Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Fot. NAC

Kościół

Zdawało się im, że go unicestwili…
Wywiad

Zdawało się im, że go unicestwili…

"Dzień był pochmurny. Ulica, przy której stał budynek sądu – zamknięta dla ruchu. Wszędzie milicyjne wozy. Na wewnętrznym dziedzińcu sądu – pojazd z armatką wodną. Nad tym wszystkim krążył helikopter. I ta pustka dookoła…" O procesie toruńskim z ks. Antonim Ponińskim rozmawia Katarzyna Maniewska.

Ksiądz Jan Zieja w II RP i podczas II wojny światowej – kapłan ubogich i żołnierzy
Artykuł

Ksiądz Jan Zieja w II RP i podczas II wojny światowej – kapłan ubogich i żołnierzy

Kapłan, społecznik, żołnierz i obrońca uciśnionych. W dwudziestoleciu międzywojennym ks. Zieja włączył się w działalność społeczną, a w czasie wojny związał się z Polskim Państwem Podziemnym i poświęcał się najbardziej prześladowanym przez okupantów.

Historia zapisana w murach poreformackiego klasztoru w Zarębach Kościelnych
Artykuł

Historia zapisana w murach poreformackiego klasztoru w Zarębach Kościelnych

Najazd ZSRS na Polskę 17 września 1939 r. skutkował m.in. zajęciem wschodniej części powiatu ostrowsko-mazowieckiego, a wraz z nią prawie całego obszaru gminy Zaręby Kościelne (z wyjątkiem wsi: Rostki Wielkie, Zawisty Nadbużne, Zawisty Dzikie i Zawisty Podleśne) przez okupanta sowieckiego.

Wybór Jana Pawła II i kontratak imperium
Artykuł

Wybór Jana Pawła II i kontratak imperium

Wybór kard. Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową był dla sowieckich służb specjalnych zaskoczeniem, ale szybko zrozumiały one istotę zagrożenia, jaką dla systemu stanowił pontyfikat papieża Polaka.

„Po prostu bomba”. Reakcje społeczne w Polsce na wybór kard. Karola Wojtyły na papieża
Artykuł

„Po prostu bomba”. Reakcje społeczne w Polsce na wybór kard. Karola Wojtyły na papieża

Dzień po wyborze Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową w katedrze przemyskiej odbyło się uroczyste nabożeństwo w intencji Papieża. „Cała Polska […] popadła w jakieś niedowierzanie, potem zdumienie, a potem nastąpił wybuch jakiejś ogromnej radości” – mówił tamtejszy ordynariusz, bp Ignacy Tokarczuk.

Fatima a Rosja. Między mistyką a historią
Artykuł

Fatima a Rosja. Między mistyką a historią

13 maja 1917 r., a potem 13 każdego miesiąca aż do października, z wyjątkiem sierpnia (19 VIII), troje młodych pastuszków w portugalskiej miejscowości Cova da Iria koło Fatimy przeżywało objawienia NMP. Przekazała Ona trzy „tajemnice”, z których trzecia miała zostać ujawniona dopiero w 2000 r.

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny
Artykuł

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny

Warszawa, 15 sierpnia 1982 r. – Rocznica Cudu nad Wisłą. 15 sierpnia 1920 r. W święto Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny wycofujące się od prawie miesiąca Wojsko Polskie ruszyło do przeciwnatarcia i pod Warszawą rozbiło butną watahę bolszewików, która jako „bękarta z Wersalu” zadeptała Polskę, prąc do Berlina po „błogosławieństwo” Róży Luksemburg, i być może nie zatrzymałaby się nawet aż do Atlantyku.

Audio/Video

Prawda + Krzyż + Wyzwolenie. O ks. Franciszku Blachnickim

Obchody Milenium Chrztu Polski w diecezji łódzkiej
Artykuł

Obchody Milenium Chrztu Polski w diecezji łódzkiej

Rok 1966 w Polsce – rok Sacrum Poloniae Millenium – był czasem potężnego ożywienia narodowego. Ogniskami tego ożywienia stały się odbywane w całym kraju uroczystości kościelne, gromadzące tłumy Polaków dających świadectwo katolickiej wierze. Uroczystości takie odbyły się także w diecezji łódzkiej.

Ks. prof. Wincenty Granat. Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, kandydat na ołtarze
Biogram / Biografia

Ks. prof. Wincenty Granat. Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, kandydat na ołtarze

Przyszły rektor KUL urodził się 1 kwietnia 1900 roku w Ćmielowie k. Ostrowca Świętokrzyskiego, jako syn Jana i Antoniny z d. Jedlickiej. Miał dwie siostry i dwóch braci. W późniejszych latach wpisywał w ankietach personalnych pochodzenie robotnicze (1952) lub robotnicze i drobnomieszczańskie (1954).

Losy łódzkiego Kościoła katolickiego podczas II wojny światowej
Artykuł

Losy łódzkiego Kościoła katolickiego podczas II wojny światowej

II wojna światowa miała ogromne przełożenie na strukturę narodowościową, wyznaniową oraz ludnościową Polski. Spowodowane było to polityką demograficzną Niemiec hitlerowskich opierającą się na różnorodnych działaniach zmierzających do eksterminacji ludności żydowskiej i germanizacji ziem polskich.

Pierwsza była Krajna. Męczeństwo polskiego duchowieństwa Wolnej Prałatury Pilskiej
Artykuł

Pierwsza była Krajna. Męczeństwo polskiego duchowieństwa Wolnej Prałatury Pilskiej

W czasie II wojny światowej polscy duchowni byli poddawani planowej eksterminacji w ramach Intelligenzaktion i masowo deportowani do obozów koncentracyjnych.

Audio/Video

Sesja końcowa

Z Kaszuby Polak. Zarys biografii księdza Hilarego Jastaka
Artykuł

Z Kaszuby Polak. Zarys biografii księdza Hilarego Jastaka

Specyfika Kaszub i Pomorza i ich historia ukształtowały jego poglądy i wpływały na życiowe wybory. Kolejne doświadczenia: wojna, okupacja, konspiracja, stalinizm i kapłaństwo w okresie programowej walki państwa z Kościołem wpłynęły na jego późniejsze postawy. Każdy, kto zna charakter i zwyczaje Kaszubów przyzna, że osoba, którą nazwali oni swoim królem, musiała być kimś niezwykłym.

Kardynał Stefan Wyszyński wobec Solidarności
Artykuł

Kardynał Stefan Wyszyński wobec Solidarności

„Jestem prymasem całej Polski, a nie tylko stoczniowców” – tłumaczył po sierpniu 1980 r. kard. Stefan Wyszyński. Zwierzchnik polskiego Kościoła popierał niezależne związki zawodowe. Jednocześnie – obawiając się, że może dojść do narodowego nieszczęścia – apelował o umiar.

Jasnogórskie Milenium
Artykuł

Jasnogórskie Milenium

3 maja 1966 r. nastąpił kulminacyjny punkt centralnych, kościelnych, trzydniowych obchodów Milenium Chrztu Polski, którym była uroczysta suma pontyfikalna odprawiana na wałach klasztoru ojców paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie.

Ksiądz Roman Kotlarz. Śmierć ze znakiem zapytania...
Artykuł

Ksiądz Roman Kotlarz. Śmierć ze znakiem zapytania...

Wciąż nie jest jasne, kto odpowiada za śmierć ks. Romana Kotlarza w sierpniu 1976 r. Ale dzięki ostatnim działaniom pionu śledczego IPN wiemy coraz więcej o tej sprawie, a tym samym o mechanizmach działania PRL-owskiego aparatu represji wobec duchowieństwa katolickiego.

Matka Boska Armii Krajowej
Artykuł

Matka Boska Armii Krajowej

W czasie II wojny światowej, w tym podczas Powstania Warszawskiego, powstało wiele obrazów przedstawiających martyrologię narodu polskiego. Dzieje jednego z nich, obrazu Matka Boska Armii Krajowej Ireny Pokrzywnickiej, do dziś są znane nielicznym.

Zakonnik, redaktor, męczennik
Biogram / Biografia

Zakonnik, redaktor, męczennik

Podczas apelu 29 lipca 1941 roku zastępca komendanta obozu Karl Fritzsch wytypował dziesięciu więźniów, którzy mieli zginąć śmiercią głodową. Była to kara – a zarazem przestroga dla innych – za ucieczkę jednego z osadzonych w KL Auschwitz. Wśród skazańców znalazł się jeden ochotnik.

Kapelan „Jur” ‒ uczestnik bitwy pod Pielaszowem (30 VII 1944 r.)
Artykuł

Kapelan „Jur” ‒ uczestnik bitwy pod Pielaszowem (30 VII 1944 r.)

