Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

„Byłem świadkiem bestialstwa”. Stłumiony protest w Ośrodku Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 r.
Artykuł

„Byłem świadkiem bestialstwa”. Stłumiony protest w Ośrodku Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 r.

Autor: Wojciech Kujawa
14 sierpnia, służba więzienna odmówiła wpuszczenia na teren ośrodka rodzin przybyłych na widzenie. Wybuchł bunt. Osadzeni wyszli na plac i domagali się zgody na spotkanie z najbliższymi. W odpowiedzi władza przystąpiła do brutalnej pacyfikacji ośrodka.
„Najważniejsze było po prostu być w górach”. Halina Krüger-Syrokomska
Artykuł

„Najważniejsze było po prostu być w górach”. Halina Krüger-Syrokomska

Autor: Wojciech Kujawa
O sukcesach polskich himalaistów w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych nikomu nie trzeba przypominać. Nieco gorzej sprawa wygląda z ich koleżankami, choć trzeba przyznać, że sytuacja systematycznie się poprawia. Oprócz Wandy Rutkiewicz coraz bardziej znane są: Anna Okopińska, Dobrosława Miodowicz-Wolf czy bohaterka tego tekstu – Halina Krüger-Syrokomska.
„Polacy! Boże! Polacy!”. Wyzwolenie obozu w Oberlangen
Artykuł

„Polacy! Boże! Polacy!”. Wyzwolenie obozu w Oberlangen

Autor: Wojciech Kujawa
Polki, uczestniczki Powstania Warszawskiego, które trafiły do Stalagu VI C, znajdowały się w szczególnie ciężkiej sytuacji. Tym większa była ich radość, gdy przez druty dostrzegły pierwsze alianckie czołgi – należące, jak się okazało, do 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka.
Adam Hajzer „Słoń”. Ratunek na Dachu Świata
Artykuł

Adam Hajzer „Słoń”. Ratunek na Dachu Świata

Autor: Wojciech Kujawa
7 lipca 2013 r. na stoku Gaszerbruma I w Karakorum na zawsze pozostał Artur Hajzer „Słoń” – wybitny polski himalaista, twórca i szef programu Polski Himalaizm Zimowy, przedsiębiorca.
Aleksander Lwow. „Zwyciężyć znaczy przeżyć”
Artykuł

Aleksander Lwow. „Zwyciężyć znaczy przeżyć”

Autor: Wojciech Kujawa
Jeden z legendarnych polskich himalaistów i alpinistów. Twórca miesięcznika „Góry i Alpinizm”, dwukrotnie odznaczony złotym medalem „Za wybitne osiągnięcia sportowe”.
Andrzej Bogucki (1904-1978)
Biogram / Biografia

Andrzej Bogucki (1904-1978)

Autor: Wojciech Kujawa
Początkowo swoją karierę zawodową wiązał z wojskiem. Kiedy kłopoty zdrowotne zmusiły go jednak do porzucenia armii w 1929 r., poświęcił się sztuce scenicznej, gdzie odniósł znaczący sukces. Wraz z żoną Janiną uhonorowany został medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.
Andrzej Czaykowski „Garda”
Artykuł

Andrzej Czaykowski „Garda”

Autor: Wojciech Kujawa
7 lutego 1912 r. w Urdominie urodził się Andrzej Czaykowski „Garda”, oficer WP, cichociemny, powstaniec warszawski, skazany przez komunistyczny sąd na karę śmierci.
Andrzej Jan Czok. Śmierć na stoku Kanczendzongi
Artykuł

Andrzej Jan Czok. Śmierć na stoku Kanczendzongi

Autor: Wojciech Kujawa
Jeden z najwybitniejszych polskich himalaistów lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX w., autor nowych dróg górskich i zimowy zdobywca ośmiotysięcznika.
Andrzej Zawada
Biogram / Biografia

