Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Transformacja ustrojowa

Audio/Video

Transformacja polityki bezpieczeństwa wewnętrznego Polski w latach 1989 - 1993

Audio/Video

Ciągłość czy zerwanie? 1918-1945 a 1989 w polskim prawie

Audio/Video

Czy „Solidarność” była produktem KGB, a władza zawsze kłamie, czyli o co chodziło Golicynowi i inne teorie spiskowe

Zmagania z władzą
Artykuł

Zmagania z władzą

Poniżej przedstawiamy relacje działaczy NSZZ „Solidarność i innych organizacji opozycyjnych regionu świętokrzyskiego na temat wydarzeń z lat 1988-1989.

Hutnicy mówią: „Dość”. Strajk 1988 roku w Hucie im. Lenina
Artykuł

Hutnicy mówią: „Dość”. Strajk 1988 roku w Hucie im. Lenina

Oprócz postulatów płacowych protestujący w nowohuckim kombinacie metalurgicznym w kwietniu 1988 roku, wysunęli żądania o charakterze politycznym.

Audio/Video

Demiurg czy Demon? Adam Michnik w dokumentach SB

Audio/Video

Adam Michnik, czyli Demiurg, czyli jak opowiadać o żyjącym świadku epoki

„Okrągły stół” widziany z boku. Grupa Robocza Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” wobec negocjacji z władzami
Artykuł

„Okrągły stół” widziany z boku. Grupa Robocza Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” wobec negocjacji z władzami

Przy „okrągłym stole” zabrakło wielu czołowych działaczy NSZZ „Solidarność”. Zostali potraktowani jako przeszkoda na drodze do porozumienia władz PRL z opozycją.

Konfederacja Polski Niepodległej wobec „historycznego kompromisu”
Artykuł

Konfederacja Polski Niepodległej wobec „historycznego kompromisu”

W Polsce drugiej połowy lat siedemdziesiątych pogłębiał się kryzys gospodarczy. Spadało zaufanie do władzy. Sytuacja międzynarodowa sprzyjała odwilży. Zaciąganie zachodnich kredytów ograniczało możliwości stosowania represji. Oczekiwania społeczne rosły. W takich okolicznościach powstała KPN.

Konsekwencje „okrągłego stołu”
Artykuł

Konsekwencje „okrągłego stołu”

W 1989 r. komuniści byli świadomi, że muszą podzielić się władzą z powodu katastrofalnej sytuacji gospodarczej kraju. Jednak według nich demokratyzacja systemu mogła oznaczać dopuszczenie opozycji jedynie do parlamentu, nie przewidywali natomiast zmian w wojsku i aparacie bezpieczeństwa.

Polityczne konstruowanie „okrągłego stołu”
Artykuł

Polityczne konstruowanie „okrągłego stołu”

Zanim stolarze w Henrykowie zbudowali najsłynniejszy polski mebel, idea „okrągłego stołu” została skonstruowana politycznie.

Msze Św. za Ojczyznę. Suchowola – Białystok (1984-1989)
Artykuł

Msze Św. za Ojczyznę. Suchowola – Białystok (1984-1989)

Msze św. za Ojczyznę w Suchowoli były odprawiane od 11 listopada 1984 r., w drugą niedzielę każdego miesiąca, w kościele Św. Apostołów Piotra i Pawła w Suchowoli. Pierwsze nabożeństwo za duszę ks. Jerzego odprawił biskup białostocki ks. Edward Kisiel z udziałem tysięcy wiernych z całego kraju.

<i>Nie mordujcie polskich księży</i>, czyli pogrzeby zamordowanych w 1989 r. kapłanów „oczami” SB
Artykuł

Nie mordujcie polskich księży, czyli pogrzeby zamordowanych w 1989 r. kapłanów „oczami” SB

20 stycznia 1989 r. w swoim mieszkaniu na plebanii parafii św. Karola Boromeusza w Warszawie został zamordowany ks. Stefan Niedzielak.

