Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

„Mateczka”. Stanisława Leszczyńska
Artykuł

„Mateczka”. Stanisława Leszczyńska

Autor: Ewa Wójcicka
„Anioł Życia”, „Mateczka” – tak nazywano Stanisławę Leszczyńską, bohaterską położną ratującą od śmierci dzieci urodzone w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau.
„Słoniątko indyjskie”. Dodatek dziecięcy do pisma „Polak w Indiach”
Artykuł

„Słoniątko indyjskie”. Dodatek dziecięcy do pisma „Polak w Indiach”

Autor: Ewa Wójcicka
W polskich osiedlach, zamieszkanych przez uchodźców z „nieludzkiej ziemi” zakładano biblioteki, funkcjonowały szkoły i przedszkola, rozwijało się życie kulturalne. Kwitła działalność wydawnicza. Ukazywały się broszury, książki czy periodyki, jak np. dwutygodnik (od 1945 r. tygodnik) pt. „Polak w Indiach”.
<i>Frauen-Konzentrationslager Ravensbrück</i>. Miejsce kaźni polskich kobiet
Artykuł

Frauen-Konzentrationslager Ravensbrück. Miejsce kaźni polskich kobiet

Autor: Ewa Wójcicka
Frauen-Konzentrationslager (FKL) Ravensbrück, położony 85 km na północ od Berlina, nieopodal jeziora Schwedt, był największym i najcięższym obozem koncentracyjnym dla kobiet w III Rzeszy Niemieckiej.
Akcja Madryt
Artykuł

Akcja Madryt

Autor: Ewa Wójcicka
6 czerwca 1943 r. oddział Grup Szturmowych Szarych Szeregów „Motor 30”, dowodzony przez Tadeusza Zawadzkiego ps. „Zośka”, przeprowadził akcję, której celem było wysadzenie mostu znajdującego się na rzece Wolborce, niedaleko stacji kolejowej w Czarnocinie. Akcja ta nosiła kryptonim „Madryt”.
Andrzej Kurylewicz. Jazz na cenzurowanym
Artykuł

Andrzej Kurylewicz. Jazz na cenzurowanym

Autor: Ewa Wójcicka
Trudno wyobrazić sobie polski jazz bez Andrzeja Kurylewicza, który uznawany jest za jednego z pionierów tego gatunku muzycznego w naszym kraju.
Andrzej Romocki (1923–1944)
Biogram / Biografia

Andrzej Romocki (1923–1944)

Autor: Ewa Wójcicka
Poległ w Powstaniu Warszawskim, dowodząc 2. kompanią „Rudy” w batalionie „Zośka”. Kilkukrotnie ranny, walczył na Woli, Starym Mieście i Czerniakowie. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari i dwukrotnie (za życia i pośmiertnie) Krzyżem Walecznych.
Biało-czerwone opaski powstańcze w zbiorach Archiwum IPN
Artykuł

Biało-czerwone opaski powstańcze w zbiorach Archiwum IPN

Autor: Ewa Wójcicka
W pierwszych dniach walk powstańcy nosili polskie przedwojenne mundury wojskowe lub zdobyte umundurowanie niemieckie. Także cywilną odzież. Elementem łączącym i wyróżniającym powstańców była opaska w narodowych barwach.
Biuletyn Informacyjny. „Pisaliśmy zawsze prawdę”
Artykuł

Biuletyn Informacyjny. „Pisaliśmy zawsze prawdę”

Autor: Ewa Wójcicka
Pierwszy numer periodyku konspiracyjnego „Biuletyn Informacyjny” ukazał się 5 listopada 1939 roku w zaledwie 90 egzemplarzach. W sumie w czasie okupacji wydano 317 numerów. Biuletyn był najdłużej publikowanym pismem konspiracyjnym nie tylko na terenie Generalnego Gubernatorstwa, ale również w okupowanej Europie.
Dzieci w Powstaniu Warszawskim
Artykuł

Dzieci w Powstaniu Warszawskim

Autor: Ewa Wójcicka
Miały po 10-12 lat lub trochę więcej. Walczyły w Powstaniu Warszawskim, pełniąc przede wszystkim role łączników, przenosząc pocztę oraz rozkazy. Niejednokrotnie narażały swoje życie przebywając na pierwszej linii frontu przeciwko Niemcom.
Epidemia ospy we Wrocławiu
Artykuł

