Obława Augustowska przez dziesięciolecia pozostawała poza społeczną świadomością. O tragicznych wydarzeniach z lipca 1945 roku nie wolno było mówić ani pisać – milczenie narzucone przez komunistyczną władzę zamieniło historię w tabu.
Tam, gdzie nikt ich nie znajdzie... Perspektywy odnalezienia miejsca pochówku ofiar Obławy Augustowskiej w rejonie Kalet
To już trzy ćwierćwiecza od kiedy setki mieszkańców Suwalszczyzny i Augustowszczyzny zatrzymanych w obławie lipcowej przez Sowietów zniknęły bez śladu. Dziś nikt już chyba nie ma wątpliwości, jaki spotkał ich los. Wciąż nie udało się jednak odnaleźć ich grobów.
Obława Augustowska
Nasza wiedza na temat Obławy Augustowskiej jest już spora, choć wciąż nie wiemy, gdzie znajdują się doły śmierci zamordowanych Polaków. Kiedy do nich dotrzemy, poznamy dokładną liczbę ofiar, którą dziś możemy jedynie szacować.
Słuchowisko „Obława” to opowieść oparta na faktach. Dwaj bohaterowie - Ola i Witek stają się świadkami wydarzeń z lipca 1945 r., gdy w rejonie Puszczy Augustowskiej Armia Czerwona, przy współpracy funkcjonariuszy polskiej bezpieki oraz żołnierzy „ludowego” Wojska Polskiego przeprowadziła operację mającą na celu likwidację podziemia niepodległościowego na tym terenie.
Co wiemy o Obławie Augustowskiej – jej skali, brutalności, rozmowach z rodzinami ofiar? Ilu ludzi zaginęło bez śladu? Kto zamordował Polaków? Jak wyglądał przebieg śledztwa?
Celem operacji przeprowadzonej w lipcu 1945 r. przez Armię Czerwoną, NKWD, LWP oraz KBW była fizyczna likwidacja oddziałów podziemia antykomunistycznego z regionu Suwałk i Augustowa oraz zastraszenie lokalnej ludności. Zatrzymano około 7 tysięcy osób, które były więzione i torturowane w blisko 50 miejscach. Los około 2 tysięcy z nich do dziś pozostaje nieznany.
Obława Augustowska. Zbrodnia odkrywana przez lata. Rozmowa z Markiem Jedynakiem
W chwili, gdy żołnierze sowieccy wywieźli w nieznanym kierunku ostatnich aresztantów, urwał się z nimi kontakt. Zaniepokojonym rodzinom nie udzielono żadnych informacji o ich losie. Rozpoczęły się poszukiwania oraz próby nawiązania kontaktu – bliscy, a także niektóre zakłady pracy i samorządy, wysyłali pisma do polskich władz i organizacji z prośbą o ich odnalezienie. Bez rezultatu.
Obława Augustowska z lipca 1945 r. Pamięć o zbrodni i upamiętnienie
W czasie bezkrwawego niepodległościowego zrywu w sierpniu 1980 r., kiedy odkrywano na nowo historyczne i wojenne zaszłości, prawdę o okupacji sowieckiej z lat 1939–1941 oraz Zbrodni Katyńskiej, przywołano też niewyjaśnioną kwestię około sześciuset osób aresztowanych przez sowietów w masowej akcji w lipcu 1945 r. (z której nikt nie powrócił) w Puszczy Augustowskiej.
Historia Obławy Augustowskiej, czyli zbrodniczej operacji połączonych sił sowieckich oraz oddziałów komunistycznej bezpieki i „ludowego” Wojska Polskiego, wymierzonej w polskie oddziały konspiracji niepodległościowej, operujących w rejonie Augustowa i Suwałk.
„Obława na wolnych Polaków”
Dodatek historyczny Instytutu Pamięci Narodowej do „Gazety Polskiej”, poświęcony 80, rocznicy Obławy Augustowskiej ukazał się 2 lipca 2025 r.
Kierunki działań Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Augustowie w kontekście Obławy Augustowskiej 1945 r.