Krótki żywot pomnika Lenina w Nowej Hucie
Artykuł

Krótki żywot pomnika Lenina w Nowej Hucie

28 kwietnia 1973 r. w Alei Róż odsłonięto pomnik Lenina. „Wódz rewolucji” przetrwał w tym miejscu 16 lat, a jego żywot nie był usłany różami.

Audio/Video

1989 - 1991: lata przełomu. Zmiana sojuszy międzynarodowych

Audio/Video

KOMUNIZM: SYSTEM/LUDZIE/DOKUMENTACJA – dyskusja wokół nr 8 czasopisma

Rozmowy na Zawracie

Rozmowy na Zawracie

Negocjacje między komunistycznymi władzami a kierownictwem „Solidarności” w Magdalence są jednym z najbardziej znanych epizodów w najnowszej historii Polski. Mało kto pamięta, że pierwsze rozmowy między Kiszczakiem a Wałęsą odbywały się na warszawskim Mokotowie, w willi na ulicy Zawrat.

Rozliczenie rządzących. Wybory z 4 czerwca 1989 r. w województwie katowickim
Artykuł

Rozliczenie rządzących. Wybory z 4 czerwca 1989 r. w województwie katowickim

W 1988 r. pogłębiła się zapaść gospodarcza, a Polską wstrząsnęły dwie strajkowe fale zorganizowane pod sztandarem „Solidarności”. Kierownicze gremia rządzącej krajem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej były świadome, że destabilizacja i wybuch buntu społecznego to kwestia najbliższego czasu.

Audio/Video

3 maja 1988 r. - początek strajku w Stoczni Gdańskiej

Audio/Video

Solidarni z Rumunią

Audio/Video

Trudny powrót. O biografii i upamiętnieniu Kazimierza Sabbata, Prezydenta RP na Wychodźstwie

Kiszczak-Jaruzelski, czyli cenzorzy w akcji
Artykuł

Kiszczak-Jaruzelski, czyli cenzorzy w akcji

W ostatniej dekadzie PRL krajem rządził niepodzielnie Wojciech Jaruzelski przy wydatnym wsparciu Czesława Kiszczaka. Zapewne niewiele osób zdaje sobie sprawę, że duet generałów potrafił pełnić także rolę cenzorów.

Audio/Video

Afera FOZZ - nowe wątki

Audio/Video

„Uczciwość - pierwszy warunek niepodległości” - Anna Walentynowicz w USA o „Solidarności”, wyborach 1989... (z Archiwum IPN)

Audio/Video

Polska niepodległościowa emigracja polityczna po 1945 r.

Sieroty po Kiszczaku
Artykuł

Sieroty po Kiszczaku

W 1990 r. zakończyły prace komisje weryfikujące funkcjonariuszy SB. Pozytywnie ocenieni zostali przyjęci w szeregi UOP oraz Policji.

Audio/Video

Czy wywiad cywilny PRL został przejęty przez amerykańskie służby specjalne?

Audio/Video

„...zakładano, że [mój rząd] padnie... wobec objawów ogólnego rozkładu społecznego lub społecznego buntu, i że to otworzy drogę rekomunizacji kraju...” - Jan Olszewski

Audio/Video

„Solidarność Walcząca 1982–1990”

Audio/Video

Czesław Kiszczak cz. 2 (odc. 33)

Audio/Video

Czesław Kiszczak cz. 1 (odc. 32)

Audio/Video

Ministerstwo Spraw Zagranicznych PRL

Audio/Video

Cinkciarze, "szara strefa", przestępczość a transformacja ustrojowa

Audio/Video

Gdzie był lud polski? Prof. Wojciech Roszkowski o 1918 i o 1989

Audio/Video

Od Wilczka do Balcerowicza, czyli 12 miesięcy, które wstrząsnęły Polską. Przekształcenia w gospodarce PRL w 1989 r.