Andrzej Zawada

Autor: Wojciech Kujawa
Polski himalaista, pionier himalaizmu zimowego. Z wykształcenia sejsmolog, zapamiętany został jako kierownik i uczestnik wielu najważniejszych wypraw wysokogórskich w historii polskiego himalaizmu – w tym tej, która dokonała pierwszego zimowego wejścia na Mount Everest.
Antoni Pajdak. W obronie ludzkich praw
Biogram / Biografia

Antoni Pajdak. W obronie ludzkich praw

Autor: Wojciech Kujawa
27 sierpnia 1955 r. powrócił do Ojczyzny, po dziesięcioletniej katordze w Związku Sowieckim, Antoni Pajdak – jeden z przywódców Polski Podziemnej.
Bojownikom i męczennikom. Pomnik Bohaterów Getta w Warszawie
Artykuł

Bojownikom i męczennikom. Pomnik Bohaterów Getta w Warszawie

Autor: Wojciech Kujawa
Równo pięć lat po wybuchu powstania w getcie warszawskim (19 kwietnia 1943 r.) odsłonięto pomnik upamiętniający tamten zryw.
Czas stracony. Zegar na wieży Zamku Królewskiego w Warszawie
Artykuł

Czas stracony. Zegar na wieży Zamku Królewskiego w Warszawie

Autor: Wojciech Kujawa
19 lipca 1974 r., o godzinie 11.15 ponownie ożyły wskazówki zegara Zamku Królewskiego w Warszawie. Zatrzymały się one właśnie na tej godzinie 17 września 1939 r. z powodu pożaru zamku, wywołanego niemieckim ostrzałem i bombardowaniem budynku. W tym położeniu pozostawały do czasu wysadzenia gmachu przez Niemców w 1944 r.
Edward Stachura (1937 – 1979)
Biogram / Biografia

Edward Stachura (1937 – 1979)

Autor: Wojciech Kujawa
18 sierpnia 1937 r. we francuskim Charvieu (jako miejsce urodzenia podawał też Pont-de-Cheruy) urodził się Edward Stachura ps. „Sted”.
Elżbieta Goetel-Dąbkowska. Życie między Katyniem, „Solidarnością” i sceną
Biogram / Biografia

Elżbieta Goetel-Dąbkowska. Życie między Katyniem, „Solidarnością” i sceną

Autor: Wojciech Kujawa
27 lutego 1942 r. w Warszawie urodziła się aktorka i działaczka „Solidarności” Elżbieta Goetel-Dąbkowska, córka pisarza Ferdynanda Goetla, świadka ekshumacji zbrodni katyńskiej, który po wojnie musiał uciekać na Zachód i nigdy więcej nie spotkał się z dziećmi.
Ewa i Jerzy Stolarscy
Artykuł

Ewa i Jerzy Stolarscy

Autor: Wojciech Kujawa
Ewa Stolarska uczestniczyła w Powstaniu Warszawskim, w czasie którego – 28 sierpnia w budynku Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej – zawarła związek małżeński z Jerzym Stolarskim „Wirem”. Po powrocie z niewoli oboje zostali aresztowani, Jerzy zmarł w więzieniu 30 lipca 1950 r.
Generał Michał Tokarzewski-Karaszewicz
Biogram / Biografia

Generał Michał Tokarzewski-Karaszewicz

Autor: Wojciech Kujawa
5 stycznia 1893 r. (część źródeł podaje: 21 grudnia 1892 r.) we Lwowie urodził się Michał Tokarzewski-Karaszewicz. Dzieciństwo i młodzieńcze lata spędził w Drohobyczu, gdzie w czerwcu 1911 r. zdał egzamin dojrzałości. Naukę kontynuował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, a następnie na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Halina Słojewska-Kołodziej
Artykuł

Halina Słojewska-Kołodziej

Autor: Wojciech Kujawa
Aktorka i działaczka opozycji. W sierpniu 1980 r. wspólnie z innymi aktorami Teatru Wybrzeże występowała w Sali BHP stoczni i tym samym wspierała strajkujących robotników. Od września 1980 r. była członkiem NSZZ „Solidarność”.
Halina Stanisława Winiarska-Kiszkis. Aktorka z Sali BHP
Biogram / Biografia

