Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Fot. Biblioteka Narodowa

Węgry

Audio/Video

Zaułek Corvina 1956 - Powstanie Węgierskie 1956 we wspomnieniach Gergelya Pongrátza

Męstwo, nadzieja, wiara i honor. Relacja z walczącego o wolność Budapesztu
Artykuł

Męstwo, nadzieja, wiara i honor. Relacja z walczącego o wolność Budapesztu

Powstanie węgierskie 1956 r. jest w Polsce dobrze znane, a niektóre wątki tego dramatycznego momentu historii Węgier i polsko-węgierskiej solidarności w tych dniach zostały już opisane w dostępnej w Polsce literaturze.

Plany Armii Krajowej na Węgrzech na tle relacji polsko-węgierskich
Artykuł

Plany Armii Krajowej na Węgrzech na tle relacji polsko-węgierskich

Przegrana wojna obronna w 1939 r. spowodowała ewakuację na Węgry wielu żołnierzy i urzędników II Rzeczypospolitej. Władze emigracyjne i podziemne w kraju przewidywały dla nich ważną rolę w działaniach, które zmierzały do odzyskania przez Polskę niepodległości.

Węgiersko-Polski Komitet Opieki nad Uchodźcami (1939–1944)
Artykuł

Węgiersko-Polski Komitet Opieki nad Uchodźcami (1939–1944)

Zaraz po wybuchu wojny Węgrzy powołali komitet udzielający bezinteresownej pomocy polskim uciekinierom. Działał on nieprzerwanie od września 1939 do marca 1944 i dzielił się na 5 wydziałów odpowiadających za zakwaterowanie, tworzenie obozów, opiekę nad chorymi, kierowanie do pracy i administrację.

Katowicki „Zryw” w walczącym Budapeszcie
Artykuł

Katowicki „Zryw” w walczącym Budapeszcie

Jesienią 1956 r. uwolnione na pewien czas z uścisku cenzury peerelowskie media poświęcały wiele miejsca powstaniu narodowemu na Węgrzech. Ponadto Polacy chętnie słuchali rozgłośni zachodnich, zwłaszcza Radia Wolna Europa i BBC, oraz relacji nielicznych naocznych świadków. Pod wpływem tych wiadomości ruszyła wielka akcja pomocy dla bratanków znad Dunaju.

Chłopcy z Pesztu
Artykuł

Chłopcy z Pesztu

W sześćdziesiątą rocznicę Rewolucji Węgierskiej, z inicjatywy posła Zgromadzenia Narodowego Węgier Szilárda Németha, zostały odsłonięte bliźniacze pomniki „Chłopca z Pesztu” autorstwa Richárda Juhy. Uroczystości odbyły się w Budapeszcie i… Szczecinie.

Węgierska rapsodia ’56 w polskiej prasie
Artykuł

Węgierska rapsodia ’56 w polskiej prasie

W październiku 1956 r. losy Polski i Węgier biegły równolegle. Te same hasła demokratyzacji, sprawiedliwości, wolności. Podobne środowiska – inteligenckie, studenckie i robotnicze – które artykułowały narodowe żądania i domagały się ich realizacji. Podobne nadzieje wiązane z działaczami komunistycznymi, którzy sami doświadczyli represyjnego charakteru systemu stalinowskiego – Władysławem Gomułką w Polsce oraz Imrem Nagyem na Węgrzech. I całkowicie odmienny finał.

Zapisali się w historii Polski. Węgrzy w Legionach
Artykuł

Zapisali się w historii Polski. Węgrzy w Legionach

Podczas uroczystości odsłonięcia pomnika Legionistów Polskich w Budapeszcie w 1935 r. płk Władysław Belina-Prażmowski, były dowódca 1. Pułku Ułanów Legionowych, powiedział do gospodarzy: „Zapisaliście się w historii Polski”.

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny
Artykuł

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny

Warszawa, 15 sierpnia 1982 r. – Rocznica Cudu nad Wisłą. 15 sierpnia 1920 r. W święto Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny wycofujące się od prawie miesiąca Wojsko Polskie ruszyło do przeciwnatarcia i pod Warszawą rozbiło butną watahę bolszewików, która jako „bękarta z Wersalu” zadeptała Polskę, prąc do Berlina po „błogosławieństwo” Róży Luksemburg, i być może nie zatrzymałaby się nawet aż do Atlantyku.

