Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Polityka historyczna

Audio/Video

Mauthausen – Gusen: niemieckie piekła na austriackiej ziemi... Polenlager, gorszy niż... A dziś? Dlaczego to tak wygląda?...

Audio/Video

#StolenMemory – Skradziona Pamięć: otwarcie wystawy Arolsen Archives (Bad Arolsen) i IPN

Audio/Video

Znaczenie agresji III Rzeszy na Związek Sowiecki dla rosyjskiej propagandy historycznej

Audio/Video

Żołnierze Wyklęci w świetle źródeł historycznych

Audio/Video

Wielka i mała historia w perspektywie socjologicznej

Kresy są wszędzie
Artykuł

Kresy są wszędzie

Czy dzisiaj zrozumiemy siebie bez dziedzictwa, które kształtowało nas przez wieki, bez pamięci o miejscach leżących daleko od obecnej granicy Rzeczypospolitej? Zachowanie historycznego dziedzictwa Kresów to jeden z zasadniczych kierunków pracy nad przywracaniem narodowej pamięci.

Koniec wojny, ale nie zniewolenia
Artykuł

Koniec wojny, ale nie zniewolenia

II wojna światowa jest dla Polaków wciąż tematem ważkim. Nie mniej istotne z punktu widzenia naszej historycznej świadomości są kwestie związane z zakończeniem tego zbrojnego konfliktu.

Wokół symboli narodowych i Święta Trzeciego Maja
Artykuł

Wokół symboli narodowych i Święta Trzeciego Maja

Początek maja przynosi aż trzy święta państwowe – Święto Pracy, formalnie – Międzynarodowy Dzień Solidarności Ludzi Pracy i znacznie ważniejsze z perspektywy tradycji niepodległościowej – Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, a także Święto Narodowe Trzeciego Maja.

Audio/Video

Wyklęci, zapominani?

Audio/Video

Czy z polskiego patriotyzmu zostało już tylko rozmawianie o nim? #MFFoTEK

Audio/Video

„Fort” - spotkanie z twórcami filmu o miejscu gorszym niż kacety #MFFoTEK

Stosunek współczesnych Rosjan do Zbrodni Katyńskiej
Artykuł

Stosunek współczesnych Rosjan do Zbrodni Katyńskiej

5 marca 1940 r. członkowie Biura Politycznego KC WKP(b) zdecydowali, że „nie rokujący poprawy element kontrrewolucyjny”: podoficerowie i oficerowie Wojska Polskiego, żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza, funkcjonariusze Policji Państwowej i straży więziennej oraz Polacy znajdujących się w więzieniach na terenie sowieckiej Białorusi i Ukrainy, zostaną rozstrzelani.

Audio/Video

Współczesne kino historyczne w Polsce a trendy światowe #MFFoTEK

Audio/Video

Spotkanie z twórcami filmu „Wybraniec bogów” #MFFoTEK

Katyń – pamiętamy!
Artykuł

Katyń – pamiętamy!

Walkę o ujawnienie prawdy o zbrodni katyńskiej prowadzono już od momentu odkrycia grobów polskich jeńców w ZSRS. W opanowanej przez komunistów Polsce ta batalia była prowadzona z determinacją i została okupiona dotkliwymi represjami.

Audio/Video

Jak Polacy traktują groby żołnierzy sowieckich/rosyjskich na swojej ziemi? Co, naprawdę, robi w tym zakresie Rosja?

Audio/Video

Kłamstwo, które w Rosji staje się polityką (wokół pracy Jeńcy 1920)

„Tworzymy dla siebie wygodne pozycje, których nie można osiągnąć przy zielonych stołach”. Rzecz o Romanie Szuchewyczu
Artykuł

„Tworzymy dla siebie wygodne pozycje, których nie można osiągnąć przy zielonych stołach”. Rzecz o Romanie Szuchewyczu

Ponosi odpowiedzialność za zbrodnię ludobójstwa popełnionego na Polakach na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. A jednak dla wielu na Ukrainie pozostaje dziś narodowym bohaterem.

Rozliczyć reżim. Podejście argentyńskie
Artykuł

Rozliczyć reżim. Podejście argentyńskie

Rozliczenie z reżimem nie jest jedynie polską specyfiką. Z lustracją i rozliczeniami z przeszłością borykają się wszystkie kraje, które zostały dotknięte różnego rodzaju reżimami. Jednym z takich krajów jest Argentyna.

Pomnik „Ponurego” w Wąchocku
Artykuł

Pomnik „Ponurego” w Wąchocku

Na przestrzeni lat kombatanckie Środowisko Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej „Ponury”–„Nurt” zrealizowało kilkadziesiąt akcji upamiętnienia swoich towarzyszy broni. Były to tablice w kruchtach kościołów lub skromne pomniki.

Żołnierze Wyklęci – zapomniany fenomen
Artykuł

Żołnierze Wyklęci – zapomniany fenomen

Żołnierze Wyklęci są jednym z tych zjawisk historycznych, wokół których w ostatnich latach toczy się społeczna dyskusja. Dotyczy ona nie tylko postawy zbrojnego oporu jako metody walki z narzuconym reżimem, ale często konkretnych działań oddziałów czy decyzji ich dowódców.

