Urodził się 22 września 1953 roku w Lublinie w rodzinie sportowej – zarówno ojciec Kazimierz, jak i matka Bogumiła, byli siatkarzami. Po latach wspominał, że w zasadzie wraz z rodzeństwem wychowali się na boisku, a rodzice „pewnie zamiast smoczka dali mi piłkę do siatki”.
Grał najpierw w MKS Lublin, później trafił do Avii Świdnik – klubu, w którym trenerem był jego ojciec. Tam rozpoczęła się jego kariera seniorska. W siatkówkę grał także jego młodszy brat – Wojciech. Razem tworzyli tzw. „klan Wójtowiczów”. Tomasz wspominał humorystycznie, że zawsze dostawali od ojca „więcej w kość” od innych, by uniknąć oskarżeń, że faworyzuje on swoich synów.
W latach 1973–1984 rozegrał trzysta dwadzieścia pięć spotkań w barwach narodowych. Pod okiem wybitnego trenera, Huberta Wagnera, jako 21-letni chłopak zdobył mistrzostwo świata w Meksyku (1974), a dwa lata później złoty medal na Igrzyskach Olimpijskich w Montrealu (1976). To był historyczny moment – pierwszy raz polscy siatkarze sięgnęli po olimpijskie złoto.
Tomasz Wójtowicz (fot. z zasobu AIPN)
Tomasz Wójtowicz (fot. z zasobu AIPN)
Kariera pełna sukcesów
W Polsce Ludowej sportowcy musieli być gdzieś zatrudnieni. Często formalnie pracowali w zakładach pracy, fabrykach, kopalniach. Państwo finansowało rozwój sportowca poprzez kluby sportowe. Z jednej strony pozwalało to na poświęcanie się tylko treningom, z drugiej zaś nierzadko wiązało się z ograniczeniami, takimi jak kontrola władz nad wyjazdami zagranicznymi i możliwościami rozwoju kariery za granicą.
Wójtowicz dla klubu ze Świdnika był tak ważny, że w dokumentach wpisano mu, że jest „niezbędny do produkcji śmigłowców”.
Z powodu nacisków Huberta Wagnera uznano jednak, że śmigłowce będą latać i bez Wójtowicza, i zgodzono się na jego transfer do Legii Warszawa. Z Legią sięgnął po swoje pierwsze mistrzostwo Polski.
Tomasz Wójtowicz (fot. z zasobu AIPN)
Tomasz Wójtowicz (fot. z zasobu AIPN)
Dodatkowym utrudnieniem dla rozwoju sportowej kariery Wójtowicza był fakt, że mógł wyjechać na zagraniczny kontrakt dopiero po 30. roku życia. Gdy osiągnął ten wiek, w 1983 r., na kilka lat przeniósł się do wymarzonego wtedy kierunku dla siatkarza – włoskiej Serie A.
Tomasz Wójtowicz uznawany jest za jednego z pierwszych siatkarzy, którzy skutecznie stosowali atak z drugiej linii (tzw. pipe). To zmieniło sposób gry i taktykę w siatkówce na całym świecie.
Zakończył karierę w 1989 r., a do Polski powrócił w 1990 r. Jego praca jako trenera siatkówki była bardzo krótka. Wójtowicz miał ogromny talent i wszystko w siatkówce przychodziło mu łatwo, dlatego wydawało mu się, że innym też powinno – „denerwowało mnie, jak ktoś czegoś nie potrafił - Szybko bym się wykończył przy tej robocie” – wyjaśniał.
Wniosek do Biura Paszportów i Dowodów Osobistych MSW dotyczący wznowienia paszportu dla Tomasza Wójtowicza. Warszawa, 8 maja 1975 r. (z zasobu AIPN)
Pismo dr. Zygmunta Szulca, dyrektora Biura Spraw Zagranicznych Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Sportu, w sprawie transferu Tomasza Wójtowicza do Włoch. Warszawa, 22 sierpnia 1983 r. (z zasobu AIPN)
Pismo płk. Aleksandra Ogłoblina, zastępcy sekretarza generalnego CWKS Legia do spraw sportu w sprawie przedłużenia kontraktu Tomasza Wójtowicza we Włoszech. Warszawa, 3 września 1985 r. (z zasobu AIPN)
Model perfekcyjnego sportowca
Był laureatem wielu nagród i odznaczeń. Został nominowany do nagrody dla siatkarza XX w. w plebiscycie organizowanym przez FIVB.
Tomasz Wójtowicz zmarł na nowotwór trzustki 24 października 2022 roku.
Ryszard Bosek, wieloletni przyjaciel Wójtowicza ze złotej drużyny Wagnera, w wywiadzie dla WP Sportowe Fakty w 2021 r. tak określił swojego przyjaciela z boiska:
„Myślę, że gdyby sztuczna inteligencja tamtych czasów stworzyła perfekcyjnego siatkarza, to stworzyłaby właśnie Tomka”.
Tomasz Wójtowicz (fot. z zasobu AIPN)
Tomasz Wójtowicz (fot. z zasobu AIPN)
* * *
W zasobie Archiwum IPN znajdują się akta paszportowe Tomasza Wójtowicza, zawierające informacje o sportowcu oraz fotografie pokazujące, jak zmieniał się jego wizerunek na przestrzeni lat.
