Zanim zamordowano księdza Jerzego Popiełuszkę. Porwania toruńskie w 1984 roku
Najsłynniejsze porwanie w wykonaniu Służby Bezpieczeństwa PRL to uprowadzenie, a następnie zamordowanie księdza Jerzego Popiełuszki, którego sekwencja – od zatrzymania, poprzez umęczenie i zabójstwo, aż do odnalezienia zwłok – miała miejsce jesienią 1984 roku na terenie dzisiejszego województwa kujawsko-pomorskiego (w ówczesnym podziale administracyjnym były to trzy województwa: bydgoskie, toruńskie, włocławskie).
Był z prześladowanymi. Ksiądz Jerzy Popiełuszko wobec stanu wojennego
W wigilię 1981 r. ksiądz Jerzy Popiełuszko wyszedł na ulice Warszawy. Chciał złożyć życzenia i podzielić się opłatkiem z żołnierzami, którzy pilnowali zarządzeń stanu wojennego. Jak mówił, to byli zwykli młodzi chłopcy; początkowo przestraszeni, zdejmowali karabiny, aby go odpędzić, żeby się nie zbliżał. Ale gdy zobaczyli go w sutannie, trzymającego opłatek i obrazki, agresja odpłynęła.
30 października 1984 roku z wód Zalewu Wiślanego w okolicach Włocławka wyłowiono ciało księdza Jerzego Popiełuszki. Władze komunistyczne postanowiły go zgładzić, ponieważ jego działalność duchowa i społeczna stanowiła dla nich poważne zagrożenie.
Zawsze głosiłem prawdę. Mniej znane wypowiedzi błogosławionego księdza Jerzego Popiełuszki
W czerwcu 2023 roku na półki księgarń trafił obszerny zbiór opracowanych krytycznie wypowiedzi ks. Jerzego Popiełuszki. Książka zawiera 141 tekstów, z których 60 publikowanych jest po raz pierwszy.
„Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Historia życia ”. Jak powstawał album o życiu Księdza Jerzego Popiełuszki? Dlaczego autor wybrał taką tematykę? Czym kierował się zagłębiają się w koleje życia Księdza Jerzego? Co było inspiracją do powstania tej wyjątkowej publikacji? Obejrzyj program i wysłuchaj rozmowy o albumie, który zdobył sygnet Wydawnictwa IPN.
Kto naprawdę ponosi odpowiedzialność za śmierć bł. ks. Jerzego Popiełuszki? Czy była to tylko grupa funkcjonariuszy SB, czy może sprawa sięga wyżej, aż do ówczesnej władzy?
Jakie źródła ukształtowały osobowość Ks. Jerzego Popiełuszki? Co stało się treścią posługi, misji, a szerzej – tożsamości kapelana „Solidarności”?
Jakie były relacje między organizację zakładową „Solidarności” Huty Warszawa a Kościołem? Jaką rolę odgrywał w nich ks. Jerzy Popiełuszko?
Bł. ks. Popiełuszko - głos prawdy i wolności. W 1984 roku został brutalnie zamordowany, a jego śmierć do dziś budzi pytania. Czy znamy pełną prawdę o tej tragedii? Kto naprawdę wydał rozkaz?
Historia Jerzego Popiełuszki nie kończy się na włocławskiej tamie, przeciwnie, trwa i rozbrzmiewa coraz silniej we współczesnym świecie.
Proces toruński – prawdziwa rozprawa czy wyreżyserowany spektakl? Dlaczego w zasobie Archiwum IPN Delegatury w Bydgoszczy znajduje się największy zbiór akt związanych z bł. ks. Jerzym Popiełuszko? Jaka dokumentacja ze śledztwa i procesu toruńskiego została zgromadzona w IPN?
Czy ks. Jerzy Popiełuszko był znany na terenie województwa katowickiego? Jakie kroki podejmowała Służba Bezpieczeństwa w związku z informacjami o porwaniu i zabójstwie kapłana? Czy w związku z porwaniem i zabójstwem ks. Popiełuszki doszło do wystąpień przeciwko funkcjonariuszom SB?
Jaką rolę odgrywał ks. Jerzy Popiełuszko w Hucie Warszawa? Dlaczego był tak ważną postacią dla Hutników? Jak przedstawiciele Huty zachowali się w obliczu zamordowania Kapelana „Solidarności”?
W jaki sposób błogosławionego kapłana z Żoliborza postrzega jeden z jego najbliższych współpracowników, czuwających m.in. nad jego bezpieczeństwem? Jakim człowiekiem był ks. Jerzy Popiełuszko i skąd się brała jego wielkość?
Fragment wspomnień na temat ostatniego nabożeństwa z udziałem ks. Popiełuszki, które odprawił w parafii Świętych Polskich Braci Męczenników w Bydgoszczy w dniu 19 października 1984 roku.
Odbiór społeczny zabójstwa ks. Jerzego Popiełuszki przez łodzian w październiku 1984 r.