Audio/Video

Sprzeczne narracje… Z historii powojennej Polski 1944–1989

Polskie zbiory archiwum Instytutu Hoovera
Artykuł

Polskie zbiory archiwum Instytutu Hoovera

W archiwum Instytutu Hoovera na Uniwersytecie Stanforda w Dolinie Krzemowej w stanie Kalifornia znajduje się niezwykle cenny korpus źródeł dotyczący dwudziestowiecznej Polski, a przede wszystkim okresu II wojny światowej.

Audio/Video

Memiks - co to znów za twór? Czyli jak można opowiadać historię dzieciom. (A może i dorosłym?...)

Misja: Niepodległość. Zarys historii Gryf Publications
Artykuł

Misja: Niepodległość. Zarys historii Gryf Publications

W czerwcu 1946 r. rozpoczęła się ewakuacja 2. Korpusu z Włoch do Wielkiej Brytanii, a potem demobilizacja tysięcy żołnierzy za pośrednictwem Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. Wiązał się z nią problem zabezpieczenia na Wyspach majątku (maszyny drukarskie, bezcenny wówczas papier) i kontynuowania dorobku Oddziału Kultury i Prasy 2. Korpusu w warunkach emigracji.

Z nauczycielami na Podolu
Artykuł

Z nauczycielami na Podolu

Pojechaliśmy. Zgodnie z pomysłem Prezesa IPN, żeby zorganizować studyjny wyjazd dla grupy nauczycieli na Kresy, najlepiej na te dalsze. Najpierw było letnie rozpoznanie terenu: gdzie można przenocować większą grupę ludzi, jak zorganizować sam pobyt, które miejsca odwiedzić, z kim się spotkać.

Żołnierz Chrystusowy. Wspomnienie o ks. prałacie Wacławie Karłowiczu
Biogram / Biografia

Żołnierz Chrystusowy. Wspomnienie o ks. prałacie Wacławie Karłowiczu

Był jednym ze 150 kapelanów Powstania Warszawskiego. To on wyniósł z płonącej katedry słynącą łaskami figurę Chrystusa. Po wojnie poszukiwany przez bezpiekę, błąkał się po mazowieckich parafiach.

Audio/Video

Laureaci 19. edycji Nagrody IPN „Kustosz Pamięci Narodowej” (2020)

Audio/Video

Ogłoszenie laureatów nagrody IPN „Kustosz Pamięci Narodowej”

Polacy a Święto Niepodległości
Artykuł

Polacy a Święto Niepodległości

11 listopada jest datą symboliczną, to tego dnia w 1918 roku Józef Piłsudski objął naczelne dowództwo nad wojskami polskimi. Rocznicę tego wydarzenia obchodzimy jako narodowe święto, przywołując odzyskanie niepodległości po 123 latach zaborów.

Zakazane święto reakcji
Artykuł

Zakazane święto reakcji

„Dzień 11 listopada, jako rocznica odzyskania przez Naród Polski niepodległego bytu państwowego i jako dzień po wsze czasy związany z wielkim imieniem Józefa Piłsudskiego, zwycięskiego Wodza Naczelnego w walkach o wolność Ojczyzny – jest uroczystym Świętem Niepodległości” – głosiła ustawa z 1937 r.

Audio/Video

Semper Fidelis 2020 – ogłoszenie laureatów nagrody IPN dla pielęgnujących dziedzictwo i pamięć polskich Kresów Wschodnich

Audio/Video

"Był taki ktoś...” – film dokumentalny Aliny Czerniakowskiej o Wojciechu Ziembińskim

Audio/Video

Czy, a jeśli tak - jak uczyć o martyrologii. Rozmawiają nauczyciele i edukatorzy

Audio/Video

O percepcji Zbrodni Katyńskiej w Rosji (#MFFoTEK, rozmowa z prof. Aleksiejem Pamiatnym z „Memoriału”)

Chłopcy z Pesztu
Artykuł

Chłopcy z Pesztu

W sześćdziesiątą rocznicę Rewolucji Węgierskiej, z inicjatywy posła Zgromadzenia Narodowego Węgier Szilárda Németha, zostały odsłonięte bliźniacze pomniki „Chłopca z Pesztu” autorstwa Richárda Juhy. Uroczystości odbyły się w Budapeszcie i… Szczecinie.

Powstanie Warszawskie w niemieckiej (nie)pamięci
Artykuł

Powstanie Warszawskie w niemieckiej (nie)pamięci

Po roku 1990 między Polską a Republiką Federalną Niemiec dynamicznie rozwijały się stosunki polityczne i gospodarcze. Niestety, nie przełożyło się to na zbliżenie elit i społeczeństw obu państw na płaszczyźnie pamięci historycznej.