Węgrzy wobec agresji niemieckiej na Polskę
Artykuł

Węgrzy wobec agresji niemieckiej na Polskę

Mimo nacisków Berlina Królestwo Węgier nie przyłożyło ręki do niemieckiej napaści na Polskę we wrześniu 1939 r., później zaś dyskretnie wspierało ewakuację polskich żołnierzy do Francji.

Audio/Video

Percepcja "Solidarności" na Węgrzech i Węgrów solidarność z Polakami (sesja V)

Audio/Video

Balázsa Ablonczyego Pál Teleki (1879–1941)

Zagłada Żydów węgierskich
Artykuł

Zagłada Żydów węgierskich

16 maja 1944 r. do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz II-Birkenau przyjechały trzy pociągi towarowe z transportem Żydów z Węgier. Każdy miał od 40 do 50 wagonów mieszczących po około 100 ludzi. Na rampie obozowej przeprowadzono wśród nich selekcję, w wyniku której młodych i silnych skierowano do obozu jako „depozyt”, bez wpisywania ich do ewidencji więźniów. Pozostałych ustawiono w piątki i poprowadzono do komór gazowych, gdzie zostali zamordowani.

Hrabina Erzsébet Szapáry. Opiekunka polskich uchodźców na Węgrzech w latach 1939-1944
Biogram / Biografia

Hrabina Erzsébet Szapáry. Opiekunka polskich uchodźców na Węgrzech w latach 1939-1944

Po wybuchu II wojny światowej tysiące Polaków, dzięki funkcjonującej ponownie od marca 1939 roku granicy polsko-węgierskiej, znalazło na Węgrzech schronienie i drugi dom na czas wojny. Pomimo że Węgrzy byli sojusznikami Hitlera, nie sprzeniewierzyli się idei polsko-węgierskiego braterstwa.

Sándor Márai (1900-1989) – świadek wieku totalitaryzmów
Artykuł

Sándor Márai (1900-1989) – świadek wieku totalitaryzmów

Skazanie Sándora Máraia przez komunistów na wieloletnią banicję sprawiło, że dopiero stosunkowo niedawno zaistniała możliwość zapoznania szerszego grona czytelników z twórczością pisarską, poetycką i publicystyczną tego wybitnego węgierskiego autora.

Niepokorny Kardynał József Mindszenty (1892-1975)
Biogram / Biografia

Niepokorny Kardynał József Mindszenty (1892-1975)

Zdjęcie z procesu prymasa Węgier w 1949 r., kiedy z twarzą pełną gniewu i grozy spogląda na swoich oprawców, symbolizuje prześladowania chrześcijan w XX w. József Mindszenty – więziony przez komunistów, a wcześniej także nazistów – był wyjątkowym świadkiem zimnej wojny.

Dwóch prymasów, dwie drogi. Stefan Wyszyński i József Mindszenty
Artykuł

Dwóch prymasów, dwie drogi. Stefan Wyszyński i József Mindszenty

Kościół w naszej części Europy w latach komunizmu miał dwóch niezłomnych prymasów: polskiego – Stefana Wyszyńskiego, i węgierskiego – Józsefa Mindszentyego. Obaj byli przywódcami duchowego oporu katolików wobec komunistycznego zniewolenia.

Granica polsko-węgierska. Spory i porozumienie
Artykuł

Granica polsko-węgierska. Spory i porozumienie

Ustanowienie granicy z Węgrami minister Józef Beck zaliczył do priorytetów polskiej polityki zagranicznej. Gdy w końcu udało się osiągnąć ten cel, korzyści okazały się mniejsze od spodziewanych.

Biuletyn IPN 12/2019 – Polacy i Węgrzy
Biuletyn IPN

Biuletyn IPN 12/2019 – Polacy i Węgrzy

Mimo nacisków Berlina Królestwo Węgier nie przyłożyło ręki do niemieckiej napaści na Polskę we wrześniu 1939 roku, później zaś dyskretnie wspierało ewakuację polskich żołnierzy do Francji. To pokazuje, że powiedzenie „Polak Węgier dwa bratanki” – to nie pusty frazes.

