Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Wiktora Zakrzewskiego
Zamiast zbierać i analizować dowody, śledczy z NKWD cały wysiłek wkładali w przekonanie zatrzymanego, że jest szpiegiem. W protokole przesłuchania Wiktora Zakrzewskiego nie znajdziemy pytań podchwytliwych czy naprowadzających na szczegółowe zagadnienia związane z demaskowaniem siatki wywiadowczej. Śledczym zależało tylko na przyznaniu się do winy.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Witolda Ledzińskiego
Sowiecka propaganda na każdym kroku uzasadniała działania partii i rządu. Miało to miejsce w lokalnej prasie, radiu, na plakatach propagandowych, w klubach i szkołach, przed projekcjami filmów w kinach, podczas pogadanek na zebraniach partyjnych, a nawet w inscenizowanych rozmowach towarzyskich.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937-1938). Sprawa Zygmunta Tarnowskiego
Nikołaj Jeżow nakazał całkowitą likwidację „dywersyjno-powstańczego zaplecza” Polskiej Organizacji Wojskowej (rozwiązanej w 1918 r.) i ludzkich rezerw polskiego wywiadu w ZSRS. W Gruzji, gdzie w latach 1937–1938 w rozproszeniu mieszkało mniej niż cztery tysiące Polaków, nawet wiarygodne upozorowanie działalności szpiegowskiej przez aparat terroru było praktycznie niemożliwe.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937-1938). Sprawa Andrzeja Rutkowskiego
Jedną z ofiar „operacji polskiej” w Gruzji stał się Andrzej Rutkowski, s. Stanisława, urodzony w 1886 r. w Warszawie. W akcie oskarżenia zacytowano przyznanie się Rutkowskiego do prowadzenia rozmów w duchu antysowieckim oraz do podjęcia współpracy z polskim wywiadem. NKWD wszystkim odwiedzającym konsulaty stawiał zarzut szpiegostwa. Tortury dopełniły resztę.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Antoniego Murawskiego
Oficjalnie Wielki Terror zapoczątkował rozkaz nr 00447 wydany przez Nikołaja Jeżowa 30 lipca 1937 r. Rozkaz Jeżowa wskazywał konkretne cele i, wzmacniając represje, wywołał lawinę aresztowań. Miał wpływ także na pracę organów sądowych, które pośpiesznie wydawały oczekiwane przez NKWD wyroki.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Tomasza Jagiełły
Badacze Wielkiego Terroru często zadają sobie pytanie o prawdziwość oskarżeń kierowanych przez NKWD wobec aresztowanych. Większość dochodzi do wniosku, że oskarżenia były absolutnie fałszywe, a dowody spreparowane. I tak rzeczywiście było.
Zaćmienie słońca i śmierć w gułagu. Sprawa Jana Wasika
Przykładem niewymiernie surowej kary, wymierzonej w okresie Wielkiego Terroru za publiczne wyrażenie swoich poglądów, jest sprawa przeciwko Janowi Wasikowi. Kilka komentarzy polskiego kolejarza wystarczyło, by spędził on resztę życia w łagrach.
Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Apolinarego Burkowskiego
Sprawa Apolinarego Burkowskiego jest nie tylko przykładem tego, jak w latach Wielkiego Terroru 1937-1938 tworzono sprawy z niczego, ale także jak sowieckie organy represji ukrywały wobec rodzin informacje o losie ich bliskich, zwodziły je i udzielały fałszywych informacji, by zataić swoją zbrodniczą działalność.
Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Leonardy Mazurek
Sprawa Leonardy Mazurek jest przykładem tego, jak w okresie Wielkiego Terroru lat 1937-1938 sowieckie organy bezpieczeństwa państwowego w ramach różnych operacji narodowościowych, stosując represje na ogromną skalę, w tym wobec Polaków, doprowadzały do dramatów niewinnych ludzi.
Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Janiny Orłowskiej
Ofiarami „operacji polskiej” byli głównie mężczyźni, powstało więc pytanie, co zrobić z rodzinami represjonowanych, głównie żonami i dziećmi, którzy dla reżimu sowieckiego stawali się „elementem społecznie niebezpiecznym” z racji pokrewieństwa z „wrogami ludu” – ich uprzednio skazanymi ojcami, mężami i braćmi.
Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Fortunata Baczyńskiego
Gdy w latach Wielkiego Terroru w ZSRS 1937-1938 realizowane były operacje systemowego metodycznego unicestwiania poszczególnych mniejszości narodowych – niemieckiej, greckiej, koreańskiej, fińskiej, łotewskiej etc. – ofiarami padli też Polacy.
