W lutym 1974 r. ks. Józef Pochopień, wikariusz parafii Racławice Olkuskie, nabył we wsi Szklary (na terenie tej parafii) domek, w którym urządził punkt katechetyczny oraz kilka razy odprawił nabożeństwo.
W końcu lipca z inicjatywy księdza robotnicy rozebrali dwie ścianki działowe i stary drewniany ganek, a następnie postawili murowaną dobudówkę (nowy ganek) o wymiarach 6x3x3 metry. 3 sierpnia 1974 r. Urząd Gminy w Jerzmanowicach wydał decyzję administracyjną o wstrzymaniu prac budowlanych, a dwa dni później polecił zlikwidować dobudówkę do 22 sierpnia. Wydano też zakaz użytkowania domu ze względów bezpieczeństwa, a inwestycję oplombowano.
Fragment panoramy wsi Szklary. Z prawej strony grupa kobiet protestujących przeciwko wyburzeniu ganku dobudowanego bez zezwolenia władz do zakupionego przez ks. Józefa Pochopienia budynku pełniącego funkcję punktu katechetycznego, 12 VIII 1974 r. (fot. z zasobu IPN)
Rozbiórka połączona z pacyfikacją
12 sierpnia 1974 r. ksiądz Pochopień został wezwany do Urzędu Powiatowego w Olkuszu, gdzie wręczono mu decyzję o natychmiastowej rozbiórce. Tego samego dnia o godzinie 9.00 na polecenie władz robotnicy, osłaniani przez kilkunastu funkcjonariuszy operacyjnych i umundurowanych milicjantów, przystąpili do wyburzania dobudówki. Spotkało się to z przeciwdziałaniem kilkudziesięciu kobiet – mieszkanek Szklar i towarzyszących im kilku chłopców.
Opór i determinacja mieszkanek wsi Szklary jaki zyskały te wydarzenia wśród wiernych, skłoniły najwyższe władze PRL do zainteresowania się sprawą.
Zebrane kobiety głośno protestowały przeciwko działaniom władz, a część spośród nich, zajmując teren rozbiórki, doprowadziła do jej przerwania. W tej sytuacji władze wprowadziły do akcji odwód, składający się z 24 funkcjonariuszy ZOMO. Wspomniani milicjanci, wraz z obecnymi już wcześniej na miejscu funkcjonariuszami, przystąpili do usuwania kobiet z rejonu prac rozbiórkowych.
Funkcjonariusze zastosowali wobec protestujących przymus fizyczny, pałki gumowe i ręczne miotacze gazu. Po ich usunięciu robotnicy dokończyli wyburzanie dobudówki. W wyniku zajść 36 protestujących osób i kilku funkcjonariuszy odniosło obrażenia.
Robotnicy podczas rozbiórki ganku dobudowanego z inicjatywy ks. Józefa Pochopienia do zakupionego przez niego budynku pełniącego funkcje punku katechetycznego, 12 VIII 1974 r. (fot. z zasobu IPN)
Robotnicy podczas rozbiórki ganku dobudowanego z inicjatywy ks. Józefa Pochopienia do zakupionego przez niego budynku pełniącego funkcje punku katechetycznego, 12 VIII 1974 r. (fot. z zasobu IPN)
Ogólnopolski rozgłos
18 sierpnia na miejsce zajść przybył metropolita krakowski kard. Karol Wojtyła i odprawił nabożeństwo. Zaapelował o przebaczenie dla tych, którzy użyli siły i zdecydował o utworzeniu w Szklarach ośrodka duszpasterskiego. W wydanym tydzień później specjalnym komunikacie skierowanym do duchowieństwa i wiernych, który odczytano z ambon we wszystkich kościołach archidiecezji krakowskiej, zaprotestował przeciwko zastosowaniu w Szklarach przez milicję pałek i gazu łzawiącego.
28 listopada 1974 r. na mocy wyroku Sądu Powiatowego w Olkuszu, wydanego na podstawie art. 80 Prawa budowlanego, ksiądz Jan Pochopień został skazany na cztery miesiące pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata oraz 5 tys. zł grzywny.
Dokumenty SB i MO dotyczące przedstawionej sprawy są przechowywane w Oddziałowym Archiwum IPN w Krakowie.
Opór i determinacja mieszkanek wsi Szklary, zademonstrowane podczas opisanych wydarzeń, oraz rozgłos, jaki zyskały te wydarzenia wśród wiernych, skłoniły najwyższe władze PRL do zainteresowania się sprawą i ostatecznie zakończyły się sukcesem protestujących.
31 stycznia 1975 r. zastępca naczelnika powiatu olkuskiego (w odpowiedzi na wcześniejsze pismo w tej sprawie) przekazał księdzu Józefowi Pochopieniowi zezwolenie na postawienie ganku o powierzchni 18 m. kw. wraz z zatwierdzonym projektem technicznym. Kilka miesięcy później w domu księdza urządzono kaplicę, w której zaczął odprawiać nabożeństwa. Parafię w Szklarach (wydzielono ją z parafii Racławice) erygowano w 1987 r, a w 1994 r. ukończono budowę kościoła.
Milicjanci usuwający protestujące kobiety z rejonu rozbiórki, 12 VIII 1974 r. (fot. z zasobu IPN)
Milicjanci usuwający protestujące kobiety z rejonu rozbiórki, 12 VIII 1974 r. (fot. z zasobu IPN)
Milicjanci usuwający protestujące kobiety z rejonu rozbiórki, 12 VIII 1974 r. (fot. z zasobu IPN)
* * *
Dokumenty SB i MO dotyczące przedstawionej sprawy są przechowywane w Oddziałowym Archiwum IPN w Krakowie. Wśród nich znajdują się też fotografie dokumentujące przebieg wydarzeń w Szklarach w dniu 12 sierpnia 1974 r.
Milicjanci usuwający protestujące kobiety z miejsca rozbiórki, 12 VIII 1974 r. (fot. z zasobu IPN)
Milicjanci usuwający protestujące kobiety z miejsca rozbiórki, 12 VIII 1974 r. (fot. z zasobu IPN)
Kobiety ze wsi Szklary protestujące przeciwko akcji rozbiórkowej, w asyście milicjantów, 12 VIII 1974 r. (fot. z zasobu IPN)
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