Za datę powstania Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Augustowie przyjmuje się mianowanie w połowie września 1944 r. kpr. Mieczysława Janucika, absolwenta sowieckiej szkoły kontrwywiadu w Kujbyszewie, kierownikiem powiatowego PUBP. Jego zastępcą został chor. Józef Łaniewski, absolwent tej samej szkoły, późniejszy kierownik PUBP w Wysokiem Mazowieckim.
Leśnicy – ofiary Obławy Augustowskiej
Jednym z celów badawczych historyków, którzy pochylili się nad zagadnieniem Obławy Augustowskiej, jest ustalenie pełnej listy ofiar tej największej sowieckiej zbrodni popełnionej na Polakach po zakończeniu II wojny światowej. Czy jest to przedsięwzięcie możliwe do zrealizowania? Wydaje się, że bez dostępu do archiwaliów sowieckich – raczej nie.
Listonosz z misją. Michał Olechnowicz w poszukiwaniu syna i innych ofiar Obławy Augustowskiej
Początkowo o losie aresztowanych w lipcu 1945 r. w ramach sowieckiej operacji wywiadywali się, a następnie o ich pamięć dbali i wciąż dbają – gdy prawdziwym scenariuszem okazał się być ten najczarniejszy – zwłaszcza najbliżsi ofiar tej okropnej powojennej zbrodni. Również im należy się pamięć.
Z myśliwskich ścieżek ku świadectwu o ostatnim etapie Obławy Augustowskiej
Rozpoczynając 40 lat temu znajomość z mieszkańcami Puszczy Augustowskiej, nawet nie przypuszczałem, że przyjdzie mi podjąć starania o ujawnienie świadectwa opisującego losy jednej z nielicznych osób, której udało się uciec z rąk sowieckich oprawców.
Obława Lipcowa
We wrześniu i październiku 1944 r. nasiliły się obławy i akcje pacyfikacyjne skierowane przeciwko Armii Krajowej i Narodowym Siłom Zbrojnym oraz wszystkim, którzy przeciwstawiali się polityce Józefa Stalina. Wraz z upływem czasu obejmowały kolejne grupy społeczeństwa.
Były ofiary. Byli oprawcy
Prowadzone od wielu lat, zwłaszcza w Instytucie Pamięci Narodowej, badania nad aparatem represji w Polsce „ludowej” odsłoniły kulisy jego funkcjonowania i ukazały ogrom zbrodni komunistycznego systemu. Wiele z nich nie ujrzało i być może nigdy nie ujrzy światła dziennego – niezliczone ofiary pozostaną bezimienne, te zaś, których imiona znamy, lecz nie wiemy gdzie spoczywają, nieodnalezione.
Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej. Dodatek Oddziału IPN w Białymstoku do „Kuriera Porannego” i „Gazety Współczesnej”
Dodatek Oddziału IPN w Białymstoku do „Kuriera Porannego” i „Gazety Współczesnej” przygotowany został w związku 78. rocznicą zbrodni popełnionej na obywatelach polskich - mieszkańcach Ziemi Augustowskiej i Suwalszczyzny.
Powojenne wywózki żołnierzy AK – studia przypadków
Los setek aresztowanych w lipcu 1945 r. w ramach Obławy Augustowskiej do dnia dzisiejszego pozostaje zagadką nie do końca rozwikłaną. Do grupy niewyjaśnionych spraw należy też dopisać zagadnienie nieznanej liczby osób, które, także w tajemniczych okolicznościach, po zakończeniu wojny wywiezione zostały w Sowiety i nierzadko przepadły jak kamień w wodę.
Obława Augustowska. Lipiec 1945 r.
Sowieci z Armii Czerwonej i rodzimi komuniści, w lipcu 1945 r. przeprowadzili obławę na żołnierzy Armii Krajowej i mieszkańców Ziemi Augustowskiej, Sejneńskiej, Sokólskiej i Suwalskiej. Na obszarze blisko 3,5 tys. kilometrów kwadratowych i ponad stu miejscowości zatrzymano tysiące osób. Setki spośród nich już nigdy nie powróciło do swoich domów.
