Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Grudzień 1970

Strajki w mieście włókniarek w lutym 1971 roku
Artykuł

Strajki w mieście włókniarek w lutym 1971 roku

Wizerunek Łodzi po 1945 r. zdominowały obrazy komunistycznego feminizmu: bojowniczki Władysławy Bytomskiej (zm. w 1938 r.), przodowniczki pracy Wandy Gościmińskiej i rządzącej miastem włókniarki Michaliny Tatarkówny-Majkowskiej. Jednocześnie wyparto z pamięci bunt łódzkich kobiet, które odegrały decydującą rolę w strajkach lokalnych fabryk w lutym 1971 r.

Grudzień w naszej pamięci. Recenzja książki "Zbrodnia bez kary. Grudzień 1970 w Gdyni"
Recenzja

Grudzień w naszej pamięci. Recenzja książki "Zbrodnia bez kary. Grudzień 1970 w Gdyni"

Na rynku księgarskim pojawiły się już dziesiątki książek poświęconych rewolcie grudniowej. Są wśród nich publikacje przygotowane przez historyków, popularyzatorów historii i dziennikarzy; są prace naukowe i popularnonaukowe; są wydawnictwa źródłowe bogate w relacje świadków i reportaże. Album Zbrodnia bez kary. Grudzień 1970 w Gdyni. Przebieg wydarzeń, represje, walka o prawdę stara się łączyć wszystkie wspomniane elementy.

Grudzień '70 w małym mieście
Artykuł

Grudzień '70 w małym mieście

Mało kto pamięta, że w 1970 r. również Pruszcz Gdański znalazł się w wirze robotniczej rewolty. Tu też były manifestacje, a protestujących robotników rozpracowywały MO i SB.

Reakcja Jerzego Giedroycia i Instytutu Literackiego na wydarzenia na Wybrzeżu w 1970 i 1971 roku
Artykuł

Reakcja Jerzego Giedroycia i Instytutu Literackiego na wydarzenia na Wybrzeżu w 1970 i 1971 roku

Pośród wychodźstwa niepodległościowego Jerzy Giedroyć prowadził konsekwentną i przemyślaną politykę oddziaływania na Polskę, dostosowaną do zmieniającej się rzeczywistości, przy nie traceniu z oczu celu nadrzędnego, którym było odzyskanie niepodległości.

Audio/Video

Szczecin 1970: (fotografia) ze środka Grudniowej Rewolty

Widziane ze Wschodu. Wydarzenia Grudnia 70 w oczach mieszkańców ZSRS
Artykuł

Widziane ze Wschodu. Wydarzenia Grudnia 70 w oczach mieszkańców ZSRS

Grudzień 70 doczekał się już licznych publikacji opartych na źródłach krajowych i zagranicznych. Nieczęsto jednak spotykamy się w nich z jego oceną dokonywaną przez „obywateli sowieckich”.

Pogrudniowa kolęda w Trójmieście. Wizyty duszpasterskie 1970/1971
Artykuł

Pogrudniowa kolęda w Trójmieście. Wizyty duszpasterskie 1970/1971

„Kolęda Wybrzeża” stworzona na melodię popularnej kolędy „Hej w dzień narodzenia” to przykład poezji ulicznej, która stała się wyrazem kumulujących się emocji po brutalnym stłumieniu strajków przez władze komunistyczne w Grudniu 1970 r.

Audio/Video

Grudzień 1970: między buntem ekonomicznym a niepodległościową rewoltą

Nauczyć rozumu robotników, skazać dziennikarkę, uniewinnić zbrodniarzy
Artykuł

Nauczyć rozumu robotników, skazać dziennikarkę, uniewinnić zbrodniarzy

„Dlaczego w Gdyni Stoczni urządzono pułapkę, zagoniono do niej ludzi i otwarto do nich ogień z broni maszynowej?” – pytała Wiesława Kwiatkowska.

Audio/Video

„Grudzień nasz i wasz”, 2020 (mord reżimu Gomułki na robotnikach w relacjach lekarzy, żołnierzy i niepublikowanych dotąd materiałach)

Audio/Video

1970: mord PRL na robotnikach Wybrzeża - zbrodnia bez kary w III RP

Audio/Video

„Dlaczego? Czarny Czwartek, Gdynia `70”

Gdyński Grudzień 70 – relacje świadków
Artykuł

Gdyński Grudzień 70 – relacje świadków

Wstrząsające relacje robotnika i pracownicy poczty – dwojga młodych, bo zaledwie dwudziestotrzyletnich, uczestników gdyńskich protestów roku 1970 ujawniają wiele ważnych, nie znanych z innych źródeł, szczegółów tamtych tragicznych dni.