Ludzie, wojna i matematyka. Sprawa bolszewickich jeńców 1920 r.
Artykuł

Ludzie, wojna i matematyka. Sprawa bolszewickich jeńców 1920 r.

Ministerstwo Kultury Federacji Rosyjskiej w przededniu 77. rocznicy Zbrodni Katyńskiej oraz 7. rocznicy katastrofy samolotu prezydenta Lecha Kaczyńskiego pod Smoleńskiem podjęło prowokacyjną akcję. W katyńskim miejscu pamięci otwarto wystawę poświęconą sowieckim jeńcom w Polsce w latach 1919–1921.

Audio/Video

Polskie miejsca pamięci narodowej na obszarze obecnej Ukrainy

Bez fundamentów. Wizyta w Domu Historii Europejskiej w Brukseli
Wystawa

Bez fundamentów. Wizyta w Domu Historii Europejskiej w Brukseli

Muzeum, które miało opowiedzieć o wspólnym dziedzictwie Europejczyków, razi nachalną ideologią i marginalnym potraktowaniem doświadczeń takich krajów jak Polska.

Pamięć o Wołyniu i Małopolsce Wschodniej
Artykuł

Pamięć o Wołyniu i Małopolsce Wschodniej

Mój ulubiony poeta pozostawił nam, kolejnym pokoleniom, pewnego rodzaju przesłanie. Jest to niemal prośba serdeczna i błagalna o zachowanie w pamięci drogich nam Ojcowizn. W tym miejscu rodzi się zasadnicze pytanie: w imię czego i dlaczego mamy zachować tę pamięć? W mojej ocenie, przy obecnych relacjach polsko-ukraińskich, jest to, niestety, pamięć coraz trudniejsza.

Joachim Gauck. Nie tylko twórca Urzędu
Artykuł

Joachim Gauck. Nie tylko twórca Urzędu

Nazwisko Gaucka stało się synonimem rozliczeń z komunizmem, a stworzony przez niego urząd, zwany potocznie Urządem Gaucka – wzorem dla podobnych instytucji w Europie Środkowej.

Pamięć opozycji – opozycja w pamięci
Artykuł

Pamięć opozycji – opozycja w pamięci

Jednym z istotnych zadań IPN jest przypominanie o kolejnych rocznicach społecznych buntów w okresie PRL.

Czerwone mury krwawego Mokotowa
Artykuł

Czerwone mury krwawego Mokotowa

W więzieniu mokotowskim w okresie terroru stalinowskiego zamordowano na podstawie orzeczeń sądów wojskowych ok. 350–400 osób. Szacuje się, że blisko tysiąc innych zamęczono w trakcie śledztwa.

Auschwitz? Nigdy nie słyszałem…
Artykuł

Auschwitz? Nigdy nie słyszałem…

Niemcy i Austriacy do dziś mają kłopot z dziedzictwem obozów koncentracyjnych. Na braki wiedzy młodego pokolenia nakłada się banalizacja pamięci.

Józef Piłsudski – patron na każde czasy
Artykuł

Józef Piłsudski – patron na każde czasy

12 maja 1935 r. na wieczna wartę odszedł Pierwszy Marszałek Polski Józef Piłsudski. Niedługo po jego śmierci wiele instytucji i budynków użyteczności publicznej przyjęło dobrowolnie imię Zmarłego. Wiele z nich nosi je do dziś, ale są też takie, które nie powróciły do przedwojennej tradycji.

Festiwalowe impresje
Wydarzenie kulturalne

Festiwalowe impresje

Podczas IX Festiwalu Filmowego „Niepokorni Niezłomni Wyklęci. 1939-1989. Przywracamy Pamięć” w Gdyni odbyło się 29 pokazów konkursowych, 12 audycji radiowych, 19 pokazów specjalnych, 13 pokazów filmowych w konkursie „Młodzi dla Historii” oraz liczne panele dyskusyjne i imprezy towarzyszące.

<i>Umarł „Dziadek” siwy a żelazny…</i>
Artykuł

Umarł „Dziadek” siwy a żelazny…

„Piłsudski miał fanatycznych wielbicieli, którzy go kochali więcej niż własnych rodziców, niż własne dzieci, ale było wielu ludzi, którzy go nienawidzili […]. I oto nie znać było tego w dniu pogrzebu” – pisał Stanisław Cat-Mackiewicz.

Audio/Video

Jak komuniści wykorzystywali propagandowo zakończenie wojny w 1945 r.?

Audio/Video

8 maja 1945 r. - zakończenie II wojny światowej

Rosja ofiarą i wyzwolicielką? Putinowska polityka historyczna względem Polski
Artykuł

Rosja ofiarą i wyzwolicielką? Putinowska polityka historyczna względem Polski

W kwietniu 2018 r. na terenie Memoriału Katyńskiego – w obecności ówczesnego ministra kultury Federacji Rosyjskiej Władimira Miedinskiego oraz przewodniczącej izby wyższej parlamentu Rosji Walentiny Matwijenko – otwarto kontrowersyjną wystawę zatytułowaną „Rosja i Polska. XX wiek. Karty historii”.

