Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

„<i>Let Poland Be Poland</i>”. Program, który obejrzały miliony ludzi
TYLKO U NAS
Artykuł

„Let Poland Be Poland”. Program, który obejrzały miliony ludzi

Autor: Piotr Abryszeński
Światło zapalone przez Jana Pawła II w papieskich apartamentach, będące odpowiedzią na wprowadzenie stanu wojennego, miało wielką moc. Podobnie uczynił prezydent Stanów Zjednoczonych Ronald Reagan, zapalając świecę w swoim oknie w Białym Domu w wigilijny wieczór, a dzień wcześniej w przemówieniu telewizyjnym zachęcił do tego gestu swoich rodaków.
„Bolek i Lolek” przeciwko komunie
TYLKO U NAS
Artykuł

„Bolek i Lolek” przeciwko komunie

Autor: Grzegorz Majchrzak
„Bolek i Lolek” to tytuł jednej z najpopularniejszych bajek dla dzieci w okresie PRL. Taką samą nazwę otrzymał jeden z nadajników wykorzystywanych od 1984 r. przez warszawskie Radio „Solidarność”. Był to nadajnik specyficzny: umożliwiał podziemnym radiowcom wejście z napisami na wizję TVP.
„Byłem świadkiem bestialstwa”. Stłumiony protest w Ośrodku Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 r.
POLECAMY
Artykuł

„Byłem świadkiem bestialstwa”. Stłumiony protest w Ośrodku Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 r.

Autor: Wojciech Kujawa
14 sierpnia, służba więzienna odmówiła wpuszczenia na teren ośrodka rodzin przybyłych na widzenie. Wybuchł bunt. Osadzeni wyszli na plac i domagali się zgody na spotkanie z najbliższymi. W odpowiedzi władza przystąpiła do brutalnej pacyfikacji ośrodka.
„Dopiero wydobyty pistolet i oświetlona lufa dały rezultat”…
POLECAMY
Artykuł

„Dopiero wydobyty pistolet i oświetlona lufa dały rezultat”…

Autor: Marzena Grosicka
Wprowadzenie w Polsce stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. przerwało „karnawał wolności”. Tej niedzieli nie było „Teleranka”, a Wojciech Jaruzelski straszył, że „ojczyzna nasza znalazła się nad przepaścią…”. Nie działały telefony. Część zakładów pracy została zmilitaryzowana.
„Gadała” pod Uniwersamem
TYLKO U NAS
Artykuł

„Gadała” pod Uniwersamem

Autor: Grzegorz Majchrzak
13 grudnia 1985 r. rozbawiony tłum warszawiaków obserwować mógł grupę bezradnie tłukących w metalową konstrukcję milicjantów. Wewnątrz przygotowanego przez opozycjonistów metalowego wózka znajdował się magnetofon, nadający głośno antykomunistyczną audycję.
„Jedność” z debitem
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Jedność” z debitem

Autor: Marta Marcinkiewicz
Pierwszym solidarnościowym pismem, które otrzymało debit wydawniczy już w listopadzie 1980 r., była „Jedność”.
„Mleczna” solidarność
TYLKO U NAS
Artykuł

„Mleczna” solidarność

Autor: Marcin Kasprzycki
8 października 1982 r. Sejm PRL uchwalił nową ustawę o związkach zawodowych, delegalizującą NSZZ „Solidarność”. Choć przywódcy (skupieni w podziemnym kierownictwie związku – Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej) spodziewali się takiej decyzji władz, to termin, w którym została podjęta, ich zaskoczył.
„Nie bądźcie narzędziem ucisku i śmierci, do uczynienia z polskiej ziemi cmentarza, w którym i Wy zostaniecie pogrzebani”. Solidarnościowy apel na wypadek sowieckiej interwencji z 1981 r.
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Nie bądźcie narzędziem ucisku i śmierci, do uczynienia z polskiej ziemi cmentarza, w którym i Wy zostaniecie pogrzebani”. Solidarnościowy apel na wypadek sowieckiej interwencji z 1981 r.