Epidemia ospy we Wrocławiu

Autor: Ewa Wójcicka
15 lipca 1963 roku we Wrocławiu wprowadzono stan pogotowia przeciwepidemicznego na skutek pojawienia się choroby zakaźnej zwanej ospą prawdziwą, znanej również jako ospa naturalna lub czarna (Variola Vera).
Epidemia ospy we Wrocławiu
Artykuł

Epidemia ospy we Wrocławiu

Autor: Ewa Wójcicka
15 lipca 1963 roku we Wrocławiu wprowadzono stan pogotowia przeciwepidemicznego na skutek pojawienia się choroby zakaźnej zwanej ospą prawdziwą, znanej również jako ospa naturalna lub czarna (Variola Vera).
Ewa Wójcicka

Ewa Wójcicka

Autor: Ewa Wójcicka
Kustosz archiwalny w Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie. Pracownik Centrum Informacji o Ofiarach II Wojny Światowej. Absolwentka studiów podyplomowych z zakresu archiwistyki i zarządzania informacją na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Frauen Konzentrationslager Ravensbrück. Piekło na ziemi
Artykuł

Frauen Konzentrationslager Ravensbrück. Piekło na ziemi

Autor: Ewa Wójcicka
Pod koniec 1938 r. Heinrich Himmler wydał rozkaz budowy Frauen Konzentrationslager Ravensbrück. Nowy obóz miał znajdować się kilkadziesiąt kilometrów od Berlina, nad jeziorem Schwedt, w pobliżu miasta Fürstenberg. Niestety nie zachowały się dokumenty poświadczające dokładną datę tej decyzji. Wskazuje się na listopad lub grudzień 1938 r.
Halina Zwinogrodzka-Junak. Niezłomna, niezwyciężona
Artykuł

Halina Zwinogrodzka-Junak. Niezłomna, niezwyciężona

Autor: Ewa Wójcicka
Wielu członków podziemia antykomunistycznego trafiło do jego struktur w ramach bezpośredniej kontynuacji swoich działań przeciwko niemieckim okupantom. Należała do nich również Halina Zwinogrodzka-Junak, uczestniczka Powstania Warszawskiego, której w latach 1945-1946 udało się zinfiltrować Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego.
Indyjski szlak nadziei
Artykuł

Indyjski szlak nadziei

Autor: Ewa Wójcicka
Ewakuacja u boku Armii Polskiej była dla polskich cywilów szansą na wyrwanie się z sowieckiego piekła. Nie stanowiła jednak ostatniego etapu w ich walce o przetrwanie. Wyczerpane i wyniszczone organizmy uciekinierów, zwłaszcza najmłodszych z nich, wymagały długiej rekonwalescencji. Jednym z miejsc, w których Polacy znaleźli tak potrzebne wsparcie, były Indie.
Irena Sendlerowa. „Żałuję tylko jednej rzeczy”
Biogram / Biografia

Irena Sendlerowa. „Żałuję tylko jednej rzeczy”

Autor: Ewa Wójcicka
Mówiła o sobie: „Nie jestem bohaterką, robiłam zwyczajną rzecz”. Szacuje się, że ocaliła życie 2,5 tysiąca dzieci żydowskich. 19 października 1965 r. otrzymała tytuł Sprawiedliwy wśród Narodów Świata nadawany przez Yad Vashem.
Janina Wasiłojć-Smoleńska. Niezłomnie przy Polsce
Artykuł

Janina Wasiłojć-Smoleńska. Niezłomnie przy Polsce

Autor: Ewa Wójcicka
W 1943 r., wobec zagrożenia aresztowaniem za działalność konspiracyjną, wstąpiła do oddziału Antoniego Burzyńskiego ps. „Kmicic”, zamordowanego później przez sowieckich partyzantów. Zarówno po śmierci swojego dowódcy, jak i później konsekwentnie odmawiała służby w jednostkach komunistycznych, podejmując zamiast tego służbę w podziemiu niepodległościowym.
Józefa Kantor (1896-1990)
Artykuł