Halina Stanisława Winiarska-Kiszkis. Aktorka z Sali BHP

Autor: Wojciech Kujawa
Aktorka teatralna i filmowa, a także działaczka opozycji demokratycznej. W czasie strajków w sierpniu 1980 r. razem z mężem i innymi aktorami Teatru Wybrzeże występowała w Sali BHP Stoczni i tym samym wspierała protestujących robotników. Po wybuchu stanu wojennego została internowana.
Halina Szwarc. Konspiratorka na volksliście
Biogram / Biografia

Halina Szwarc. Konspiratorka na volksliście

Autor: Wojciech Kujawa
Mimo młodego wieku wstąpiła do Związku Walki Zbrojnej. Początkowo pełniła funkcje łączniczki i kolporterki prasy konspiracyjnej. Na początku 1940 r. na polecenie przełożonych rozpoczęła intensywną naukę języka niemieckiego i wraz z rodzicami – na rozkaz władz wojskowych – przyjęła volkslistę. Pozwoliło jej to na prowadzenie szerokiej działalności wywiadowczej.
Irena Bukowska
Artykuł

Irena Bukowska

Autor: Wojciech Kujawa
W czasie wojny Irena szybko włączyła się w działalność niepodległościową. Poznała wówczas kuriera Oddziału V, Edmunda Bukowskiego ps. „Antoni Sadowski”, „Zbyszek”, swojego późniejszego męża. Oboje zostali aresztowani przez bezpiekę w czerwcu 1948 r. w wyniku wpadek kolejnych punktów kontaktowych i fali aresztowań wśród członków Ośrodka Mobilizacyjnego Wileńskiej AK.
Jacek Kaczmarski. Bard „Solidarności”
Biogram / Biografia

Jacek Kaczmarski. Bard „Solidarności”

Autor: Wojciech Kujawa
22 marca 1957 r. w Warszawie urodził się Jacek Kaczmarski – poeta, pisarz, bard. Pochodził z rodziny artystycznej. Jego ojciec Janusz był malarzem, recenzentem sztuki i prezesem Zarządu Głównego Związku Polskich Artystów Plastyków, a matka Anna – malarką i pedagogiem.

Jak wyglądał obraz życia uchodźców w polskich osiedlach w Indiach? Kim był Dobry Maharadża? Skąd się wzięło określenie „Mała Polska w Valivade”?

Autor: Anna Płońska, Wojciech Kujawa, Andrzej Chendyński, Janusz Wróbel, Marzena Kruk
Janina Kruk. Prosząc o wysoką szubienicę
Artykuł

Janina Kruk. Prosząc o wysoką szubienicę

Autor: Wojciech Kujawa
Była jednym z najważniejszych ludzi w wileńskiej Legalizacji, którą kierowała od marca 1947 r. Kilkukrotnie wyślizgiwała się z sowieckich i niemieckich rąk. Jej niepokorna postawa dała o sobie znać najmocniej, gdy w listopadzie 1948 r. została aresztowana przez UB.
Kalina Chełmicka (1922–2001)
Biogram / Biografia

Kalina Chełmicka (1922–2001)

Autor: Wojciech Kujawa
Podczas wojny Kalina była harcerzem drużyny im. Żółkiewskiego i pomagała swojej siostrze, Irenie, w pracy konspiracyjnej w ZWZ-AK. Gdy przeprowadziła się do Warszawy, włączyła się w prace Ośrodka Mobilizacyjnego Wileńskiej AK. Bezpieka aresztowała ją 19 czerwca 1948 r.
Konserwa z kryla, naukowcy i cenzura
Artykuł

Konserwa z kryla, naukowcy i cenzura

Autor: Wojciech Kujawa
W połowie lat siedemdziesiątych głębokie niedobory w zaopatrzeniu rynku krajowego w pasze oraz środki żywnościowe, zwłaszcza mięso i tłuszcze, były jedną z przyczyn faktu, że władze państwowe i partyjne zainteresowały się badaniami niewielkiego skorupiaka – kryla antarktycznego, a przede wszystkim jego połowami.
Ludwig Fischer. Biurokrata zbrodni
Artykuł