Osobą występującą pod tytułowym pseudonimem był Tadeusz Szlenzak ‒ duchowny rzymskokatolicki, kapelan Armii Krajowej oraz uczestnik akcji „Burza”.

„Pod przykrywką” Kościoła. Duszpasterstwo Rolników w diecezji przemyskiej
Artykuł

„Pod przykrywką” Kościoła. Duszpasterstwo Rolników w diecezji przemyskiej

Polska południowo-wschodnia zajmuje ważne miejsce na mapie oporu społecznego kraju. Szczególnie istotną rolę odegrał na tym terenie niezależny ruch chłopski.

Polscy męczennicy za czerwonym kordonem
Artykuł

Polscy męczennicy za czerwonym kordonem

Kapłani przechodzili potajemnie przez granicę, by ratować chrześcijańską spuściznę i służyć wiernym na ziemiach włączonych w 1921 r. do Rosji Sowieckiej.

Zwycięstwo Kościoła. Prymas Tysiąclecia o pierwszej papieskiej pielgrzymce do Polski
Artykuł

Zwycięstwo Kościoła. Prymas Tysiąclecia o pierwszej papieskiej pielgrzymce do Polski

„Czy to nie fenomen, żeby komuniści stawiali krzyż na Placu Zwycięstwa?” – pytał w czerwcu 1979 r. kard. Stefan Wyszyński, komentując wizytę Jana Pawła II w Ojczyźnie.

Sytuacja Kościoła katolickiego w Łodzi po II wojnie światowej
Artykuł

Sytuacja Kościoła katolickiego w Łodzi po II wojnie światowej

Zakończenie działań wojennych było chwilą długo przez Polaków wyczekiwaną. Zdecydowana większość z nich miała nadzieję na spokojne życie po latach okupacji, inni wiedzieli, że nastąpiła zamiana brunatnego okupanta na czerwonego i liczyli, że może dojść do kolejnej (trzeciej już) wojny światowej.

Kapelan Narodowej Organizacji Wojskowej Ksiądz Józef Lelito (1915–1978)
Biogram / Biografia

Kapelan Narodowej Organizacji Wojskowej Ksiądz Józef Lelito (1915–1978)

Na położonym na uboczu cmentarzu w Żarkach, u podnóża drewnianego krzyża, znajduje się niepozorny grób. Spoczywa w nim ks. Józef Lelito.

„Agentura Watykanu”. Parafia kapucynów we Wrocławiu  w latach 1981–1989
Artykuł

„Agentura Watykanu”. Parafia kapucynów we Wrocławiu w latach 1981–1989

„Czy ksiądz zdaje sobie sprawę, że możemy go aresztować? – To bardzo dobrze, będę mógł wtedy pomagać najbardziej potrzebującym”. To fragment przesłuchania o. Adama Białka we wrocławskim komisariacie przy ul. Jaworowej. On i inni kapucyni bardzo przysłużyli się opozycji w ostatniej dekadzie PRL.

Wotum za odzyskanie Niepodległości
Artykuł

Wotum za odzyskanie Niepodległości

W roku 1990 pewna starsza pani przyniosła do Muzeum Archidiecezjalnego w Poznaniu zawiniątko. Znajdowały się w nim dwa palce ręki, dwa palce stopy oraz fragmenty szaty ze spiżowej figury Chrystusa Króla. Tyle ocalało z pomnika Najświętszego Serca Pana Jezusa, zwanego też pomnikiem Wdzięczności.

Trzeba to było tak zorganizować, żeby porwać chociaż niektóre dzieci
Artykuł

Trzeba to było tak zorganizować, żeby porwać chociaż niektóre dzieci

Irena Śmiałowska w 1935 r. wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Urszulanek w Pniewach. Dwa lata później przybrała zakonne imię Magdalena i pod nim znana była wszystkim dzieciom, którymi się zajmowała i uratowała.

Bez światłocienia. Dom Popiełuszków
Artykuł

Bez światłocienia. Dom Popiełuszków

W jaki sposób Popiełuszkowie wychowali swego syna na wielkiego Polaka, kawalera Orderu Orła Białego i błogosławionego Kościoła katolickiego?

Audio/Video

Rodzina błogosławionego biskupa Leona Wetmańskiego

„Cud lubelski” – lipiec 1949 r.
Artykuł

„Cud lubelski” – lipiec 1949 r.

Było to pierwsze tak ogromnej skali wydarzenie społeczno-religijne w opanowanej przez Sowietów Polsce: w ciągu kilkunastu dni wzięło nim udział kilkadziesiąt tysięcy osób. Poprzedziły je podjęte przez komunistów w pierwszej połowie 1949 r. antykościelne działania i akcje propagandowe.

Arcybiskup Antoni Baraniak
Artykuł

Arcybiskup Antoni Baraniak

"Kościół nigdy księdzu arcybiskupowi nie zapomni, że go bronił w najtrudniejszych czasach" – powiedział kardynał Karol Wojtyła w czasie odwiedzin chorego arcybiskupa Antoniego Baraniaka w 1977 r., niedługo przed jego śmiercią.

Nieuniknione starcie. Komunizm praktyczny w oczach Stolicy Apostolskiej i Kościoła w Polsce (1945–1989)
Artykuł

Nieuniknione starcie. Komunizm praktyczny w oczach Stolicy Apostolskiej i Kościoła w Polsce (1945–1989)

O nazizmie i bolszewizmie Stolica Apostolska miała zdanie wyrobione co najmniej od czasu, gdy w 1937 r. zdecydowała się na niemal równoległe wydanie dwóch encyklik potępiających pogańskie ideologie i praktyki rządów Rzeszy Niemieckiej i ZSRS. Okoliczności wybuchu wojny potwierdziły tylko tę opinię.

Czerwone mury krwawego Mokotowa
Artykuł

Czerwone mury krwawego Mokotowa

W więzieniu mokotowskim w okresie terroru stalinowskiego zamordowano na podstawie orzeczeń sądów wojskowych ok. 350–400 osób. Szacuje się, że blisko tysiąc innych zamęczono w trakcie śledztwa.

Patriarcha kapłanów Wileńszczyzny. Ksiądz prałat Józef Obrembski  (1906–2011)
Artykuł

Patriarcha kapłanów Wileńszczyzny. Ksiądz prałat Józef Obrembski (1906–2011)

Był na Litwie niekwestionowanym autorytetem dla Polaków i wiernych innych narodowości. Nazywano go patriarchą kapłanów Wileńszczyzny i jeszcze za życia był otoczony legendą. Przeszedł do historii jako wychowawca kilku pokoleń naszych rodaków, którzy po 1945 r. pozostali na swojej ojcowiźnie.

„Na śmierć pójdę chętnie”. Ksiądz Władysław Gurgacz
Artykuł

„Na śmierć pójdę chętnie”. Ksiądz Władysław Gurgacz

Krakowski proces ks. Gurgacza i jego towarzyszy w 1949 r. miał charakter pokazowy. Władzy komunistycznej zależało na oskarżeniu Kościoła katolickiego o sprzyjanie zbrojnym „bandom”.

Święty Brat Albert. Powstaniec, artysta, zakonnik, opiekun ubogich
Artykuł

Święty Brat Albert. Powstaniec, artysta, zakonnik, opiekun ubogich

Adam Hilary Bernard Chmielowski herbu Jastrzębiec, pierworodny syn Wojciecha i Józefy z Borzysławskich, przyszedł na świat w Igołomi k. Krakowa 20 sierpnia 1845 r.

Imprezowe czwartki – działania władz komunistycznych wobec procesji Bożego Ciała w PRL na przykładzie województwa katowickiego
Artykuł

Imprezowe czwartki – działania władz komunistycznych wobec procesji Bożego Ciała w PRL na przykładzie województwa katowickiego

Przez 40 lat komuniści podejmowali różne próby ograniczenia skali procesji Bożego Ciała, uważanej za najbardziej masową, powszechną i tradycyjną formę „demonstracji ulicznej”. Jedną z metod ograniczania frekwencji na tych uroczystościach było organizowanie tego dnia atrakcyjnych imprez i wycieczek.

Komuniści na kolanach. O fałszywej pobożności elit władzy Polski „ludowej”
Artykuł

Komuniści na kolanach. O fałszywej pobożności elit władzy Polski „ludowej”

Obraz najwyższych dygnitarzy komunistycznych klęczących podczas nabożeństw to nie fikcja – takie przypadki miały miejsce jeszcze kilka lat po wojnie, przed podjęciem otwartej akcji antykościelnej.