Autor: Grzegorz Majchrzak
W latach 1980-1981 działacze „Solidarności” w kilku regionach przygotowali wewnętrzne wytyczne na wypadek strajku generalnego, wprowadzenia stanu wojennego, a także sowieckiej interwencji. Prezydium MKZ w Gdańsku, prócz wspomnianych wytycznych, przygotowało również niespodziewany załącznik na wypadek tej ostatniej – odezwę do żołnierzy sowieckich.
„Nie można ich w nieskończoność trzymać…”. Pomiędzy wolnością a niewolą w ośrodkach odosobnienia w 1982 r.
TYLKO U NAS
Artykuł

„Nie można ich w nieskończoność trzymać…”. Pomiędzy wolnością a niewolą w ośrodkach odosobnienia w 1982 r.

Autor: Marta Marcinkiewicz
„Widzisz kochanie, to jest morze, tam leci mewa, tam dalej widać żagiel, a ci brodaci dziadkowie w oknach to panowie internowani…”. Kiedy latem 1982 r. koło ośrodka odosobnienia w Darłówku przechodzili plażowicze, internowani żartowali, że za parę lat mamy będą takim słowami tłumaczyć dzieciom ich obecność.
„Precz z komunistyczną juntą”. Pierwsze dni stanu wojennego w Łodzi w relacjach mieszkańców
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Precz z komunistyczną juntą”. Pierwsze dni stanu wojennego w Łodzi w relacjach mieszkańców

Autor: Leszek Próchniak
Robotnicza, rzekomo czerwona Łódź dobitnie pokazała po 13 grudnia, co myśli o komunistycznej władzy.
„Przeskoczyłem najważniejszy płot w życiu”. Studenci na strajku w Hucie „Baildon” w Katowicach
POLECAMY
Artykuł

„Przeskoczyłem najważniejszy płot w życiu”. Studenci na strajku w Hucie „Baildon” w Katowicach

Autor: Tomasz Kurpierz
Już kilkanaście godzin po wprowadzeniu stanu wojennego wybuchł w województwie katowickim opór – jak szybko się okazało – jeden z najsilniejszych w całym kraju. Do strajkujących robotników Huty „Baildon” dołączyli studenci z katowickich uczelni. Wielu z nich milicja dotkliwie pobiła.
„Przystanek Historia”, odcinek 1
Audio/Video

„Przystanek Historia”, odcinek 1

Autor: Małgorzata Frydrych, Paweł Lekki
Magazyn poświęcony jest w całości rocznicy wprowadzenia stanu wojennego. Osią audycji są rozmowy z Janem Rumanem, redaktorem naczelnym Biuletynu IPN (refleksje i wspomnienia o stanie wojennym) i dr. Grzegorzem Majchrzakiem, historykiem z Biura Badań Historycznych IPN (o książce „Stan wojenny – historia znana, mniej znana i nieznana”).
„Przystanek Historia”, odcinek 20. Zbrodnie stanu wojennego
Audio/Video

„Przystanek Historia”, odcinek 20. Zbrodnie stanu wojennego

Autor: Paweł Lekki, Małgorzata Frydrych
W odcinku mówimy o zbrodniach stanu wojennego i działaniach prokuratorów Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu zmierzających do ich rozliczenia. Terror wprowadzony nocą 13 grudnia 1981 r. był niezgodny także i z komunistycznym prawem. Świadczy to motywacjach i charakterze oprawców, którzy nie przejmowali się niczym, nawet narzuconymi przez siebie regułami.
„Spacer po cukierki” zakończony w ośrodku odosobnienia
POLECAMY
Artykuł

„Spacer po cukierki” zakończony w ośrodku odosobnienia

Autor: Marzena Grosicka
13 grudnia 1981 roku, na wniosek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, w PRL został wprowadzony, z pogwałceniem prawa, stan wojenny. Po szesnastu miesiącach „karnawału wolności”, jak nazywano okres legalnego funkcjonowania „Solidarności”, na ulicach pojawiły się czołgi, wojsko, milicja, transportery opancerzone.
„Utrata przez Politechnikę Świętokrzyską takiej klasy dydaktyka jest wielce niepożądana”. Studenci w obronie opozycjonistki
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

