Artykuł ten prezentuje zdjęcia z okresu legalnego istnienia „Solidarności” w latach 1980-1981. Fotografie przedstawiają zebranie członków NSZZ „Solidarność” w Zakładach Porcelany „Ćmielów”. Historyczna fabryka porcelany w Ćmielowie została upaństwowiona w styczniu 1946 r. W 1951 otrzymała nazwę: Zakłady Porcelany „Ćmielów”, pod którą funkcjonowała również w latach 80. XX w.
Obiektyw bezpieki
Do archiwum MSW trafiały m.in. zdjęcia wykonywane w ramach działań operacyjnych, takich jak śledzenie osób i utrwalanie wizerunków uczestników zgromadzeń.
To co w nich najciekawsze, to plastyczne przedstawienie spotkania zakładowej „Solidarności”, mnogość szczegółów obyczajowych.
Zdjęcia często wykonywali funkcjonariusze SB, czasem ich współpracownicy, ale pozyskiwano również fotografie z innych źródeł, wykonane w jak najlepszej wierze.
W wypadku prezentowanych tu zdjęć nie znamy źródła ich pochodzenia, ani celu wykonania. Zdjęcia nie są też datowane. To co w nich najciekawsze, to plastyczne przedstawienie spotkania zakładowej „Solidarności”, mnogość szczegółów obyczajowych, od zimowego ubioru, po dziwiące dziś wielu odbiorców palenie papierosów podczas zebrania.
Zebranie członków „Solidarności” w Zakładach Porcelany „Ćmielów”. Prezydium. Prawdopodobnie grudzień-styczeń 1980/1981 (fot. z zasobu IPN)
Zebranie członków „Solidarności” w Zakładach Porcelany „Ćmielów”. Widok na salę. Prawdopodobnie grudzień-styczeń 1980/1981 (fot. z zasobu IPN)
Zebranie członków „Solidarności” w Zakładach Porcelany „Ćmielów”. Widok na salę. Prawdopodobnie grudzień-styczeń 1980/1981 (fot. z zasobu IPN)
Zebranie członków „Solidarności” w Zakładach Porcelany „Ćmielów”. Widok na salę. Prawdopodobnie grudzień-styczeń 1980/1981 (fot. z zasobu IPN)
Wybory w cieniu choinki
Zebranie (najprawdopodobniej) Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” Zakładów Porcelany „Ćmielów” miało charakter wyborczy, niektóre zdjęcia przedstawiają głosowanie. Odbyło się okresie w okołoświątecznym, o czym świadczy choinka widoczna obok prezydium.
Zebranie miało charakter wyborczy, niektóre zdjęcia przedstawiają głosowanie
Ten szczegół ma duże znaczenie, gdyż pozwala w przybliżeniu datować zdjęcia. W innym wypadku musielibyśmy się ograniczyć do stwierdzenia, że spotkanie miało miejsce w okresie zimowym lub późnojesiennym. Bożonarodzeniowa choinka wskazuje na okres od połowy grudnia 1980 r. do 2 lutego 1981 r. (święto Matki Bożej Gromnicznej).
Prawdopodobnie zebranie miało miejsce pomiędzy 20 grudnia 1980 r. a 15 stycznia 1981 r. W latach 80. XX w. nie ubierano choinek na początku grudnia, w domach prywatnych na ogół robiono to w Wigilię lub w jej przeddzień, w zakładzie pracy mogło mieć to miejsce nieco wcześniej, ale nie przed połową grudnia.
Ta ostatnia przesłanka wyklucza możliwość, aby zebranie miało miejsce niedługo przed wprowadzeniem stanu wojennego 13 grudnia 1981 r.
Zebranie członków „Solidarności” w Zakładach Porcelany „Ćmielów”. Widok na salę. Prawdopodobnie grudzień-styczeń 1980/1981 (fot. z zasobu IPN)
Zebranie członków „Solidarności” w Zakładach Porcelany „Ćmielów”. Głosowanie. Prawdopodobnie grudzień-styczeń 1980/1981 (fot. z zasobu IPN)
Zebranie członków „Solidarności” w Zakładach Porcelany „Ćmielów”. Głosowanie. Prawdopodobnie grudzień-styczeń 1980/1981 (fot. z zasobu IPN)
Zebranie członków „Solidarności” w Zakładach Porcelany „Ćmielów”. Głosowanie. Prawdopodobnie grudzień-styczeń 1980/1981 (fot. z zasobu IPN)
* * *
Być może ktoś z uczestników spotkania w Ćmielowie mógłby podać bliższe szczegóły, dokonać jego dokładnej datacji, zidentyfikować osoby widoczne na zdjęciu. Ale fotografie mówią jednak i tak dużo, a dodatkowo pozwalają poczuć atmosferę okołoświątecznego zebrania zakładowej „Solidarności” w okresie jej karnawału.
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