Ciepło rodzinnego gniazda. Wojtyłowie
Artykuł

Ciepło rodzinnego gniazda. Wojtyłowie

Papież Jan Paweł II przez cały pontyfikat, przy różnych okazjach wyrażał publicznie wdzięczność swojej rodzinie, zachowywał ją w pamięci i w modlitwie.

Wolność jest  na wyciągnięcie ręki. Trzecia pielgrzymka  Jana Pawła II do Polski w ocenie KGB
Artykuł

Wolność jest na wyciągnięcie ręki. Trzecia pielgrzymka Jana Pawła II do Polski w ocenie KGB

Nie byłoby wolnej Polski bez trzech pielgrzymek papieża Jana Pawła II. Pierwsza zbudowała wspólnotę i obudziła nadzieję, druga nas umocniła i wymusiła zniesienie stanu wojennego, trzecia – w czerwcu 1987 r. – otwarła drogę do przełomu w roku 1989. Fakt ten dostrzegł także wywiad sowieckiego KGB.

Osaczony. Krąg zagrożeń wokół księdza Jerzego
Artykuł

Osaczony. Krąg zagrożeń wokół księdza Jerzego

19 października 1984 roku, został porwany ks. Jerzy Popiełuszko, duszpasterz ludzi pracy, organizator mszy za ojczyznę, jeden z kapelanów Solidarności. Przez ostatnie dwa lata pracy w kościele św. Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu musiał się zmagać z osaczającą go Służbą Bezpieczeństwa.

Rozmowy na Zawracie

Rozmowy na Zawracie

Negocjacje między komunistycznymi władzami a kierownictwem „Solidarności” w Magdalence są jednym z najbardziej znanych epizodów w najnowszej historii Polski. Mało kto pamięta, że pierwsze rozmowy między Kiszczakiem a Wałęsą odbywały się na warszawskim Mokotowie, w willi na ulicy Zawrat.

System działania komunistów w czasie przygotowań do III pielgrzymki Jana Pawła II do Ojczyzny na przykładzie Krakowa
Artykuł

System działania komunistów w czasie przygotowań do III pielgrzymki Jana Pawła II do Ojczyzny na przykładzie Krakowa

O trzeciej wizycie papieskiej rozmawiano od 23 grudnia 1985 r. W czasie posiedzenia Komisji Wspólnej z tego dnia kard. Macharski zaproponował, by III pielgrzymka Jana Pawła II do kraju odbyła się w 1987 w związku z Krajowym Kongresem Eucharystycznym, a centralnym punktem wizyty była Warszawa.

Prymas Wyszyński w perspektywie zmagań o niepodległość
Artykuł

Prymas Wyszyński w perspektywie zmagań o niepodległość

W latach 1945–1948 istniał wśród polskich biskupów spór dotyczący kwestii: czy powielająca schematy i metody moskiewskie ekipa komunistyczna będzie obecna w naszym kraju przez dłuższy czas (40, 50, 80 lat), czy raczej będziemy się musieli z nią mierzyć tylko przez kilka lat?

Przyczyny, przebieg i skutki obrony Katolickiego Domu Społecznego w Zielonej Górze 30 maja 1960 r.
Artykuł

Przyczyny, przebieg i skutki obrony Katolickiego Domu Społecznego w Zielonej Górze 30 maja 1960 r.

W 1945 r. Kościół katolicki w Zielonej Górze uzyskał zgodę Zarządu Państwowego na zajęcie zborów ewangelickich, które przekształcono w kościoły m.in. Matki Bożej Częstochowskiej i św. Jadwigi (dziś konkatedra). Przy tym ostatnim, w byłym ewangelickim Domu Społecznym, powstał Katolicki Dom Społeczny.

Audio/Video

Prymas Stefan Wyszyński. Biografia. Dyskusja wokół książki

Prymas Stefan Wyszyński wobec Grudnia 1970 r.
Artykuł

Prymas Stefan Wyszyński wobec Grudnia 1970 r.

Kardynał Stefan Wyszyński odgrywał przez cały okres swojej prymasowskiej posługi istotną rolę w rzeczywistości społeczno-politycznej Polski „ludowej”. Była ona szczególnie widoczna w okresie kolejnych kryzysów ustrojowych takich jak: październik 1956 r. czy marzec 1968 r.

Autokefaliczny Kościół Prawosławny w początkach rządów komunistów
Artykuł

Autokefaliczny Kościół Prawosławny w początkach rządów komunistów

Powojenna zmiana granic Polski oraz przejęcie władzy przez komunistów będące konsekwencją zakończenia II wojny światowej w istotny sposób wpłynęły na położenie Kościoła prawosławnego w Polsce.

Audio/Video

Jan Paweł II. Pamięć, tożsamość, Solidarność. Refleksje o. Macieja Zięby SD

Zakonnice na wygnaniu
Artykuł

Zakonnice na wygnaniu

Antyklerykalne fobie włodarzy Polski Ludowej prowadziły do skrajności. Ich wyrazem było m.in. uwięzienie w sierpniu 1954 r. podejrzanych o proniemieckie sympatie zakonnic w zamkniętych obiektach – swoistych obozach pracy przymusowej.

Petycyjna histeria
Artykuł

Petycyjna histeria

W styczniu 1979 r. biskup katowicki Herbert Bednorz wystosował list do I sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka. W imieniu swoich diecezjan prosił o zgodę na możliwość zorganizowania w ramach zapowiadanej na lato pielgrzymki Jana Pawła II do Ojczyzny spotkania z papieżem w Piekarach Śląskich.

Audio/Video

SB a kard. Karol Wojtyła

Milenium Chrztu Polski w Piekarach Śląskich – Duchowej Stolicy Górnego Śląska
Artykuł

Milenium Chrztu Polski w Piekarach Śląskich – Duchowej Stolicy Górnego Śląska

22 maja 1966 r. w Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich odbyły się uroczystości związane z Milenium Chrztu Polski, z udziałem przedstawicieli Episkopatu Polski na czele z prymasem kardynałem Stefanem Wyszyńskim.

Audio/Video

Czy komunistyczne władze obawiały się Jana Pawła II?

Audio/Video

Dlaczego Jana Pawła II nazywamy ojcem "Solidarności"?

Jan Paweł II – strażnik pamięci o męczennikach XX wieku
Artykuł

Jan Paweł II – strażnik pamięci o męczennikach XX wieku

Większość wiernych wyniesionych na ołtarze przez Jana Pawła II to męczennicy – duchowni i świeccy. Papież Polak kanonizował 482 osoby, a beatyfikował – 1343.

Audio/Video

Dlaczego pontyfikat Jana Pawła II był ważny dla Polaków?

„Pomoc dla Warszawy to nie jałmużna”. Popowstańczy wysiedleńcy w Krakowie w 1944 r.
Artykuł

„Pomoc dla Warszawy to nie jałmużna”. Popowstańczy wysiedleńcy w Krakowie w 1944 r.

Podpisana 2 października 1944 r. kapitulacja oznaczała koniec Powstania Warszawskiego. Warszawa nie zaznała jednak spokoju, a jej mieszkańcy zostali zmuszeni przez Niemców do opuszczenia miasta. Okupant skierował większość wysiedleńców do obozów przejściowych, głównie obozu w Pruszkowie.

Audio/Video

Keston College - pamiętnik Michaela Bourdeaux

Posługa polskich księży  w KL Dachau i jej upamiętnienie
Artykuł

Posługa polskich księży w KL Dachau i jej upamiętnienie

W czasie II wojny światowej w Dachau przetrzymywano 2579 katolickich księży, w tym 1780 Polaków, spośród których Niemcy zamordowali 868. Dnia wyzwolenia, 29 kwietnia 1945 r., doczekało 33 tys. więźniów, w tym 830 polskich kapłanów.

Audio/Video

"Karły" - dokument o obronie w 1960 r. przez mieszkańców Nowej Huty krzyża przed reżimem Gomułki

„Eksperyment” wyznaniowy w Bolesławiu
Artykuł

„Eksperyment” wyznaniowy w Bolesławiu

W 1957 r. w Bolesławiu k. Olkusza Kościół polskokatolicki przejął zbuntowanych wiernych Kościoła rzymskokatolickiego wraz z kościołem i mieniem parafialnym. Dało to początek nowemu etapowi polityki komunistów wobec Kościoła polskokatolickiego i nowej formie walki z Kościołem rzymskokatolickim.

Audio/Video

Jak komuniści chcieli przejąć klasztor bernardynów w Radecznicy

Kardynał z katakumb Ján Chryzostom Korec (1924-2015)
Biogram / Biografia

Kardynał z katakumb Ján Chryzostom Korec (1924-2015)

W czasach komunistycznych bp Korec nie miał katedry, a świątynią były dla niego mieszkania w blokowiskach, piwnice i cele więzienne. Jak w czasach pierwszych chrześcijan, zbudował Kościół opierający się na małych wspólnotach domowych.

