„Jeździliśmy z pieniędzmi do rodzin, które widać było, że jest im ciężko, a ponadto, że zostali ci ludzie wyrzuceni z pracy. (…) No a z drugiej strony (…) przyjeżdżali z adwokaci, którzy bronili tych robotników” - wspomina wydarzenia z 1976 roku Mirosław Chojecki.
Robotniczy pociąg do protestu. Czerwiec ‘76 w Ursusie
Przed Czerwcem 1976 roku robotnicy już dwukrotnie w dziejach PRL masowo i czynnie sprzeciwili się jej władzom, ponosząc przy tym nawet ofiary śmiertelne. Taki dramatyczny przebieg miały bunty społeczne zarówno w czerwcu 1956 roku w Poznaniu, jak i grudniu 1970 roku na Wybrzeżu.
Radom’76 we wspomnieniach Mirosława Chojeckiego (1949–2025)
„Po raz pierwszy w życiu widziałem tak potraktowane miasto” – stwierdzał Mirosław Chojecki działacz opozycji antykomunistycznej w PRL, członek KOR i organizator ekipy obserwatorów procesów radomskich, współprowadzący spis represjonowanych, szef tzw. ekipy radomskiej organizującej pomoc dla represjonowanych, zwolniony z pracy.
Dlaczego protesty robotnicze w 1976 r. objęły przede wszystkim Radom, Ursus i Płock? Jakie represje spotkały uczestników i ich rodziny? W jaki sposób wydarzenia Czerwca 1976 roku doprowadziły do powstania Komitetu Obrony Robotników?
Co łączy wydarzenia czerwca 1976 i grudnia 1970? Jakie były skutki represji wobec uczestników strajków i demonstracji? Jak w czerwcu 1976 r. rzeczywistą porażkę władze próbowały przekuć w propagandowe zwycięstwo?
Radom ’76. Sędziowie czerwcowi, dwa szkice do portretów
Po 25 czerwca 1976 r. komunistyczne sądy skazały blisko 300 uczestników protestu, orzekły wobec nich kary sięgające 10 lat pozbawienia wolności. Kolegia ds. wykroczeń ukarały 402 kolejnych.
Jeden powielacz, który w maju 1976 roku trafił do Lublina, stał się symbolem niezależnego obiegu informacji oraz walki o wolne słowo w PRL. Dzięki takim urządzeniom możliwe było drukowanie tekstów poza cenzurą komunistycznych władz.
W strajkach rozpoczętych 25 czerwca 1976 roku - wedle danych samego MSW działającego na zlecenie Biura Politycznego PZPR - wzięło udział ok 80 tys. robotników, najwięcej w Radomiu (ponad 20 tys.) i Ursusie (14 tys.) i Płocku.
Historia pewnego wózka
Najsłynniejsze zdjęcie przedstawiające protestujących robotników w Radomiu 25 czerwca 1976 r. Jedno z kilkuset, jakie wykonali tego dnia funkcjonariusze milicji. Na ich podstawie identyfikowano potem i karano uczestników protestu. Za kierownicą wózka akumulatorowego Dariusz Markowski. Z uczestnikiem robotniczego protestu rozmawia Arkadiusz Kutkowski
Czerwiec robotników. Pracownicy przemysłowi województwa kieleckiego wobec wydarzeń roku 1956 i 1976
W czerwcu 1956 r. w Poznaniu wybuchł bunt społeczny. Mimo że protest robotników Zakładów im. Stalina miał podłoże ekonomiczne, ujawnił jednak ciążące Polakom kwestie natury społeczno-politycznej.
Czerwiec 1976 r. w Gdańsku
W obiegowej opinii Czerwiec '76 to Radom, Ursus i – rzadziej wspominany – Płock. Mało kto pamięta, że tamtego lata do dużego strajku doszło także w Gdańsku. Po latach warto przypomnieć przebieg tamtego protestu.
Czerwcowa nienawiść
Reakcja społeczeństwa na ogłoszoną w czerwcu 1976 r. podwyżkę cen zaskoczyła władze. Obawiając się rozszerzenia fali strajków, partia komunistyczna została zmuszona do wycofania się. Początkowo miało być to tylko chwilowe ustępstwo, a świadectwem tego jest wielka kampania propagandowa, wymierzona w uczestników protestów.
„Chłopiec z ferajny”. Robert De Niro oddaje hołd uczestnikom Poznańskiego Czerwca 1956 roku
Laureat dwóch Oscarów, reżyser, producent, ale przede wszystkim jeden z najwybitniejszych aktorów swojego pokolenia. Nikomu nie trzeba przedstawiać Roberta De Niro. Niewiele osób wie jednak o jego głębokim szacunku dla trudnych, lecz bohaterskich kart naszej historii – uczuciu, które aktor postanowił potwierdzić wzruszającym gestem.
Przełomowy czerwiec
Czerwiec ’76 – jak przyjęło się dziś określać robotnicze protesty z 25 czerwca 1976 roku – był przez wiele lat tym spośród „polskich miesięcy”, który „cieszył się mniejszym zainteresowaniem badaczy”.
