Imperium prasowe Mariana Dąbrowskiego
„Prasę polityczną uzupełniać winna zawsze prasa popularnoinformacyjna, która by z jednej strony dla uświadomionego czytelnika gazet stanowiła lekturę osładzającą przesyt i monotonię gazet politycznych […]. Z drugiej zaś stałaby się wzorowym pionierem i zdobywcą tysięcznych rzesz nowego czytelnika” – pisał redaktor naczelny „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” Marian Dąbrowski.
Gazeta „Związkowiec” Związku Polaków w Kanadzie i KUL w aktach bezpieki
Wśród materiałów, które trafiły do Archiwum IPN z zasobu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych znaleźć można także wiele wycinków prasowych, zwykle stanowiących element różnego rodzaju akt (np. operacyjnych) komunistycznej bezpieki lub prokuratury i zarchiwizowanych wraz z tymi dokumentami.
„Nazwa przeklęta”. Jałta w publicystyce Jana Lechonia i „Tygodnika Polskiego”
W Nowym Jorku, mieście, które nigdy nie zasypia, Jan Lechoń często siadał przy biurku późnym wieczorem. Za oknem pulsowały światła Manhattanu, a on – poeta Skamandra, dawny bywalec warszawskiej „Ziemiańskiej” – pochylał się nad kolejnym felietonem. W ciszy swojego pokoju próbował zrozumieć, dlaczego świat, który obiecywał bronić wolności, tak łatwo zgodził się oddać Polskę w ręce Stalina.
Kuchnia niedoboru. Porady i wskazówki na temat odżywiania na łamach „Naszej Pracy” – czasopisma Ligi Kobiet Polskich
Społeczno-Obywatelska Liga Kobiet została powołana w sierpniu 1945 r. Cztery lata później zmieniono jej nazwę na Ligę Kobiet, a w 1981 r. na Ligę Kobiet Polskich. Od początku do jej podstawowych celów należało propagowanie polityki władz.
Biuletyn Informacyjny. „Pisaliśmy zawsze prawdę”
Pierwszy numer periodyku konspiracyjnego „Biuletyn Informacyjny” ukazał się 5 listopada 1939 roku w zaledwie 90 egzemplarzach. W sumie w czasie okupacji wydano 317 numerów. Biuletyn był najdłużej publikowanym pismem konspiracyjnym nie tylko na terenie Generalnego Gubernatorstwa, ale również w okupowanej Europie.
Wojskowi wracajcie! Propaganda upowszechniana na łamach pisma „Repatriant” w latach 1945-1950
W latach 1945–1950 Urząd ds. Repatriacji Obywateli Polskich z Zachodu wydawał tygodnik informacyjny „Repatriant”, którego celem było zachęcanie Polaków do powrotu do kraju i przekonanie ich, że nowe władze będą starały się zapewnić im jak najlepsze warunki bytowe.
Wpadka podziemnej drukarni biuletynu „Rezonans”
Julian Zydorek, Adam Pohl i Wiesław Chossa zostali ujęci przez bezpiekę podczas pracy w konspiracyjnej drukarni. Nagłe wtargnięcie śledczych z grupą operacyjną Wydziału V Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Poznaniu do domku letniskowego w Puszczykowie całkowicie zaskoczyło opozycjonistów.
Tygodnik „Orzeł Biały”. Oręż w walce o wolną Polskę
Pierwszy numer „Orła Białego” trafił do rąk żołnierzy Armii gen. Władysława Andersa 7 grudnia 1941 r. w Buzułuku. Tygodnik nosił kolejno podtytuły: „Polska walcząca na Wschodzie” oraz „Polska walcząca na ziemi włoskiej”.
„Black Thursday Bread Riots”. Reakcje brytyjskiej prasy na Poznański Czerwiec ʼ56
Rewolta poznańskich robotników z 28 czerwca 1956 r. odbiła się głośnym echem na łamach brytyjskiej prasy. Większość artykułów w zdecydowanym tonie piętnowała komunistyczne władze i brutalną pacyfikację protestu.
„Tygodnik Mazowsze” radzi zwerbowanym do współpracy
Artykuł Marty Woydt Cyrograf, opublikowany w „Tygodniku Mazowsze”, pozostaje cennym świadectwem jak do współpracy SB – oczywiście tej wymuszonej, a nie podejmowanej dobrowolnie – podchodziła przynajmniej część opozycji. Co radzono osobom, które znalazły się w takiej sytuacji?
Informacyjny oręż
Jednym z elementów polityki okupanta niemieckiego na ziemiach polskich było odcięcie ludności od niezależnych mediów i rzetelnej informacji.
O czym pisano na łamach Nowego Kuriera Warszawskiego?
Wraz z utworzeniem na okupowanych ziemiach polskich Generalnego Gubernatorstwa, polskie czasopisma zostały zlikwidowane, a ich miejsce zajęły tytuły podporządkowane władzom niemieckim. Gazety te miały kształtować w polskim społeczeństwie postawy i sposób myślenia pożądane przez okupanta.
Nie osłabiać „ducha obronnego”. Pakt Hitler-Stalin w polskiej prasie u progu wojny
W przededniu II wojny światowej prasa w Rzeczypospolitej była powstrzymywana przez władze przed ostrymi wystąpieniami antyniemieckimi.