„Senator ludu pomorskiego”. Ksiądz Feliks Bolt (7 I 1864 – 7 IV 1940)
Publikacje

„Senator ludu pomorskiego”. Ksiądz Feliks Bolt (7 I 1864 – 7 IV 1940)

Upamiętnienie Feliksa Bolta to nie tylko zadanie Kościoła. To kwestia szeroko rozumianej polskiej pamięci narodowej. Kiedyś ksiądz senator wyłożył w pelplińskim „Pielgrzymie” przesłanie swojego życia: „Nie pracujemy ani dla jednostki, ani dla partii, ani dla nagrody, ani dla zaszczytów – lecz dla Narodu i Ojczyzny, według przykazań religii naszych przodków”.

„Wojny krzyżowe.” Katolicy świeccy w obronie krzyża i nauki religii
Artykuł

„Wojny krzyżowe.” Katolicy świeccy w obronie krzyża i nauki religii

Manifestacje, okupacja szkół, tysiące listów protestacyjnych – to mało znany obraz walki katolików z laicyzacją szkolnictwa w „ludowej” Polsce.

KOP od święta
Artykuł

KOP od święta

KOP jako formacja o szerokich zadaniach związanych z ochroną granicy stał się z czasem ważnym animatorem życia kulturalno-oświatowego na pograniczu. Żołnierze brali udział we wszystkich uroczystościach państwowych i kościelnych organizowanych w miasteczkach i wioskach kresowych, tym samym stopniowo zyskując sympatię miejscowej ludności.

Domokrążca z Karagandy. Ksiądz Władysław Bukowiński (1904-1974)
Biogram / Biografia

Domokrążca z Karagandy. Ksiądz Władysław Bukowiński (1904-1974)

Polski kapłan-więzień sowieckich łagrów w roku 1955 nie skorzystał z możliwości powrotu do kraju. Został w Kazachstanie, dokąd zesłano go 10 lat wcześniej. Mimo szykan i prześladowań odbywał podróże misyjne po Azji Środkowej, potajemnie katechizując, udzielając sakramentów i odprawiając Msze Święte.

Audio/Video

Księża dla władzy groźni. Duchowni współpracujący z opozycją (1976–1989)

Kresowy głos sumienia. Arcybiskup Józef Teodorowicz  (1864–1938)
Biogram / Biografia

Kresowy głos sumienia. Arcybiskup Józef Teodorowicz (1864–1938)

Arcybiskup lwowski obrządku ormiańskiego walczył w parlamencie wiedeńskim o odrodzenie Polski, a potem zabiegał o korzystny kształt jej granic. Nieokiełznany temperament polityczny łączył z troską o ubogich i z głębokim życiem duchowym.

Audio/Video

Fałszywe dokumenty. Na ratunek Żydom

Ojciec Wojciech Szlenzak (1916-1997). Strażnik pamięci o Sandomierskich Kolumbach
Publikacje

Ojciec Wojciech Szlenzak (1916-1997). Strażnik pamięci o Sandomierskich Kolumbach

Związki z Sandomierzem były ważnym elementem biografii o. Wojciecha. W latach 1937-1942 studiował w Wyższym Seminarium Duchownym w Sandomierzu, a od 1943 r. był wikarym w sandomierskiej parafii św. Józefa. W tym czasie nawiązał kontakty z żołnierzami AK.

Cień sprawy Katynia. O przyjaźni  z ks. Stefanem Niedzielakiem i tajemnicy „depozytu katyńskiego”
Wspomnienie

Cień sprawy Katynia. O przyjaźni z ks. Stefanem Niedzielakiem i tajemnicy „depozytu katyńskiego”

W nocy z 20 na 21 stycznia 1989 roku – kilkanaście dni przed oficjalnym rozpoczęciem rozmów Okrągłego Stołu – zamordowano Księdza Stefana Niedzielaka. Przedstawiamy opracowany przez Justynę Błażejowską fragment wspomnień Jana Olszewskiego o księdzu Prałacie i okolicznościach jego śmierci.

Audio/Video

Jak komuniści próbowali zdezintegrować Kościół katolicki

Ks. Hilary Jastak, kapelan Armii Krajowej i Solidarności, król Kaszubów
Artykuł

Ks. Hilary Jastak, kapelan Armii Krajowej i Solidarności, król Kaszubów

Przyszły duchowny urodził się w Kościerzynie jako jedno z szesnaściorga dzieci Jakuba i Marii Jastaków. Gimnazjum w Chełmnie ukończył w 1934 r. i trafił do Seminarium Duchownego w Pelplinie, które kształciło kapłanów diecezji chełmińskiej.

Prymas Wyszyński – prekursor Solidarności
Artykuł

Prymas Wyszyński – prekursor Solidarności

Kardynał Stefan Wyszyński doczekał się bodaj pięciu biografii, z których rekordowa ma objętość dwudziestu tomów. Niewątpliwie był postacią wyjątkową, a przecież wciąż mamy trudności z interpretacją jego dokonań, także tych z lat 1980-1981. Dlaczego tak się dzieje?

(Nie)chciany Pielgrzym
Artykuł

(Nie)chciany Pielgrzym

Gdy dla milionów Polaków Jan Paweł II był najbardziej oczekiwanym gościem, dla władz PRL był nie lada kłopotem. Mamy do czynienia z najsławniejszym Polakiem na świecie i na nieszczęście mamy z nim do czynienia tu w Polsce – mówił w 1983 r. minister spraw wewnętrznych Czesław Kiszczak.

To miało być kolejne miasto bez Boga
Artykuł

To miało być kolejne miasto bez Boga

Przeszło pół wieku temu w Kraśniku Fabrycznym na Lubelszczyźnie, doszło do sprowokowanych przez władze komunistyczne wydarzeń, w trakcie których mieszkańcy tego osiedla sprzeciwili się likwidacji miejsca kultu religijnego. Protest został brutalnie stłumiony, a kilkadziesiąt osób surowo ukaranych.

Jak Jan Paweł II wypowiedział wojnę PRL
Artykuł

Jak Jan Paweł II wypowiedział wojnę PRL

Pielgrzymki Jana Pawła II do kraju były dla władz PRL poważnym problemem. Przyjmowały one papieża nie dlatego, że był mile widzianym przez nie w kraju rodakiem, lecz po prostu z braku innego wyjścia.

Ofiara Lakara
Artykuł

Ofiara Lakara

Ważnym punktem zaczepienia, dla wywiadowczej aktywności osławionego „Lakara” („Madery”), czyli Andrzeja Madejczyka na kierunku watykańskim, był krąg polskich duchownych w Niemczech.

Niepokorny Kardynał József Mindszenty (1892-1975)
Biogram / Biografia

Niepokorny Kardynał József Mindszenty (1892-1975)

Zdjęcie z procesu prymasa Węgier w 1949 r., kiedy z twarzą pełną gniewu i grozy spogląda na swoich oprawców, symbolizuje prześladowania chrześcijan w XX w. József Mindszenty – więziony przez komunistów, a wcześniej także nazistów – był wyjątkowym świadkiem zimnej wojny.

Audio/Video

Polacy ratujący Żydów pod okupacją niemiecką

Talent dla Polski. Rodzina Lutosławskich
Artykuł

Talent dla Polski. Rodzina Lutosławskich

Witolda Lutosławskiego, słynnego kompozytora, zna cały świat. Nie wszyscy jednak wiedzą, że jest on tylko jednym z wybitnych przedstawicieli rodu, którego osiągnięcia i dramaty są niemal symboliczne dla losów polskich rodzin w XX w.

Jak ocalono żydowskiego chłopca
Artykuł

Jak ocalono żydowskiego chłopca

Jesienią 1942 r. piętnastoletni Arie Fajwiszys znalazł się w pociągu wiozącym do Treblinki setki Żydów z warszawskiego getta. Zdarzył się cud: chłopiec ocalał. Było to możliwe dzięki pomocy wielu osób, które napotkał na swej drodze. Tą najważniejszą był katolicki ksiądz – Stanisław Falkowski.

Ksiądz Józef Skorel
Bohaterowie Niepodległej

Ksiądz Józef Skorel

Losy kapłanów, którzy padli ofiarą zbrodni niemieckich, są na ogół dobrze udokumentowane. Ci zaś, którzy znaleźli się w rękach Sowietów, nadal czekają na wyjaśnienie ostatnich etapów swojej ziemskiej drogi.

