Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Młodzież

Dzieci z Przemysłowej – niemiecki obóz w Łodzi

Artykuł

Dzieci z Przemysłowej – niemiecki obóz w Łodzi

„Czym dłużej tu byliśmy, tym bardziej dyscyplina się zaostrzała, tym łatwiej było spostrzec, że wszystko zmierza do udręczenia, umęczenia nas” – wspominał Stefan Marczewski, jeden z nastoletnich więźniów. Przez obóz sąsiadujący z łódzkim gettem przeszło od 2 do ponad 3 tys. polskich dzieci.

Najmłodszy internowany stanu wojennego jest dzisiaj historykiem IPN

Wywiad

Najmłodszy internowany stanu wojennego jest dzisiaj historykiem IPN

Ruch Młodzieży Niepodległej to grupa bytomskich uczniów zawiązana w połowie stycznia 1982 r., która miała m.in. kolportować wydawnictwa podziemnej „Solidarności”. Licealista Andrzej Sznajder miał 17 lat i 10 dni, gdy został aresztowany. W ośrodkach internowania spędził prawie miesiąc.

Audio/Video

Jarocin cz. 2 (odc. 48)

Audio/Video

Problemy z młodzieżą w PRL (odc. 34)

Młodzież kontra ZOMO. Strajk studencki  w Łodzi 14-15 grudnia 1981 r.

Artykuł

Młodzież kontra ZOMO. Strajk studencki w Łodzi 14-15 grudnia 1981 r.

Stan wojenny wprowadzony 13 grudnia 1981 r. przez ekipę gen. Wojciecha Jaruzelskiego stanowił dla społeczeństwa ogromne zaskoczenie. W obliczu napiętej sytuacji politycznej spodziewano się wprawdzie nadzwyczajnych rozwiązań, jednak skala i skuteczność działań władz musiały szokować.

Konspiracyjne organizacje młodzieżowe z lat 1944/1945–1956

Artykuł

Konspiracyjne organizacje młodzieżowe z lat 1944/1945–1956

Część historyków uznała 1947 r. za cezurę wyznaczającą moment rozbicia przez rządzących podziemia antykomunistycznego tworzonego na bazie AK, NSZ i Zrzeszenia „WiN”. Dziedzictwo dorosłych konspiratorów kontynuowała jeszcze młodzież do 21 roku życia, tworząca niezależne tajne organizacje.

Miałam syna Emila. Wywiad rzeka z Krystyną Barchańską-Wardęcką

Publikacje

Miałam syna Emila. Wywiad rzeka z Krystyną Barchańską-Wardęcką

Przejmująca i szczera rozmowa z matką o synu Emilu. Emil Barchański jest najmłodszą ofiarą stanu wojennego. Gdy został zamordowany w czerwcu 1982 roku, był uczniem warszawskiego liceum, nie skończył jeszcze siedemnastu lat.

Helena  Grabska 1904–1919

Broszury popularnonaukowe IPN Szczecin

Helena Grabska 1904–1919

U progu niepodległości Polacy musieli walczyć o kształt granicy wschodniej z Ukraińcami, których elity polityczne i wojskowe uważały obszar Galicji Wschodniej za swoje ziemie etniczne i chciały włączyć je do przyszłego państwa ukraińskiego. Polsko-ukraińskie walki o Lwów rozpoczęły się 1 listopada 1918 r., w dniu, w którym proklamowano powstanie na spornym terytorium Zachodnio-Ukraińskiej Republiki Ludowej (ZURL).

Bunt młodych. Nielegalne organizacje młodzieżowe na Pomorzu Zachodnim 1945-1956

Broszury popularnonaukowe IPN Szczecin

Bunt młodych. Nielegalne organizacje młodzieżowe na Pomorzu Zachodnim 1945-1956

W najczarniejszym okresie stalinizmu każda forma obywatelskiego nieposłuszeństwa była wynikiem dramatycznego wyboru pomiędzy zdroworozsądkową postawą przystosowania a ryzykiem represji, utraty wolności lub życia.

„Dosyć paktów z czerwonymi!”. Niezależne organizacje młodzieżowe wobec „okrągłego stołu”

Artykuł

„Dosyć paktów z czerwonymi!”. Niezależne organizacje młodzieżowe wobec „okrągłego stołu”

Liderzy Solidarności wielokrotnie przyznawali, że powtórną rejestrację związku u schyłku lat osiemdziesiątych de facto wywalczyli młodzi ludzie. Jednak ze słowami uznania nie szły w parze decyzje włączenia przedstawicieli nowego pokolenia w kierownicze kręgi NSZZ „Solidarność”.