Pismo „Ochotniczka” i jego czytelniczki
Czasopismo „Ochotniczka” było wydawane w latach 1943-1946 przez Pomocniczą Służbę Kobiet – polską formację kobiecą funkcjonującą w latach 1941-1946.
Afera mięsna. Przebieg procesu, prasa, akta
Mięso praktycznie przez cały okres PRL było czułym barometrem tak sytuacji gospodarczej, jak i nastrojów społecznych – deficytowym produktem strategicznym, o który potykała się praktycznie każda rządząca ekipa. Wysokiemu popytowi i niewydolnemu ustrojowi gospodarczemu towarzyszyły liczne nadużycia. W takich okolicznościach na światło dzienne wyszła „ Afera mięsna”.
Śmierć za prawdę. Proces w sprawie „Gazety Ludowej”
6 sierpnia 1947 r. zapadł wyrok w procesie pokazowym redaktora naczelnego „Gazety Ludowej”, Zygmunta Augustyńskiego, i jego informatorów. Zarówno dziennikarz, jak i pośrednik, ks. Leon Pawlina, otrzymali wysokie wyroki, a ich źródło, harcerza i żołnierza AK Zygmunta Maciejeca, skazano na karę śmierci. Powodem było zbieranie przez nich wiadomości o zbrodniczej działalności UB.
„Pokojowa przebudowa ustrojowa”? Wybory 4 czerwca 1989 r. na łamach poznańskiej prasy niezależnej
Wydarzenia 1989 r. były przedmiotem licznych artykułów, analiz i komentarzy na łamach prasy wydawanej poza cenzurą. Duże zainteresowanie budziły m.in. rozmowy Okrągłego Stołu, wybory parlamentarne 4 czerwca oraz różne aspekty transformacji ustrojowej.
Krakowski przyczółek wolnej prasy
24 marca 1945 r. ukazał się pierwszy numer „Tygodnika Powszechnego”. Jego wydawcą była Kuria Książęco-Metropolitalna w Krakowie.
Procesy pokazowe księży w czasach stalinowskich na łamach „Słowa Ludu”
Podsądni przyznawali się do absurdalnych zarzutów, a prokurator i obrońcy wspólnie ich potępiali. Społeczeństwo Kielecczyzny miało uwierzyć, że udowodniono antypolską działalność Watykanu i episkopatu.
Węgierska rapsodia ’56 w polskiej prasie
W październiku 1956 r. losy Polski i Węgier biegły równolegle. Te same hasła demokratyzacji, sprawiedliwości, wolności. Podobne środowiska – inteligenckie, studenckie i robotnicze – które artykułowały narodowe żądania i domagały się ich realizacji. Podobne nadzieje wiązane z działaczami komunistycznymi, którzy sami doświadczyli represyjnego charakteru systemu stalinowskiego – Władysławem Gomułką w Polsce oraz Imrem Nagyem na Węgrzech. I całkowicie odmienny finał.
Prasa węgierska wobec agresji III Rzeszy i ZSRS na Polskę we wrześniu 1939 roku
Jednym z największych sprawdzianów braterstwa polsko-węgierskiego były czasy drugowojenne z uwagi na to, że Węgry i Polska po wybuchu wojny znalazły się po odmiennych stronach konfliktu.
Prasa spod znaku „Solidarności”
Skalę społecznego poruszenia na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim po Sierpniu 1980 dobrze oddawał dynamiczny, żywiołowy rozwój niezależnej prasy.
„Gazeta Strajkowa” wydawnictwo periodyczne białostockiego NZS-u w roku 1981. Od powołania do strajku…
W związku z gdańskimi wydarzeniami, które miały miejsce w sierpniu 1980 r., w środowiskach akademickich rozpoczęto rozmowy dotyczące powołania niezależnej, autonomicznej organizacji studenckiej. W efekcie, po licznych rozmowach, 17 lutego 1981 r. zarejestrowano Niezależne Zrzeszenie Studentów.
Niepodległość Polski w prasie Stronnictwa Ludowego w latach trzydziestych XX wieku
Prasa partyjna odgrywała istotną rolę w życiu publicznym II RP. Pełniła nie tylko funkcje informacyjne, ale przede wszystkim miała służyć do promowania konkretnych programów politycznych. Znaleźć w niej można odniesienia do ważnych kwestii, w tym również niepodległości Polski.
Likwidacja Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „Prasa-Książka-Ruch”
Gigant RSW „Prasa-Książka-Ruch” był dla komunistów skutecznym narzędziem władzy nad Polską. Długotrwała i prowadzona w niezbyt rzetelny sposób likwidacja tego propagandowego molocha miała znaczący wpływ na późniejsze losy słowa drukowanego – już w III RP.
Spod polskich strzech aż po brytyjską gazetę – początki polskiej prasy dla kobiet wiejskich w czasie wojny i pokoju w I połowie XX wieku.
Rozkwit prasy przeznaczonej dla kobiet na wsi szedł w parze z prężnym rozwojem ruchu ludowego na ziemiach polskich na przełomie XIX i XX wieku. Pisma spełniały ważną rolę w czasie zaborów, wolnej Polski, a także podczas zmagań wojennych, były przedrukowywane nawet u brytyjskich wydawców.
Drukarnia koncernu prasowego IKC w Krakowie; fragment maszyny rotacyjnej, składanie i rozcinanie poszczególnych numerów gazety, 1928 r. Fot. NAC