Audio/Video

Grudniowa kolęda. Kościół katolicki w Trójmieście wobec Grudnia ‘70

„A czy to jest prawdziwy ksiądz?” Nocne grzebanie ofiar rewolty grudniowej przez kapelanów wojskowych w Trójmieście
Artykuł

„A czy to jest prawdziwy ksiądz?” Nocne grzebanie ofiar rewolty grudniowej przez kapelanów wojskowych w Trójmieście

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych i tragicznych elementów Grudnia ’70 były pochówki ofiar. Organizowane naprędce, późnym wieczorem, czasem w nocy, także w niedzielę, urągały wszelkim zwyczajom i tradycjom.

Audio/Video

Grudzień 1970: Zbrodnia bez kary (odc. 25)

Grudzień ’70 w Poznaniu
Artykuł

Grudzień ’70 w Poznaniu

W grudniu 1970 r. w wielu poznańskich zakładach pracy polityczna temperatura osiągnęła nieomal stan wrzenia. Rozprowadzano ulotki, malowano „wrogie napisy”, powstawały nieformalne komitety nawołujące do strajku.

Nowe spojrzenie na Grudzień ’70
Recenzja

Nowe spojrzenie na Grudzień ’70

Choć literatura na temat Grudnia ’70 jest ogromna, wciąż ukazują się wartościowe publikacje, których autorzy sięgają po nieznane wcześniej dokumenty bądź relacje świadków. Jedną z nich jest nowa książka Piotra Abryszeńskiego i Daniela Gucewicza Grudniowa kolęda. Kościół katolicki w Trójmieście wobec Grudnia '70.

Audio/Video

Wielkopolska wobec Grudnia ’70

Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!
Broszury popularnonaukowe IPN Szczecin

Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Po 50. latach od Rewolty Grudniowej nadal niewiele wiemy o szczecińskich ofiarach. Przez wiele lat rodziny milczały z obawy o własne bezpieczeństwo mając w pamięci ich okrutne potratowanie jeszcze w Grudniu 1970 r.

Grudzień 1970. Geneza, przebieg, konsekwencje
Publikacje

Grudzień 1970. Geneza, przebieg, konsekwencje

Monografia pokazuje złożoność i wieloaspektowość Grudnia 1970 roku, sytuację w Polsce w przededniu rewolty, narastanie kryzysu i jego przyczyny. W publikacji wykorzystano dokumenty z archiwów państwowych i prywatnych, najnowszą literaturę przedmiotu, prasę, a także relacje uczestników wydarzeń rozgrywających się na Wybrzeżu w tamtym czasie. Na podstawie tych materiałów autor przedstawił dzień po dniu przebieg dramatycznych chwil – przede wszystkim w Gdańsku, Gdyni, Elblągu i Szczecinie.

Dodatek prasowy „Grudzień 1970. Pamiętamy”
Dodatki do prasy

Dodatek prasowy „Grudzień 1970. Pamiętamy”

W 2020 r. obchodzimy 50. rocznicę Grudnia ‘70. Z tej okazji polecamy dodatek prasowy przygotowany przez Instytut Pamięci Narodowej oraz Polska Press sp. z o.o., który w nakładzie ponad 316 tys. egzemplarzy, został dołączony 11 grudnia 2020 r. do dzienników regionalnych: „Dziennika Bałtyckiego”, „Dziennika Zachodniego”, „Głosu Wielkopolskiego”, „Gazety Wrocławskiej”, „Dziennika Polskiego”, „Dziennika Łódzkiego”, „Gazety Lubuskiej”, „Gazety Pomorskiej”, „Głosu Dziennika Pomorza”, „Gazety Współczesnej”, „Polska. Metropolia Warszawska”.