Ksiądz Jerzy Popiełuszko był niezwykle ważną postacią w Polsce w okresie „Solidarności”, jako jej kapelan głosił przesłanie prawdy, sprawiedliwości i walki o wolność. Kazania przez niego głoszone koncentrowały się na moralnych aspektach walki o prawa człowieka oraz na wsparciu dla tych, którzy byli prześladowani przez władze komunistyczne.
Kim był Kapelan „Solidarności”? Skąd pochodził, jak wyglądało Jego dzieciństwo i młodość? Jakie były koleje życia Księdza Jerzego Popiełuszki?
Odkryj nieznane dotąd fakty o tragicznym zabójstwie ks. Jerzego Popiełuszki! Zajrzyj do dokumentów kościelnych, które rzucają nowe światło na okoliczności tej zbrodni. Jak Kościół reagował na to brutalne wydarzenie i co skrywają archiwa?
Jak wyglądały początki słynnych na całą Polskę nabożeństw odprawianych przez ks. Jerzego w parafii św. Stanisława Kostki? Dlaczego przyciągały tłumy wiernych i kogo irytowały?
Życie za prawdę. Abp Ignacy Tokarczuk o bł. ks. Jerzym Popiełuszce
„Przekonałem się, że to idealista – w najlepszym znaczeniu tego słowa, odznaczający się stanowczością i hartem ducha” – mówił o ks. Jerzym metropolita przemyski. W trudnych chwilach podtrzymywał go na duchu. Później zaś bronił pamięci o nim.
Zdawało się im, że go unicestwili…
"Dzień był pochmurny. Ulica, przy której stał budynek sądu – zamknięta dla ruchu. Wszędzie milicyjne wozy. Na wewnętrznym dziedzińcu sądu – pojazd z armatką wodną. Nad tym wszystkim krążył helikopter. I ta pustka dookoła…" O procesie toruńskim z ks. Antonim Ponińskim rozmawia Katarzyna Maniewska.
Osaczony. Krąg zagrożeń wokół księdza Jerzego
19 października 1984 roku, został porwany ks. Jerzy Popiełuszko, duszpasterz ludzi pracy, organizator mszy za ojczyznę, jeden z kapelanów Solidarności. Przez ostatnie dwa lata pracy w kościele św. Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu musiał się zmagać z osaczającą go Służbą Bezpieczeństwa.
Ksiądz Jerzy Popiełuszko i dziennikarze zachodni
Działalność ks. Popiełuszki w ostatnich latach jego życia stanowiła coraz większy problem dla władz komunistycznych. Młody rezydent parafii św. Stanisława Kostki w Warszawie stał się postacią ważną dla środowiska Solidarności i tysięcy Polaków, znano go także poza granicami kraju.
Kiedy został zamordowany ks. Jerzy Popiełuszko?
Postawione w tytule tego tekstu pytanie może wydawać się zaskakujące. W śledztwie z 1984 r. zostały przecież ustalone okoliczności śmierci ks. Jerzego Popiełuszki, w tym data jego śmierci – 19 października 1984 r. Jednak w 2002 r. ustalenia z tego śledztwa podważył prokurator Andrzej Witkowski. Jego zdaniem śmierć duchownego nastąpiła około 25 października 1984 r.
Po uprowadzeniu i zabójstwie ks. Jerzego Popiełuszki komunistyczni decydenci zobowiązali Departament I MSW, czyli wywiad PRL-owski, do zbierania wszystkich możliwych informacji na temat tej sprawy. Uruchomiono też całą agenturę ulokowaną w Watykanie.
Jakie działania podejmował komunistyczny aparat represji wobec Księdza Jerzego Popiełuszki? Jakie były reakcja za granicą na uprowadzenie i zamordowanie niepokornego kapłana, a także na proces toruński? I jak zareagował Watykan na zamordowanie kapelana Solidarności?
Śmierć księdza Jerzego Popiełuszki była nie tylko tragedią, obciążającą moralnie ustrój komunistyczny, ale też impulsem dla wydarzeń społecznych, które mogły wywołać poważne skutki zarówno dla władzy, jak i całej opozycji.
Po wydarzeniach Sierpnia ʼ80 Organizacja Zakładowa NSZZ „Solidarność” Pracowników Huty Warszawa należała do najliczniejszych ogniw zakładowych w Regionie Mazowsze. Ważną postacią dla warszawskich hutników był ich kapelan ks. Jerzy Popiełuszko.
Morderstwo ks. Popiełuszki poprzedziły liczne represje. Inwigilacja, nękanie, zatrzymania i próby zastraszenia, prowokacje i inne działania operacyjne komunistycznej bezpieki...
„Przystanek Historia” w Radiu Warszawa: Sylwetka bł. ks. Jerzego Popiełuszki, ofiary komunistycznej zbrodni w 1984 r. Audycja z udziałem dra hab. Rafała Łatki z Biura Badań Historycznych IPN
Uprowadzenie i zabójstwo księdza Jerzego Popiełuszki wywołały w całej Polsce szok i niedowierzanie. Społeczna reakcja na tę zbrodnię była relacjonowana i analizowana również przez rozmaite ośrodki poza krajem.