Audio/Video

„Ukradzione Dzieciństwo” dyskusja poświęcona losom dzieci podczas wojny i okupacji

„Wojny krzyżowe.” Katolicy świeccy w obronie krzyża i nauki religii

Artykuł

„Wojny krzyżowe.” Katolicy świeccy w obronie krzyża i nauki religii

Manifestacje, okupacja szkół, tysiące listów protestacyjnych – to mało znany obraz walki katolików z laicyzacją szkolnictwa w „ludowej” Polsce.

Emil Barchański: ostatnia ofiara Dzierżyńskiego?

Artykuł

Emil Barchański: ostatnia ofiara Dzierżyńskiego?

10 lutego 1982 roku doszło do jednej z najbardziej spektakularnych akcji „małego sabotażu” w całym stanie wojennym. Przeprowadzili ją nie doświadczeni opozycjoniści, lecz nastolatkowie. Podpalili pomnik Feliksa Dzierżyńskiego w Warszawie.

Cicha Noc, Heilige Nacht

Artykuł

Cicha Noc, Heilige Nacht

Po upadku Powstania Warszawskiego do niewoli trafiło blisko trzy tysiące kobiet. Niemiec. Grupie dziewięćdziesięciu z nich przypadło świętować Wigilię w transporcie pomiędzy obozami. Kolędy i pastorałki śpiewały… razem z konwojującymi je żołnierzami.

Audio/Video

90 sekund historii: 5 stycznia 1982 r. zdelegalizowano Niezależne Zrzeszenie Studentów

Audio/Video

90s historii: 17 lutego 1981r. zarejestrowano Niezależne Zrzeszenie Studentów

Audio/Video

90s. historii: 30 marca 1943 r. zmarł Jan Bytnar ps. "Rudy"

Audio/Video

90s. historii: 13 marca 1954 r. powstał Studencki Teatr Satyryków (STS)

Audio/Video

90s. historii: 23 maja 1989 r. odrzucono wniosek o rejestrację NZS

Audio/Video

90s. historii: 11 maja 1982 r. w Poznaniu pobito Piotra Majchrzaka

Audio/Video

90s. historii: 6 maja 1943 r. Gestapo aresztowało hm. Floriana Marciniaka

Audio/Video

Jarocin cz. 1 (odc. 47)

Audio/Video

Służba Bezpieczeństwa vs. Tajny Zarząd NZS Uniwersytetu Warszawskiego

Od niego zaczął się WiP

Biogram / Biografia

Od niego zaczął się WiP

Dwudziestoośmioletni student matematyki ze szczecińskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w decydujący sposób przyczynił się do powołania ogólnopolskiego Ruchu „Wolność i Pokój” – jednej z najważniejszych inicjatyw opozycyjnych w Polsce w drugiej połowie lat osiemdziesiątych.

„Dokopać Ruskim”

Artykuł

„Dokopać Ruskim”

W niedzielę 20 października 1957 roku reprezentacja Polski rozegrała mecz, który przeszedł do historii polskiej piłki nożnej. Na Stadionie Śląskim w Chorzowie biało-czerwoni pokonali kadrę narodową ZSRS 2:1. To sensacyjne zwycięstwo odbiło się szerokim echem w całej sportowej Europie.

Marzec’68 na esbeckich taśmach

Artykuł

Marzec’68 na esbeckich taśmach

Przed południem 9 marca 1968 roku tłum zbiera się w rejonie Politechniki i w pobliżu Uniwersytetu na Krakowskim Przedmieściu. Demonstranci i gapie zajmują całą szerokość chodników. Studenci palą gazety. Tak manifestują przeciw kłamstwom prasy. W następnych dniach ten gest będzie się często powtarzał.

Akcja „Poronin”. Jak członkowie tajnej organizacji „Ruch” postanowili wysadzić pomnik i podpalić muzeum Lenina

Artykuł

Akcja „Poronin”. Jak członkowie tajnej organizacji „Ruch” postanowili wysadzić pomnik i podpalić muzeum Lenina

Kiedy państwa komunistyczne obchodziły setną rocznicę urodzin Włodzimierza Lenina, członkowie tajnej organizacji „Ruch” postanowili wysadzić pomnik i podpalić muzeum twórcy „ojczyzny proletariatu”.