Duszpasterstwo przy Karolkowej
Artykuł

Duszpasterstwo przy Karolkowej

W latach osiemdziesiątych XX w. warszawska Wola nie przypominała dzisiejszego centrum biurowego. Była przede wszystkim dzielnicą przemysłową. W tamtejszych dużych zakładach pracy – licznych fabrykach i zajezdni transportu miejskiego – istniały dość silne struktury podziemnej „Solidarności”.

Audio/Video

Biskupi w rzeczywistości politycznej Polski „ludowej” cz. II - panel I

Kościół ratujący Żydów
Artykuł

Kościół ratujący Żydów

Wielu jakby dziś nie pamięta, że podczas wojny wszyscy obywatele Polski podlegali okupacyjnemu terrorowi. Pewnie stąd pytania, czy ówczesna pomoc Kościoła dla Żydów była wystarczająca. Dobrze jest więc przypominać o skali represji wobec Kościoła i o skali pomocy, jakiej mimo to udzielał on Żydom.

Audio/Video

Miloš Doležal Jakby nam już dzisiaj przyszło umrzeć. Dramat życia, kapłaństwa i męczeńskiej śmierci czyhoskiego proboszcza ks. Josefa Toufara

Cud w Czychoszczy i męczeństwo księdza Toufara
Artykuł

Cud w Czychoszczy i męczeństwo księdza Toufara

11 grudnia 1949 r. we wsi Číhošť na pograniczu Czech i Moraw zdarzył się cud, który rozsławił to miejsce na cały kraj. A proboszcz tej wiejskiej parafii, 48-letni ks. Josef Toufar, mimowolnie wciągnięty w tryby wielkiej historii, w rezultacie poniósł męczeńską śmierć z rąk komunistycznych siepaczy.

Śląskie drogi Prymasa Wyszyńskiego
Artykuł

Śląskie drogi Prymasa Wyszyńskiego

Omawiając związki Stefana Wyszyńskiego z Górnym Śląskiem i jego mieszkańcami, przede wszystkim należy zauważyć, że został on prymasem dzięki Ślązakowi – kard. Augustowi Hlondowi, który musiał dostrzec w nim potencjał i osobowość zdolną do kierowania polskim Kościołem w mrocznych czasach komunizmu.

Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim. Relacje państwo-Kościół w latach 1945-1956
Artykuł

Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim. Relacje państwo-Kościół w latach 1945-1956

Odradzający się po II wojnie światowej na Pomorzu Zachodnim Kościół katolicki stanął przed koniecznością realizacji wielu poważnych zadań. Jednak znane z wrogiej postawy wobec duchownych ówczesne władze komunistyczne, stanowiły poważną przeszkodę w wypełnianiu tej misji.

Wywiad PRL w Rzymie
Artykuł

Wywiad PRL w Rzymie

Rezydentura Departamentu I MSW w Rzymie była uważana za jedno z czołowych przedstawicielstw wywiadu PRL za granicą. Głównym obiektem zainteresowania tej placówki była Stolica Apostolska. Zapotrzebowanie władz w Warszawie na informacje z Watykanu wyraźnie wzrosło w czasie pontyfikatu Jana Pawła II.

Sfingowany proces i wyrok na biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka
Artykuł

Sfingowany proces i wyrok na biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka

„Rząd polski uważa przeprowadzenie publicznego procesu sądowego grupy Kaczmarka za przedsięwzięcie całkowicie na czasie i uzasadnione” – zapewniał Bolesław Bierut ambasadora Związku Sowieckiego w Warszawie Arkadija Sobolewa.

Szarytki otworzyły drzwi Żydom
Artykuł

Szarytki otworzyły drzwi Żydom

Nie sposób policzyć Żydów uratowanych pod niemiecką okupacją przez zakonnice ze Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo, znane jako szarytki. Ze strzępów ocalałych świadectw wyłania się imponujący obraz udzielanej przez nie pomocy.

Kurierzy Bożego Słowa
Artykuł

Kurierzy Bożego Słowa

Zainteresowani historią Polacy wiedzą o „taternikach” przemycających do PRL przez granicę polsko-czechosłowacką wydawnictwa paryskiej „Kultury”. Mało kto słyszał natomiast o działających na znacznie większą skalę „kurierach Bożego słowa” przerzucających z Polski na Słowację literaturę religijną.

Chrystus wśród strzelców alpejskich
Artykuł

Chrystus wśród strzelców alpejskich

Poruszające w formie i treści zapiski frontowe Błogosławionego, ks. Carlo Gnocchi – kapelana włoskich strzelców alpejskich uczestniczących w „krucjacie przeciwko bolszewizmowi” w czasie II wojny światowej wydane w kraju to świadectwo niezwykłej rangi.

Władze PRL wobec arcybiskupa poznańskiego Antoniego Baraniaka w latach 1957–1977
Artykuł

Władze PRL wobec arcybiskupa poznańskiego Antoniego Baraniaka w latach 1957–1977

W trakcie pełnienia posługi arcybiskupa poznańskiego, ks. Antoni Baraniak doświadczył zarówno oficjalnych nacisków i szykan ze strony władz jak również inwigilacji i licznych prób dezorganizacji jego pracy duszpasterskiej przez Służbę Bezpieczeństwa.

Władze PRL wobec arcybiskupa poznańskiego Antoniego Baraniaka w latach 1957–1977
Artykuł

Władze PRL wobec arcybiskupa poznańskiego Antoniego Baraniaka w latach 1957–1977

W trakcie pełnienia posługi arcybiskupa poznańskiego, ks. Antoni Baraniak doświadczył zarówno oficjalnych nacisków i szykan ze strony władz jak również inwigilacji i licznych prób dezorganizacji jego pracy duszpasterskiej przez Służbę Bezpieczeństwa.

Władze PRL wobec arcybiskupa poznańskiego Antoniego Baraniaka w latach 1957–1977
Artykuł

Władze PRL wobec arcybiskupa poznańskiego Antoniego Baraniaka w latach 1957–1977

W trakcie pełnienia posługi arcybiskupa poznańskiego, ks. Antoni Baraniak doświadczył zarówno oficjalnych nacisków i szykan ze strony władz jak również inwigilacji i licznych prób dezorganizacji jego pracy duszpasterskiej przez Służbę Bezpieczeństwa.

Dwóch prymasów, dwie drogi. Stefan Wyszyński i József Mindszenty
Artykuł

Dwóch prymasów, dwie drogi. Stefan Wyszyński i József Mindszenty

Kościół w naszej części Europy w latach komunizmu miał dwóch niezłomnych prymasów: polskiego – Stefana Wyszyńskiego, i węgierskiego – Józsefa Mindszentyego. Obaj byli przywódcami duchowego oporu katolików wobec komunistycznego zniewolenia.

Zagłada syberyjskiego Białegostoku
Artykuł

Zagłada syberyjskiego Białegostoku

Wieś na południu Syberii nosząca swojską nazwę Białystok (ros. Biełostok) oraz sąsiednie miejscowości założyli przybywający tu od końca XIX w. polscy osadnicy. Dorabiali się na ziemi wydartej tajdze, po 1917 r. opierali kolektywizacji i ateizacji, aż w latach 1937–1938, w „operacji polskiej” NKWD, prawie wszyscy mężczyźni zostali zgładzeni.

Rok więzienia za żłóbek. Historia niezwykłej szopki bożonarodzeniowej w kościele Jezuitów w Kaliszu
Artykuł

Rok więzienia za żłóbek. Historia niezwykłej szopki bożonarodzeniowej w kościele Jezuitów w Kaliszu

Wywrócony żłóbek, obok w zwojach drutu kolczastego figurka Dzieciątka Jezus przepasana czarnym kirem. Z lewej strony przewróconego żłóbka – biała płyta ze śladami gąsienic transportera. Tak w 1981 roku wyglądała szopka bożonarodzeniowa w kościele Jezuitów w Kaliszu.

Twórca Ruchu Światło-Życie Ks. Franciszek Blachnicki
Biogram / Biografia

Twórca Ruchu Światło-Życie Ks. Franciszek Blachnicki

Pozostawił setki tysięcy uformowanych polskich sumień. Komuniści chcieli stworzyć „nowego człowieka” – na modłę marksistowską. On też kształtował „nowych ludzi”, ale w duchu Ewangelii. Ksiądz, który pociągnął za sobą młodych, rozbił monopol władzy na wychowanie.

Egzamin. Kościół a Grudzień ‘70
Artykuł

Egzamin. Kościół a Grudzień ‘70

Aparat władzy PRL zdawał sobie sprawę, że zaplanowana na 13 grudnia 1970 r. podwyżka cen artykułów spożywczych wywoła negatywne reakcje. W ramach akcji „Jesień 1970” zmobilizowano SB do inwigilacji „niepewnych środowisk”, w tym także duchowieństwa.