Audio/Video

Nielegalna rzeczywistość po Okrągłym Stole: Konstytucja Kwietniowa w 1989 stanowiła jedyny legalny punkt odniesienia dla porządku prawnego w Polsce (podsumowanie konferencji)

Audio/Video

Kołodziejczyk na szefa MON u Mazowieckiego, czyli Jaruzelski, Siwicki i Kiszczak kontrolują zamianę LWP na WP (głosy w dyskusji)

Audio/Video

Stan wojny wygasł, traktatu pokojowego (z Niemcami) nie było - z dyskusji

Audio/Video

Namiestnicy Kremla na Polskę planują jej przyszłość ustrojową: kierownictwo PZPR o zmianach w konstytucji PRL po Okrągłym Stole

Audio/Video

...podczas weryfikacji SB zawiesić współpracę z agenturą. Ponowne jej podjęcie przez tych samych funkcjonariuszy po weryfikacji..., czyli w tym, w co zmienimy PRL

Audio/Video

Po 1989 nie odważono się uznać wyroków stalinowskich na polskich bohaterach za nielegalne

Audio/Video

Legalne władze Rzeczypospolitej są w Londynie. Prezydent RP na Wychodźstwie i Konstytucja Kwietniowa a tzw. zmiany 1989 r.

Audio/Video

O aspiracjach NATO-wskich mowy nie było... O dyplomacji (po) PRL

Audio/Video

W Londynie z biznesmenami brytyjskimi Mazowiecki rozmawiał, Prezydentowi RP R. Kaczorowskiemu spotkania odmówił

Audio/Video

W WSI powstały Oddziały Wschód i Zachód... dwa razy więcej kadry dalej było w Oddziale Zachód... Bezpieka armii PRL/RP (III) 1989–1991

Audio/Video

Od PRL do III RP (1989–1990). Wybór między legalizmem a kontynuacją?

Reżim Jaruzelskiego deportuje z PRL Kornela Morawieckiego - film SB

Reżim Jaruzelskiego deportuje z PRL Kornela Morawieckiego - film SB

Gdy komunistyczny reżim Jaruzelskiego przygotowywał się z wolna do podjęcia rozmów z tzw. konstruktywną opozycją, ludziom Moskwy w Warszawie niezbędne wydało się pozbycie się człowieka, który odrzucał jakiekolwiek rozmowy z komunistami. Ten film SB pokazuje wyrzucenie z PRL Kornela Morawieckiego, przywódcy "Solidarności Walczącej", 4 maja 1988 r.

Audio/Video

Żeby nie przeszkadzał. Deportacja Kornela Morawieckiego przez reżim Jaruzelskiego

Audio/Video

1989: „pokojowe przekazanie władzy” a polityczny plan utrzymania wpływów PZPR

Gracze, szulerzy i wiatr zmian. O negocjacjach przy „okrągłym stole”
Artykuł

Gracze, szulerzy i wiatr zmian. O negocjacjach przy „okrągłym stole”

„Okrągły stół” nawiązywał do legendy o królu Arturze. Tyle, że stół z mitu miał uniemożliwić rycerzom spory o pierwszeństwo, a przy meblu z Sali Kolumnowej Pałacu Namiestnikowskiego hierarchia była ściśle ustalona. Główny negocjator strony partyjno-rządowej też wcale nie przypominał króla Artura.

Optymizm zatomizowanych: w jakich nastrojach Polacy przywitali koniec komunizmu?
Artykuł

Optymizm zatomizowanych: w jakich nastrojach Polacy przywitali koniec komunizmu?

Wydarzenia roku 1989 w Polsce to opowieść o rodzącej się nadziei. Czasem jej początkiem jest wizyta Jana Pawła II z lata 1987, czasem strajki z 1988 czy telewizyjna debata Miodowicz-Wałęsa z listopada 1988 r., czy wreszcie wybory czerwcowe. Tak przynajmniej głosi dominująca narracja. Czy słusznie?

Audio/Video

PZPR "czyta" Okrągły Stół: jak sędziowie PRL niszczyli NZS przed "wyborami czerwcowymi" 1989

Rolnicy „okrągłego stołu”
Artykuł

Rolnicy „okrągłego stołu”

Związkowcy wiejscy byli wśród pierwszych, którzy poparli rozmowy „okrągłego stołu”. Wkrótce okazali się także bezspornymi beneficjentami wyborów kontraktowych.