Wykłady, które przyciągały antykomunistów. Opozycyjne akcenty Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej we Wrocławiu w 1979 roku

Artykuł

Wykłady, które przyciągały antykomunistów. Opozycyjne akcenty Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej we Wrocławiu w 1979 roku

W drugiej połowie lat 70. jedną z ważniejszych form działalności opozycyjnej stała się organizacja wykładów niezależnych od władz i od cenzury, podczas których poruszano pomijane i zafałszowane tematy. Nazwiska wykładowców, np. Bartoszewskiego czy Kisielewskiego, przyciągały tłumy.

„Po prostu” – pismo, które stało się legendą polskiego Października

Artykuł

„Po prostu” – pismo, które stało się legendą polskiego Października

Tygodnik „Po prostu” jest uważany za jeden głównych symboli przemian polskiego Października 1956. Artykuły publikowane na jego łamach wyłamywały się z oficjalnej sztampy, dotykając problemów, które w stalinowskiej Polsce przez lata były przemilczane.

Byłem szczurem kanałowym. Młodzi Powstańcy Warszawscy pod ulicami walczącej stolicy

Artykuł

Byłem szczurem kanałowym. Młodzi Powstańcy Warszawscy pod ulicami walczącej stolicy

Relacja Bogusława Kamoli ps. „Hipek” – 14-letniego podczas Powstania żołnierza AK walczącego w 227 plutonie harcerskim („Szczury Kanałowe”) – stanowi źródło wiedzy o powstańczej łączności kanałowej, a zarazem, pośrednio, demaskuje komunistyczną dezinformację prowadzoną przy użyciu kliszy „Kanał”.

Legenda katowickiej wieży

Artykuł

Legenda katowickiej wieży

Rankiem 4 września 1939 roku podeszła pod Katowice 239. Dywizja Piechoty gen. mjra Ferdinanda Neulinga, podporządkowana 3. Odcinkowi Grenschutzu dowodzonemu przez gen. leut. Georga Brandta. Miała zająć miasto opuszczone już wówczas przez regularne oddziały Wojska Polskiego i polską administrację.

Akademicki Ruch Oporu w Szczecinie na celowniku Służby Bezpieczeństwa

Artykuł

Akademicki Ruch Oporu w Szczecinie na celowniku Służby Bezpieczeństwa

Akademicki Ruch Oporu w Szczecinie był niewielką studencką grupą opozycyjną, powołaną na przełomie lutego i marca 1982 r. Szczecińska Służba Bezpieczeństwa do jej rozbicia zastosowała nadzwyczaj szeroki wachlarz środków.

Audio/Video

Wojna i okupacja w oczach dzieci 1939–1945 - panel I

Audio/Video

Organizacje młodzieżowe w PRL (odc. 23)

Oddychać swobodnie. Studencki Komitet Solidarności w Krakowie (1977-1980)

Publikacje

Oddychać swobodnie. Studencki Komitet Solidarności w Krakowie (1977-1980)

Pisząc o zakazanym myśleniu, Szymborska trafiła w sedno dążeń i aspiracji młodych ludzi, krakowskich studentów, którymi w połowie lat siedemdziesiątych XX wieku po raz pierwszy zajęła się komunistyczna policja polityczna, dlatego właśnie, że ośmielili się samodzielnie poszukiwać prawdy i popłynąć pod prąd w rzece propagandowego kłamstwa.

ROPCiO 1977-2017. Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela

Publikacje

ROPCiO 1977-2017. Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela

Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO), a właściwie Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela w Polsce, bo tak brzmiała jego pełna nazwa, powstał 25 marca 1977 r., a więc kilka miesięcy po powołaniu do życia Komitetu Obrony Robotników (KOR). Była to kolejna próba tworzenia w Polsce jawnie działającej opozycji politycznej.

„Oaza wolności”. Duszpasterstwa akademickie w latach siedemdziesiątych XX w.

Publikacje

„Oaza wolności”. Duszpasterstwa akademickie w latach siedemdziesiątych XX w.

Tradycja duszpasterstw akademickich sięga XIV w., kiedy w Krakowie powstał pierwszy uniwersytet. Ich rozwój nastąpił w dwudziestoleciu międzywojennym. 4 stycznia 1928 r. abp Aleksander Kakowski erygował Duszpasterstwo Akademickie w Warszawie przy kościele św. Anny.

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 70 - Niezależne Zrzeszenie Studentów

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki” odc. 6. - „Pogrzeb Marcina Antonowicza"

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 48 - Czarne Juwenalia

Audio/Video

"Z filmoteki bezpieki" odc. 53 - Pomarańczowa alternatywa

Sto lat harcerstwa

Publikacje

Sto lat harcerstwa

Książka, którą oddajemy do rąk Czytelników, traktuje właśnie o fenomenie harcerstwa w ostatnim burzliwym stuleciu i na początku obecnego. Nie mamy ambicji napisania monografii harcerstwa. Jego dzieje są tak bogate, że przygotowanie ich syntezy wymagałoby jeszcze wieloletnich szczegółowych badań. Niniejsza publikacja jest raczej zapisem najważniejszych wydarzeń historii harcerstwa, problemów i osiągnięć, ujętych w łatwiejszej do przyswojenia popularnej formie, opatrzonych ilustracjami i aneksami.

