14 września 2010 roku zmarła Maria Probosz-Hasik (z d. Zydorek), popularna aktorka filmowa. Uznawano ją za niezwykle atrakcyjną i w takich właśnie rolach młodych, ładnych kobiet ją obsadzano. Miała świadomość zaszufladkowania. W wywiadzie dla tygodnika „Film” (1988) mówiła:
„Reżyserzy znają już moje możliwości w tego rodzaju rolach, trudno więc o kogoś, kto by mi zaproponował coś ciekawszego, głębszego”.
Czuła, że na ekranie została uprzedmiotowiona:
„Reżyserzy lubią pokazywać atrakcyjne dziewczyny bo ładnie wkomponowują się w tło. Dla aktorki jest to przykre, bo przecież wie, że stać ją na coś więcej. Mężczyźni to wygodni egoiści, w scenariuszach przedstawiają kobietę, tak, jak najchętniej widzieliby ją w rzeczywistości: ładną i niekłopotliwą”
– mówiła w tym samym wywiadzie.
Kariera aktorska
Maria Małgorzata Zydorek urodziła się 7 lutego 1961 r. w Łodzi. W 1980 r. rozpoczęła naukę w łódzkiej Państwowej Wyższej Szkole Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej. Studia ukończyła już po trzech latach uzyskując tytuł magistra sztuki (1983). Przez jeden sezon była zatrudniona w Teatrze Polskim w Warszawie, a następnie w warszawskim Teatrze Dramatycznym.
Po 1986 r. występowała tylko w filmach. Po ślubie z aktorem Markiem Proboszem Maria przyjęła nazwisko męża i zachowała je po rozwodzie.
Maria Probosz wystąpiła w ponad 40 filmach i kilku serialach telewizyjnych. Debiutowała na ekranie w wieku 15 lat w epizodycznej roli uczennicy w zakładzie fryzjerskim w filmie „Czy jest tu panna na wydaniu” (1976), ale pierwszą większą rolę zagrała w filmie „Karabiny” (1981).
Szczyt kariery
W życiu zawodowym aktorki ważny był rok 1984. Wtedy to wystąpiła w głównych rolach w filmach „Czas dojrzewania” i „Alabama”. W pierwszym z nich wcieliła się w rolę współczesnej zagubionej dziewczyny (Gośki), która przez niewłaściwie ulokowane uczucia zatraca się w narkotykach. Bohaterką drugiego była Bożena, wrażliwa dziewczyna nieradząca sobie z cynizmem otaczającego świata.
W obu tych filmach (zwłaszcza w „Czasie dojrzewania”) ich twórcy próbowali się zmierzyć z problem narkomanii, stającej się wówczas w Polsce ważnym problemem społecznym. Mimo sceptycyzmu krytyki „Czas dojrzewania” do końca 1985 r. obejrzało w kinach osiemset osiemdziesiąt tysięcy widzów, a „Alabamę” ponad milion dwieście tysięcy.
Za rolę Gośki w filmie „Czas dojrzewania” aktorka została uhonorowana w 1984 r. nagrodą publiczności na Koszalińskim Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”. Spośród serialowych dokonań aktorki warto odnotować jej role w serialach „07 zgłoś się” (1984, 1987), „Tulipan” (1986), „Mistrz i Małgorzata” (1988) oraz „Pogranicze w ogniu” (1991).
Fotografia Marii Probosz pochodzi z akt paszportowych aktorki, przechowywanych obecnie w zasobie Oddziałowego Archiwum IPN w Łodzi (fot. z zasobu IPN)
* * *
W latach 90. XX w. kariera aktorki uległa załamaniu głównie z powodu kłopotów w życiu osobistym oraz problemów z alkoholem. Po 1991 r. zagrała w epizodzie w jednym z odcinków serialu „Dom”, dwóch etiudach szkolnych, a w sezonie 1998/1999 została zaangażowana do łódzkiego Teatru Nowego, gdzie wystąpiła jako Pięknisia, jedna z czarownic w „Fauście” Goethego.
Według Krzysztofa Tomasika, autora szkicu biograficznego poświęconego aktorce, na początku lat dwutysięcznych grała w objazdowym teatrzyku dla dzieci Kometa, a jej popisową rolą była rola Żaby z sztuce „Sceny z życia smoków”.
Prezentowana dzisiaj fotografia Marii Probosz pochodzi z akt paszportowych aktorki, przechowywanych obecnie w zasobie Oddziałowego Archiwum IPN w Łodzi (fot. z zasobu IPN).
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