Audio/Video

Fenomen polskości (reż. Alina Czerniakowska, 2019)

Audio/Video

Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej

Kopiec Józefa Piłsudskiego w Krakowie
Artykuł

Kopiec Józefa Piłsudskiego w Krakowie

Budowa kopca Piłsudskiego to wyraz szacunku dla człowieka, który przywrócił Polsce niepodległość. Ten największy z polskich kopców ma długą, niezwykle ciekawą historię, zdeterminowaną przez trudne i zmienne koleje XX w.

Niezależny wydawca, legenda "drugiego obiegu"
Artykuł

Niezależny wydawca, legenda "drugiego obiegu"

Wśród 96 ofiar katastrofy z 10 kwietnia 2010 roku jest Janusz Krupski – kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, wcześniej wiceprezes IPN, jeden z twórców niezależnego ruchu wydawniczego w PRL.

Od „buntu niewolników” po „przystanek Niepodległość”. Janusz Kurtyka (1960–2010)
Wspomnienie

Od „buntu niewolników” po „przystanek Niepodległość”. Janusz Kurtyka (1960–2010)

Dzieło ludzi wybitnych trwa dłużej niż ich życie. Janusz Kurtyka był człowiekiem wybitnym. Rozumiał ducha Instytutu Pamięci Narodowej i wiedział, jak wykorzystać jego potencjał. Przede wszystkim jednak miał precyzyjną wizję tego, jak po półwieczu totalitaryzmów odbudować polską tożsamość.

Polityka historyczna prezydenta Lecha Kaczyńskiego
Artykuł

Polityka historyczna prezydenta Lecha Kaczyńskiego

Prezydent Lech Kaczyński był pierwszym po roku 1989 polskim politykiem najwyższej rangi, który nie tylko dostrzegał i rozumiał wagę oraz potencjał wspólnej pamięci narodu, ale także podejmował działania, z których wyłania się obraz aktywnej i spójnej polityki historycznej przez niego prowadzonej.

Audio/Video

Komunistyczna propaganda wobec Powstania Warszawskiego

Kto Wyklęty, kto Niezłomny?
Artykuł

Kto Wyklęty, kto Niezłomny?

Pojęcie „Żołnierze Wyklęci” mówi o komunistycznej represji – anatemie zbiorowej niepamięci rzuconej na tych, co stawili zbrojny opór „władzy ludowej”. Termin „Żołnierze Niezłomni” opisuje postawę Bohaterów, ich stosunek do komunistycznego okupanta, z którym walczyli, czy w kraju, czy na emigracji.

Po co uczyć o „Łączce”?
Artykuł

Po co uczyć o „Łączce”?

Ucząc o ofiarach zbrodni komunizmu, o poszukiwaniu ich grobów, afirmujemy fundamentalne wartości, takie jak wolność, niepodległość, prawda, poszanowanie człowieka i jego praw, także po jego śmierci – czyli te pojęcia naszej cywilizacji, na których powinna opierać się edukacja.

Ostatni Rycerze Rzeczypospolitej
Wywiad

Ostatni Rycerze Rzeczypospolitej

O fenomenie Żołnierzy Wyklętych i ich obecności we współczesnym życiu społecznym, z prof. Krzysztofem Szwagrzykiem, zastępcą prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, rozmawia dr Rafał Leśkiewicz, redaktor naczelny portalu przystanekhistoria.pl

Audio/Video

Jakimi słowami opowiadać historię?

Wolność – fundament polskiej tożsamości
Artykuł

Wolność – fundament polskiej tożsamości

Utrata niepodległości przez Polskę w 1795 r. rozpoczęła trwające ponad wiek starania o jej przywrócenie. Przyjmując, że pokolenie rodzi się co trzydzieści lat, pod zaborami żyły cztery pokolenia naszych przodków… A mimo to polska tożsamość, nasza tradycja i kultura przetrwały.

Audio/Video

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych - dyskusja panelowa

Derusyfikacja w Warszawie 1915–1926
Artykuł

Derusyfikacja w Warszawie 1915–1926

I wojna światowa położyła kres długoletniemu panowaniu Rosjan w Warszawie. W mieście energicznie przystąpiono do usuwania rosyjskojęzycznych napisów, zmiany nazw ulic, burzenia pomników i cerkwi wzniesionych przez zaborcę.

Wahadło pamięci. (Nie)wiedza o zbrodniach niemieckich
Artykuł

Wahadło pamięci. (Nie)wiedza o zbrodniach niemieckich

W PRL dużo pisano i mówiono – acz w ścisłych ramach oficjalnej narracji – o zbrodniach III Rzeszy. Po roku 1989 pamięć o nich stopniowo w Polsce zanika, a wśród badaczy tej problematyki powstała luka pokoleniowa. To groźne, kiedy ze strony niemieckiej spotykamy się z ofensywną polityką historyczną.