Ludwig Fischer. Biurokrata zbrodni

Autor: Wojciech Kujawa
3 marca 1947 r. Najwyższy Trybunał Narodowy skazał niemieckiego zbrodniarza wojennego Ludwiga Fischera na karę śmierci.
Maria Wszelaczyńska-Szaszkiewicz. Od łączniczki AK do kurierki „Solidarności”
Biogram / Biografia

Maria Wszelaczyńska-Szaszkiewicz. Od łączniczki AK do kurierki „Solidarności”

Autor: Wojciech Kujawa
Żołnierz ZWZ-AK, więźniarka stalinowska, lekarz. W 1980 r. włączyła się w ruch solidarnościowy. Odznaczona londyńskim Krzyżem Armii Krajowej oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2007 r. awansowano ją do stopnia porucznika WP.
Mira Zimińska-Sygietyńska. Aktorka w cieniu wojennej tragedii
Biogram / Biografia

Mira Zimińska-Sygietyńska. Aktorka w cieniu wojennej tragedii

Autor: Wojciech Kujawa
26 stycznia 1997 r. w Warszawie zmarła Mira Zimińska-Sygietyńska. W II RP była wielką gwiazdą polskiej sceny i filmu. Pasmo jej sukcesów przerwał wybuch II wojny światowej. Okupację przeżyła w Warszawie. W 1948 r. wspólnie z Tadeuszem Sygietyńskim założyli Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze”.
Moskwa’80. Zbojkotowana Olimpiada
Artykuł

Moskwa’80. Zbojkotowana Olimpiada

Autor: Wojciech Kujawa
W lutym 1980 r. prezydent USA Jimmy Carter zaapelował o bojkot nadchodzących igrzysk olimpijskich w Moskwie. Powodem była inwazja Związku Radzieckiego na Afganistan, dokonana w 1979 r. Apel spotkał się z szerokim odzewem społeczności międzynarodowej, dzięki czemu Polacy przywieźli z tych igrzysk rekordową liczbę medali.
Na nieludzką ziemię
Artykuł

Na nieludzką ziemię

Autor: Wojciech Kujawa
W nocy z 9 na 10 lutego 1940 r. rozpoczęły się wywózki Polaków w głąb Związku Sowieckiego. Tysiące rodzin obudzono wówczas łomotaniem do drzwi, po czym obwieszczono im decyzję o „przeniesieniu do innego obwodu”. Następnego dnia około 140 000 Polaków stłoczono w bydlęcych wagonach i skierowano na wschód.
Niech się święci... Obchody 3 maja w Indiach podczas II wojny światowej
Artykuł

Niech się święci... Obchody 3 maja w Indiach podczas II wojny światowej

Autor: Wojciech Kujawa
Jednym z miejsc, w których polscy uchodźcy ze Związku Sowieckiego znaleźli schronienie, były Indie. Kilka tysięcy Polaków, głównie dzieci i kobiet, w latach 1942–1948 przebywało w ośrodkach zbudowanych lub przystosowanych do ich potrzeb w: Balachadi, Malir, Country Club, Panchgani i Valivade.
Ostatni lot „Mikołaja Kopernika”
Artykuł

Ostatni lot „Mikołaja Kopernika”

Autor: Wojciech Kujawa
Katastrofa, która zakończyła lot PLL LOT 007, należy do najtragiczniejszych zdarzeń w historii polskiego lotnictwa cywilnego. Oficjalne śledztwo w tej sprawie wykazało niekwestionowaną winę sowieckich konstruktorów, jednocześnie jednak ukrywając wkład władz PRL w rażące zaniedbania, które kosztowały życie 87 osób.