„Utrata przez Politechnikę Świętokrzyską takiej klasy dydaktyka jest wielce niepożądana”. Studenci w obronie opozycjonistki

Autor: Marzena Grosicka
Wśród aresztowanych i oskarżonych z dekretu o stanie wojennym była m.in. mieszkanka Kielc – Stanisława Gawlik, bardziej znana jako „Natasza”. Od 1975 r. pracowała na Politechnice Świętokrzyskiej w charakterze wykładowcy. Mimo oporu i protestów ze strony studentów, Stanisława Gawlik straciła pracę i została poddana represjom – nie przerwało jednak to jej działalności na rzecz „Solidarności”.
„Używają ostrej amunicji…”. Pacyfikacja kopalni „Wujek” oczami świadków
PAMIĘTAMY
Artykuł

„Używają ostrej amunicji…”. Pacyfikacja kopalni „Wujek” oczami świadków

Autor: Robert Ciupa
Te strzały usłyszała cała Polska. Chociaż władze uczyniły wszystko, by zablokować informacje, od 16 grudnia 1981 r. przekazywano sobie wieści o bohaterskiej obronie strajkującej kopalni „Wujek”.
„Wolna Polska zepchnięta pod ziemię…”
POLECAMY
Artykuł

„Wolna Polska zepchnięta pod ziemię…”

Autor: Andrzej Sznajder
W grudniu 1981 roku wydawało się, że kopalnia „Piast” w Bieruniu będzie ostatnią, w której mógłby wybuchnąć strajk. A jednak… Zorganizowany tu spontanicznie pod ziemią protest trwał dwa tygodnie. Był najdłuższym strajkiem przeciwko stanowi wojennemu.
„Wszyscy mówiliśmy o niej babcia od krzyża”
POLECAMY
Artykuł

„Wszyscy mówiliśmy o niej babcia od krzyża”

Autor: Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki
W każdym polskim zrywie wolnościowym ogromną rolę odgrywały kobiety. Żony, matki, siostry pozostawały często w cieniu wydarzeń, choć odznaczały się wielką odwagą. Nie tylko wspierały i zagrzewały mężczyzn do walki, lecz także same w niej uczestniczyły.
„Z Dnia na Dzień”, czyli grudniowe zwycięstwo wolnego słowa
POLECAMY
Artykuł

„Z Dnia na Dzień”, czyli grudniowe zwycięstwo wolnego słowa

Autor: Artur Adamski
W dniu wprowadzenia stanu wojennego pomimo zagrożenia najsurowszymi sankcjami wielu działaczy Solidarności rozpoczęło druk niezależnych gazetek i ulotek. Nikomu z tych odważnych ludzi nie udało się wtedy jednak osiągnąć równie wiele, jak działającym we Wrocławiu wydawcom „Biuletynu Dolnośląskiego”.
„Za karę musiałem sprzątać dyżurkę oficera przy bramie”. Mieszkańcy świętokrzyskiego skierowani do Wojskowych Obozów Internowania
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Za karę musiałem sprzątać dyżurkę oficera przy bramie”. Mieszkańcy świętokrzyskiego skierowani do Wojskowych Obozów Internowania

Autor: Marzena Grosicka
Wojskowe Obozy Internowania, funkcjonujące w źródłach również jako Wojskowe Obozy Specjalne, utworzone zostały 5 listopada 1982 r. w trzynastu jednostkach polskiego wojska. Pobyt w nich stanowił jedną z licznych metod represji ze strony władz komunistycznych.
„Zamieszczaliśmy artykuły, które dawały ludziom nadzieję”. Kielecka grupa KOS w stanie wojennym
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Zamieszczaliśmy artykuły, które dawały ludziom nadzieję”. Kielecka grupa KOS w stanie wojennym