Henryk Sławik
Bohaterowie Niepodległej

Henryk Sławik

Kim był przed 1939 r. w Polsce i czego w następnych latach dokonał na Węgrzech, skoro jego polscy i żydowscy podopieczni zwracali się doń „Kochany Panie Prezesie”, „Wujku Henryku”? Zapytani po wojnie o swego opiekuna i wybawcę, mówili o nim: „Anioł”, „Posłaniec Boży”, „święta postać”, „polski Wallenberg”. Dlaczego więc po zakończeniu wojny został wykreślony z polskiej pamięci zbiorowej?

Audio/Video

„Transformacja ustrojowa: geneza, mechanizmy i skutki” - panel „Służby w bloku”

Pójdziemy za Polakami. Polacy i Węgrzy w 1956 roku
Artykuł

Pójdziemy za Polakami. Polacy i Węgrzy w 1956 roku

W 1956 roku losy Polski i Węgier – nie po raz pierwszy i nie ostatni w historii – ściśle splotły się ze sobą. Budapeszteński pochód z 23 października, od którego datuje się wybuch węgierskiego powstania, rozpoczął się jako manifestacja poparcia dla odwilży politycznej w Polsce.

Polacy to nasi przyjaciele. Węgrzy i Powstanie Warszawskie 1944

Polacy to nasi przyjaciele. Węgrzy i Powstanie Warszawskie 1944

Trwające od stuleci polsko-węgierskie braterstwo przejawiło się po raz kolejny w czasie II wojny światowej poprzez udział Węgrów w powstaniu warszawskim, dramatycznej bitwie o niepodległą Polskę. Mimo ówczesnych sojuszy politycznych – państwo węgierskie stało po stronie III Rzeszy – wielowiekowe dziedzictwo historycznej, duchowej wspólnoty okazało się silniejsze.

Komunizm – la belle époque.
Katalogi wystaw

Komunizm – la belle époque.

Lata 70. XX w. w Bułgarii, Czechosłowacji, Niemieckiej Republice Demokratycznej, Polsce, Rumunii, na Węgrzech to czas triumfu tzw. realnego socjalizmu.

Przed i po 13 grudnia. Państwa bloku wschodniego wobec kryzysu w PRL 1980–1982, t.1
Publikacje

Przed i po 13 grudnia. Państwa bloku wschodniego wobec kryzysu w PRL 1980–1982, t.1

Jedną z najczęściej dyskutowanych po 1989 r. kwestii w polskim życiu publicznym są przyczyny i okoliczności wprowadzenia stanu wojennego w PRL. Dyskusja ta toczy się wokół dwu podstawowych zagadnień. Pierwsze z nich związane jest z sytuacją wewnętrzną – czy istniała szansa na wypracowanie modelu życia społeczno-politycznego w PRL uwzględniającego istnienie NSZZ „Solidarność”, czy też od początku konfrontacja była nieuchronna, a podpisanie porozumień sierpniowych obóz władzy traktował tylko jako taktyczne posunięcie, chwilowy wybór „mniejszego zła” – by odwołać się do słów Edwarda Gierka.

Budapeszt ’56 - wystawa IPN online
Katalogi wystaw

Budapeszt ’56 - wystawa IPN online

4 listopada 1956 roku nad ranem sowieckie czołgi ponownie wkroczyły do Budapesztu. Węgierskie radio poprzez huk wystrzałów ostrzeliwanego miasta nadało ostatni apel premiera Nagy’a o pomoc oraz dramatyczne oświadczenie węgierskich pisarzy, zakończone rozdzierającym krzykiem „Pomóżcie!, pomóżcie!, pomóżcie!”. Przez kilka dni można było słyszeć jeszcze małe powstańcze radiostacje: „Jesteśmy stale bombardowani. Na pomoc! Na pomoc! Tu Radio Rakoczy Węgry!” Ich głos stawał się coraz słabszy, aż w końcu zamilkł.

Audio/Video

Zaułek Corvina 1956 - Powstanie Węgierskie 1956 we wspomnieniach Gergelya Pongrátza

Męstwo, nadzieja, wiara i honor. Relacja z walczącego o wolność Budapesztu
Artykuł

Męstwo, nadzieja, wiara i honor. Relacja z walczącego o wolność Budapesztu

Powstanie węgierskie 1956 r. jest w Polsce dobrze znane, a niektóre wątki tego dramatycznego momentu historii Węgier i polsko-węgierskiej solidarności w tych dniach zostały już opisane w dostępnej w Polsce literaturze.