Audio/Video

Historia prześladowań i działalności ojca Serafina Kaszuby

Kontrwywiad wojskowy PRL wobec wizyty Jana Pawła II w kraju w 1979 r.
Artykuł

Kontrwywiad wojskowy PRL wobec wizyty Jana Pawła II w kraju w 1979 r.

W związku z pierwszą wizytą Jana Pawła II do Polski, która odbyła się w dniach 2 do 10 czerwca 1979 r. jedną z podstawowych kwestii na jaką zwracała uwagę Wojskowa Służba Wewnętrzna, czyli kontrwywiad wojskowy było zabezpieczenie wojska i jego składu osobowego.

Audio/Video

Komuniści i Watykan

Ksiądz Józef Wrycza
Bohaterowie Niepodległej

Ksiądz Józef Wrycza

Niewątpliwie to człowiek, dla którego Polska stanowiła najwyższą wartość. Wytrwale walczył o wolną ojczyznę, nie dał się złamać niewoli pruskiej, nie zląkł się grożącej mu ze strony okupanta niemieckiego kary wieloletniego więzienia, pięć lat poświęcił służbie wojskowej, ponadto nigdy nie zaakceptował systemu komunistycznego w PRL.

Kapelan sandomierskich Kolumbów. Ojciec Wojciech Szlenzak OSB
Dodatki do prasy

Kapelan sandomierskich Kolumbów. Ojciec Wojciech Szlenzak OSB

Dodatek historyczny Delegatury IPN w Kielcach do „Tygodnika eM”

Biuletyn IPN 10/2019 – Tacy są księża
Biuletyn IPN

Biuletyn IPN 10/2019 – Tacy są księża

Tacy są księża! – zdaje się wołać napis z okładki najnowszego „Biuletynu IPN”. Coraz częściej takie słowa padają tylko w negatywnych kontekstach. W październiku, kiedy przypada Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych spoglądamy na niektórych z nich, by zapytać, jacy są.

Audio/Video

Promocja książki "Wywiad PRL a Watykan"

Ksiądz Witold Andrzejewski. Pielgrzym Niepodległości (1940–2015)
Broszury popularnonaukowe IPN Szczecin

Ksiądz Witold Andrzejewski. Pielgrzym Niepodległości (1940–2015)

O księdzu Witoldzie Andrzejewskim można napisać wiele: artysta, gorliwy kapłan i mądry duszpasterz, patriota. Był doskonałym mówcą o nieprzeciętnym intelekcie. Odważnym i charyzmatycznym. Wyrazistym i jednoznacznym w poglądach autorytetem. Człowiekiem autoironicznym, z wielkim, niebanalnym poczuciem humoru. Oddanym Bogu, parafianom oraz swym wychowankom, z których wielu zasłużyło na miano jego przyjaciół.

Audio/Video

Sobór watykański II w świetle dokumentów Departamentu I oraz polityki zagranicznej komunistów

Prymas wobec rolniczej „Solidarności”
Artykuł

Prymas wobec rolniczej „Solidarności”

Zaangażowanie kard. Stefana Wyszyńskiego na rzecz powstających po sierpniu 1980 r. związków zawodowych rolników indywidualnych prof. Andrzej Stelmachowski nazwał „ostatnią wielką akcją społeczną Prymasa Tysiąclecia”.

„Bójcie się ludzi obojętnych…” Ojciec Honoriusz Kowalczyk (1935-1983)
Biogram / Biografia

„Bójcie się ludzi obojętnych…” Ojciec Honoriusz Kowalczyk (1935-1983)

Uczył młodych ludzi mądrego patriotyzmu. Stał się nieformalnym duszpasterzem solidarnościowej opozycji. Przedwczesna śmierć przerwała jego owocną posługę.

Prymas trzech epok. Kardynał August Hlond (1881–1948)
Biogram / Biografia

Prymas trzech epok. Kardynał August Hlond (1881–1948)

Kardynał August Hlond należy do najwybitniejszych postaci naszej historii w XX w. Był prymasem w Polsce odrodzonej i zniewolonej przez dwa totalitarne systemy.

Kościół dla Niepodległości
Artykuł

Kościół dla Niepodległości

Katoliccy duchowni towarzyszyli Polakom w najtrudniejszych momentach walki o odzyskanie wolności, a później – o jej utrzymanie.

Arcybiskup Antoni Baraniak (1904–1977)
Artykuł

Arcybiskup Antoni Baraniak (1904–1977)

Nie nosił munduru, tylko sutannę, ale z pewnością zasługuje na miano żołnierza niezłomnego Kościoła

Matka Matylda Getter
Bohaterowie Niepodległej

Matka Matylda Getter

To tylko cząstka działalności m. Matyldy Getter i Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi, które w latach II wojny światowej, kierując się sumieniem i ewangelicznym wezwaniem do niesienia pomocy bliźnim, ratowały życie Żydom, ukrywając ich w swoich klasztorach, w domach dla dzieci, szpitalach i zakładach opiekuńczych, chociaż za to groziła śmierć. Tak czynili ofiarni Polacy. Ratował, kto tylko mógł.

Kardynał Franciszek Macharski (1927-2016)
Artykuł

Kardynał Franciszek Macharski (1927-2016)

W schyłkowym okresie PRL kard. Franciszek Macharski był jednym z najważniejszych hierarchów polskiego Kościoła. Odgrywał pierwszoplanową rolę jako bliski współpracownik Jana Pawła II, wiceprzewodniczący KEP i współprzewodniczący reaktywowanej we wrześniu 1980 r. kościelno-rządowej Komisji Wspólnej.

Operacja „Papież”
Wywiad

Operacja „Papież”

Po zamachu na Jana Pawła II służby komunistyczne fałszowały dokumenty i wysyłały pogróżki do włoskich śledczych, by skierować sprawę na ślepy tor – mówił w 2016 roku prokurator Michał Skwara, współautor książki „Agca nie był sam”, w rozmowie z Jakubem Gołębiewskim.

Ksiądz Stefan Niedzielak: ostatnia ofiara Katynia?
Artykuł

Ksiądz Stefan Niedzielak: ostatnia ofiara Katynia?

W piątek 20 stycznia 1989 roku późnym wieczorem ks. Stefan Niedzielak – siedemdziesięcioczteroletni proboszcz na warszawskich Powązkach – został brutalnie zamordowany w swoim mieszkaniu. Nieznani do dzisiaj sprawcy najpierw bestialsko go pobili, a potem dosłownie złamali mu kark.

Pierwsza „zorza” wolności
Artykuł

Pierwsza „zorza” wolności

Podsumowujący przebiegająca w dniach 16–23 czerwca 1983 r., a więc jeszcze w czasie stanu wojennego, drugą pielgrzymkę papieża Jana Pawła II do ojczyzny, płk Zenon Płatek, dyrektor Departamentu IV MSW, zajmującego się rozpracowywaniem Kościoła katolickiego w Polsce wykazał się urzędowym optymizmem…

Nowohucka soczewka
Artykuł

Nowohucka soczewka

„Trzeba powiedzieć, że zagadnienie budowy Nowej Huty przerastało moje siły i dlatego poszedłem po linii najmniejszego oporu i zacząłem komenderować nie tylko aparatem Komitetu i organizacjami partyjnymi, ale i administracją” – składał samokrytykę jeden z budowniczych socjalistycznego miasta.

Audio/Video

90s historii: 24 marca 1945 r. w Krakowie ukazał się pierwszy numer Tygodnika Powszechnego

Audio/Video

90s. historii: 27 kwietnia 1960 r. obrona krzyża w Nowej Hucie

Audio/Video

90s. historii: 16 kwietnia 1895 r. urodził się Czesław Kaczmarek

Scripta manent - zawsze zostaje ślad
Artykuł

Scripta manent - zawsze zostaje ślad

Był rok 1982, czyli najgorszy okres stanu wojennego, kiedy komunistyczna Służba Bezpieczeństwa zwerbowała agenta – księdza, który przyjął pseudonim „Kamil”. Nie był to odosobniony przypadek pozyskania do współpracy przez peerelowskie służby specjalne duchownego. „Kamil” był jednak wyjątkowy.

Jan Paweł II (1920–2005)
Publikacje

Jan Paweł II (1920–2005)

16 października 1978 r. w Watykanie, na Tronie Świętego Piotra, zasiadł syn naszej ziemi, dzisiaj już święty Jan Paweł II. Jego pontyfikat rozpoczęty słowami „Nie lękajcie się…” przyniósł nadzieję milionom, przyczynił się do powstania „Solidarności”, upadku komunizmu i Związku Sowieckiego.