Jan Rodowicz „Anoda” (1923 –1949)

Patroni naszych ulic

Jan Rodowicz „Anoda” (1923 –1949)

Jan Rodowicz „Anoda” to legenda Szarych Szeregów. Nazywano go ułanem batalionu „Zośka”. Był uczestnikiem słynnej akcji pod Arsenałem i wielu innych działań dywersyjnych. Należał do pierwszego pokolenia, które przyszło na świat w wolnej II Rzeczypospolitej i które musiało stoczyć walkę z dwoma okupantami. Był jednym z ludzi, o których przez długie lata mówiło się tylko szeptem...

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 9. - „Jarocin"

Danuta Siedzikówna „Inka” (1928–1946)

Patroni naszych ulic

Danuta Siedzikówna „Inka” (1928–1946)

Agresja niemiecka i niedługo później agresja sowiecka na Polskę zmieniły życie kilkudziesięciu milionów obywateli II Rzeczypospolitej. Wojna stała się udziałem kolejnego pokolenia – ludzi ukształtowanych w Polsce odrodzonej. O wojnie, walce, poświęceniu dla kraju i narodu uczono ich w szkole. Słyszeli o niej od krewnych, weteranów walk o niepodległość podczas rodzinnych spotkań, uroczystości patriotycznych, a także w organizacjach młodzieżowych i w kościele. W 1939 r. i kolejnych latach przyszło im zmierzyć się z wyzwaniami, dramatami i wyborami, które w normalnych warunkach byłyby uznane za zbyt trudne dla młodych ludzi. Dziesiątki tysięcy z nich zdały jednak egzamin, przed którym postawiło ich życie.

Kryptonim „Wasale”. Służba Bezpieczeństwa wobec Studenckich Komitetów Solidarności 1977–1980

Publikacje

Kryptonim „Wasale”. Służba Bezpieczeństwa wobec Studenckich Komitetów Solidarności 1977–1980

Środowisko studenckie wielokrotnie wyrażało swój sprzeciw wobec komunistycznej dyktatury. Już w grudniu 1945 r. doszło w Łodzi do masowych protestów związanych z zabójstwem studentki tamtejszego uniwersytetu, Marii Tyrankiewicz. W maju kolejnego roku po masowych demonstracjach w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja fala strajków ogarnęła większość uczelni. W styczniu 1947 r., tuż przed wyborami do Sejmu, strajk objął oba lubelskie uniwersytety (KUL i UMCS), przez kilka dni trwały uliczne manifestacje uczniów i studentów.

Zbuntowani. Niezależne Zrzeszenie Studentów w województwie katowickim 1980-1981

Publikacje

Zbuntowani. Niezależne Zrzeszenie Studentów w województwie katowickim 1980-1981

22 września 1980 r. odbyło się w Warszawie pierwsze zebranie reprezentantów kilkunastu środowisk akademickich z całego kraju, podczas którego studenci podjęli decyzję o powołaniu niezależnej od władz komunistycznych organizacji studenckiej.

Studencki Komitet Solidarności we Wrocławiu 1977–1980

Publikacje

Studencki Komitet Solidarności we Wrocławiu 1977–1980

Studenckie Komitety Solidarności powstały w pięciu ośrodkach akademickich na przełomie 1977 i 1978 r. Impulsem do ich organizowania było zamordowanie Stanisława Pyjasa, krakowskiego studenta i współpracownika Komitetu Obrony Robotników.

nr 5-6/2007

Biuletyn IPN

nr 5-6/2007

Głównym tematem „Biuletynu IPN” nr 5–6 (76–77) maj–czerwiec 2007 jest opozycja lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Czytelnik znajdzie w tym numerze artykuły nie tylko o znanych, ale także o zapomnianych środowiskach, które sprzeciwiały się dyktaturze komunistycznej. Niektóre teksty i archiwalne zdjęcia mogą być zaskakujące, podważają bowiem mity kształtowane po roku 1989.