Pamiętnik Wandy Barbary Kociuby w wydawnictwach Archiwum IPN

Autor: Marzena Kruk, Wojciech Kujawa, Ewelina Oleś, Jacek Puchalski, Christopher Bik, Maria Gordziejko, Andrzej Urbański
Piotr Fronczewski pod lupą SB
Artykuł

Piotr Fronczewski pod lupą SB

Autor: Wojciech Kujawa
Wybitny aktor, lektor, reżyser, pedagog, piosenkarz. Długo można wymieniać role serialowe i filmowe Piotra Fronczewskiego. Pracę w zawodzie aktora rozpoczął już jako kilkunastoletni chłopak.
Pisarz przed sądem. Proces Melchiora Wańkowicza
Artykuł

Pisarz przed sądem. Proces Melchiora Wańkowicza

Autor: Wojciech Kujawa
Prezentacja tekstu, opisującego krytycznie sytuację w PRL, na antenie Radia Wolna Europa stała się przyczyną postawienia jego autora, słynnego literata Melchiora Wańkowicza, przed sądem. Zasądzonego wyroku władze nie odważyły się jednak wyegzekwować…
Powstanie w getcie warszawskim
Artykuł

Powstanie w getcie warszawskim

Autor: Wojciech Kujawa
19 kwietnia 1943 r. ludność żydowska, stłoczona w warszawskim getcie, podjęła rozpaczliwą walkę zbrojną z przeważającymi siłami niemieckimi. Powstańcy zdawali sobie sprawę, że nie mają szans na zwycięstwo, chcieli jednak umrzeć godnie, z bronią w ręku, a jednocześnie zadać wrogowi jak najwięcej strat.
Powszechna Organizacja „Służba Polsce”
Artykuł

Powszechna Organizacja „Służba Polsce”

Autor: Wojciech Kujawa
25 lutego 1948 r. Sejm przyjął ustawę o powszechnym obowiązku przysposobienia zawodowego, wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego młodzieży i tym samym powołał Powszechną Organizację „Służba Polsce”.
Richard Baer. Ostatni komendant fabryki śmierci
Artykuł

Richard Baer. Ostatni komendant fabryki śmierci

Autor: Wojciech Kujawa
17 czerwca 1963 r. we Frankfurcie na Menem zmarł Richard Baer, niemiecki zbrodniarz wojenny, ostatni komendant KL Auschwitz, unikając tym samym ziemskiej sprawiedliwości.
Stefania Grodzieńska-Jurandot (1914–2010)
Biogram / Biografia

Stefania Grodzieńska-Jurandot (1914–2010)

Autor: Wojciech Kujawa
2 września 1914 r. w Łodzi urodziła się polska pisarka, aktorka estradowa i teatralna, tancerka żydowskiego pochodzenia Stefania Grodzieńska-Jurandot. W latach dwudziestych mieszkała w Moskwie, Berlinie oraz Łodzi, gdzie uczęszczała do szkoły baletowej.
Szachinszach u Cyrankiewicza
Artykuł

Szachinszach u Cyrankiewicza

Autor: Wojciech Kujawa
13 września 1966 r. rozpoczęła się pierwsza wizyta w Polsce szacha Iranu Mohammada Rezy Pahlawiego i jego małżonki Farah. „Te wizyty były dla mnie dość trudne, gdyż wiało od nich hipokryzją” – wspominała później irańska monarchini swoje kontakty z komunistycznymi reżimami.
Śmierć Mordechaja Anielewicza
Artykuł

Śmierć Mordechaja Anielewicza

Autor: Wojciech Kujawa
8 maja 1943 r. Niemcy odkryli bunkier przy ul. Miłej 18, w którym schroniło się kilkaset osób cywilnych oraz członków ŻOB, w tym Mordechaj Anielewicz. Przebywający w środku powstańcy nie zamierzali oddać się w ręce wroga. Niemcy wpuścili do środka gaz. Około 100 powstańców udusiło się dymem lub popełniło samobójstwo.
Tak warto żyć. Barbara Otwinowska (1924–2018)
Wspomnienie

Tak warto żyć. Barbara Otwinowska (1924–2018)

Autor: Wojciech Kujawa
Na cmentarzu w Umiastowie k. Ożarowa Mazowieckiego w styczniu 2018 r. pożegnaliśmy prof. Barbarę Otwinowską – łączniczkę i sanitariuszkę AK, więzioną w okresie stalinowskim. Była wybitnym naukowcem, badaczką literatury.
Wielkanoc w więzieniu mokotowskim
Artykuł