Dokumenty archiwalne w antypolskiej kampanii propagandowej
Artykuł

Dokumenty archiwalne w antypolskiej kampanii propagandowej

Rosyjskie Ministerstwo Obrony po raz kolejny (po opublikowaniu w sierpniu 2019 materiałów dotyczących paktu Ribbentrop-Mołotow) sięga po archiwalia, w celu – wedle narracji Kremla – „ochrony prawdy historycznej” i „przeciwdziałania fałszowaniu historii i próbom rewizji wyników II wojny światowej”.

KL Gusen w pamięci historycznej Austrii
Artykuł

KL Gusen w pamięci historycznej Austrii

Tereny Gusen – miejsca kaźni polskiej inteligencji – przez wiele powojennych lat niszczały. O godne upamiętnienie ofiar obozu upomnieli się dopiero przedstawiciele lokalnej społeczności i polskie władze.

Podbój zwany wyzwoleniem
Artykuł

Podbój zwany wyzwoleniem

Im szybciej zdamy sobie sprawę z tego, że w sferze narracji historycznej tkwimy wciąż w pozycji państwa i społeczeństwa posttotalitarnego, tym szybciej będziemy zdolni do budowy opowieści historycznej z perspektywy wolnościowej.

Z Boga ordynansu Konfederacja Barska (1768-1772)
Artykuł

Z Boga ordynansu Konfederacja Barska (1768-1772)

Była pierwszym zrywem niepodległościowym i patriotycznym o szczególnie religijnym i narodowym charakterze. W PRL określano ją jako „wsteczny ruch szlachty polskiej, który doprowadził do I rozbioru Polski”. Po rozpadzie sowieckiego komunizmu warto w jej świetle spojrzeć na naszą nowożytną historię.

Nie używajmy eufemizmów. Rzecz o trudnych stosunkach polsko-ukraińskich
Wywiad

Nie używajmy eufemizmów. Rzecz o trudnych stosunkach polsko-ukraińskich

Błędne jest przekonanie polityków, że nie podnosząc publicznie, nie ujawniając tej zbrodni, minimalizując ją, zapewnimy dobre stosunki z Ukrainą i tym samym bezpieczeństwo państwa polskiego – mówi Ewa Siemaszko, badaczka rzezi na Wołyniu, w rozmowie z Magdaleną Semczyszyn i Andrzejem Brzozowskim.

Katyń: PPR-owska szkoła kłamstwa
Artykuł

Katyń: PPR-owska szkoła kłamstwa

11 kwietnia 1943 r. Niemcy rozpoczęli akcję propagandową, związaną z odnalezieniem w Katyniu zbiorowych mogił polskich oficerów zamordowanych w 1940 r. przez NKWD. Uliczne megafony w GG i prasa gadzinowa podawały nazwiska ofiar i informacje o znalezionych przy nich dokumentach i rzeczach osobistych.

Szacunek do przeszłości fundamentem przyszłości. O dekomunizacji przestrzeni publicznej
Artykuł

Szacunek do przeszłości fundamentem przyszłości. O dekomunizacji przestrzeni publicznej

Marszałek Józef Piłsudski powiedział kiedyś, że „kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku teraźniejszości ani nie ma prawa do przyszłości”. Zawsze przychodzą mi na myśl te słowa, gdy rozmowa schodzi na problem nazewnictwa ulic, placów i wszelkich obiektów w przestrzeni publicznej. W rok od przyjęcia przez Sejm RP ustawy o zakazie propagowania komunizmu w przestrzeni publicznej coraz rzadziej spotykamy w Polsce szokujące relikty sowieckiego komunizmu.

Sarenka z Mauthausen
Artykuł

Sarenka z Mauthausen

Lord Russell of Liverpool, zastępca głównego prokuratora wojskowego Brytyjskiej Armii Renu, w trakcie wizyty w byłym obozie koncentracyjnym Dachau – w ramach przygotowań do procesu załogi tego obozu w 1945 r. – zauważył coś, co wydało mu się szczególnie dziwne: „Na dachu krematorium przybita była na słupku skrzynka lęgowa dla dzikich ptaków. Została tam umieszczona przez jakiegoś ogarniętego schizofrenią esesmana. […] Wtedy stało się dla mnie jasne, dlaczego naród, który dał światu Goethego i Beethovena, Schillera i Schuberta, zgotował mu także Auschwitz i Belsen, Ravensbrück i Dachau”.

Audio/Video

Wokół polityki historycznej - panel dyskusyjny

Audio/Video

Służył temu by Polska wciąż oddychała Kresami. Rok temu odbierał Nagrodę IPN „Semper Fidelis”... Pamięci ks. prof. Romana Dzwonkowskiego

Mit Okrzei w Polsce Niepodległej
Artykuł

Mit Okrzei w Polsce Niepodległej

Legenda Stefana Okrzei (1886–1905) zrodziła się na długo przed powstaniem PRL. Początkowo kult młodego bojowca pielęgnowano głównie w środowiskach pepeesowskich. Z czasem jego imię nadano jednej z dywizji AK.