Józefa Kantor (1896-1990)

Autor: Ewa Wójcicka
Józefa Kantor, druhna „Ziuta”, urodziła się 5 marca 1896 roku w Tarnowie. Swoje życie poświęciła harcerstwu oraz pomocy innym.
Kanały w Powstaniu Warszawskim
Artykuł

Kanały w Powstaniu Warszawskim

Autor: Ewa Wójcicka
Kanały – dla jednych oznaczające życie, dla drugich śmierć – były w okresie Powstania Warszawskiego często jedynym szlakiem komunikacyjnym umożliwiającym ewakuację walczących oraz ludności cywilnej. Tędy przenoszono rozkazy, pocztę oraz broń i leki.

KL Dachau (odc. 48)

Autor: Ewa Wójcicka, Anna Jagodzińska
Kobiety w Powstaniu Warszawskim
Artykuł

Kobiety w Powstaniu Warszawskim

Autor: Ewa Wójcicka
Spoglądają na nas ze zdjęć. Przewijają się w powstańczych piosenkach. Powracają nieustannie we wspomnieniach i relacjach. Bez tysięcy kobiet, które czynnie przyłączyły się do sierpniowego zrywu, nie można nawet wyobrazić sobie Powstania Warszawskiego.
Kto ty jesteś? Repatriacja dzieci polskich po II wojnie światowej
Artykuł

Kto ty jesteś? Repatriacja dzieci polskich po II wojnie światowej

Autor: Ewa Wójcicka
W wyniku II wojny światowej ok. 1,5 miliona polskich dzieci zostało sierotami lub półsierotami. Zapewnienie im opieki nie było jedynym problemem po 1945 r. Ważnym wyzwaniem było też wyszukiwanie polskich dzieci wywiezionych na tereny III Rzeszy i umożliwianie im powrotu do rodzinnego kraju.
Leon Niemczyk. Nie planował zostać aktorem, tylko… uciec na Zachód!
Artykuł

Leon Niemczyk. Nie planował zostać aktorem, tylko… uciec na Zachód!

Autor: Ewa Wójcicka
Miał niezwykle barwny życiorys. Zagrał w kilkuset filmach. W okresie okupacji należał do Armii Krajowej, wstąpił do tajnej podchorążówki. Również w czasie wojny zdał maturę na tajnych kompletach. W tym okresie pracował w biurze kreślarskim.
Listy z innego świata
Artykuł

Listy z innego świata

Autor: Ewa Wójcicka
Kilka zdań na niewielkim formularzu stanowiło jedyną informację dla bliskich o losach więźnia osadzonego w hitlerowskim obozie koncentracyjnym – jednym z miejsc kaźni, jakie funkcjonowały w okresie 1939-45 r. na terenach zajętych przez reżim nazistowski oraz obszarach byłej III Rzeszy.
Listy z Moabitu. Egzekucja Krystyny Wituskiej
Artykuł

Listy z Moabitu. Egzekucja Krystyny Wituskiej

Autor: Ewa Wójcicka
26 czerwca 1944 r. w więzieniu „Roter Ochse” w Halle/Saale wykonany został wyrok śmierci na 24-letniej Krystynie Urszuli Wituskiej ps. „Kasia”.
Maria Kwaśniewska (1913–2007)
Biogram / Biografia

Maria Kwaśniewska (1913–2007)

Autor: Ewa Wójcicka
Jej talent sportowy odkrył Ludwik Szumlewski, nauczyciel wychowania fizycznego (późniejszy trener Łódzkiego Klubu Sportowego, spiker radiowy). Stało się to przypadkiem, kiedy jako nastoletnia dziewczyna, ubrana w szkolny mundurek, obserwowała starsze koleżanki skaczące w dal. Postanowiła sama spróbować. Efekt zadziwił Szumlewskiego. Tym bardziej, że nie miała sportowego obuwia.
Maria Straszewska (1919–2021)
Biogram / Biografia

Maria Straszewska (1919–2021)

