Urodził się 23 sierpnia 1947 r. w Warszawie. Dzieciństwo spędził w podwarszawskiej Opaczy. Pobierał wówczas lekcje gry na skrzypcach, chociaż sama nauka na tym instrumencie nie za bardzo go pociągała. Potem sporadycznie grywał na fortepianie. W wieku 14 lat przeprowadził się do ojca, do Poznania, wtedy bardziej zainteresował się muzyką.
Początek pracy artystycznej
Po ukończeniu (wieczorowo) liceum im. Karola Marcinkowskiego studiował filologię polską na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. W czasach studenckich pisał recenzje teatralne do miesięcznika społeczno-kulturalnego „Nurt”.
Zanim zaczął komponować muzykę do przedstawień teatralnych oraz filmów, należał do zespołów „My” i „Następcy”. W latach 60. ubiegłego wieku pisał teksty piosenek oraz muzykę dla zespołu „Tarpany”.
W 1972 r. Jerzy Satanowski skomponował muzykę teatralną do spektaklu „Trucizna, miłość i śpiew” z tekstami Edwarda Stachury, którego poznał za sprawą kolegi ze studiów, Wincentego Różańskiego. Nie było to jedyna kompozycja tego duetu.
Satanowski był autorem muzyki do wierszy „Steda”, zaliczanej do nurtu poezji śpiewanej. Obu twórców połączyła przyjaźń, czego dowodem jest zachowana korespondencja, opublikowana w książce pt. „Biała lokomotywa”. Już po śmierci poety powstał spektakl wystawiony w 1984 r. w Radomiu (prapremiera) pod tytułem „Miłość, czyli życie, śmierć i zmartwychwstanie zaśpiewane: wypłakane i w niebo wzięte przez Edwarda Stachurę”.
Wniosek do Biura Paszportów i Dowodów Osobistych MSW dotyczący wydania Jerzemu Satanowskiemu paszportu na wyjazd do Austrii w celu opracowania muzyki do sztuki Antoniego Czechowa pt. „Mewa”. Warszawa, 16 V 1977 r. (z zasobu IPN)
Wniosek do Biura Paszportów i Dowodów Osobistych MSW dotyczący wydania Jerzemu Satanowskiemu paszportu na wyjazd na Węgry. Warszawa, 4 X 1979 r. (z zasobu IPN)
Od srebrnego ekranu po teatralną scenę
Satanowski skomponował muzykę do wielu filmów. Były wśród nich, m.in.: „Magnat” Janusza Zaorskiego, „Siekierezada” Witolda Leszczyńskiego, „Dzień świra” Marka Koterskiego (m.in. „Rap żałobny” w wykonaniu Marka Kondrata; istnieje również wersja śpiewana przez samego kompozytora). Muzyka z tego filmu była nominowana w 2003 roku do Polskiej Nagrody Filmowej Orły. Jest także autorem muzyki do seriali: „Ekstradycja” oraz „Ekstradycja 2” Wojciecha Wójcika czy „Boża podszewka” Izabelli Cywińskiej.
W jego dorobku artystycznym znajduje się również muzyka do piosenek wykonywanych m.in. przez: Krystynę Jandę („Ekscentrycy”, „Zgadnij, kotku, co mam w środku” z filmu „Przesłuchanie”), Piotra Fronczewskiego („Ruszaj się, Bruno”), Emiliana Kamińskiego („Tylko z Tobą jestem sobą”), Hannę Banaszak („Wołanie Eurydyki” do tekstu Jonasza Kofty).
Reżyserował spektakle: „Decadance” (1987) „Nie żałuję według Agnieszki Osieckiej” (1997), „Tuwim dla dorosłych” (2011), „Beksiński. Obraz bez tytułu” (wystawiany w 2016 r. w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie).
Co ciekawe, kompozytor nie ma żadnego gruntownego wykształcenia muzycznego, a w wywiadach podkreśla, że jest samoukiem.
Jerzy Satanowski, 1979 r. (fot. z zasobu IPN)
Jerzy Satanowski, 1985 r. (fot. z zasobu IPN)
* * *
Jerzy Satanowski jest laureatem licznych wyróżnień i nagród, m.in. dwukrotnie otrzymał specjalną nagrodę jury na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni (w 1988 r. za muzykę do filmu Andrzeja Domalika „Schodami w górę, schodami w dół” oraz w 1995 r. za kompozycję do fabuły Andrzeja Kondratiuka „Wrzeciono czasu”). Za swoje zasługi uhonorowany został również Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Polonia Restituta (2004) oraz Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2005).
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
