Krwawy pochód pierwszomajowy 1 maja 1926 r.
Maj 1926 r. w polskiej świadomości historycznej łączy się jednoznacznie z przewrotem majowym, w wyniku którego Józef Piłsudski przejął władzę w państwie. W związku z tym warto przypomnieć, że miesiąc ten rozpoczął się tragicznym wydarzeniem na ulicach Warszawy. Święto Pracy 1 maja 1926 r. przeszło do historii jako jeden z najkrwawszych dni w dziejach polskiej lewicy.
Ziemia od mundurów była granatowa. Relacja Ireny Erchard o Michale Adamczyku
„W dniu wybuchu wojny byłam niespełna czteroletnim dzieckiem, więc co takie dziecko może niby pamiętać? A ja doskonale pamiętam wszystko. Te przeżycia związane z utratą ojca, do dzisiaj się to czuje” – mówiła Irena Erchard, córka policjanta zamordowanego przez NKWD w 1940 r. Przez całe życie kultywowała pamięć o ojcu i przedwojennej Policji Państwowej.
Czy kobiety, które chciały służyć w policji obowiązywały te same wymagania co mężczyzn? Jakie były problemy organizacyjne i w jaki sposób sobie z nimi radzono? Jakie zadania realizowały policjantki? Kim była Stanisława Filipina Paleolog? Jak policja kobieca w Polsce prezentowała się na tle innych formacji tego typu w Europie?
Strajk poznańskich kolejarzy w kwietniu 1920 roku
Wielkopolska w okresie zaborów słynęła z etosu pracy organicznej i solidarnej postawy wszystkich warstw społecznych przeciwko germanizacji oraz próbom wynarodowienia. Między innymi stąd wynikała polityczna dominacja Narodowej Demokracji, a wśród robotników największym poparciem cieszyło się Narodowe Stronnictwo Robotników.
Wycinki z raportów Policji Państwowej z międzywojennego Krakowa
Problem przestępczości w międzywojennej Polsce był znaczny. Przestępczość i jej odsetek wynikał z poważnych problemów gospodarczych w kraju. Bezrobocie i brak perspektyw rozwoju zmuszały wielu do obrania sobie „kariery” przestępcy. Co ciekawe, 57% wszystkich przestępstw popełnianych w latach dwudziestych miało miejsce w południowych województwach II Rzeczypospolitej.
Adam Roman Keller. „Najgłośniejszy w owym czasie tropiciel komunistów”
Adam Roman Keller (Gryff-Keller) – nadkomisarz Policji Państwowej i radca ministerialny. Jeden z najlepszych teoretyków zwalczania ruchów wywrotowych w II RP. Więzień nazistowskich obozów koncentracyjnych i ofiara komunistycznych represji.
Jesienią roku 1923 na tle kryzysu gospodarczego, drożyzny i złego zaopatrzenia w żywność, w Krakowie doszło do protestów, które 6 listopada przerodziły się w krwawe zamieszki.
Kieleccy policjanci – weterani wojny polsko-bolszewickiej i ofiary Zbrodni Katyńskiej
Średnio co czwarty kielecki policjant zamordowany w 1940 r. w ramach Zbrodni Katyńskiej dwie dekady wcześniej bronił Polski przed bolszewikami. Wielu miało za sobą także doświadczenie udziału w powstaniach na Śląsku i Wielkopolsce.
W jakich warunkach powstała polska Policja? Kto zakładał pierwsze polskie formacje porządkowe? Kto w nich służył? Z jakimi przestępstwami mieli do czynienia stróże prawa z początku XX wieku?
Policja Państwowa województwa białostockiego we wrześniu 1939 r.
Rola stróżów prawa wobec zwarcia z bezprawiem wydaje się oczywista. We wrześniu 1939 r. białostoccy policjanci podzielili los rodaków, umundurowanych oraz cywilów, postawionych w obliczu niemiecko-sowieckiej agresji na Polskę. Ich formacja stała się częścią armii, dodatkowo zwalczając dywersję i zabezpieczając infrastrukturę.