Autor: Ewa Wójcicka
Obecnie jest postacią właściwie zapomnianą. Nieliczni kojarzą jej osobę z konspiracyjnym tygodnikiem „Biuletyn Informacyjny” czy opracowaniami naukowymi dotyczącymi epoki romantyzmu.
Mieczysław Czechowicz
Biogram / Biografia

Mieczysław Czechowicz

Autor: Ewa Wójcicka
Kojarzony jest z wieczorynką „Przygody Misia Uszatka” emitowaną w latach 70. i 80. ubiegłego wieku, a także z rolą „Pana profesora” przeprowadzającego badania nad potwierdzeniem „procentu cukru w cukrze w zależności od podziemnego promieniowania na tym terenie” w komedii „Poszukiwany, poszukiwana” w reżyserii Stanisława Barei.
Najważniejszy skok w życiu. Ucieczka Stanisława Marusarza z więzienia
Artykuł

Najważniejszy skok w życiu. Ucieczka Stanisława Marusarza z więzienia

Autor: Ewa Wójcicka
2 lipca 1940 r. Stanisław Marusarz uciekł z więzienia Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa Dystryktu Krakowskiego przy ul. Montelupich w Krakowie. By poznać przyczyny osadzenia polskiego skoczka w tym więzieniu, należy cofnąć się do 1939 roku.
Nigdy nikt światu nie powtórzy… KL Auschwitz
Artykuł

Nigdy nikt światu nie powtórzy… KL Auschwitz

Autor: Ewa Wójcicka
„Piekło na ziemi”, „fabryka śmierci” – to tylko niektóre określenia KL Auschwitz, niemieckiego obozu koncentracyjnego i zagłady. Tu, w latach 1940-1945, nieludzko gnębiono, katowano, torturowano, poddawano eksperymentom pseudomedycznym Polaków, Żydów, Sinti i Romów oraz osoby innych narodowości z krajów podbitych przez III Rzeszę.
Obóz Polskich Dzieci w Pahiatua
Artykuł

Obóz Polskich Dzieci w Pahiatua

Autor: Ewa Wójcicka
Dzięki szczególnemu zaangażowaniu Marii Wodzickiej, żony polskiego konsula, Nowa Zelandia czynnie zaangażowała się w pomoc polskim dzieciom, które przeżyły piekło „nieludzkiej ziemi”. Wiele z nich znalazło schronienie w udostępnionym Polakom obozie w Pahiatua.
Polskie drogi… z niemieckiego obozu. Ucieczka Augusta Kowalczyka
Artykuł

Polskie drogi… z niemieckiego obozu. Ucieczka Augusta Kowalczyka

Autor: Ewa Wójcicka
10 czerwca 1942 r. doszło do buntu oraz ucieczki więźniów karnej kompanii z nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz II-Birkenau. Wśród uciekinierów był 21-letni August Kowalczyk.
Powstanie warszawskie zatrzymane w kadrze
Artykuł

Powstanie warszawskie zatrzymane w kadrze

Autor: Ewa Wójcicka
Powstanie Warszawskie posiada niezwykle bogatą dokumentację fotograficzną, utrwaloną chociażby w obiektywie Eugeniusza Lokajskiego czy Wiesława Chrzanowskiego. Bohaterstwo uczestników sierpniowego zrywu pozostaje dla Polaków szczególnie ważnym punktem odniesienia, a wiele obrazów z powstańczej Warszawy przedostało się do publicznej świadomości.
Powstańcze szpitale
Artykuł

Powstańcze szpitale

Autor: Ewa Wójcicka
W okresie Powstania Warszawskiego funkcjonowało ponad 120 szpitali powstańczych, m.in. w restauracji „Pod krzywą latarnią”, przy ulicy Podwale 25 i w kamienicy „Czarny Łabędź”, przy ulicy Podwale 46.
Proces katów z Płaszowa
Artykuł

Proces katów z Płaszowa

Autor: Ewa Wójcicka
W październiku 1942 r. z rozkazu Juliana Schernera, dowódcy SS i Policji w Krakowie, na terenie Podgórza i Woli Duchackiej utworzono obóz pracy – Zwangsarbeitslager Plaszow (ZAL). 10 stycznia 1944 r. został przekształcony w obóz koncentracyjny.
Seweryna Maria Szmaglewska i jej „Dymy nad Birkenau”
Artykuł

