Konsekwentnie, w różnych formach, działał na rzecz zachowania pamięci przede wszystkim o wydarzeniach i postaciach przemilczanych lub zakłamanych w okresie PRL, związanych z walką o niepodległość i martyrologią narodu. Kluczową rolę w jego światopoglądzie odgrywała idea niepodległości. Był admiratorem postaci Józefa Piłsudskiego i jego obozu politycznego.
Życie i działalność
Wojciech Ziembiński urodził się 22 marca 1925 r. w Gniewie. Podczas okupacji niemieckiej działał w konspiracyjnych organizacjach „Pobudka” i „Walka”. W 1942 r. został aresztowany i wywieziony do obozu w Karlsruhe, a następnie na roboty przymusowe do Nadrenii. Po zakończeniu wojny służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie.
W 1947 r. powrócił do kraju. Studiował prawo na uniwersytetach w Toruniu i Warszawie (1948–1951). Pracował jako redaktor techniczny, grafik i dziennikarz w Spółdzielni Wydawniczej Czytelnik (1950–1953), skąd usunięto go za odmowę uczczenia śmierci Józefa Stalina. Następnie był redaktorem w Wydawnictwie Prawniczym, czasopiśmie „Nasza Ojczyzna”, a także członkiem redakcji miesięcznika „Lekkoatletyka”.
Po Październiku 1956 r. uczestniczył w spotkaniach Klubu Inteligencji Katolickiej i Klubu Krzywego Koła, a po jego rozwiązaniu (1962) organizował spotkania dyskusyjne we własnym mieszkaniu. W 1965 r. z powodów politycznych aresztowano go na 4 miesiące.
Uczestniczył w protestach przeciwko zmianom w konstytucji PRL (sygnatariusz Listu 59 i współautor Listu 14). Był współzałożycielem i członkiem Komitetu Obrony Robotników oraz Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela, członkiem redakcji niezależnego czasopisma „Opinia”, inicjatorem i organizatorem Komitetu Porozumienia na rzecz Samostanowienia Narodu, redaktorem niezależnego pisma „Rzeczpospolita”, współpracownikiem KKP NSZZ „Solidarność”, działaczem Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania, jednym z inicjatorów powołania we wrześniu 1981 r. Klubów Służby Niepodległości.
Po wprowadzeniu stanu wojennego ukrywał się, został aresztowany w kwietniu 1982 r. Zwolniono go po 7 miesiącach ze względu na stan zdrowia. Był założycielem i przywódcą ugrupowania Kongres Solidarności Narodu (1983), przekształconego w 1989 r. w Stronnictwo Wierności Rzeczpospolitej – KSN, redaktorem pism podziemnych „Solidarność Narodu” i „Polska Jutra”, zdecydowanym przeciwnikiem porozumień Okrągłego Stołu. W latach 1995–1997 należał do Ruchu Odbudowy Polski. Zmarł 13 stycznia 2001 r. w Warszawie.
Wojciech Ziembiński, lata 60. XX wieku (fot. z zasobu IPN)
Proces piski o traktat ryski
Jego biografia polityczna dostarcza wielu przykładów działań na rzecz pamięci narodowej, w związku z którymi bywał też represjonowany. Miał bardzo dobry kontakt z młodzieżą, której starał się przekazać wiedzę historyczną nieobecną w edukacji szkolnej.
4 maja 1971 r., po prelekcji na obozie harcerskim na terenie leśnictwa Pranie, w trakcie której dowodził, że w sprawie wschodnich granic Polski nadal obowiązuje traktat ryski, został skazany przez Sąd Powiatowy w Piszu na rok więzienia w zawieszeniu („proces piski o traktat ryski”).
Od lat 60. Ziembiński odgrywał istotną rolę w środowiskach kombatanckich. Na początku lat siedemdziesiątych został sekretarzem Senioratu Wojska Polskiego – nieformalnej rady najstarszych rangą oficerów II Rzeczpospolitej. Dzięki niemu do Częstochowy na Jasnogórskie Apele Obrońców Honoru i Ojczyzny przybywali legendarni generałowie wolnej Polski, jak Roman Abraham czy Mieczysław Boruta-Spiechowicz.
W latach 70. Ziembiński był inicjatorem obchodów rocznic niepodległościowych, wmurowywania w kościołach tablic pamiątkowych, organizował msze św. w intencji Józefa Piłsudskiego, Edwarda Śmigłego-Rydza i przywódców Polskiego Państwa Podziemnego.
Od manifestacji patriotycznych do pomników
Był też jednym z głównych organizatorów manifestacji patriotycznych w Warszawie, upamiętniających najważniejsze rocznice z najnowszej historii Polski. Po raz pierwszy taką manifestację zorganizowano w sześćdziesiątą rocznicę odzyskania niepodległości – 11 listopada 1978 r. Przed Sierpniem 1980 r. jeszcze kilkakrotnie w stolicy organizowano podobne uroczystości: w przeddzień rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego 31 lipca 1979 r., 1 września oraz 11 listopada 1979 r. Ta ostatnia manifestacja zgromadziła blisko pięć tysięcy osób. W związku z tym wydarzeniem Ziembiński został skazany na półtora miesiąca aresztu.
Po raz kolejny został aresztowany 12 listopada 1980 r. w związku z zorganizowaną dzień wcześniej manifestacją patriotyczną. Prokuratura Rejonowa dla Dzielnicy Warszawa Śródmieście postawiła mu zarzuty z art. 270 i 273 kodeksu karnego (o publicznym lżeniu, wyszydzaniu i poniżaniu PRL, jej ustroju i naczelnych organów za pomocą druku lub innego środka masowej informacji) oraz z art. 276 (o przynależność do związku mającego na celu przestępstwo). Odzyskał wolność 13 marca 1981 r., a 11 listopada ponownie stanął na czele manifestacji patriotycznej.
Wojciech Ziembiński (drugi od prawej, w pierwszym szeregu) wśród przedstawicieli organizacji kombatanckich przed kościołem Sióstr Wizytek pod wezwaniem Opieki św. Józefa Oblubieńca Niepokalanej Bogurodzicy Maryi w Warszawie, lata 90. XX w. (fot. z zasobu IPN)
Wojciech Ziembiński w trakcie przemówienia pod pomnikiem Gloria Victis na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie podczas niezależnych obchodów 44. rocznicy wybuchu powstania warszawskiego. Z prawej przywódca Konfederacji Polski Niepodległej Leszek Moczulski, 31 lipca 1988 r. (stopklatka z filmu operacyjnego zrealizowanego przez Służbę Bezpieczeństwa, przechowywanego w zasobie Archiwum IPN)
Wojciech Ziembiński (pierwszy od lewej) na czele Marszu Szlakiem Pierwszej Kompanii Kadrowej, obok niego od lewej: Józef Teliga (komendant marszu), Piotr Maria Boroń, Włodzimierz Sackiewicz-Steckiewicz. Kraków, 6 VIII 1981 r. (fot. z zasobu IPN)
Ważne miejsce w działalności Wojciecha Ziembińskiego zajmowała problematyka katyńska oraz los Polaków na Wschodzie. Należał do grona współzałożycieli utworzonego 1989 r. Niezależnego Komitetu Historycznego Badania Zbrodni Katyńskiej, działał w Polskiej Fundacji Katyńskiej, będąc w latach 1993–2000 przewodniczącym Rady Fundacji. Miał również udział w powstaniu pomnika Poległym i Pomordowanym na Wschodzie, odsłoniętego 17 września 1995 r. w Warszawie.
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