Audio/Video

Grudzień ‘70. Fakty i konteksty

Audio/Video

Henryk Perkowski (1950-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Audio/Video

Stanisław Nadratowski (1950-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Audio/Video

Nie tylko Gdynia: „Czarny Czwartek” w Szczecinie - Grudzień 1970

Audio/Video

Michał Skipor (1951-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Audio/Video

Daniel Kućma (1946-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Audio/Video

Roman Kużak (1947-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Audio/Video

Jadwiga Kowalczyk (1954-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Audio/Video

Wojciech Woźnicki (1949-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Audio/Video

Stefan Stawicki (1948-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Audio/Video

Zbigniew Semczyszyn (1947-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Audio/Video

Grudzień ’70: geneza i skutki

Audio/Video

Waldemar Szumiński (1948-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Audio/Video

Julian Święcicki (1911-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Audio/Video

Eugeniusz Błażewicz (1948-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Audio/Video

Janusz Wrzodak (1943-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Audio/Video

Zygmunt Toczek (1947-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Audio/Video

Stanisław Kamać (1952-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Grudzień 1970 – krwawe konsekwencje roku 1968
Artykuł

Grudzień 1970 – krwawe konsekwencje roku 1968

Rok 1968, poza pokoleniowym, młodzieżowym buntem, zapisał się również polskim udziałem w interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji. Tłumiono w ten sposób „praską wiosnę”, rozwiewając tym samym złudzenia co do możliwości zreformowania systemu.

Audio/Video

Edward Prysak (1928-1970). Szczeciński Grudzień 1970. Pamiętamy!

Grudzień 1970 na Wybrzeżu Gdańskim. Pamięci ofiar zbrodni komunistycznej
Publikacje

Grudzień 1970 na Wybrzeżu Gdańskim. Pamięci ofiar zbrodni komunistycznej

Wyjątkowa publikacja przygotowana przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Gdańsku w 50. rocznicę Grudnia ’70. Walka o pamięć o ofiarach Grudnia ’70 zakończyła się sukcesem dopiero po dziesięciu latach. Realną możliwość budowy pomnika w kraju rządzonym przez aparat komunistyczny dały strajki i porozumienia sierpniowe 1980 r. W Gdańsku powstał Pomnik Poległych Stoczniowców. Dziś mamy wiele upamiętnień tragicznego Grudnia ’70. Jednym z nich jest tablica pamiątkowa na budynku przystanku kolejki elektrycznej Gdynia Wzgórze Św. Maksymiliana, oddana w hołdzie ofiarom w 50. rocznicę przez Instytut Pamięci Narodowej.

Dodatek historyczny o Grudniu'70 – „W Sieci Historii”
Dodatki do prasy

Dodatek historyczny o Grudniu'70 – „W Sieci Historii”

W kolejnym dodatku do magazynu "W Sieci Historii", tym razem poświęconym wydarzeniom z grudnia 1970 r., przedstawiamy ciekawe artykuły autorstwa: Jerzego Eislera, Grzegorza Majchrzaka, Sebastiana Ligarskiego, Radosława Petermana, Roberta Chrzanowskiego, Pawła Miedzińskiego i Tytusa Jaskułowskiego.

Z Kaszuby Polak. Zarys biografii księdza Hilarego Jastaka
Artykuł

Z Kaszuby Polak. Zarys biografii księdza Hilarego Jastaka

Specyfika Kaszub i Pomorza i ich historia ukształtowały jego poglądy i wpływały na życiowe wybory. Kolejne doświadczenia: wojna, okupacja, konspiracja, stalinizm i kapłaństwo w okresie programowej walki państwa z Kościołem wpłynęły na jego późniejsze postawy. Każdy, kto zna charakter i zwyczaje Kaszubów przyzna, że osoba, którą nazwali oni swoim królem, musiała być kimś niezwykłym.

Prymas Stefan Wyszyński wobec Grudnia 1970 r.
Artykuł

Prymas Stefan Wyszyński wobec Grudnia 1970 r.

Kardynał Stefan Wyszyński odgrywał przez cały okres swojej prymasowskiej posługi istotną rolę w rzeczywistości społeczno-politycznej Polski „ludowej”. Była ona szczególnie widoczna w okresie kolejnych kryzysów ustrojowych takich jak: październik 1956 r. czy marzec 1968 r.

Krwawe dowody zbrodni
Artykuł

Krwawe dowody zbrodni

W 2017 r. do pracowni konserwacji Archiwum IPN przekazano ubrania należące do ofiar pacyfikacji protestów robotniczych w grudniu 1970 roku w Szczecinie – Waldemara Szumińskiego, Stefana Stawickiego i Zygmunta Toczka. Przechowywane w plastikowych, czarnych workach stanowiły kiedyś dowody w sprawach karnych przeciwko sprawcom zbrodni.