Dzieci z Przemysłowej – niemiecki obóz w Łodzi

Artykuł

Dzieci z Przemysłowej – niemiecki obóz w Łodzi

„Czym dłużej tu byliśmy, tym bardziej dyscyplina się zaostrzała, tym łatwiej było spostrzec, że wszystko zmierza do udręczenia, umęczenia nas” – wspominał Stefan Marczewski, jeden z nastoletnich więźniów. Przez obóz sąsiadujący z łódzkim gettem przeszło od 2 do ponad 3 tys. polskich dzieci.

Najmłodszy internowany stanu wojennego jest dzisiaj historykiem IPN

Wywiad

Najmłodszy internowany stanu wojennego jest dzisiaj historykiem IPN

Ruch Młodzieży Niepodległej to grupa bytomskich uczniów zawiązana w połowie stycznia 1982 r., która miała m.in. kolportować wydawnictwa podziemnej „Solidarności”. Licealista Andrzej Sznajder miał 17 lat i 10 dni, gdy został aresztowany. W ośrodkach internowania spędził prawie miesiąc.

Audio/Video

Jarocin cz. 2 (odc. 48)

Audio/Video

Problemy z młodzieżą w PRL (odc. 34)

Młodzież kontra ZOMO. Strajk studencki  w Łodzi 14-15 grudnia 1981 r.

Artykuł

Młodzież kontra ZOMO. Strajk studencki w Łodzi 14-15 grudnia 1981 r.

Stan wojenny wprowadzony 13 grudnia 1981 r. przez ekipę gen. Wojciecha Jaruzelskiego stanowił dla społeczeństwa ogromne zaskoczenie. W obliczu napiętej sytuacji politycznej spodziewano się wprawdzie nadzwyczajnych rozwiązań, jednak skala i skuteczność działań władz musiały szokować.

Konspiracyjne organizacje młodzieżowe z lat 1944/1945–1956

Artykuł

Konspiracyjne organizacje młodzieżowe z lat 1944/1945–1956

Część historyków uznała 1947 r. za cezurę wyznaczającą moment rozbicia przez rządzących podziemia antykomunistycznego tworzonego na bazie AK, NSZ i Zrzeszenia „WiN”. Dziedzictwo dorosłych konspiratorów kontynuowała jeszcze młodzież do 21 roku życia, tworząca niezależne tajne organizacje.

Miałam syna Emila. Wywiad rzeka z Krystyną Barchańską-Wardęcką

Publikacje

Miałam syna Emila. Wywiad rzeka z Krystyną Barchańską-Wardęcką

Przejmująca i szczera rozmowa z matką o synu Emilu. Emil Barchański jest najmłodszą ofiarą stanu wojennego. Gdy został zamordowany w czerwcu 1982 roku, był uczniem warszawskiego liceum, nie skończył jeszcze siedemnastu lat.

Helena  Grabska 1904–1919

Broszury popularnonaukowe IPN Szczecin

Helena Grabska 1904–1919

U progu niepodległości Polacy musieli walczyć o kształt granicy wschodniej z Ukraińcami, których elity polityczne i wojskowe uważały obszar Galicji Wschodniej za swoje ziemie etniczne i chciały włączyć je do przyszłego państwa ukraińskiego. Polsko-ukraińskie walki o Lwów rozpoczęły się 1 listopada 1918 r., w dniu, w którym proklamowano powstanie na spornym terytorium Zachodnio-Ukraińskiej Republiki Ludowej (ZURL).

Bunt młodych. Nielegalne organizacje młodzieżowe na Pomorzu Zachodnim 1945-1956

Broszury popularnonaukowe IPN Szczecin

Bunt młodych. Nielegalne organizacje młodzieżowe na Pomorzu Zachodnim 1945-1956

W najczarniejszym okresie stalinizmu każda forma obywatelskiego nieposłuszeństwa była wynikiem dramatycznego wyboru pomiędzy zdroworozsądkową postawą przystosowania a ryzykiem represji, utraty wolności lub życia.

„Dosyć paktów z czerwonymi!”. Niezależne organizacje młodzieżowe wobec „okrągłego stołu”

Artykuł

„Dosyć paktów z czerwonymi!”. Niezależne organizacje młodzieżowe wobec „okrągłego stołu”

Liderzy Solidarności wielokrotnie przyznawali, że powtórną rejestrację związku u schyłku lat osiemdziesiątych de facto wywalczyli młodzi ludzie. Jednak ze słowami uznania nie szły w parze decyzje włączenia przedstawicieli nowego pokolenia w kierownicze kręgi NSZZ „Solidarność”.

Audio/Video

„Ukradzione Dzieciństwo” dyskusja poświęcona losom dzieci podczas wojny i okupacji

Więcej