Początek pięknej przyjaźni
Artykuł

Początek pięknej przyjaźni

W 1989 roku - kiedy zaczęła się w Polsce transformacja - CIA nawiązała współpracę z polskim wywiadem. Przyjęte wtedy ustalenia na lata zdefiniowały kształt naszych służb specjalnych oraz geopolitycznych sojuszy.

Okrągły Stół w pamięci Polaków
Artykuł

Okrągły Stół w pamięci Polaków

Obrady Okrągłego Stołu, które rozpoczęły się 6 lutego 1989 r. są jednym z tych wydarzeń w najnowszej historii Polski, które budzą największe emocje. Głównie ze względu na spotkania i ustalenia podejmowane w willach MSW, przede wszystkim w podwarszawskiej Magdalence.

Pozytywne „efekty uboczne” lustracji
Artykuł

Pozytywne „efekty uboczne” lustracji

Lustracja to nie tylko jawność życia publicznego i pilnowanie, aby ważnych stanowisk, funkcji i zawodów nie wykonywały osoby tego niegodne.

Przełomowa wizyta, czy wizyta czasów przełomu?
Artykuł

Przełomowa wizyta, czy wizyta czasów przełomu?

Późnym wieczorem 9 lipca 1989 r. Air Force One z prezydentem Georgem H.W. Bushem i jego małżonką Barbarą Bush na pokładzie wylądował na lotnisku Okęcie w Warszawie. Rozpoczęła się trwająca niespełna dwie doby wizyta czwartego w dziejach prezydenta Stanów Zjednoczonych nawiedzającego ziemie polskie.

Łabędzi śpiew polskiego komunizmu
Artykuł

Łabędzi śpiew polskiego komunizmu

W styczniu 1947 r. w Polsce przeprowadzono pierwsze powojenne wybory do Sejmu. Chociaż jednym z jego uczestników był Blok Demokratyczny – składający się m.in. z Polskiej Partii Robotniczej – stanowiły one absolutną antytezę demokracji.

Wybory czerwcowe 1989 roku w Łodzi
Artykuł

Wybory czerwcowe 1989 roku w Łodzi

W trakcie obrad „okrągłego stołu” zapadła przełomowa w dziejach PRL decyzja o przeprowadzeniu wyborów parlamentarnych z udziałem opozycji. W Łodzi, tak jak w całej Polsce, komunistyczne władze poniosły w nich spektakularną klęskę.

Cień sprawy Katynia. O przyjaźni  z ks. Stefanem Niedzielakiem i tajemnicy „depozytu katyńskiego”
Wspomnienie

Cień sprawy Katynia. O przyjaźni z ks. Stefanem Niedzielakiem i tajemnicy „depozytu katyńskiego”

W nocy z 20 na 21 stycznia 1989 roku – kilkanaście dni przed oficjalnym rozpoczęciem rozmów Okrągłego Stołu – zamordowano Księdza Stefana Niedzielaka. Przedstawiamy opracowany przez Justynę Błażejowską fragment wspomnień Jana Olszewskiego o księdzu Prałacie i okolicznościach jego śmierci.

O początkach Urzędu Ochrony Państwa, czyli jak w Polsce powstały służby specjalne
Artykuł

O początkach Urzędu Ochrony Państwa, czyli jak w Polsce powstały służby specjalne

Wiosną 1990 r. na fali zmian zapoczątkowanych obradami Okrągłego Stołu odbywającymi się rok wcześniej uchwalono ustawę z dnia 6 kwietnia o Urzędzie Ochrony Państwa. Jej wejście w życie to data rozpoczęcia procesu kształtowania się cywilnych służb specjalnych demokratycznej Polski.

Biuletyn IPN 4/2019 - Ostry stół
Biuletyn IPN

Biuletyn IPN 4/2019 - Ostry stół

Na okładce najnowszego „Biuletynu IPN” uderza instalacja Jerzego Kaliny – okrągła tarcza piły do kamienia rzucona na ustawione wokół krzesła, i hasło numeru – ostry stół. O jaki stół chodzi? Dlaczego ostry?

Rozkaz – zniszczyć!
Artykuł

Rozkaz – zniszczyć!