Egzamin. Kościół a Grudzień ‘70
Artykuł

Egzamin. Kościół a Grudzień ‘70

Aparat władzy PRL zdawał sobie sprawę, że zaplanowana na 13 grudnia 1970 r. podwyżka cen artykułów spożywczych wywoła negatywne reakcje. W ramach akcji „Jesień 1970” zmobilizowano SB do inwigilacji „niepewnych środowisk”, w tym także duchowieństwa.

Edmund Bałuka. Prawdziwy socjalista w socjalizmie realnym
Biogram / Biografia

Edmund Bałuka. Prawdziwy socjalista w socjalizmie realnym

Postać zmarłego Edmunda Bałuki – antysowieckiego działacza niepodległościowego i robotniczego – powinna być pamiętana. Jego biografia jest przykładem nie tylko wielkiej determinacji w walce o wolność, ale także metod, jakimi SB operacyjnie „wygaszała” niebezpiecznych liderów społecznego buntu.

Audio/Video

Tomasz Wojdakowski o WZZ Wybrzeża

"Intelektualiści polscy milczą zupełnie". Grudzień 1970 – styczeń 1971 w Szczecinie
Publikacje

"Intelektualiści polscy milczą zupełnie". Grudzień 1970 – styczeń 1971 w Szczecinie

W PRL pod koniec lat sześćdziesiątych narastał kryzys społeczny, polityczny i ekonomiczny. Władze sięgnęły po nieudolne reformy gospodarcze, chcąc ratować niekorzystną sytuację w kraju ...

Przesilenie. Szczecińskie społeczeństwo i władza w styczniu i lutym 1971
Publikacje

Przesilenie. Szczecińskie społeczeństwo i władza w styczniu i lutym 1971

W końcu grudnia 1970 r. rządzący byli przekonani, że kryzys polityczny, który wstrząsnął Polską w ostatnich dniach, zbliża się ku końcowi. Wskazywały na to wypowiedzi przedstawicieli władz centralnych, w których usilnie dopominano się o zachowanie spokoju i odsunięcie od siebie niedobrych emocji.

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 45 - Bracia Kowalczykowie

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 85 - Obchody rocznicowe Grudnia 1970

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc.16 - „Grudzień 70"

Anna Walentynowicz (1929-2010)
Patroni naszych ulic

Anna Walentynowicz (1929-2010)

„Nawet ci, którzy nie mieli okazji poznać jej z bliska, nazywają ją Panią Anią. Po sierpniu dziesiątki komitetów zakładowych proponowały jej honorowe członkostwo. Stała się symbolem robotniczej walki o sprawiedliwość. Jej bezkompromisowa uczciwość, nieustępliwa walka z kłamstwem i nieprawością zawsze budziły nienawiść i chęć odwetu komunistycznej władzy”.

nr 12/2010
Biuletyn IPN

nr 12/2010

Głównym tematem „Biuletynu IPN” 12 (121) 2010 jest rewolta grudniowa z 1970 r. W „Biuletynie” przedstawiono przebieg strajków i manifestacji w Gdańsku, Gdyni i Szczecinie oraz ich echa na południu Polski.

"To nie na darmo. Grudzień 1970 w Gdańsku i Gdyni" Materiały edukacyjne

"To nie na darmo. Grudzień 1970 w Gdańsku i Gdyni" Materiały edukacyjne

Teka prezentuje genezę, przebieg i konsekwencje tragicznych wydarzeń na Wybrzeżu, kiedy władza komunistyczna w brutalny i krwawy sposób rozprawiła się z robotnikami.

Polskie miesiące czyli kryzys(y) w PRL

Polskie miesiące czyli kryzys(y) w PRL

Tytuł i tematyka niniejszej książki wymagają kilku zdań wyjaśnienia. Przede wszystkim muszę spróbować usprawiedliwić się przed czytelnikami, dlaczego w jej tytule nie zdecydowałem się na jednoznaczne użycie liczby pojedynczej – kryzys, względnie liczby mnogiej – kryzysy. Kłopot polega na tym, że mimo zajmowania się zawodowo tą problematyką przez ponad ćwierć wieku nie potrafię udzielić jednoznacznej i solidnie umotywowanej odpowiedzi na kluczowe pytanie, czy w czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej mieliśmy do czynienia z kolejnymi kryzysami symbolizowanymi przez owe tytułowe „polskie miesiące”, czy też z jednym i tym samym strukturalnym kryzysem niedemokratycznej i niesuwerennej władzy, który co pewien czas się uzewnętrzniał i dawało sobie znać w mniej lub bardziej gwałtowny sposób.