Fragment książki poświęconej rozkazowi sowieckiego NKWD z 1937 r. „Bez winy i bez przyszłości. Losy członków rodzin zdrajców ojczyzny represjonowanych na mocy rozkazu NKWD nr 00486”. Czym była „operacja polska NKWD”? O czym mówił rozkaz 00486 i kogo dotyczył?
Czym była „operacja polska NKWD”? O czym mówił rozkaz 00486 i kogo dotyczył? Jak potoczyły się losy „zdrajców ojczyzny”?
Dokumenty „Operacji polskiej” w Gruzji. Protokół specjalnej Trójki NKWD
Operacja polska NKWD stanowiła wzór dla kolejnych fal terroru. Odstąpiono od najprostszych pozorów procesu. Liczba osób represjonowanych w operacjach narodowościowych była tak duża, że nawet specjalnie powołane organy nie nadążały z wydawaniem wyroków.
Ludobójstwo przed wojenną zagładą. „Operacja polska” NKWD
W połowie lat 30. XX wieku zaczęły się deportacje ludności polskiej z ziem, które po traktacie ryskim znalazły się w granicach Sowdepii. Zaraz potem, w latach 1937–1938, przyszła „operacja polska”: za samo pochodzenie NKWD zamordowało – jako szpiegów lub wrogów ZSRS – co najmniej 111 tys. Polaków.
„Operacja polska” 1937–1938 w Ukraińskiej SRS. Antypolski wymiar rozkazu NKWD nr 00485
W opinii wielu czołowych bolszewickich działaczy partyjnych Polacy zamieszkujący Rosję Sowiecką stanowili zagrożenie i byli grupą, do której komunistyczna władza nie miała zaufania. Zakładano, że w przypadku wybuchu wojny zdradzą ją – a wobec tego należy najaktywniejszych zlikwidować lub uwięzić w obozach koncentracyjnych, a resztę zastraszyć i różnymi metodami sparaliżować ich działania.
Polacy i Wielki Terror we wspomnieniach i dokumentach
Wielki Terror, rozpętany w Związku Sowieckim w latach trzydziestych ubiegłego wieku, pochłonął miliony ofiar na długo przed wybuchem II wojny światowej. Szczególnie bezwzględne represje dotknęły naszych rodaków.
Pprzywracanie – Upamiętnianie – Upowszechnianie. Działania IPN dotyczące operacji antypolskiej NKWD 1937–1938
„Operacja polska” NKWD, wymierzona w obywateli ZSRS polskiego pochodzenia oraz innych narodowości, którym postawiono zarzuty utrzymywania kontaktów z II Rzecząpospolitą, była częścią tzw. Wielkiego Terroru, zorganizowanego przez Józefa Stalina w latach 1937‒1938.
Polscy komuniści: cena zaprzaństwa
Przywódca Komunistycznej Partii Polski, Julian Leszczyński-Leński, został aresztowany w Moskwie w czerwcu 1937 r. Oskarżono go o współpracę z polskim wywiadem oraz o udział w organizacji „szpiegowsko-terrorystycznej”.
Rozstrzelać Polaków - dokument o ludobójstwie na Polakach w ZSRS w 1937-1938
Szukam prawdy o „podolskim Katyniu”
O pierwszym ujawnionym miejscu zbrodni „operacji polskiej” NKWD z Jerzym Wójcickim, redaktorem naczelnym „Słowa Polskiego” w Winnicy, rozmawia Anna Zechenter.
"Ojcu" (film dokumentalny; scenariusz i reżyseria: Liliana Komorowska, Diana Skaya; zdjęcia: Jan Belina Brzozowski; produkcja: QueenArt Films, 2014)
Postawiłam krzyż na grobie dziadka
Wszystko, co piękne, szczęśliwe i wartościowe Tereska usłyszała w domu w języku polskim. A na ulicy i w szkole musiała mówić po ukraińsku lub rosyjsku. W tych językach często słyszała obelgi i wyzwiska.