Kara wykluczenia z korpusu oficerskiego Wojska Polskiego w świetle orzecznictwa Oficerskich Sądów Honorowych w II RP. Sukcesy i porażki Policji Państwowej w praktyce zwalczania masowych wystąpień ludności w latach 1930–1935
Pamiętaj, że nosisz mundur. Policja Województwa Śląskiego w stulecie utworzenia
Utworzona w 1922 r. Policja Województwa Śląskiego powszechnie uważana była za formację wyrastającą wprost z szeregów powstańców śląskich i bojowników o polskość Śląska Cieszyńskiego. Wierni policyjnej przysiędze i powstańczej tradycji funkcjonariusze jako pierwsi stanęli w obronie kraju we wrześniu 1939 r.
W różnych mundurach. Formacje policyjne w Polsce
W II RP Kandydaci na policjantów musieli wykazać się nieskazitelną przeszłością, znajomością języka polskiego w piśmie i słowie, umiejętnością liczenia, dobrym zdrowiem i odpowiednim wykształceniem w przypadku oficerów. W związku z konferencją naukową o formacjach policyjnych Delegatura IPN w Kielcach przygotowała dodatek prasowy o ich funkcjonowaniu w Polsce XX wieku.
Polska Dyrekcja Policji Kryminalnej w Warszawie, 1939–1944
W dniu utworzenia Generalnego Gubernatorstwa (GG), 26 X 1939 r., Niemcy przekształcili Urząd Śledczy Policji Państwowej Miasta Stołecznego Warszawy w Dyrekcję Policji Kryminalnej Miasta Warszawy i włączyli ją w skład nowo powstałej Kriminaldirektion Warschau.
Życiorys zawikłany. Józef Torwiński (1890–1980)
Urodził się 19 marca 1890 r. we Lwowie. Tam pobierał nauki w VIII Gimnazjum, po czym wstąpił na Wydział Prawa Uniwersytetu Franciszkańskiego. W 1914 r. złożył wymagane egzaminy państwowe, ale wybuch I wojny światowej uniemożliwił mu podjęcie pracy. Przez rok służył w armii austro-węgierskiej.
Sowiecka zbrodnia na kieleckich policjantach
W 1940 r. kaci z NKWD zamordowali ponad 2 350 osób z przedwojennego województwa kieleckiego. Największą grupę stanowili policjanci i funkcjonariusze Służby Więziennej.
Broszury popularnonaukowe IPN Szczecin
Alojzy Banach – aspirant Policji Państwowej 1892–1940
Rankiem 17 września 1939 r., jak każdego dnia, Alojzy Banach wyszedł z domu i udał się do swojej jednostki, aby podjąć codzienne obowiązki służbowe. Kilka dni później, tak jak wielu innych funkcjonariuszy Policji Państwowej, Korpusu Ochrony Pogranicza i żołnierzy został aresztowany przez Sowietów. Jako jeniec wojenny trafił do obozu w Ostaszkowie.
PPS i Policja Państwowa wobec skomunizowanych białostockich związków zawodowych w 1924 r.
Opanowanie lokalnych związków zawodowych było w II RP jednym z podstawowych celów białostockich komunistów: kontrola nad nimi miała zwiększyć wpływy kompartii wśród robotników kosztem partii legalnych, w tym PPS. Sojusznikiem tej ostatniej w walce o „rząd dusz” okazała się Policja Państwowa.
Starszy posterunkowy Mieczysław Janicki - ofiara zbrodni katyńskiej
Kiedy tylko w roku 1918 na nowo powstała do życia niepodległa Polska, bez zwłoki zaczęto tworzyć instytucje i organizacje mające za zadanie utrzymywanie porządku publicznego oraz zapewnienie bezpieczeństwa ludności zamieszkującej ziemie odradzającego się Państwa.
Policja Państwowa 1919-1939
Przypadający na rok 2019 jubileusz stulecia powstania Policji Państwowej skłonił nas do opracowania nowej teki edukacyjnej Instytutu Pamięci Narodowej, traktującej o historii jednej z najważniejszych formacji stojących na straży bezpieczeństwa II Rzeczypospolitej.
Policja w służbie Niepodległej
Ekshumacje żołnierzy i policjantów poległych w 1939 roku
Jednym z podstawowych zadań Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN jest poszukiwanie, ekshumacja i przenoszenie szczątków ludzkich z mogił wojennych w godne miejsca. Najczęściej są to lokalne cmentarze. Przyjrzyjmy się niektórym ekshumacjom związanym z wojennymi pochówkami z września 1939 r.
Funkcjonariusz Policji Państwowej podczas pełnienia służby w Krakowie, 1932 r. Fot. NAC