Wielkanoc w więzieniu mokotowskim

Autor: Wojciech Kujawa
Elżbieta Amalia Ostrowska, jedna z najmłodszych więźniarek politycznych okresu stalinowskiego, niespełna 16-letnia dziewczyna, spędziła kilkanaście miesięcy w celi aresztu śledczego na warszawskim Mokotowie.
Władysław Śliwiński. Z Dywizjonu 303 do celi śmierci
Biogram / Biografia

Władysław Śliwiński. Z Dywizjonu 303 do celi śmierci

Autor: Wojciech Kujawa
Uczestnik bitwy o Wielką Brytanię, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari, ofiara reżimu komunistycznego. Urodzony 3 kwietnia 1922 r. w Wilnie Władysław Śliwiński to jeden z wielu bohaterów, którzy mieli być skazani na zapomnienie.

Wojciech Kujawa

Urodzony w 1981 r., absolwent politologii i historii na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz dwuletnich studiów podyplomowych z zakresu redakcji językowej na Uniwersytecie Warszawskim. Pracownik Archiwum IPN w Warszawie. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na zagadnieniach związanych z biografistyką.
Wspinaczka wśród napięć. Ekspedycja himalaistyczna z 1975 r.
Artykuł

Wspinaczka wśród napięć. Ekspedycja himalaistyczna z 1975 r.

Autor: Wojciech Kujawa
12 sierpnia 1975 r. Anna Okopińska i Halina Krüger-Syrokomska stanęły na szczycie ośmiotysięcznika Gaszerbrum II (8035 m n.p.m.), ustanawiając tym samym światowy rekord wysokości w zespole kobiecym.

Wydawnictwo IPN przedstawia... (19) Pamiętnik z Syberii, Iranu i Libanu; leksykon ubecji; ks. Gurgacz

Autor: Jędrzej Lipski, Witold Bagieński, Krzysztof Dorosz, Wojciech Kujawa
Z „nieludzkiej ziemi” do Indii. Tadeusz Lisiecki (1906–1978) – organizator ewakuacji polskich dzieci
Biogram / Biografia

Z „nieludzkiej ziemi” do Indii. Tadeusz Lisiecki (1906–1978) – organizator ewakuacji polskich dzieci

Autor: Wojciech Kujawa
Wiele jest jeszcze postaci w historii Polski, które nie zajęły w panteonie narodowym należnego im miejsca mimo zasług dla Ojczyzny i rodaków. Jedną z nich jest wicekonsul polskiego konsulatu w Bombaju dr Tadeusz Lisiecki. Warto skreślić kilka słów na temat jego dokonań i przybliżyć sylwetkę tego nieco zapomnianego bohatera.
Zofia Moczarska. „Ofiarna, b. odważna”
Biogram / Biografia

Zofia Moczarska. „Ofiarna, b. odważna”

Autor: Wojciech Kujawa
Choć częściej wspominana jest w kontekście swojego znacznie lepiej znanego męża, Kazimierza Moczarskiego, autora nieodmiennie popularnych „Rozmów z katem”, to pozostaje postacią godną zapamiętania również przez pryzmat swoich własnych dokonań. Nie ustępowała mu zaangażowaniem w pracę konspiracyjną i również zapłaciła za nią wysoką cenę, gdy wpadła w ręce komunistycznego aparatu bezpieczeństwa.
Zofia Wieszczycka. Członkini siatki wywiadowczej Andrzeja Czaykowskiego
Artykuł

Zofia Wieszczycka. Członkini siatki wywiadowczej Andrzeja Czaykowskiego

Autor: Wojciech Kujawa
29 lipca 1949 r. samolot rejsowy Londyn–Praga–Warszawa wylądował na warszawskim Okęciu. Na jego pokładzie znajdował się Andrzej Czaykowski, żołnierz WP, cichociemny, dowódca w Powstaniu Warszawskim.