Warto odnotować, że bitwa o Ankonę (wł. Ancona), stolicę regionu Marchia (wł. Marche), stoczona w dniach 17–18 lipca, była jednym z samodzielnych osiągnięć polskich oddziałów pod wodzą gen. Władysława Andersa podczas II wojny światowej.
Bitwa stanowiła ważny etap na drodze do przełamania Linii Gotów – niemieckich umocnień wiodących w poprzek Półwyspu Apenińskiego.
Port w Ankonie był dla aliantów istotny, aby móc dostarczać broń i sprzęt wojskowy do walki z Niemcami na terenach położonych wzdłuż Adriatyku. Bitwa o Ankonę stanowiła ważny etap na drodze do przełamania tzw. Linii Gotów – niemieckich umocnień wiodących w poprzek Półwyspu Apenińskiego, blokujących dalszą ofensywę sprzymierzonych na północ, w kierunku Niemiec.
Walki 2. Korpusu Polskiego na froncie włoskim. Na zdjęciu polscy czołgiści (w czarnych beretach) i żołnierze piechoty na czołgach M4 Sherman. Na pancerzach widoczne maskowanie z gałęzi. Rejon Ankony, lipiec 1944 r. Fot. z zasobu IPN
Zdobycie miasta
Zadanie odbicia Niemcom regionu Marchia powierzono oddziałom 2. Korpusu Polskiego po ich sukcesie z 18 maja 1944 r. – w bitwie pod Monte Cassino. Po wyzwoleniu w pierwszych dniach lipca mniejszych miejscowości Marchii, m.in. Loreto i Osimo, 17 lipca rozpoczęto natarcie na Ankonę.
Kluczowe znaczenie miało opanowanie wzgórz: Monte della Crescia i Monte Torto. Uzyskanie tych pozycji umożliwiło zdobycie portu i miasta.
Po przygotowaniu artyleryjskim i lotniczym główny atak przeprowadziły: 5. Kresowa Dywizja Piechoty, 2. Brygada Pancerna oraz 3. Dywizja Strzelców Karpackich.
Kluczowe znaczenie miało opanowanie okolicznych wzgórz: Monte della Crescia i Monte Torto – uzyskanie tych pozycji umożliwiło zdobycie portu i miasta. Nastąpiło to nazajutrz po rozpoczęciu bitwy, 18 lipca 1944 r.
Polscy żołnierze piechoty mijają zniszczone niemieckie działo samobieżne (Sturmgeschütz III). Uzbrojeni są w amerykańskie pistolety maszynowe (11,43 mm Thompson M1A1), noszą brytyjskie mundury (tzw. battledress) i tzw. hełmy Brodiego (Mk II). Rejon Ankony, lipiec 1944 r. Fot. z zasobu IPN
Polscy żołnierze piechoty na zamaskowanym stanowisku, obsługujący ciężki karabin maszynowy (7,69 mm Vickers Mk I na podstawie Mk IVB) – po lewej celowniczy, po prawej ładowniczy (trzymający taśmę z nabojami). Prawdopodobnie Ankona, lipiec 1944 r. Fot. z zasobu IPN
Zamaskowane stanowisko ciężkiej 17-funtowej armaty przeciwpancernej (kal. 76,2 mm) 3. baterii jednego z dywizjonów 5. Kresowego Pułku Artylerii Przeciwpancernej 5. Kresowej Dywizji Piechoty. Na pierwszym planie stos łusek po pociskach. Rejon Ankony, lipiec 1944 r. Fot. z zasobu IPN
Doniosłe zwycięstwo
Ciekawym świadectwem omawianych wydarzeń są wydania „Dziennika Żołnierza APW” – organu prasowego Armii Polskiej na Wschodzie – z dni walk o Ankonę.
Przypieczętowaniem sukcesów bojowych 2. Korpusu Polskiego było wyzwolenie Bolonii w kwietniu 1945 r.
Na pierwszej stronie gazety z 18 lipca 1944 r. zwracano uwagę na doniosłość toczącej się bitwy. Pisano także o wizycie Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego we Włoszech i zamieszczono jego okolicznościowy rozkaz skierowany do walczących tam polskich żołnierzy.
W tekście rozkazu wyróżniono nazwy miejsc istotnych bitew na froncie włoskim, w których dotąd brali oni udział.
Pierwsza strona „Dziennika Żołnierza APW” z 18 lipca 1944 r. Z zasobu CRISPA, biblioteki cyfrowej UW
W kolejnym numerze „Dziennika Żołnierza APW”, wydanym 19 lipca 1944 r. – nazajutrz po wyzwoleniu Ankony, również na pierwszej stronie pisano o znaczeniu wojskowym, a także politycznym i moralnym tej bitwy.
Pierwsza strona „Dziennika Żołnierza APW” z 19 lipca 1944 r. Z zasobu CRISPA, biblioteki cyfrowej UW
Przypieczętowaniem sukcesów bojowych 2. Korpusu Polskiego na froncie włoskim, a zarazem ostatnią bitwą armii Andersa, było wyzwolenie Bolonii w kwietniu 1945 r. (wraz z wojskami brytyjskimi i amerykańskimi).
Zawieszona na murze w Ankonie tabliczka z napisem „Warsaw Road / ul. Warszawska”. Prawdopodobnie druga połowa lipca 1944 r., wkrótce po zdobyciu miasta. Fot. z zasobu IPN
Awers Krzyż Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Monte Cassino – Ankona – Bolonia szer. Józefa Suszewskiego (1910–1991) z 4. kompanii 5. Kresowego Batalionu Saperów. Artefakt z kolekcji przekazanej do zasobu IPN przez p. Włodzimierza Suszewskiego – syna bohatera. Fot. Oddziałowe AIPN w Gdańsku
Rewers Krzyż Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Monte Cassino – Ankona – Bolonia szer. Józefa Suszewskiego (1910–1991) z 4. kompanii 5. Kresowego Batalionu Saperów. Artefakt z kolekcji przekazanej do zasobu IPN przez p. Włodzimierza Suszewskiego – syna bohatera. Fot. Oddziałowe AIPN w Gdańsku
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
