Czwarte powstanie czy pierwsza rewolucja?
W lutym 1904 r., po ataku japońskich torpedowców na zakotwiczoną w Port Arturze rosyjską flotę, rozpoczęła się wojna pomiędzy imperium carskim a przyszłą dalekowschodnią potęgą. Wojna, która wkrótce pokazała światu, iż Rosja nie jest niczym więcej, jak biblijnym kolosem na glinianych nogach. Na dodatek niepowodzeniom na polach bitew towarzyszyło rosnące zniecierpliwienie poddanych Mikołaja II.
Droga do niepodległej Polski. Niepokorni
W latach dziewięćdziesiątych XIX w. na ziemiach polskich zaczęły kształtować się nowoczesne ruchy ideowe, które z czasem stały się fundamentem polskiego życia politycznego: ruch socjalistyczny, narodowy, ludowy oraz chrześcijańsko-demokratyczny.
Przed przełomem. Strajki szkolne na Podlasiu (1902-1905)
Pierwszych organizacyjnych form działalności polskiego ruchu narodowego na terenie Podlasia, a ściślej na obszarze guberni siedleckiej, badacze problemu doszukują się w latach 80. XIX wieku.
Bracia Okrzejowie – zapomniani bohaterowie Niepodległości
„Stefan Okrzeja pierwszy spośród nowych żołnierzy niepodległości zawisł na szubienicy” – napisał w swojej pracy o dziejach porozbiorowych gen. Marian Kukiel. Pamięć o patriotycznym charakterze jego czynu była czymś oczywistym przed wojną. Nowym pokoleniom komuniści zaserwowali inną interpretację.
Mit Okrzei w Polsce Niepodległej
Legenda Stefana Okrzei (1886–1905) zrodziła się na długo przed powstaniem PRL. Początkowo kult młodego bojowca pielęgnowano głównie w środowiskach pepeesowskich. Z czasem jego imię nadano jednej z dywizji AK.
Socjalista, premier, marszałek Sejmu RP Ignacy Daszyński (1866-1936)
Nie wiadomo, kogo na przełomie XIX i XX wieku konserwatyści bali się bardziej: diabłów czy socjalistów. Dla wielu zresztą nie było tu różnicy. Tymczasem prawdziwi socjaliści widzieli niesprawiedliwość świata i chcieli z nią walczyć. Taki był Ignacy Daszyński – uczciwy socjalista i polski patriota.
nr 7/2011
Nawet socjalizm miał swoją polską wersję – na łamach najnowszego „Biuletynu IPN” o rozwoju ruchu socjalistycznego w Polsce napisał prof. Włodzimierz Suleja. W numerze Czytelnicy znajdą także tak ciekawe sylwetki socjalistów jak Henryk Sławik, znany z ratowania Żydów w czasie wojny na niespotykaną skalę. Lipcowy numer otwiera rozmowa z dr. Łukaszem Kamińskim, nowym prezesem IPN.
"Demonstracja uliczna w 1905". Obraz Władysława Skoczylasa (z kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie/domena publiczna)