Autor: Piotr Juchowski
13 grudnia 1981 r. „Solidarność” na ziemi świętokrzyskiej została skutecznie spacyfikowana. Część działaczy związku została internowana, a pozostali nie przejawiali aktywności. Marazm udało się pokonać wiosną 1982 r., gdy zaczęły się tworzyć nowe podziemne struktury. Jedną z nich był Komitet Oporu Społecznego w Kielcach.
„Zamordowano mu kolegów na terenie kopalni”
TYLKO U NAS
Artykuł

„Zamordowano mu kolegów na terenie kopalni”

Autor: Marzena Grosicka
W Wigilię 1981 r. w godzinach porannych na stacji kolejowej w Sędziszowie (woj. kieleckie) zatrzymany został pracownik Kopalni Węgla Kamiennego „Wujek” w Katowicach. Podróżował pociągiem, aby święta spędzić w rodzinnych stronach.
„Żeby prawo chroniło człowieka…” Alicja Grześkowiak – zasłużona działaczka toruńskiej Solidarności
NOWY NUMER BIULETYNU IPN
Biogram / Biografia

„Żeby prawo chroniło człowieka…” Alicja Grześkowiak – zasłużona działaczka toruńskiej Solidarności

Autor: Sylwia Galij-Skarbińska
Trudno oddać pełen obraz toruńskiej opozycji doby lat osiemdziesiątych minionego wieku, bez ukazania roli, jaką w ruchu niezależnym odegrała Alicja Grześkowiak. Jest ona jedną z tych kobiet Solidarności, które na zawsze zaznaczyły swój wkład w tworzeniu zrębów suwerennej i demokratycznej Polski.
<i>Let Poland be Poland</i>. Nigdy Polska nie była tak popularna
TYLKO U NAS
Wywiad

Let Poland be Poland. Nigdy Polska nie była tak popularna

Autor: Patryk Pleskot, Maciej Kwaśniewski
Z prof. Patrykiem Pleskotem z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Warszawie rozmawia Maciej Kwaśniewski
13 grudnia. 40. rocznica wprowadzenia stanu wojennego
Biblioteka cyfrowa

13 grudnia. 40. rocznica wprowadzenia stanu wojennego

Autor: Grzegorz Majchrzak, Piotr Brzeziński, Andrzej Malik, Sebastian Ligarski, Sebastian Pilarski, Łukasz Sołtysik
Kłamstwa na temat stanu wojennego i okoliczności jego wprowadzenia, to bodaj najgorsza spuścizna tamtego czasu, z którą stykamy się niestety do dzisiaj. To wyzwanie, przed którym stoi Instytut Pamięci Narodowej. Należy rzetelnie i konsekwentnie przedstawiać prawdę o stanie wojennym. Służą temu przede wszystkim podejmowane przez IPN badania naukowe, działania edukacyjne oraz liczne upamiętnienia ofiar i bohaterów.
Akademicki Ruch Oporu w Szczecinie na celowniku Służby Bezpieczeństwa
TYLKO U NAS
Artykuł

Akademicki Ruch Oporu w Szczecinie na celowniku Służby Bezpieczeństwa

Autor: Michał Siedziako
Akademicki Ruch Oporu w Szczecinie był niewielką studencką grupą opozycyjną, powołaną na przełomie lutego i marca 1982 r. Szczecińska Służba Bezpieczeństwa do jej rozbicia zastosowała nadzwyczaj szeroki wachlarz środków.
Alina Pienkowska-Borusewicz

Alina Pienkowska-Borusewicz

Autor: Arkadiusz Kazański
Strajki w 1988 r., choć znacznie słabsze niż te sprzed ośmiu laty, dały jednak impuls do zmian społecznych i politycznych w Polsce, do zbliżenia władz państwowych i środowiska opozycyjnego. Szczegóły omówiono przy Okrągłym Stole, przy którym Alina Pienkowska nie chciała usiąść – pomimo że zgadzała się z jego przesłaniem: „skład delegacji [solidarnościowej] był ustalany przez kolegów z Warszawy. Uważam, że to nie w porządku wobec ludzi, którzy przez cały stan wojenny pracowali na rzecz zmian”. Więcej ciekawych wątków z życia jednej z bohaterek Solidarności w broszurze z serii "Bohaterowie Niepodległej".
Anna Stawicka-Kołakowska – najmłodszy więzień polityczny PRL
POLECAMY
Artykuł