O Czerwcu 1976 r. na Pomorzu Zachodnim
TU rodziła się opozycja. Między Czerwcem ’76 a Sierpniem ’80: 45 lat temu w PRL, „państwie robotników", wybuchły przeciw rządzącym komunistom protesty - robotników Radomia, Ursusa, Płocka...
Czerwiec’76. Gwałtowne „konsultacje społeczne”
25 czerwca 1976 r., dzień po zapowiedzi podwyżek cen, w Radomiu, Ursusie i Płocku rozpoczęły się strajki. Do wystąpień robotników doszło także w zakładach pracy w innych miastach kraju.
Czerwiec ’76 na Dolnym Śląsku
Wydarzenia Czerwca 1976 r. kojarzą się przede wszystkim z wystąpieniami robotniczymi przeciwko drastycznym podwyżkom cen żywności. Do największych i najbardziej znanych protestów doszło 25 czerwca w Radomiu, Ursusie i Płocku.
Ksiądz Roman Kotlarz. Śmierć ze znakiem zapytania...
Wciąż nie jest jasne, kto odpowiada za śmierć ks. Romana Kotlarza w sierpniu 1976 r. Ale dzięki ostatnim działaniom pionu śledczego IPN wiemy coraz więcej o tej sprawie, a tym samym o mechanizmach działania PRL-owskiego aparatu represji wobec duchowieństwa katolickiego.
Czerwcowa „ekstremistka”
Próba wdarcia się do siedziby KC PZPR w Warszawie, zakłócenie wizyty Edwarda Gierka w Radomiu, udział w głodówce protestacyjnej KOR – to tylko część działań, jakie podjęła Danuta Chomicka w obronie swego męża Czesława, jednego ze skazanych w procesach radomskich po proteście w czerwcu 1976 r.
Głodówka KOR w obronie robotników Czerwca 1976
"Gdyby nie Ursus, gdyby nie Radom, to byście jedli chleb z marmoladą"
Mściwe oblicze „Ojca Narodu”, czyli mało znana twarz Edwarda Gierka
W Radomiu spośród 654 zatrzymanych tzw. sądowym trybem postępowania objęto 255 osób, czyli ok. 40 proc. ogółu, a jeśli uwzględnić także 212 ukaranych przez kolegium ds. wykroczeń, to okaże się, że przez tryby peerelowskiego „wymiaru sprawiedliwości” przewinęło się wówczas 80 proc. spośród nich.
„Z filmoteki bezpieki" odc. 90 - Czerwiec 1976
ROPCiO 1977-2017. Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela
Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO), a właściwie Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela w Polsce, bo tak brzmiała jego pełna nazwa, powstał 25 marca 1977 r., a więc kilka miesięcy po powołaniu do życia Komitetu Obrony Robotników (KOR). Była to kolejna próba tworzenia w Polsce jawnie działającej opozycji politycznej.
Czerwiec 1976. Geneza, przebieg, konsekwencje
Robotniczy protest, określany symbolicznie jako Czerwiec 1976, to „polski miesiąc” cieszący się do tej pory stosunkowo najmniejszym zainteresowaniem badaczy. Znajduje to odzwierciedlenie zarówno w liczbie publikacji, jak i w tym, że z reguły skupiały się one na poszczególnych zagadnieniach i wątkach ówczesnego kryzysu lub umieszczały go w szerszym kontekście. Do tej pory, mimo upływu trzydziestu lat, nie powstało natomiast żadne całościowe opracowanie. Pisaniu niniejszej książki towarzyszył zamysł stworzenia takiej monografii.
nr 4/2011
„Biuletyn IPN” 4 (125) 2011 jest niemal w całości poświęcony protestom z 25 czerwca 1976 r. To ważna data na mapie „polskich miesięcy”. Wtedy bowiem, pierwszy raz od lat powojennych, zaistniała w komunistycznej Polsce jawna opozycja. Nie wszyscy ówcześni opozycjoniści zdawali sobie sprawę, że u kresu drogi, którą obrali, będzie Niepodległa. Niektórzy sądzili, że może uda się tylko zreformować komunizm…
Polskie miesiące czyli kryzys(y) w PRL
Tytuł i tematyka niniejszej książki wymagają kilku zdań wyjaśnienia. Przede wszystkim muszę spróbować usprawiedliwić się przed czytelnikami, dlaczego w jej tytule nie zdecydowałem się na jednoznaczne użycie liczby pojedynczej – kryzys, względnie liczby mnogiej – kryzysy. Kłopot polega na tym, że mimo zajmowania się zawodowo tą problematyką przez ponad ćwierć wieku nie potrafię udzielić jednoznacznej i solidnie umotywowanej odpowiedzi na kluczowe pytanie, czy w czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej mieliśmy do czynienia z kolejnymi kryzysami symbolizowanymi przez owe tytułowe „polskie miesiące”, czy też z jednym i tym samym strukturalnym kryzysem niedemokratycznej i niesuwerennej władzy, który co pewien czas się uzewnętrzniał i dawało sobie znać w mniej lub bardziej gwałtowny sposób.
„Czerwiec '76 – krok ku wolności”
Pakiet edukacyjny „Czerwiec '76 – krok ku wolności” opracowany został przez pracowników Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej w Warszawie. Dotyczy jednego z ważniejszych wydarzeń z najnowszej historii Polski – protestu robotniczego w czerwcu 1976 r.