Plany Armii Krajowej na Węgrzech na tle relacji polsko-węgierskich
Artykuł

Plany Armii Krajowej na Węgrzech na tle relacji polsko-węgierskich

Przegrana wojna obronna w 1939 r. spowodowała ewakuację na Węgry wielu żołnierzy i urzędników II Rzeczypospolitej. Władze emigracyjne i podziemne w kraju przewidywały dla nich ważną rolę w działaniach, które zmierzały do odzyskania przez Polskę niepodległości.

Węgiersko-Polski Komitet Opieki nad Uchodźcami (1939–1944)
Artykuł

Węgiersko-Polski Komitet Opieki nad Uchodźcami (1939–1944)

Zaraz po wybuchu wojny Węgrzy powołali komitet udzielający bezinteresownej pomocy polskim uciekinierom. Działał on nieprzerwanie od września 1939 do marca 1944 i dzielił się na 5 wydziałów odpowiadających za zakwaterowanie, tworzenie obozów, opiekę nad chorymi, kierowanie do pracy i administrację.

Katowicki „Zryw” w walczącym Budapeszcie
Artykuł

Katowicki „Zryw” w walczącym Budapeszcie

Jesienią 1956 r. uwolnione na pewien czas z uścisku cenzury peerelowskie media poświęcały wiele miejsca powstaniu narodowemu na Węgrzech. Ponadto Polacy chętnie słuchali rozgłośni zachodnich, zwłaszcza Radia Wolna Europa i BBC, oraz relacji nielicznych naocznych świadków. Pod wpływem tych wiadomości ruszyła wielka akcja pomocy dla bratanków znad Dunaju.

Chłopcy z Pesztu
Artykuł

Chłopcy z Pesztu

W sześćdziesiątą rocznicę Rewolucji Węgierskiej, z inicjatywy posła Zgromadzenia Narodowego Węgier Szilárda Németha, zostały odsłonięte bliźniacze pomniki „Chłopca z Pesztu” autorstwa Richárda Juhy. Uroczystości odbyły się w Budapeszcie i… Szczecinie.

Węgierska rapsodia ’56 w polskiej prasie
Artykuł

Węgierska rapsodia ’56 w polskiej prasie

W październiku 1956 r. losy Polski i Węgier biegły równolegle. Te same hasła demokratyzacji, sprawiedliwości, wolności. Podobne środowiska – inteligenckie, studenckie i robotnicze – które artykułowały narodowe żądania i domagały się ich realizacji. Podobne nadzieje wiązane z działaczami komunistycznymi, którzy sami doświadczyli represyjnego charakteru systemu stalinowskiego – Władysławem Gomułką w Polsce oraz Imrem Nagyem na Węgrzech. I całkowicie odmienny finał.

Zapisali się w historii Polski. Węgrzy w Legionach
Artykuł

Zapisali się w historii Polski. Węgrzy w Legionach

Podczas uroczystości odsłonięcia pomnika Legionistów Polskich w Budapeszcie w 1935 r. płk Władysław Belina-Prażmowski, były dowódca 1. Pułku Ułanów Legionowych, powiedział do gospodarzy: „Zapisaliście się w historii Polski”.

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny
Artykuł

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny

Warszawa, 15 sierpnia 1982 r. – Rocznica Cudu nad Wisłą. 15 sierpnia 1920 r. W święto Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny wycofujące się od prawie miesiąca Wojsko Polskie ruszyło do przeciwnatarcia i pod Warszawą rozbiło butną watahę bolszewików, która jako „bękarta z Wersalu” zadeptała Polskę, prąc do Berlina po „błogosławieństwo” Róży Luksemburg, i być może nie zatrzymałaby się nawet aż do Atlantyku.

Węgrzy wobec agresji niemieckiej na Polskę
Artykuł

Węgrzy wobec agresji niemieckiej na Polskę

Mimo nacisków Berlina Królestwo Węgier nie przyłożyło ręki do niemieckiej napaści na Polskę we wrześniu 1939 r., później zaś dyskretnie wspierało ewakuację polskich żołnierzy do Francji.

Audio/Video

Percepcja "Solidarności" na Węgrzech i Węgrów solidarność z Polakami (sesja V)

Więcej