Masowa likwidacja akt Służby Bezpieczeństwa rozpoczęła się w drugiej połowie 1989 r. i trwała nieustannie do 31 stycznia 1990 r. Zniszczono w tym okresie znaczną część dokumentów dotyczących rozpracowywania Kościoła i opozycji.

Audio/Video

„Transformacja ustrojowa: geneza, mechanizmy i skutki” - panel ogólny

Sprzeciw wobec ugody przy „okrągłym stole”
Artykuł

Sprzeciw wobec ugody przy „okrągłym stole”

Likwidacji komunizmu, całkowicie wolnych wyborów i uwłaszczenia społeczeństwa domagali się w 1989 r. opozycjoniści skupieni wokół Kornela Morawieckiego. Były to postulaty idące znacznie dalej, niż chciała grupa Lecha Wałęsy.

Partnerzy z Solidarności mieli być „ubabrani”. Jan Olszewski o strategii komunistów dojścia do ugody
Wspomnienie

Partnerzy z Solidarności mieli być „ubabrani”. Jan Olszewski o strategii komunistów dojścia do ugody

Tamta strona rozumowała na zasadzie: wybrani działacze „S” zgodzili się na rozmowy, porozumienie zostało właściwie tak czy inaczej zdecydowane. Zrobimy więc rzecz, nad którą przejdzie się w tych warunkach do porządku dziennego. Rzecz straszną, rzutującą na sumienia (jeżeli tak podniośle można to powiedzieć…) naszych partnerów. Dzięki temu siadając do oficjalnych rozmów, będą już „ubabrani” – twierdził Jan Olszewski w przytoczonym wspomnieniu.

„Dosyć paktów z czerwonymi!”. Niezależne organizacje młodzieżowe wobec „okrągłego stołu”
Artykuł

„Dosyć paktów z czerwonymi!”. Niezależne organizacje młodzieżowe wobec „okrągłego stołu”

Liderzy Solidarności wielokrotnie przyznawali, że powtórną rejestrację związku u schyłku lat osiemdziesiątych de facto wywalczyli młodzi ludzie. Jednak ze słowami uznania nie szły w parze decyzje włączenia przedstawicieli nowego pokolenia w kierownicze kręgi NSZZ „Solidarność”.

Audio/Video

Dyskusja o Urzędzie Ochrony Państwa

Koszmarny śmiech Wałęsy. Fragmenty wspomnień
Wspomnienie

Koszmarny śmiech Wałęsy. Fragmenty wspomnień

Do dzisiaj pamiętam zbiorowy śmiech Lecha Wałęsy i jego współpracowników, który wybuchł w momencie, kiedy poseł Kazimierz Świtoń ujawnił, że prezydent figuruje na liście osób zarejestrowanych przez Służbę Bezpieczeństwa jako tajni współpracownicy. Coś rzeczywiście koszmarnego – wspominał Jan Olszewski.

Audio/Video

90 sekund historii: 27 stycznia 1989 r. spotkanie w Magdalence

Niebezwarunkowa kapitulacja
Artykuł

Niebezwarunkowa kapitulacja

Poranek 2 stycznia 2014 r. Niemrawo budzi się dzień – dla wielu wciąż trwa świąteczno-noworoczna przerwa w pracy. W jednej ze stacji radiowych rozmowa z działaczem parlamentarnej partii politycznej. Ocena minionego roku, plany na najbliższe miesiące, pytanie o zbliżające się historyczne rocznice.

Audio/Video

Okrągły stół (odc. 18)

Audio/Video

„Taśmy z Magdalenki"

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 86 - Wybory czerwcowe

Zmierzch dyktatury. Polska lat 1986–1989 w świetle dokumentów, t. 1 (lipiec 1986 – maj 1989)
Publikacje

Zmierzch dyktatury. Polska lat 1986–1989 w świetle dokumentów, t. 1 (lipiec 1986 – maj 1989)

Fala strajków latem 1980 r., a następnie będące jej konsekwencją narodziny Solidarności zapoczątkowały nową, najgłębszą fazę kryzysu państwa komunistycznego w Polsce. Postępujące od 1976 r. załamanie gospodarcze doprowadziło w 1980 r. do destabilizacji systemu politycznego opartego na hegemonicznej pozycji PZPR.

