Mira Zimińska-Sygietyńska. Aktorka w cieniu wojennej tragedii
26 stycznia 1997 r. w Warszawie zmarła Mira Zimińska-Sygietyńska. W II RP była wielką gwiazdą polskiej sceny i filmu. Pasmo jej sukcesów przerwał wybuch II wojny światowej. Okupację przeżyła w Warszawie. W 1948 r. wspólnie z Tadeuszem Sygietyńskim założyli Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze”.
Okoliczności śmierci Kazimierza Junoszy-Stępowskiego
Jeden z najpopularniejszych polskich aktorów w międzywojennej Polsce. Jednak jego tragiczna śmierć z rąk oddziału polskiego podziemia położyła się cieniem na pełnej sukcesów karierze scenicznej i filmowej.
Maria Probosz. Zapomniana ikona polskiej kultury popularnej lat 80. XX wieku
Maria Probosz wystąpiła w ponad 40 filmach i kilku serialach telewizyjnych. Debiutowała na ekranie w wieku 15 lat w epizodycznej roli uczennicy w zakładzie fryzjerskim w filmie „Czy jest tu panna na wydaniu”. W życiu zawodowym aktorki ważny był rok 1984. Wtedy to wystąpiła w głównych rolach w filmach „Czas dojrzewania” i „Alabama”.
Stefania Grodzieńska-Jurandot (1914–2010)
2 września 1914 r. w Łodzi urodziła się polska pisarka, aktorka estradowa i teatralna, tancerka żydowskiego pochodzenia Stefania Grodzieńska-Jurandot. W latach dwudziestych mieszkała w Moskwie, Berlinie oraz Łodzi, gdzie uczęszczała do szkoły baletowej.
Pola Raksa
14 kwietnia 1941 r. urodziła się Pola Raksa – jedna z najpopularniejszych polskich aktorek w latach 60. XX wieku.
Aleksander Żabczyński. Żołnierz ze srebrnego ekranu
W nocy z 30 na 31 maja 1958 r. w warszawskim szpitalu zmarł Aleksander Żabczyński, jeden z najpopularniejszych polskich aktorów teatralnych i filmowych dwudziestolecia międzywojennego, a zarazem kapitan rezerwy artylerii Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych.
Oddział Warszawski Związku Literatów Polskich wobec zawieszenia spektaklu „Dziady” w Teatrze Narodowym
Decyzja władz w sprawie usunięcia z repertuaru Teatru Narodowego spektaklu „Dziady” w reżyserii Kazimierza Dejmka wzbudziła duże emocje i wywołała protesty. Sprawa wzbudziła też oburzenie w środowisku pisarzy. Część z nich podjęła inicjatywę zwołania w tej sprawie nadzwyczajnego walnego zebrania Oddziału Warszawskiego ZLP.
Jakie były losy polskich artystów filmowych i scenicznych w latach 1939-1945? W jakiej sytuacji była polska kinematografia w czasie II wojny światowej? Jak funkcjonowała scena teatralna?
Najważniejszy spektakl teatralny w polskiej historii. „Dziady” w inscenizacji Kazimierza Dejmka
„Dziady” pozostają jednym z najbardziej rozpoznawalnych utworów Adama Mickiewicza i należą do fundamentów polskiej kultury. Najdonioślejszą rolę na dziejowej scenie ta sztuka odegrała jednak na przełomie lat 1967-1968, gdy ich wystawienie, a następnie zdjęcie z afisza stało się katalizatorem konfliktu między społeczeństwem a władzą.
Kiedy nastała okupacja niemiecka środowisko aktorów w Warszawie uległo dramatycznemu podziałowi. Część z nich zdecydowała się występować w teatrach koncesjonowanych przez władze niemieckie, inni postanowili zastosować się do bojkotu ogłoszonego przez Związek Artystów Scen Polskich.
Teatr Rapsodyczny w czasie okupacji niemieckiej
Pięcioro młodych, nieprzeciętnych ludzi spotkało się w czasach wojny i okupacji i stworzyło fenomenalny teatr.
Tajna Rada Teatralna
We wrześniu 1939 r. prezydent Warszawy w rozmowie z Bohdanem Korzeniewskim wyjaśnił, że w okolicznościach wojny nie będzie możliwości legalnego uruchomienia szkoły teatralnej. Dyskusje Edmunda Wiercińskiego i Bohdana Korzeniewskiego w sprawie otwarcia tajnych kompletów teatralnych stały się zalążkiem idei powołania Tajnej Rady Teatralnej.
Dziwna szkoła, niezależny teatr
W myśl założeń prowadzonej przez Niemców na terenie Generalnego Gubernatorstwa polityki okupacyjnej, życie kulturalne społeczeństwa polskiego miało być utrzymane na możliwe najniższym poziomie. Jakakolwiek działalności artystyczna, literacka czy dziennikarska nie mogła być prowadzona bez zgody władz niemieckich.
Polki walczyły o wolność, angażowały się społecznie, niosły pomoc potrzebującym, ale także miały ogromny wpływ na rozwój filmu, malarstwa, teatru i literatury. Często musiały dużo poświęcić i podjąć ryzyko emigracji, by móc zaistnieć w świecie kultury
Relegowani za „Solidarność” i słowo teatralne – mało znana historia wydalenia polskich studentów ze Lwowa w 1981 roku
„Karnawał «Solidarności»” nad Wisłą trwale zmienił oblicze ówczesnego społeczeństwa polskiego. Nic więc dziwnego, że jego atmosfera udzielała się także Polakom zamieszkującym poza granicami ojczyzny.
Sztuka teatru jako nauczycielka historii
O ile modlitwa (załóżmy, że to siostra teologii) jest jednym z koniecznych warunków na drodze do zbawienia, o tyle sztuka (załóżmy, że to siostra historii) jest najlepszym nauczycielem naszej tożsamości.
„Katarzyna”, czyli Irena Kwiatkowska w Powstaniu Warszawskim
Irena Kwiatkowska – znakomita aktorka, kojarzona z wielu genialnych ról filmowych i teatralnych, a także z kabaretów. Kwestię z „Czterdziestolatka” „Ja jestem kobieta pracująca, żadnej pracy się nie boję” znają wszyscy. Jednak niewiele osób łączy ją z Powstaniem Warszawskim.
Za winy niepopełnione. Eugeniusz Bodo (1899–1943)
Aktor, który jak żaden inny potrafił łączyć grę sceniczną, taniec i śpiew. Artysta wszechstronny, w latach trzydziestych był również reżyserem, scenarzystą i producentem. W międzywojennej Polsce osiągnął szczyty popularności i w 1939 r. podpisał kontrakt z jedną z amerykańskich wytwórni filmowych.
Widok ogólny sali podczas uroczystości ku czci króla Stefana Batorego w teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, 1938 r. (fot. NAC)
