedzkie w latach 1939–1945

Marzyciele i oportuniści. Stosunki polsko-szwedzkie w latach 1939–1945

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. Skandynawia nie była obszarem priorytetowym dla polskiej polityki zagranicznej. Szwedzi również odnosili się z nieufnością do nowego partnera na arenie międzynarodowej. Z obu stron brakowało motywacji, która skłaniałaby do bliższej współpracy politycznej lub gospodarczej. Pewne ożywienie nastąpiło w połowie lat dwudziestych, gdy na rynku szwedzkim pojawił się polski węgiel, ale dopiero minister Józef Beck podjął próbę intensyfikacji wzajemnych relacji.

Kraj bez wyjścia? Migracje z Polski 1949–1989
Publikacje

Kraj bez wyjścia? Migracje z Polski 1949–1989

PRL powstała jako państwo zamknięte, otoczone tysiącami kilometrów drutu kolczastego. Na wyjazdy zagraniczne władze zezwalały tylko w drodze wyjątku, np. w 1952 r. paszport na prywatny wyjazd na Zachód dostało około 50 osób.

Audio/Video

„Realpolitik” czy droga donikąd? Dyskusja w 80. rocznicę podpisania układu Sikorski-Majski

Jak doszło do „amnestii” dla obywateli polskich z sierpnia 1941 r.?
Artykuł

Jak doszło do „amnestii” dla obywateli polskich z sierpnia 1941 r.?

30 lipca 1941 r. w Londynie podpisany został polsko-sowiecki układ sojuszniczy skierowany przeciwko Niemcom (od nazwisk jego sygnatariuszy nazywany potocznie układem Sikorski-Majski).

Czechosłowacja wobec wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. i kwestii granicy z Polską
Artykuł

Czechosłowacja wobec wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. i kwestii granicy z Polską

Relacje polsko-czechosłowackie po dokonanej w styczniu 1919 r. przez armię I Republiki agresji na Śląsku Cieszyńskim były skomplikowane. W 1920 r. nową niekorzystną okolicznością stało się stanowisko Pragi wobec przebiegu wojny polsko-bolszewickiej.

Szpiedzy czy dyplomaci? Kontrwywiad PRL wobec zachodnich ambasad w Warszawie
Artykuł

Szpiedzy czy dyplomaci? Kontrwywiad PRL wobec zachodnich ambasad w Warszawie

Tropienie wywiadowczej działalności zachodnich placówek dyplomatycznych zaliczało się do podstawowych zadań PRL-owskich służb specjalnych. Szczególne zainteresowanie komunistycznego kontrwywiadu budziły bez wątpienia placówki amerykańska, brytyjska, zachodnioniemiecka i francuska.

Konferencja w Poczdamie. Ostatnie spotkanie Wielkiej Trójki
Artykuł

Konferencja w Poczdamie. Ostatnie spotkanie Wielkiej Trójki

17 lipca 1945 r. rozpoczęła się konferencja nowego prezydenta USA Harry’ego Trumana, sowieckiego dyktatora Józefa Stalina i premierów Wielkiej Brytanii – Winstona Churchilla, którego po 11 dniach (po wygraniu wyborów przez Partię Pracy) zastąpił Clement Attlee.

Zbrodniarze pod sąd! – czyli o powołaniu Najwyższego Trybunału Narodowego
Artykuł

Zbrodniarze pod sąd! – czyli o powołaniu Najwyższego Trybunału Narodowego

Jeszcze w trakcie prowadzenia działań wojennych na frontach II wojny światowej, państwa alianckie i ich sojusznicy zapowiadali rozliczenie się z odpowiedzialnymi za śmierć i cierpienie milionów ofiar tego konfliktu.

Audio/Video

Górny Śląsk a polska polityka zagraniczna – sprawa fabryki „Chorzów”

Audio/Video

Marian Rejewski - wielcy polscy wynalazcy

Audio/Video

Atak Hitlera na Stalina: zbrodnie ZSRS w Małopolsce Wschodniej i na Wołyniu – sprawa Polski na arenie świata – układ Sikorski-Majski

Audio/Video

W obliczu tragedii: pakt Ribbentrop-Mołotow i wojna obronna

Audio/Video

Kornat i Wołos o Becku

Więcej