Audio/Video

Ribbentrop i Mołotow – podpalacze świata z woli Hitlera i Stalina (debata)

Audio/Video

O powstaniu warszawskim: w nauce, w komiksie, na wystawie, w grze miejskiej

Rocznica dla władzy niebezpieczna
Artykuł

Rocznica dla władzy niebezpieczna

Na polance wśród lasów, w pobliżu drogi z Wólki Plebańskiej do Witoroża, znajduje się grób żołnierski, określany od nazw pobliskich miejscowości jako mogiła w Leszczance lub w Janówce. W okresie peerelu chciano skazać to miejsce na zapomnienie. Pamięć o poległych okazała się trwalsza niż komunizm.

Audio/Video

IPNtv: Historycy o historii najnowszej (1939–1989) - panel 2

Audio/Video

IPNtv: Historycy o historii najnowszej (1939–1989) - panel 1

Audio/Video

Symon Petlura (1879–1926) – przywódca niepodległej Ukrainy. Panel dyskusyjny „Czy sojusz polsko-ukraiński w 1920 roku może mieć znaczenie dla współczesnych wzajemnych stosunków?”

Endecja – cenne dziedzictwo
Artykuł

Endecja – cenne dziedzictwo

Dziedzictwo ruchu narodowego bywa dziś skazywane na niepamięć, choć powinno służyć kolejnym pokoleniom Polaków. Należy z niego czerpać wszystko to, co pozytywne – a jest tego bardzo dużo – odrzucając jednocześnie to, co z dzisiejszej perspektywy nie wydaje się warte naśladowania.

Sowiecka polityka, nasza krew. Bitwa w której mieli zginąć Polacy
Artykuł

Sowiecka polityka, nasza krew. Bitwa w której mieli zginąć Polacy

12–13 października 1943 roku. Lenino. Pół tysiąca zabitych Polaków. Przegrana bitwa. Krwawe wydarzenie bez militarnego uzasadnienia: na tym odcinku frontu wówczas w gruncie rzeczy nic się nie działo. A jednak Stalin był zadowolony: polityczny cel został osiągnięty. Innego przecież nie było.

Jak opowiadać o tym, czym jest wojna? Rzecz o muzeach
Artykuł

Jak opowiadać o tym, czym jest wojna? Rzecz o muzeach

Wraz z odchodzeniem ostatnich świadków pamiętających II wojnę światową coraz bardziej aktualne będzie pytanie: jak przekazywać kolejnym pokoleniom najtragiczniejsze doświadczenia dwudziestego wieku? Jak skutecznie uświadamiać żyjącym współcześnie, czym jest wojna?

Od zbrodni do mitologii
Artykuł

Od zbrodni do mitologii

W propagandzie PRL obowiązywała teza, że Sowieci chcieli pomóc Warszawie w dniach powstańczych walk 1944 roku, ale nie zdołali z przyczyn obiektywnych. Szybkie zdobycie Krakowa w styczniu 1945 roku miało zaś być dowodem na sowieckie poświęcenie, podbudowane umiłowaniem naszej kultury i zabytków.

Audio/Video

90 sekund historii: 20 stycznia 1971 r. Zapadła decyzja o odbudowie Zamku Królewskiego w Warszawie

Martwa Droga, czyli fascynujące „muzeum” Gułagu
Artykuł

Martwa Droga, czyli fascynujące „muzeum” Gułagu

Warto pamiętać, że chociaż istniejący na terenie ZSRS Gułag składał się z tysięcy obozów, to żaden z nich nie został przekształcony w muzeum – tak jak stało się to z dawnymi nazistowskimi obozami: Auschwitz, Buchenwaldem, czy Theresienstadt.

Jak uczyć o Powstaniu Warszawskim?
Artykuł

Jak uczyć o Powstaniu Warszawskim?

Oszałamiający sukces Muzeum Powstania Warszawskiego uczynił ze zrywu niepodległościowego temat popularny, by nie rzec, niemal obowiązkowy. Pojawienie się na polskiej mapie kulturalnej jednej – i to warszawskiej, nie ogólnopolskiej – instytucji zmieniło naszą historyczną świadomość bardzo głęboko.

Narodowy socjalizm w historiografii Republiki Federalnej Niemiec w latach 1986–2016
Publikacje

Narodowy socjalizm w historiografii Republiki Federalnej Niemiec w latach 1986–2016

W pierwszej części XX w. Niemcy wywarły na dzieje i losy Europy przemożny wpływ. Skutki ich polityki oraz sposób traktowania narodów kontynentu, szczególnie naszej jego części, okazały się na bardzo licznych polach nieodwracalne. Miały one w przeważającej mierze charakter destrukcyjny. Ta konstatacja odnosi się zwłaszcza do polityki Hitlera i jego III Rzeszy. W następstwie tej polityki niemiecki żołnierz stanął latem/jesienią 1942 r. u wrót Azji. Niemcy zagarnęły lub podporządkowały sobie wówczas niemal całą Europę.