Strajki w mieście włókniarek w lutym 1971 roku
Artykuł

Strajki w mieście włókniarek w lutym 1971 roku

Wizerunek Łodzi po 1945 r. zdominowały obrazy komunistycznego feminizmu: bojowniczki Władysławy Bytomskiej (zm. w 1938 r.), przodowniczki pracy Wandy Gościmińskiej i rządzącej miastem włókniarki Michaliny Tatarkówny-Majkowskiej. Jednocześnie wyparto z pamięci bunt łódzkich kobiet, które odegrały decydującą rolę w strajkach lokalnych fabryk w lutym 1971 r.

Grudzień w naszej pamięci. Recenzja książki "Zbrodnia bez kary. Grudzień 1970 w Gdyni"
Recenzja

Grudzień w naszej pamięci. Recenzja książki "Zbrodnia bez kary. Grudzień 1970 w Gdyni"

Na rynku księgarskim pojawiły się już dziesiątki książek poświęconych rewolcie grudniowej. Są wśród nich publikacje przygotowane przez historyków, popularyzatorów historii i dziennikarzy; są prace naukowe i popularnonaukowe; są wydawnictwa źródłowe bogate w relacje świadków i reportaże. Album Zbrodnia bez kary. Grudzień 1970 w Gdyni. Przebieg wydarzeń, represje, walka o prawdę stara się łączyć wszystkie wspomniane elementy.

Grudzień '70 w małym mieście
Artykuł

Grudzień '70 w małym mieście

Mało kto pamięta, że w 1970 r. również Pruszcz Gdański znalazł się w wirze robotniczej rewolty. Tu też były manifestacje, a protestujących robotników rozpracowywały MO i SB.

Reakcja Jerzego Giedroycia i Instytutu Literackiego na wydarzenia na Wybrzeżu w 1970 i 1971 roku
Artykuł

Reakcja Jerzego Giedroycia i Instytutu Literackiego na wydarzenia na Wybrzeżu w 1970 i 1971 roku

Pośród wychodźstwa niepodległościowego Jerzy Giedroyć prowadził konsekwentną i przemyślaną politykę oddziaływania na Polskę, dostosowaną do zmieniającej się rzeczywistości, przy nie traceniu z oczu celu nadrzędnego, którym było odzyskanie niepodległości.

Audio/Video

Szczecin 1970: (fotografia) ze środka Grudniowej Rewolty

Widziane ze Wschodu. Wydarzenia Grudnia 70 w oczach mieszkańców ZSRS
Artykuł

Widziane ze Wschodu. Wydarzenia Grudnia 70 w oczach mieszkańców ZSRS

Grudzień 70 doczekał się już licznych publikacji opartych na źródłach krajowych i zagranicznych. Nieczęsto jednak spotykamy się w nich z jego oceną dokonywaną przez „obywateli sowieckich”.

Pogrudniowa kolęda w Trójmieście. Wizyty duszpasterskie 1970/1971
Artykuł

Pogrudniowa kolęda w Trójmieście. Wizyty duszpasterskie 1970/1971

„Kolęda Wybrzeża” stworzona na melodię popularnej kolędy „Hej w dzień narodzenia” to przykład poezji ulicznej, która stała się wyrazem kumulujących się emocji po brutalnym stłumieniu strajków przez władze komunistyczne w Grudniu 1970 r.

Audio/Video

Grudzień 1970: między buntem ekonomicznym a niepodległościową rewoltą

Nauczyć rozumu robotników, skazać dziennikarkę, uniewinnić zbrodniarzy
Artykuł

Nauczyć rozumu robotników, skazać dziennikarkę, uniewinnić zbrodniarzy

„Dlaczego w Gdyni Stoczni urządzono pułapkę, zagoniono do niej ludzi i otwarto do nich ogień z broni maszynowej?” – pytała Wiesława Kwiatkowska.

Audio/Video

„Grudzień nasz i wasz”, 2020 (mord reżimu Gomułki na robotnikach w relacjach lekarzy, żołnierzy i niepublikowanych dotąd materiałach)

Audio/Video

1970: mord PRL na robotnikach Wybrzeża - zbrodnia bez kary w III RP

Więcej