Seweryna Maria Szmaglewska i jej „Dymy nad Birkenau”

Autor: Ewa Wójcicka
Od wczesnego dzieciństwa chętnie czytała książki, znajdujące się w biblioteczce ojca, który był pisarzem gminnym. Prenumerował on również pisma, w których publikowano, chętnie czytane przez Sewerynę, fragmenty prozy Elizy Orzeszkowej czy Henryka Sienkiewicza.
Stanisław Grzesiuk. Boso, ale w ostrogach
Artykuł

Stanisław Grzesiuk. Boso, ale w ostrogach

Autor: Ewa Wójcicka
6 maja 1918 r. w Małkowie urodził się Stanisław Grzesiuk – bard Czerniakowa, autor książek pt. „Pięć lat kacetu”, „Boso, ale w ostrogach”, „Na marginesie życia”, oraz tekstów piosenek, m.in: „Nie masz cwaniaka nad warszawiaka”, „Ballada o Felku Zdankiewiczu”, pieśniarz.
Stanisław Marusarz (1913 – 1993)
Biogram / Biografia

Stanisław Marusarz (1913 – 1993)

Autor: Ewa Wójcicka
29 października 1993 r. zmarł polski skoczek narciarski, olimpijczyk, trener, kurier tatrzański i podporucznik Armii Krajowej, znany z brawurowej ucieczki z więzienia Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa Dystryktu Krakowskiego przy ul. Montelupich w Krakowie.
Szare Szeregi
Artykuł

Szare Szeregi

Autor: Ewa Wójcicka
17 stycznia 1945 r. Leon Marszałek ps. „Jan”, „Adam”, „Brzoza”, rozwiązał Szare Szeregi, organizację podziemnego harcerstwa powołaną z inicjatywy członków Rady Naczelnej Związku Harcerstwa Polskiego 27 września 1939 r.
Szkice z Ravensbrück. Maria Hiszpańska-Neumann i jej twórczość
Artykuł

Szkice z Ravensbrück. Maria Hiszpańska-Neumann i jej twórczość

Autor: Ewa Wójcicka
„Myszka” – tak Maria Hiszpańska-Neumann (właściwie Maria Zofia Janina), graficzka, ilustratorka, była nazywana przez swoich najbliższych. W swej twórczości utrwaliła przeżycia obozowe. Jak mawiała: „Musiałam je robić, inaczej bym się udusiła (…)”.
Tadeusz Fijewski (1911-1978)
Biogram / Biografia

Tadeusz Fijewski (1911-1978)

Autor: Ewa Wójcicka
Wzbudził zachwyt widzów jako subiekt Ignacy Rzecki w ekranizacji „Lalki”, ale również rolą Wyderki wygłaszającego odczyt „Alkohol to zguba ludzkości” w komedii „Wiosna panie sierżancie” z 1974 r. Wówczas miał już za sobą liczne kreacje w teatrze, filmie oraz audycjach radiowych. Niestety towarzyszył mu również naznaczony wojną bagaż życiowych doświadczeń.
Tylko sosny były świadkami. Egzekucje w Palmirach
Artykuł

Tylko sosny były świadkami. Egzekucje w Palmirach

Autor: Ewa Wójcicka
Palmiry, nieduża wieś położona na północ od Warszawy, w świadomości wielu Polaków zapisały się jako symbol masowych zbrodni hitlerowskich, popełnionych głównie na przedstawicielach stołecznej inteligencji.
Wanda Półtawska. „Należy przestrzec człowieka”
Biogram / Biografia

Wanda Półtawska. „Należy przestrzec człowieka”

Autor: Ewa Wójcicka
„Duśka” – tak Wanda Półtawska była nazywana przez swoich bliskich. Ci, którzy mieli okazję ją poznać, podkreślali jej silny charakter.
Wanda Węgierska (1919–1943)
Biogram / Biografia

Wanda Węgierska (1919–1943)