„Pokojowa przebudowa ustrojowa”? Wybory 4 czerwca 1989 r. na łamach poznańskiej prasy niezależnej
Artykuł

„Pokojowa przebudowa ustrojowa”? Wybory 4 czerwca 1989 r. na łamach poznańskiej prasy niezależnej

Wydarzenia 1989 r. były przedmiotem licznych artykułów, analiz i komentarzy na łamach prasy wydawanej poza cenzurą. Duże zainteresowanie budziły m.in. rozmowy Okrągłego Stołu, wybory parlamentarne 4 czerwca oraz różne aspekty transformacji ustrojowej.

Kardynał Franciszek Macharski (1927-2016)
Artykuł

Kardynał Franciszek Macharski (1927-2016)

W schyłkowym okresie PRL kard. Franciszek Macharski był jednym z najważniejszych hierarchów polskiego Kościoła. Odgrywał pierwszoplanową rolę jako bliski współpracownik Jana Pawła II, wiceprzewodniczący KEP i współprzewodniczący reaktywowanej we wrześniu 1980 r. kościelno-rządowej Komisji Wspólnej.

Audio/Video

Transformacja polityki bezpieczeństwa wewnętrznego Polski w latach 1989 - 1993

Audio/Video

Ciągłość czy zerwanie? 1918-1945 a 1989 w polskim prawie

Audio/Video

Czy „Solidarność” była produktem KGB, a władza zawsze kłamie, czyli o co chodziło Golicynowi i inne teorie spiskowe

Zmagania z władzą
Artykuł

Zmagania z władzą

Poniżej przedstawiamy relacje działaczy NSZZ „Solidarność i innych organizacji opozycyjnych regionu świętokrzyskiego na temat wydarzeń z lat 1988-1989.

Hutnicy mówią: „Dość”. Strajk 1988 roku w Hucie im. Lenina
Artykuł

Hutnicy mówią: „Dość”. Strajk 1988 roku w Hucie im. Lenina

Oprócz postulatów płacowych protestujący w nowohuckim kombinacie metalurgicznym w kwietniu 1988 roku, wysunęli żądania o charakterze politycznym.

Audio/Video

Demiurg czy Demon? Adam Michnik w dokumentach SB

Audio/Video

Adam Michnik, czyli Demiurg, czyli jak opowiadać o żyjącym świadku epoki

„Okrągły stół” widziany z boku. Grupa Robocza Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” wobec negocjacji z władzami
Artykuł

„Okrągły stół” widziany z boku. Grupa Robocza Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” wobec negocjacji z władzami

Przy „okrągłym stole” zabrakło wielu czołowych działaczy NSZZ „Solidarność”. Zostali potraktowani jako przeszkoda na drodze do porozumienia władz PRL z opozycją.

Konfederacja Polski Niepodległej wobec „historycznego kompromisu”
Artykuł

Konfederacja Polski Niepodległej wobec „historycznego kompromisu”

W Polsce drugiej połowy lat siedemdziesiątych pogłębiał się kryzys gospodarczy. Spadało zaufanie do władzy. Sytuacja międzynarodowa sprzyjała odwilży. Zaciąganie zachodnich kredytów ograniczało możliwości stosowania represji. Oczekiwania społeczne rosły. W takich okolicznościach powstała KPN.

Konsekwencje „okrągłego stołu”
Artykuł

Konsekwencje „okrągłego stołu”

W 1989 r. komuniści byli świadomi, że muszą podzielić się władzą z powodu katastrofalnej sytuacji gospodarczej kraju. Jednak według nich demokratyzacja systemu mogła oznaczać dopuszczenie opozycji jedynie do parlamentu, nie przewidywali natomiast zmian w wojsku i aparacie bezpieczeństwa.

Polityczne konstruowanie „okrągłego stołu”
Artykuł

Polityczne konstruowanie „okrągłego stołu”

Zanim stolarze w Henrykowie zbudowali najsłynniejszy polski mebel, idea „okrągłego stołu” została skonstruowana politycznie.

Więcej