Anna Stawicka-Kołakowska – najmłodszy więzień polityczny PRL

Autor: Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk
Kobiety zawsze czynnie uczestniczyły w działalności opozycyjnej. Wiele z nich w okresie stanu wojennego zostało aresztowanych i przebywało w więzieniach. Najmłodszym więźniem politycznym PRL była Anna Stawicka-Kołakowska (rocznik 1964!), która od 1980 r. czynnie uczestniczyła w działaniach opozycyjnych, m.in. brała udział w wiecach rocznicowych i demonstracjach protestacyjnych w Gdańsku.
Barbara Tarnowska. Kobieta w „Solidarności” służby zdrowia
WARTO ZAJRZEĆ
Biogram / Biografia

Barbara Tarnowska. Kobieta w „Solidarności” służby zdrowia

Autor: Maciej Korkuć
„W dalszym ciągu inwigilować dr Tarnowską i jej kontakty, rozpoznawać ewentualny charakter tych kontaktów” – nakazywał swojemu tajnemu współpracownikowi jesienią 1981 r. jeden z oficerów operacyjnych Wojsk Ochrony Pogranicza. W taki sposób komunistyczni oficerowie poszukiwali danych na temat aktywności filigranowej lekarki z zakopiańskiego szpitala. W tym wypadku wiedzieli, co robią.
Białostockie Niezależne Zrzeszenie Studentów w latach 1982-1983
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Białostockie Niezależne Zrzeszenie Studentów w latach 1982-1983

Autor: Bożena Koszel-Pleskaczuk
Niezależne Zrzeszenie Studentów (NZS) jest wyrazem niezwykłej aktywności młodzieży ze środowiska akademickiego, której działania skupiały się wokół odzyskiwania wolności oraz suwerenności kraju w latach 80. XX w. Angażowało się ono w każdą możliwą formę walki z komunistycznymi władzami.
Biskup Ignacy Tokarczuk. Kazanie na Jasnej Górze 5 września 1982 roku
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Biskup Ignacy Tokarczuk. Kazanie na Jasnej Górze 5 września 1982 roku

Autor: Mariusz Krzysztofiński
Wśród kapłanów, którzy zapisali się złotymi zgłoskami w powojennych dziejach Kościoła katolickiego w Polsce, szczególne miejsce zajmuje ordynariusz przemyski abp Ignacy Tokarczuk (1918–2012) – biskup niezłomny.
Bogdan Włosik (1962–1982). <i>Twoja ofiara nie pójdzie w zapomnienie…</i>
PAMIĘTAMY
Artykuł

Bogdan Włosik (1962–1982). Twoja ofiara nie pójdzie w zapomnienie…

Autor: Katarzyna Adamów
13 października 1982 r. w Nowej Hucie w Krakowie funkcjonariusz SB zastrzelił 20-letniego Bogdana Włosika, ucznia III klasy technikum i pracownika Huty im. Lenina.
Boże Narodzenie w ośrodku odosobnienia Kielce-Piaski
PAMIĘTAMY
Artykuł

Boże Narodzenie w ośrodku odosobnienia Kielce-Piaski

Autor: Marzena Grosicka
„Ksiądz nie mógł nas spowiadać, bo miał tylko godzinę czasu. Olek Kania, który stanął obok mnie, powiedział: Absolucja ogólna proszę księdza. Ksiądz nam jej udzielił – jak żołnierzom na wojnie. Ta Msza miała niezwykłą temperaturę. Ludzie nie widzieli się od 13 grudnia, na znak pokoju wszyscy się ściskali” – wspominał jeden z internowanych na kieleckich Piaskach.
Bunt w Kwidzynie
TYLKO U NAS
Artykuł