„Operacja polska” 1937-1938 na tle mechanizmów Wielkiego Terroru
Z wiceprzewodniczącym Rady Centrum Naukowo-Informacyjnego i Edukacyjnego Stowarzyszenia „Memoriał” Nikitą Pietrowem rozmawia Henryk Głębocki
„Nie mogę o tym pisać ani myśleć”
Pragnienie opisania dramatu niewinnych ofiar systemu komunistycznego – niewyobrażalnego doświadczenia ich samych oraz cierpień rodzin więzionych i traconych – stawało się jedyną pociechą w tych trudnych chwilach. Niosło nadzieję, że ich tragedia nie zostanie zapomniana, że „opisanie” i tym samym zachowanie pamięci nie tylko nada sens ich kaźni, ale również będzie wymierzeniem sprawiedliwości.
Czym była „Operacja Polska”?
Mordowano ich masowo – najpierw na podstawie list zatwierdzanych w Moskwie, potem brano ofiary jak popadło, byle ich nazwiska brzmiały z polska. Aby zaspokoić oczekiwania moskiewskiej centrali, NKWD wyszukiwał Polaków nawet w książkach telefonicznych.
Operacja polska NKWD (1937-38)
Mijając Pomnik Poległymi Pomordowanym na Wschodzie, przy zbiegu ulic Muranowskiej i Andersa w Warszawie warto się przyjrzeć szczegółom. Monument otrzymał 11 sierpnia 2018 roku nowy element – tablicę pamiątkową w kształcie podkładu kolejowego, poświęconą ofiarom „Operacji polskiej” z lat 1937-1938.
Rozkaz nr 00485. Antypolska operacja NKWD na sowieckiej Ukrainie 1937–1938
„Operacja polska”, przeprowadzona przez NKWD w latach 1937–1938 w Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich, to jedna z największych zbrodni ludobójstwa wymierzonych w naród polski w XX wieku. W wyniku realizacji rozkazu nr 00485 z 11 sierpnia 1937 r., wydanego przez ludowego komisarza spraw wewnętrznych ZSRS Nikołaja Jeżowa, pod fałszywymi zarzutami represjonowano przynajmniej 139 835 osób, z czego zamordowano nie mniej niż 111 091. Dodatkowo, na podstawie kolejnego rozkazu Jeżowa, z 15 sierpnia 1937 r. (nr 00486), represjom poddano żony i dzieci skazanych „zdrajców ojczyzny”...
"Operacja polska" NKWD - cz. I
Operacja polska NKWD 1937–1938 - dodatek prasowy
Dodatek specjalny Oddziału IPN w Krakowie w 80. rocznicę rozpoczęcia „operacji polskiej” NKWD
Operacja polska NKWD
Dodatek specjalny do "Naszego Dziennika", 9 sierpnia 2017 r.
Operacja antypolska 1937-1938
Eksterminacja Polaków rozpoczęła się na mocy rozkazu Jeżowa z sierpnia 1937 r. Szef NKWD zadecydował o masowych aresztowaniach ludności polskiej, którą podzielił na dwie grupy. Do pierwszej miały należeć osoby do natychmiastowego rozstrzelania, a do drugiej ci, których czekało od pięciu do dziesięciu lat w łagrach.
„Biuletyn IPN” nr 7-8/2017 – NKWD: Zabić Polaków 1937-1938
Głównym tematem numeru jest przeprowadzona w latach 1937–1938 przez NKWD ZSRS w ramach Wielkiego Terroru tzw. operacja polska – jedna z największych, a najmniej znanych zbrodni na Polakach.
„Operacja polska” NKWD 1937‒1938. Losy Polaków w Rosji bolszewickiej i w ZSRS do 1939 roku
Teka edukacyjna IPN „Operacja polska” NKWD 1937‒1938. Losy Polaków w Rosji bolszewickiej i w ZSRS do 1939 roku poświęcona jest jednej z największych zbrodni, jakiej doświadczyła ludność polska z rąk bolszewików, czyli „operacji polskiej” NKWD przeprowadzonej w latach 1937–1938 na terytorium ZSRS, a także tematyce szerszej ‒ poprzedzającym masakrę losom polskiej diaspory w Rosji bolszewickiej i Związku Sowieckim przed II wojną światową.
Wielki Terror: Operacja Polska 1937–1938
Szalejący w ZSRS w drugiej połowie lat trzydziestych Wielki Terror przyniósł ze sobą zagładę wielu istnień ludzkich. Rozpętana i kierowana przez Józefa Stalina fala represji dotknęła nie tylko „elementy kontrrewolucyjne”, „antysowieckie”, ale także członków partii komunistycznej, aparat bezpieczeństwa i wreszcie mniejszości narodowe Kraju Rad.