Biuletyn IPN 10/2018 - Polski pontyfikat
Biuletyn IPN

Biuletyn IPN 10/2018 - Polski pontyfikat

W październikowym numerze „Biuletynu IPN” przypominamy radość związaną z wyborem Jana Pawła II na Stolicę Piotrową; nadzieje, jakie ten pontyfikat obudził w Polakach i innych narodach bloku wschodniego oraz obawy służb sowieckiego imperium. W rubryce „Ojcowie Niepodległości” – sylwetka Ignacego Daszyńskiego.

Ojciec Jan Siemiński. Jak niepokorny redemptorysta przetrwał dekadę szykan gliwickiej bezpieki
Artykuł

Ojciec Jan Siemiński. Jak niepokorny redemptorysta przetrwał dekadę szykan gliwickiej bezpieki

Gdy na początku 1981 r. ojciec Jan Siemiński po trzech latach spędzonych w Warszawie, w Zarządzie Prowincji zakonu Redemptorystów powrócił do Gliwic, by objąć zwierzchnictwo nad parafią przy kościele Podwyższenia Krzyża Świętego, musiał stawić czoła licznym problemom.

„Błogosławię moim wrogom” – ks. Antoni Korczok (1891–1941), ofiara KL Dachau
Artykuł

„Błogosławię moim wrogom” – ks. Antoni Korczok (1891–1941), ofiara KL Dachau

Jeden z jego przyjaciół wspominał: „nie udowodniono mu żadnej winy. Miał być rzekomo wypuszczony na wolność w poniedziałek… Cóż, kiedy w niedzielę zmarł”. Za posługę kapłańską dla Polaków płaciło się niekiedy najwyższą cenę.

Biuletyn IPN 7-8/2018
Biuletyn IPN

Biuletyn IPN 7-8/2018

W podwójnym wakacyjnym numerze „Biuletynu IPN” ukazujemy starcie komunizmu z Kościołem. W 75 rocznicę przypominamy fakty związane z rzezią wołyńską. W rubryce „Ojcowie Niepodległości” – sylwetki: Wincentego Witosa i Wojciecha Korfantego.

Audio/Video

„Wkład Kościoła w odbudowę Niepodległej” – debata belwederska - Warszawa, 14 czerwca 2018

Audio/Video

Wywiad PRL wobec Watykanu cz. 1 (odc. 28)

Audio/Video

Pielgrzymki Jana Pawła II do Polski (odc. 24)

Audio/Video

Zabójstwo ks. Stefana Niedzielaka (odc. 22)

Audio/Video

Zwalczanie Kościoła przez SB (odc. 14)

Audio/Video

Część I - Sesja naukowa o arcybiskupie Antonim Baraniaku

Ks. Władysław Gurgacz SJ
Publikacje

Ks. Władysław Gurgacz SJ

14 września 2018 r. minęła 69. rocznica wykonania wyroku śmierci na ks. Władysławie Gurgaczu SJ, kapelanie oddziału „Żandarmeria” Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowców.

Audio/Video

Trzecia pielgrzymka Jana Pawła II do Polski (1987) - Trójmiasto (...kamerą SB)

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 71 - Zabójstwo ks. Jerzego Popiełuszki

Ksiądz Roman Kotlarz (1928–1976)
Patroni naszych ulic

Ksiądz Roman Kotlarz (1928–1976)

Kapłańska edukacja Romana Kotlarza odbywała się w czasie szczególnie trudnym dla Kościoła w Polsce. Komunistyczne państwo od końca lat czterdziestych ubiegłego wieku przeistaczało się w kopiowaną według wzorców sowieckich totalitarną machinę nastawioną na tworzenie „nowego człowieka”, wolnego od „przesądów” narodowych i religijnych.

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 83 - Księża na celowniku bezpieki cz.2

Solidarność z błoń. Wokół nauczania społecznego Jana Pawła II
Publikacje

Solidarność z błoń. Wokół nauczania społecznego Jana Pawła II

Błonia są szczególnym w swej prostocie miejscem w tradycji polskiej. Można by po prostu stwierdzić, że Błonia krakowskie czy szczecińskie Jasne Błonia, choć różnią się zasadniczo pod względem wielkości, są w istocie tym samym – dużą łąką położoną nieopodal centrum miasta.

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 82 - Księża na celowniku bezpieki cz.1

„Oaza wolności”. Duszpasterstwa akademickie w latach siedemdziesiątych XX w.
Publikacje

„Oaza wolności”. Duszpasterstwa akademickie w latach siedemdziesiątych XX w.

Tradycja duszpasterstw akademickich sięga XIV w., kiedy w Krakowie powstał pierwszy uniwersytet. Ich rozwój nastąpił w dwudziestoleciu międzywojennym. 4 stycznia 1928 r. abp Aleksander Kakowski erygował Duszpasterstwo Akademickie w Warszawie przy kościele św. Anny.

Kardynał Adam Stefan Sapieha (1867-1951)
Patroni naszych ulic

Kardynał Adam Stefan Sapieha (1867-1951)

Wielkość kardynała uwydatniała się nade wszystko w czasach trudnych, w sytuacjach krańcowych. Miał wtedy duszę miłosiernego Samarytanina, a równocześnie odziedziczoną po całych pokoleniach świadomość, że „Bóg mu powierzył honor Polaków…”.

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki", odc. 65 - Obchody milenijne / odc. 66 - Pogrzeb Rudyka

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 64 - Pielgrzymki na Jasną Górę

Kardynał Stefan Wyszyński, Prymas Tysiąclecia (1901–1981)
Patroni naszych ulic

Kardynał Stefan Wyszyński, Prymas Tysiąclecia (1901–1981)

„„Trzeba ratować Naród i w Narodzie Kościół. Nie da się uratować Narodu w oderwaniu od Kościoła, gdyż Naród musi mieć potężne argumenty obrony. Skąd je wziąć? Nie da się też uratować Kościoła bez pomocy Narodu, gdyż Kościół działa w Narodzie”.

Audio/Video

KL Dachau - ŻYCIE CODZIENNE - relacja o. Hugolina Pieprzyka

Audio/Video

KL Dachau - PRACA - relacja o. Hugolina Pieprzyka

Audio/Video

KL Dachau - WYZWOLENIE - relacja ks. Kazimierza Majdańskiego

Jan Paweł II (1920–2005)
Patroni naszych ulic

Jan Paweł II (1920–2005)

Pontyfikat papieża Polaka był jednym z najdłuższych w historii papiestwa. Trwał prawie 27 lat. W tym czasie Jan Paweł II odwiedził raz lub kilkakrotnie w sumie 132 państwa i ok. 900 miejscowości, wygłosił ponad 2400 przemówień. Pozostawił olbrzymią spuściznę, w tym 14 encyklik, 14 adhortacji, 11 konstytucji apostolskich, 43 listy apostolskie, adresowane do wybranych środowisk i do całej ludzkości.

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 11. - „Prymas Stefan Wyszyński"

„Szpieg Watykanu”. Kapłan greckokatolicki ks. Bazyli Hrynyk (1896–1977)
Publikacje

„Szpieg Watykanu”. Kapłan greckokatolicki ks. Bazyli Hrynyk (1896–1977)

Ks. Bazyli (w języku ukraińskim Wasyl) Hrynyk powszechnie uznawany jest za jedną z czołowych postaci Kościoła greckokatolickiego w okresie PRL . Przedwojenny proboszcz greckokatolickiej katedry w Przemyślu, wykładowca diecezjalnego Seminarium Duchownego i bliski współpracownik przemyskiego ordynariusza bp. Jozafata Kocyłowskiego już przed 1939 r. wyróżniał się zarówno wśród miejscowego duchowieństwa, jak i ukraińskiej społeczności miasta.

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki” odc. 4 - „Pielgrzymka”

Audio/Video

IPN TV - Konfrontacje Antoniego Dudka z Janem Żarynem" (26.03.2014)

Walka o religię. Katechizacja szkolna i pozaszkolna na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1961
Publikacje

Walka o religię. Katechizacja szkolna i pozaszkolna na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1961

Publikacja omawia problem nauczania religii na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1961.

Błogosławiony ksiądz Jerzy Popiełuszko (1947–1984)
Patroni naszych ulic

Błogosławiony ksiądz Jerzy Popiełuszko (1947–1984)

Ks. Jerzy jako duszpasterz warszawskich hutników i pielęgniarek, a także medyków i młodych strażaków, ewangelizował ludzi dotkniętych niesprawiedliwością stanu wojennego.