Audio/Video

Andrzej Maciej Brzeziński - Koncepcje Oskara Haleckiego w sprawie Muzeum Rapperswilskiego i jego roli w stosunkach polsko-szwajcarskich (1920–1927)

Audio/Video

Jak budować polską narrację historyczną?

Audio/Video

IPNtv - Dekomunizacja nazw ulic w Warszawie i okolicach. Spotkanie dyskusyjne - Warszawa, 21 sierpnia 2017

Audio/Video

IPNtv - Sympozjum „Wołyń 1943. Pamięć i niepamięć” – Warszawa, 24 sierpnia 2017

Damnatio memoriae w europejskiej kulturze politycznej
Publikacje

Damnatio memoriae w europejskiej kulturze politycznej

Wszystkie teksty, skupiając się wokół zagadnień związanych z pamięcią, świadczą także w pewnym sensie o trudnych zadaniach, jakie stoją przed historykiem, i to niezależnie od epoki, którą się zajmuje. Napotykając bowiem częstokroć w przekazach źródłowych pułapki związane z pamięcią niepożądaną, zakazaną czy też zmanipulowaną, badacz musi zachować dużą ostrożność w dążeniu do przywrócenia jej maksymalnej bezstronności.

Przewodnik po historii Polski 966–2016
Publikacje

Przewodnik po historii Polski 966–2016

Nasza tożsamość jako jednostek i jako wspólnoty oparta jest na pamięci. Przeszłość pozwala zrozumieć, kim jesteśmy. Historia, a więc i współczesność Polaków rozpoczęła się 1050 lat temu, wraz z przyjęciem chrześcijaństwa.

Audio/Video

Komunistyczne pomniki (odc. 50)

Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 80 - Upamiętnienie Holocaustu w czasach PRL

Audio/Video

Obchody 1 i 3 maja w PRL (odc. 44)

Rzeczpospolita wolnych ludzi. Janusz Kurtyka w mediach – wybór wywiadów, artykułów, oświadczeń z lat 2000–2010
Publikacje

Rzeczpospolita wolnych ludzi. Janusz Kurtyka w mediach – wybór wywiadów, artykułów, oświadczeń z lat 2000–2010

Droga życia Janusza Kurtyki została ukształtowana z jednej strony przez poznawanie przeszłości, z drugiej strony historycznymi wydarzeniami, których był świadkiem i uczestnikiem.

Audio/Video

IPN TV "Zbrodnia Wołyńska - historia, pamięć, edukacja. W przededniu 70. rocznicy" - Warszawa, 27-28 czerwca 2013

Audio/Video

IPN TV - Towarowa 28

Audio/Video

IPN TV - Historia na cokole czy historia cokołu? - dyskusja na kanwie sporu o „Czterech śpiących"

Audio/Video

IPN TV Na co patrzyli „czterej śpiący"?

Audio/Video

Powązkowska Łączka

Profesor Tomasz Strzembosz (1930–2004)
Patroni naszych ulic

Profesor Tomasz Strzembosz (1930–2004)

W PRL rozwój nauk historycznych hamowany był i wypaczany przez nieustanne ingerencje cenzury. Nie przypadkiem zatem oficjalnie uznawana wersja historii daleka była od prawdy, historycy zaś uważani za narzędzia państwa komunistycznego. Tylko niewielu z nich potrafiło zaryzykować spokojne życie, zawodową karierę i upominać się o przemilczaną prawdę, o pra­ wo do badania niewygodnych tematów, odkrywania białych plam naszych narodowych dziejów. Wśród tych nielicznych szczególnie mocno wyróżniał się prof. Tomasz Strzembosz, który w nie­ sprzyjających warunkach potrafił zachować niezależność i przyzwoitość.

Kto tego nie widział, nigdy w to nie uwierzy... Zbrodnia Wołyńska – historia i pamięć. Materiały edukacyjne
Publikacje

Kto tego nie widział, nigdy w to nie uwierzy... Zbrodnia Wołyńska – historia i pamięć. Materiały edukacyjne

By pamiętać, trzeba wiedzieć… Pamięć jest najcenniejszym wyrazem hołdu dla ofiar. Nie sposób jednak zachować pamięć o ofiarach, gdy brak jest wiedzy o wydarzeniach, gdy brak jest możliwości właściwej oceny tego, co się stało. Bez wiedzy wszystkie pomniki, nawet najokazalsze, są tylko martwymi dziełami sztuki.

Sprzączki i guziki z orzełkiem ze rdzy… Obraz ofiar Zbrodni Katyńskiej w pracach plastycznych młodego pokolenia, tom I
Publikacje

Sprzączki i guziki z orzełkiem ze rdzy… Obraz ofiar Zbrodni Katyńskiej w pracach plastycznych młodego pokolenia, tom I

Paryż, rok 1841, dziesiąty rok emigracji po powstaniu 1830 r. W szpitalu dla nędzarzy umiera kapitan Józef Meyzner. Ma być pochowany we wspólnym grobie. Ostatnią rzeczą, jaką mogą zrobić polscy tułacze dla zmarłego, jest zapewnienie mu indywidualnego pochówku. I pewnie nikt nie pamiętałby tego wydarzenia i samego Meyznera, gdyby nie wiersz Słowackiego, który okazał się „trwalszym od spiżu” nośnikiem pamięci.