Bunt w Kwidzynie

Autor: Andrzej Karasiewicz
W czasie trwania stanu wojennego w Polsce internowano około 10 tysięcy osób w kilkudziesięciu ośrodkach odosobnienia na terenie całego kraju. W ośrodkach tych cyklicznie wybuchały grupowe protesty więźniów.
Był z prześladowanymi. Ksiądz Jerzy Popiełuszko wobec stanu wojennego
POLECAMY
Artykuł

Był z prześladowanymi. Ksiądz Jerzy Popiełuszko wobec stanu wojennego

Autor: Jakub Gołębiewski
W wigilię 1981 r. ksiądz Jerzy Popiełuszko wyszedł na ulice Warszawy. Chciał złożyć życzenia i podzielić się opłatkiem z żołnierzami, którzy pilnowali zarządzeń stanu wojennego. Jak mówił, to byli zwykli młodzi chłopcy; początkowo przestraszeni, zdejmowali karabiny, aby go odpędzić, żeby się nie zbliżał. Ale gdy zobaczyli go w sutannie, trzymającego opłatek i obrazki, agresja odpłynęła.
Cena za „wolność”
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Cena za „wolność”

Autor: Marta Marcinkiewicz
Najczęściej było to jedno zdanie: „Ja, niżej podpisana/podpisany oświadczam i zobowiązuję się do zaniechania wszelkiej działalności szkodliwej dla Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, w szczególności do przestrzegania obowiązującego porządku prawnego”. Nie trzeba było korzystać z gotowego formularza, można było napisać oświadczenia własnoręcznie.
Czego nie wiemy o pacyfikacji w kopalni „Wujek”?
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Czego nie wiemy o pacyfikacji w kopalni „Wujek”?

Autor: Andrzej Sznajder
Sąd Najwyższy oddalił 22 kwietnia 2009 r. skargi kasacyjne 13 skazanych członków plutonu specjalnego ZOMO, biorących udział w pacyfikacji kopalni „Wujek” 16 grudnia 1981 r. Wszystko wskazuje na to, że historia wymierzania sprawiedliwości wobec sprawców śmierci 9 górników tej kopalni dobiegła końca.
Czemu stan wojenny wprowadzono dopiero w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r.?
TYLKO U NAS
Artykuł

Czemu stan wojenny wprowadzono dopiero w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r.?

Autor: Grzegorz Majchrzak
Władze PRL do siłowej pacyfikacji społeczeństwa, a dokładniej jego zbuntowanej części, przygotowywały się przez kilkanaście miesięcy. Już 26 sierpnia 1980 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych zaproponowało „odblokowanie” strajkujących zakładów.
Czerwone śląskie uczelnie?
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Czerwone śląskie uczelnie?

Autor: Tomasz Kurpierz
Niedzielny poranek 13 grudnia 1981 r. dla milionów Polaków rozpoczął się od widoku czołgów i pojazdów opancerzonych, które pojawiły się w wielu miejscowościach zamiast autobusów i tramwajów.
Czołgi na ulicach Gdańska
TYLKO U NAS
Źródło historyczne

Czołgi na ulicach Gdańska

Autor: Robert Chrzanowski
O czym rozmawiali milicjanci i żołnierze biorący udział w pacyfikacji Gdańska 16 grudnia 1981 r.? IPN Gdańsk publikuje nagrania zarejestrowane z nasłuchu działaczy „Solidarności”. Słychać na nich m.in. salwy czołgów wyprowadzonych na ulice miasta.
Audio/Video

Deklaracja lojalności, „lojalka”, nadal pozostaje dokumentem budzącym zaskakująco duże emocje, wręcz wstydliwym. Czasami bywa mylona ze zobowiązaniem do współpracy. Fragment książki „Stan wojenny. Historia znana, mniej znana i nieznana” autorstwa Grzegorza Majchrzaka.