Rozmowa na temat materiałów archiwalnych wywiadu MSW PRL, odnoszących się do życia codziennego i posługi jednego z najbardziej znanych duchownych – męczenników lat 80. XX w. – ks. Jerzego Popiełuszki.
Męczennik
Milionowe tłumy na trasie papieskiej pielgrzymki z 1983 r. nie zaniepokoiły władzy. Nie wiadomo zresztą, czy zabrakło politycznej woli, czy wręcz wyobraźni. Co więcej, zapewne już wówczas zaczęto się zastanawiać, jak zniszczyć wpływ Kościoła, a zwłaszcza tych księży, którzy jawnie stanęli po stronie „Solidarności”, takich, jak ksiądz Jerzy Popiełuszko.
Pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki
Niezwykła brutalność zabójstwa spowodowała, że ksiądz Popiełuszko urósł do rangi symbolu dławienia kościoła przez władze komunistyczne, a jego męczeńska śmierć „za wiarę” z czasem doprowadziła do procesu beatyfikacji. Pogrzeb duchownego w dniu 3 listopada 1984 r. stał się wielką demonstracją polityczną, społeczną, antyrządową i antykomunistyczną.
Prowokacja na Chłodnej poprzedzała męczeństwo ks. Jerzego. Co dokumenty i relacje mówią o tych wydarzeniach? Jaką rolę w tych działaniach MSW Kiszczaka odegrał ówczesny rzecznik rządu Jerzy Urban? Co wiemy o prawdziwych mocodawcach tamtych wydarzeń?
Santo subito Popiełuszko
Zabójstwo księdza Jerzego Popiełuszki stanowiło poważne wyzwanie wizerunkowe dla odpowiedzialnego za tą zbrodnię reżimu. Problem ten mógł z łatwością eskalować w kwietniu 1985 r., gdy losy jego kultu splotły się z procesem kanonizacyjnym arcybiskupa Romero, lewicowego duchownego zamordowanego przez salwadorskie szwadrony śmierci.
„Ekspertyza. Dowody zbrodni na księdzu Popiełuszce”
Jerzy Popiełuszko – kleryk i żołnierz
Z jednostki w Bartoszycach alumn Popiełuszko wysyłał listy do ojca duchownego. W jednym z nich pisał o swoim dowódcy: „Kazał mi się rozbuć, wyciągnąć sznurówki z butów, zdjąć onuce. Stałem więc przed nim boso. Oczywiście cały czas na baczność. Stałem jak skazaniec. […] Nogi zmarzły, zsiniały…”.
Ksiądz Popiełuszko – wróg Polski Ludowej?
Komuniści traktowali ks. Jerzego Popiełuszkę jak wroga ustroju. Uważali, że zagraża ustalonemu przez nich porządkowi, chociaż on domagał się jedynie prawdy i wolności.
Bezpieka szuka siebie
W czasie pogrzebu ks. Jerzego Popiełuszki, który odbył się 3 listopada 1984 r., podniesiono transparent: „Nie zapomnimy – studenci prawa”. Wszyscy w Polsce zdawali sobie wówczas sprawę z tego, że dochodzenie i proces w sprawie zamordowania niezłomnego kapłana nie będą rzetelne.
Bez światłocienia. Dom Popiełuszków
W jaki sposób Popiełuszkowie wychowali swego syna na wielkiego Polaka, kawalera Orderu Orła Białego i błogosławionego Kościoła katolickiego?
Reżim Go zamordował, ale to nie był koniec zła - z procesu PRL oskarżonych o zabójstwo ks. Jerzego
IPN TV - Film dokumentalny: Próba generalna. Rozdział 2. Ksiądz Jerzy
IPNtv: Jak zginął ksiądz Jerzy?
„Z filmoteki bezpieki" odc. 71 - Zabójstwo ks. Jerzego Popiełuszki
Aparat represji wobec księdza Jerzego Popiełuszki 1984, t. 2
Prezentowane w niniejszym tomie dokumenty zostały wytworzone w czasie śledztwa dotyczącego uprowadzenia i zabójstwa ks. Jerzego Popiełuszki – od 19 października do 10 grudnia 1984 r. Dwadzieścia dwa tomy akt kontrolnych śledztwa Prokuratury Wojewódzkiej w Toruniu obecnie znajdują się w zasobie Instytutu Pamięci Narodowej.
Aparat represji wobec księdza Jerzego Popiełuszki 1982–1984, t. 1
Publikacja zawiera 130 dokumentów archiwalnych. Są to protokoły przesłuchań świadków, protokoły przesłuchań podejrzanych, notatki informacyjne powstałe w czasie śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Wojewódzką w Warszawie przeciwko ks. Jerzemu Popiełuszce.
![„Wczoraj faszyści zamordowali G[iacomo] Matteottiego, dzisiaj dyktatura komunistyczna w Polsce zdradliwie zabiła księdza Jerzego Popiełuszkę”, czyli włoscy politycy wobec mordu na polskim kapłanie](/dokumenty/zalaczniki/166/mini/166-189825_m1-d7384.jpg)