Autor: Ewa Wójcicka
W październiku 1939 r. ojciec Wandy, Jan, został aresztowany jako zakładnik i osadzony w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen, gdzie niestety zmarł 15 maja 1940 r. Wanda nad urną jego prochów poprzysięgła zemstę okupantowi.
Wiesław Gołas. Aktor z Szarych Szeregów
Artykuł

Wiesław Gołas. Aktor z Szarych Szeregów

Autor: Ewa Wójcicka
Był aktorem wszechstronnym, bawił w komediach, wzruszał w rolach dramatycznych. Jego dorobek aktorski to nie tylko filmy, seriale, ale również kreacje teatralne, telewizyjne oraz niezapomniane wykonania skeczy i piosenek kabaretowych.
Władysław Bartoszewski (1922 - 2015)
Biogram / Biografia

Władysław Bartoszewski (1922 - 2015)

Autor: Ewa Wójcicka
Więzień Auschwitz, żołnierz AK, uczestnik Powstania Warszawskiego, historyk i działacz opozycji antykomunistycznej. Zaangażowany w udzielanie pomocy Żydom, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Polityk i dyplomata, dwukrotnie minister spraw zagranicznych. W życiorysie Władysława Bartoszewskiego odbijają się losy Polski w XX wieku.
Wojenne losy „Kamieni na Szaniec”
Artykuł

Wojenne losy „Kamieni na Szaniec”

Autor: Ewa Wójcicka
Książka Aleksandra Kamińskiego, opowiadająca o losach Jana Bytnara, Tadeusza Zawadzkiego i Macieja Dawidowskiego, miała olbrzymi wpływ na ukształtowanie się wyobrażeń polskiego społeczeństwa na temat II wojny światowej, okupacji niemieckiej i polskiego podziemia. Wielu zapomina jednak o tym, że pierwsze wydania reportażu trafiły do czytelników jeszcze w trakcie wojny.
Zastraszający przykład dla całej Europy
Artykuł

Zastraszający przykład dla całej Europy

Autor: Ewa Wójcicka
Kiedy podpisywano kapitulację Powstania Warszawskiego, strona niemiecka zobowiązała się do oszczędzenia mienia publicznego, w tym m.in. budynków o znaczeniu historycznym i kulturalnym, oraz własności prywatnej. Zamiast tego rozpoczęto jednak, zakrojoną na niespotykaną skalę, akcję niszczenia polskiej stolicy.
Zatrzymać pociąg do Auschwitz
Artykuł

Zatrzymać pociąg do Auschwitz

Autor: Ewa Wójcicka
W maju 1943 r. 45 członków Armii Krajowej przeprowadziło akcję zatrzymania pociągu, który przewoził więźniów z Lublina do obozu Auschwitz. Sprawnie przeprowadzona akcja, pomimo niespodziewanych trudności, pozwoliła na uratowanie kilkudziesięciu osób.
Zbrodnia w Palmirach
Artykuł

Zbrodnia w Palmirach

Autor: Ewa Wójcicka
Niewielka podwarszawska miejscowość Palmiry stała się w okresie niemieckiej okupacji miejscem wielu masowych egzekucji Polaków. Do pierwszych zbrodni doszło już 7 i 8 grudnia 1939 roku.
Zofia Łuszczkiewicz. W służbie Bogu, ludziom i Polsce
Biogram / Biografia

Zofia Łuszczkiewicz. W służbie Bogu, ludziom i Polsce

Autor: Ewa Wójcicka
Siostra Izabela, jak brzmiało jej imię zakonne, niemal całe swoje dorosłe życie poświęciła służbie Bogu. Okazała również swój głęboki patriotyzm, angażując się w walkę z niemieckim okupantem w okresie II wojny światowej, a po jej zakończeniu w działalność niepodległościową.
Zofia Nałkowska. Chcemy całego życia
Biogram / Biografia

Zofia Nałkowska. Chcemy całego życia

Autor: Ewa Wójcicka
„Ludzie ludziom zgotowali ten los” – ta sentencja Zofii Nałkowskiej rozpoczyna „Medaliony” – cykl ośmiu opowiadań ukazujących okrucieństwo i dehumanizację w okresie II wojny światowej. Książka ta, opublikowana w 1946 r., należy do najbardziej znanych utworów tej autorki.