Z Sowietami przeciw Polakom: UB i LWP w Obławie Augustowskiej
Jednym z najtragiczniejszych wydarzeń w powojennej historii Polski była sowiecka operacja wojskowa przeprowadzona w lipcu 1945 r. na terenie obecnego pogranicza polsko-litewsko-białoruskiego, głównie w Puszczy Augustowskiej i okolicach do niej przyległych. W historiografii przyjęło się nazywać ją Obławą Augustowską. Spośród ok. 7 tys. zatrzymanych wtedy osób do dziś nieustalona liczba nigdy nie wróciła do domu, ale wiemy, że zostali zamordowani.
Obława Augustowska to największa powojenna zbrodnia na Polakach dokonana przez Sowietów. Odcinek cyklu filmowego „Ekspertyza”
Spisane czyny. Pamięć o sowieckich zbrodniach
Zbrodnia Katyńska, Obława Augustowska, masowe deportacje – lista sowieckich represji na Polakach z lat 1939–1945 jest zatrważająco długa. Zbrodnie sowieckie popełnione na obywatelach państwa polskiego po 17 września 1939 r. stanowią olbrzymi, nie do końca zresztą znany i zbadany, kompleks spraw.
Czy wiesz, że już dwa miesiące po zakończeniu II wojny światowej Stalin zdecydował się na bezprecedensową akcję aresztowania kilku tysięcy Polaków z rejonu Puszczy Augustowskiej? Dlaczego do tego doszło? Co stało się z aresztowanymi?
Obława Augustowska – „zbrodnia doskonała”. Przypadek Bogumiły Bochyńskiej
Na liście ofiar Obławy Augustowskiej z 10 lutego 2015 r. figuruje 27 nazwisk kobiet, które zginęły bez wieści latem 1945 r. Wśród nich była niespełna 22-letnia Bogumiła Bochyńska.
„W tym przypadku pomyliliśmy się. Ale znajdziemy NASZYCH”. W poszukiwaniu prawdy o Obławie Augustowskiej w latach 1987–1989
W lipcu 1945 r. wojska sowieckie przeprowadziły na terenie powiatów: augustowskiego, sejneńskiego, sokólskiego i suwalskiego szeroko zakrojoną operację, w trakcie której zatrzymały ok. 7 tys. osób. Część z nich została zamordowana w nieznanych dziś okolicznościach.
Obława Augustowska – zbrodnia bez przedawnienia
Wynikiem sowieckiej operacji wojskowej z lipca 1945 r., określanej dziś jako Obława Augustowska, była największa zbrodnia popełniona na Polakach po II wojnie światowej. Co najmniej 600 Polaków zostało zamordowanych w nieznanym miejscu a sprawcy pozostali bezkarni.
Ofiary Obławy Augustowskiej
Setki fotografii – młodzi mężczyźni, czasem w wojskowych mundurach, kobiety, niekiedy zdjęcia ślubne – to jedyne, co po nich zostało, po ofiarach Obławy Augustowskiej zwanej coraz częściej Małym Katyniem – sowieckiego mordu dokonanego na mieszkańcach ziemi augustowskiej i suwalskiej w lipcu 1945 r.
Nie pozostał żaden ślad
Wypłakane oczy, wieloletnie poszukiwania, rozsyłanie listów, dobijanie się do urzędów i biur, czepianie się nadziei… I nic. Latem 1945 roku zaginął słuch o prawie sześciuset mieszkańcach Suwalszczyzny. Nie ma wątpliwości, że wszyscy zostali zgładzeni, ale wciąż nie znamy odpowiedzi na wiele pytań.
90s. historii: 12 lipca 1945 roku rozpoczęła się Obława Augustowska
Obława Augustowska – lipiec 1945 (konferencja z 2015 r., sesja 2)
Obława Augustowska – lipiec 1945 (konferencja z 2015 r., sesja 1)
Dodatki do miesięcznika IPN Pamięć.pl
Obława Augustowska (Dodatek do miesięcznika IPN Pamięć.pl)
Obława Augustowska była największą powojenną sowiecką zbrodnią dokonaną na Polakach. W toku szeroko zakrojonej akcji pacyfikacyjnej aresztowano ponad 7 tys. osób, a los ok. 600 z nich pozostawał przez lata nieznany. Z czasem stało się jasne, że ludzie ci zostali zamordowani.
