Karol Maria Splett. Biskup gdański i II wojna światowa (1938–1945)
Po przejęciu władzy w Wolnym Mieście przez nazistów, zaostrzyły się antypolskie i antykatolickie działania. Ograniczono naukę religii w szkołach, oczerniano młodzież katolicką i atakowano jej zebrania, niszczono krzyże i kapliczki, rozwiązano szereg stowarzyszeń kościelnych. Biskup Edward O’Rourke złożył rezygnację ze stanowiska, którą ostatecznie przyjęto 13 czerwca 1938 r.
Diecezja Wolnego Miasta Gdańska i jej pierwszy biskup (1922–1938)
Na mocy traktatu wersalskiego 15 listopada 1920 r. utworzono nie w pełni suwerenne Wolne Miasto Gdańsk, mające niespełna 2 tys. km2 i, na początku, ok. 356 tys. obywateli. Zdecydowanie dominowała w nim ludność niemiecka (odsetek Polaków szacuje się na ok. 10%) i protestancka (60–65% wobec 30–35% katolików). Żyli tu również Żydzi, mennonici, baptyści i prawosławni.
Inwazja Wehrmachtu na Polskę i zbrodnie niemieckich grup operacyjnych jesienią 1939 roku
Druga wojna światowa kosztowała życie ok. 5,9 mln obywateli Rzeczypospolitej. Zdecydowaną większość z nich stanowią ofiary III Rzeszy Niemieckiej, która 1 września 1939 r. zaatakowała Polskę bez wypowiedzenia wojny.
Oferta Hitlera
W 1934 roku doszło do podpisania polsko-niemieckiej deklaracji o niestosowaniu przemocy. W książce „Der Feind steht im Osten”, wydanej w Polsce pod tytułem „Wspólny wróg”, niemiecki historyk Rolf-Dieter Müller porównuje konsekwencje tego wydarzenia z późniejszym o pięć lat paktem Ribbentrop–Mołotow.
„Z Polską małżeństwo z rozsądku, a nie z miłości”
Zacytowane wyżej słowa zapisał 2 grudnia 1936 Goebbels po posiedzeniu rządu, na którym Hitler mówił o obowiązującej od niemal trzech lat polsko-niemieckiej deklaracji o niestosowaniu przemocy. Czy rzeczywiście odprężenie w relacjach z Polską było podyktowane jedynie bieżącą sytuacją międzynarodową?