Kruchtoizacja. Polityka władz partyjno-państwowych wobec Kościoła katolickiego w latach 1945-1956 w województwie śląskim/katowickim
Publikacje

Kruchtoizacja. Polityka władz partyjno-państwowych wobec Kościoła katolickiego w latach 1945-1956 w województwie śląskim/katowickim

Lata 1945–1956 były dla Kościoła katolickiego w Polsce okresem bolesnego zderzenia z ideologią i władzą komunistyczną. Niniejsza praca jest próbą ukazania mechanizmów prowadzonej wobec niego polityki władz partyjno-państwowych na obszarze województwa śląskiego/katowickiego.

nr 10/2011
Biuletyn IPN

nr 10/2011

„Biuletyn IPN” nr 10 (131) 2011 niemal w całości został poświęcony postaci Stefana kardynała Wyszyńskiego Prymasa Polski. Większość tekstów zamieszczonych w numerze to wystąpienia z międzynarodowej konferencji „Dorobek Prymasa Wyszyńskiego w perspektywie polskiej i uniwersalnej”.

Nadzorować, interweniować, karać. Nazistowski obóz władzy wobec Kościoła katolickiego w Zabrzu (1934–1944). Wybór dokumentów
Publikacje

Nadzorować, interweniować, karać. Nazistowski obóz władzy wobec Kościoła katolickiego w Zabrzu (1934–1944). Wybór dokumentów

Ruch nazistowski odnosił się wrogo do religii rzymskokatolickiej: do Kościoła jako instytucji, jak i do katolickich dogmatów.

nr 10/2008
Biuletyn IPN

nr 10/2008

Przesłanie wciąż aktualne – to tytuł rozmowy otwierającej numer „Biuletynu IPN”, wydany w trzydziestą rocznicę wyboru kard. Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową.

Polityka państwa wobec Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce w okresie internowania prymasa Stefana Wyszyńskiego 1953–1956
Publikacje

Polityka państwa wobec Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce w okresie internowania prymasa Stefana Wyszyńskiego 1953–1956

Niniejsza praca ma na celu opisanie jednego z ciekawszych etapów polityki komunistycznego aparatu władzy wobec hierarchicznego Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce; obejmuje okres aresztowania i internowania prymasa Stefana Wyszyńskiego ograniczony datami 25/26 września 1953 r.–28 października 1956 r.

Jan Paweł II w Szczecinie
Publikacje

Jan Paweł II w Szczecinie

W czerwcu 2007 r. minęło dwadzieścia lat od wizyty w Szczecinie Ojca Świętego Jana Pawła II. Jubileusz stał się okazją do wspomnień oraz przyczynkiem do tego, aby wydać materiały źródłowe nawiązujące do pamiętnych dla miasta wydarzeń.

nr 4/2007
Biuletyn IPN

nr 4/2007

Głównym tematem „Biuletynu IPN” nr 4 (75) 2007 są komunistyczne represje wobec Kościoła katolickiego w Polsce. Numer otwiera artykuł o tym, jak w pierwszych wiekach Kościoła traktowano wyrzeczenie się wiary pod presją prześladowań. W rozmowie przedstawiono likwidację odradzających się po wojnie stowarzyszeń katolickich; środowiska katolików, które w różny sposób próbowały działać w totalitarnym państwie; ruchy młodzieżowe i różne inicjatywy katolickie, które przełamały monopol komunistów w sferze organizowania życia społecznego; wspomniano także o werbowaniu współpracowników bezpieki. Artykuły ukazują różne oblicza zmagania Kościoła z komunizmem oraz – w rubryce „ABC komunizmu w Polsce” – niezrealizowany plan podporządkowania Kościoła państwu.

Zdawało się im, że go unicestwili…
Wywiad

Zdawało się im, że go unicestwili…

"Dzień był pochmurny. Ulica, przy której stał budynek sądu – zamknięta dla ruchu. Wszędzie milicyjne wozy. Na wewnętrznym dziedzińcu sądu – pojazd z armatką wodną. Nad tym wszystkim krążył helikopter. I ta pustka dookoła…" O procesie toruńskim z ks. Antonim Ponińskim rozmawia Katarzyna Maniewska.

Ksiądz Jan Zieja w II RP i podczas II wojny światowej – kapłan ubogich i żołnierzy
Artykuł

Ksiądz Jan Zieja w II RP i podczas II wojny światowej – kapłan ubogich i żołnierzy

Kapłan, społecznik, żołnierz i obrońca uciśnionych. W dwudziestoleciu międzywojennym ks. Zieja włączył się w działalność społeczną, a w czasie wojny związał się z Polskim Państwem Podziemnym i poświęcał się najbardziej prześladowanym przez okupantów.

Historia zapisana w murach poreformackiego klasztoru w Zarębach Kościelnych
Artykuł

Historia zapisana w murach poreformackiego klasztoru w Zarębach Kościelnych

Najazd ZSRS na Polskę 17 września 1939 r. skutkował m.in. zajęciem wschodniej części powiatu ostrowsko-mazowieckiego, a wraz z nią prawie całego obszaru gminy Zaręby Kościelne (z wyjątkiem wsi: Rostki Wielkie, Zawisty Nadbużne, Zawisty Dzikie i Zawisty Podleśne) przez okupanta sowieckiego.

Wybór Jana Pawła II i kontratak imperium
Artykuł

Wybór Jana Pawła II i kontratak imperium

Wybór kard. Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową był dla sowieckich służb specjalnych zaskoczeniem, ale szybko zrozumiały one istotę zagrożenia, jaką dla systemu stanowił pontyfikat papieża Polaka.

„Po prostu bomba”. Reakcje społeczne w Polsce na wybór kard. Karola Wojtyły na papieża
Artykuł

„Po prostu bomba”. Reakcje społeczne w Polsce na wybór kard. Karola Wojtyły na papieża

Dzień po wyborze Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową w katedrze przemyskiej odbyło się uroczyste nabożeństwo w intencji Papieża. „Cała Polska […] popadła w jakieś niedowierzanie, potem zdumienie, a potem nastąpił wybuch jakiejś ogromnej radości” – mówił tamtejszy ordynariusz, bp Ignacy Tokarczuk.

Fatima a Rosja. Między mistyką a historią
Artykuł

Fatima a Rosja. Między mistyką a historią

13 maja 1917 r., a potem 13 każdego miesiąca aż do października, z wyjątkiem sierpnia (19 VIII), troje młodych pastuszków w portugalskiej miejscowości Cova da Iria koło Fatimy przeżywało objawienia NMP. Przekazała Ona trzy „tajemnice”, z których trzecia miała zostać ujawniona dopiero w 2000 r.

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny
Artykuł

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny

Warszawa, 15 sierpnia 1982 r. – Rocznica Cudu nad Wisłą. 15 sierpnia 1920 r. W święto Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny wycofujące się od prawie miesiąca Wojsko Polskie ruszyło do przeciwnatarcia i pod Warszawą rozbiło butną watahę bolszewików, która jako „bękarta z Wersalu” zadeptała Polskę, prąc do Berlina po „błogosławieństwo” Róży Luksemburg, i być może nie zatrzymałaby się nawet aż do Atlantyku.

Audio/Video

Prawda + Krzyż + Wyzwolenie. O ks. Franciszku Blachnickim

Obchody Milenium Chrztu Polski w diecezji łódzkiej
Artykuł

Obchody Milenium Chrztu Polski w diecezji łódzkiej

Rok 1966 w Polsce – rok Sacrum Poloniae Millenium – był czasem potężnego ożywienia narodowego. Ogniskami tego ożywienia stały się odbywane w całym kraju uroczystości kościelne, gromadzące tłumy Polaków dających świadectwo katolickiej wierze. Uroczystości takie odbyły się także w diecezji łódzkiej.

Ks. prof. Wincenty Granat. Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, kandydat na ołtarze
Biogram / Biografia

Ks. prof. Wincenty Granat. Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, kandydat na ołtarze

Przyszły rektor KUL urodził się 1 kwietnia 1900 roku w Ćmielowie k. Ostrowca Świętokrzyskiego, jako syn Jana i Antoniny z d. Jedlickiej. Miał dwie siostry i dwóch braci. W późniejszych latach wpisywał w ankietach personalnych pochodzenie robotnicze (1952) lub robotnicze i drobnomieszczańskie (1954).

Losy łódzkiego Kościoła katolickiego podczas II wojny światowej
Artykuł

Losy łódzkiego Kościoła katolickiego podczas II wojny światowej

II wojna światowa miała ogromne przełożenie na strukturę narodowościową, wyznaniową oraz ludnościową Polski. Spowodowane było to polityką demograficzną Niemiec hitlerowskich opierającą się na różnorodnych działaniach zmierzających do eksterminacji ludności żydowskiej i germanizacji ziem polskich.

Więcej