„Od niepodległości do niepodległości” - w sieci!
Publikacje

„Od niepodległości do niepodległości” - w sieci!

Wiek XX należał do najtrudniejszych w dziejach państwa i narodu polskiego. Niełatwo ten okres opisać, tym bardziej w syntetycznym skrócie. Naszym zamierzeniem było przedstawienie najnowszej historii Polski takiej, jaka była...

Zbrodnia Katyńska. W kręgu prawdy i kłamstwa
Publikacje

Zbrodnia Katyńska. W kręgu prawdy i kłamstwa

W pierwszym okresie II wojny światowej Związek Sowiecki wystąpił przeciwko Polsce jako sojusznik Niemiec hitlerowskich. Realizując zobowiązania paktu Ribbentrop–Mołotow (Hitler–Stalin) z 23 sierpnia 1939 r. armia sowiecka wsparła walczący od 1 września 1939 r. niemiecki Wehrmacht i 17 września uderzyła na Polskę. W wyniku tej agresji w ciągu niecałego miesiąca do niewoli sowieckiej dostało się około 250 tysięcy polskich żołnierzy różnych stopni. W zamęcie wojennym część szeregowych została przez jednostki Armii Czerwonej zwolniona, część jeńców zbiegła i w rezultacie w rękach NKWD, któremu czerwonoarmiści ostatecznie przekazali polskich jeńców, znalazło się ich około 125 tysięcy.

nr 7-8/2010
Publikacje

nr 7-8/2010

W „Biuletynie IPN” nr 7–8 (116–117) lipiec–sierpień 2010 Czytelnicy znajdą artykuły o współdziałaniu oraz o wzajemnych walkach dwóch narodów zamieszkujących terytorium dawnych Kresów Wschodnich Rzeczypospolitej.

Numer specjalny 2010
Biuletyn IPN

Numer specjalny 2010

Wspomnienia o Januszu Kurtyce tworzą mozaikę, z której wyłania się postać Prezesa IPN.

Audio/Video

Janusz Kurtyka - niedokończona misja. Prawda o Zbrodni Katyńskiej

Kresowa księga sprawiedliwych 1939–1945
Publikacje

Kresowa księga sprawiedliwych 1939–1945

Książka jest rejestrem aktów pomocy humanitarnej, jakiej ze strony niektórych Ukraińców doznała polska ludność Kresów Wschodnich poddana eksterminacji przez ukraińskich nacjonalistów w latach czterdziestych XX wieku. Ramy chronologiczne stanowią lata 1939–1945, czyli okres od klęski wrześniowej i okupacji sowieckiej po przymusową ekspatriację ludności polskiej na Ziemie Zachodnie i do Polski centralnej.

Audio/Video

Mauthausen – Gusen: niemieckie piekła na austriackiej ziemi... Polenlager, gorszy niż... A dziś? Dlaczego to tak wygląda?...

Audio/Video

#StolenMemory – Skradziona Pamięć: otwarcie wystawy Arolsen Archives (Bad Arolsen) i IPN

Audio/Video

Znaczenie agresji III Rzeszy na Związek Sowiecki dla rosyjskiej propagandy historycznej

Audio/Video

Żołnierze Wyklęci w świetle źródeł historycznych

Audio/Video

Wielka i mała historia w perspektywie socjologicznej

Kresy są wszędzie
Artykuł

Kresy są wszędzie

Czy dzisiaj zrozumiemy siebie bez dziedzictwa, które kształtowało nas przez wieki, bez pamięci o miejscach leżących daleko od obecnej granicy Rzeczypospolitej? Zachowanie historycznego dziedzictwa Kresów to jeden z zasadniczych kierunków pracy nad przywracaniem narodowej pamięci.

Koniec wojny, ale nie zniewolenia
Artykuł

Koniec wojny, ale nie zniewolenia

II wojna światowa jest dla Polaków wciąż tematem ważkim. Nie mniej istotne z punktu widzenia naszej historycznej świadomości są kwestie związane z zakończeniem tego zbrojnego konfliktu.

Wokół symboli narodowych i Święta Trzeciego Maja
Artykuł

Wokół symboli narodowych i Święta Trzeciego Maja

Początek maja przynosi aż trzy święta państwowe – Święto Pracy, formalnie – Międzynarodowy Dzień Solidarności Ludzi Pracy i znacznie ważniejsze z perspektywy tradycji niepodległościowej – Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, a także Święto Narodowe Trzeciego Maja.

Audio/Video

Wyklęci, zapominani?

Audio/Video

Czy z polskiego patriotyzmu zostało już tylko rozmawianie o nim? #MFFoTEK

Audio/Video

„Fort” - spotkanie z twórcami filmu o miejscu gorszym niż kacety #MFFoTEK

Więcej