Autor: Grzegorz Majchrzak
Duchowieństwo diecezji drohiczyńskiej wobec stanu wojennego
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Duchowieństwo diecezji drohiczyńskiej wobec stanu wojennego

Autor: Marek Kozak
Strajki, które przetoczyły się przez Polskę w sierpniu 1980 r., dały początek nowemu ruchowi społecznemu. W wyniku tzw. porozumień sierpniowych powstał NSZZ „Solidarność”. Jego przywódcy i członkowie nierzadko szukali wsparcia w religii i u osób duchownych. Tak było również w diecezji drohiczyńskiej.
Działalność Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża jako przykład pomocy zagranicznej dla internowanych w stanie wojennym
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Działalność Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża jako przykład pomocy zagranicznej dla internowanych w stanie wojennym

Autor: Marta Marcinkiewicz
Od pierwszych dni stanu wojennego niemal wszystkie zachodnie organizacje charytatywne udzielały Polsce pomocy humanitarnej. Pierwszą organizacją, której MSW pozwoliło dokonać wizytacji w ośrodkach odosobnienia był Polski Czerwony Krzyż.
Edmund Bałuka. Prawdziwy socjalista w socjalizmie realnym
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Edmund Bałuka. Prawdziwy socjalista w socjalizmie realnym

Autor: Paweł Miedziński
Postać zmarłego Edmunda Bałuki – antysowieckiego działacza niepodległościowego i robotniczego – powinna być pamiętana. Jego biografia jest przykładem nie tylko wielkiej determinacji w walce o wolność, ale także metod, jakimi SB operacyjnie „wygaszała” niebezpiecznych liderów społecznego buntu.
Elektryk z Nowej Huty. Kazimierz Kubrak (1951-2021)
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Elektryk z Nowej Huty. Kazimierz Kubrak (1951-2021)

Autor: Andrzej Malik
Był działaczem robotniczym, całe życie związanym z Nową Hutą. Znaczna część jego życia upłynęła pod znakiem gwałtownych konfrontacji z systemem komunistycznym. Jego bezkompromisowość okazała się bezcennym wkładem w struktury hutniczej „Solidarności”.
Emigracja lat osiemdziesiątych XX w. jako jedno z następstw internowania
TYLKO U NAS
Artykuł

Emigracja lat osiemdziesiątych XX w. jako jedno z następstw internowania

Autor: Marta Marcinkiewicz
Internowanie miało na celu odizolowanie działaczy związkowych i opozycyjnych od reszty społeczeństwa. Szybko jednak okazało się, że umieszczenie „spiskowców” w takich zbiorowiskach niekoniecznie przyniesie dobry skutek.
Emil Barchański: ostatnia ofiara Dzierżyńskiego?
POLECAMY
Artykuł

Emil Barchański: ostatnia ofiara Dzierżyńskiego?

Autor: Patryk Pleskot
10 lutego 1982 roku doszło do jednej z najbardziej spektakularnych akcji „małego sabotażu” w całym stanie wojennym. Przeprowadzili ją nie doświadczeni opozycjoniści, lecz nastolatkowie. Podpalili pomnik Feliksa Dzierżyńskiego w Warszawie.
Filozofia a stan wojenny
PAMIĘTAMY
Artykuł

Filozofia a stan wojenny

Autor: Wojciech Paduchowski
W kilkuetapowej koncepcji konfliktu, prezentowanej przez Gierasimowa, zaangażowanie wojskowe to tylko jedna z licznych form prowadzących do zwycięstwa. Wszystko jest wojną. Czy zatem podejście Jaruzelskiego do rzeczywistości nie miało coś z filozofii Wschodu, sformalizowanej expressis verbis przez doktrynę Gierasimowa?
Generał Kukliński
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Generał Kukliński

Autor: Filip Frąckowiak
W 1984 r. płk Ryszard Kukliński został przez sąd wojskowy w Warszawie skazany na karę śmierci za zdradę i zdegradowany. 11 listopada 2016 r. miałem zaszczyt odebrać z rąk prezydenta Andrzeja Dudy nominację generalską dla śp. Ryszarda Kuklińskiego.
Grudniowy protest hutniczego olbrzyma
POLECAMY
Artykuł

Grudniowy protest hutniczego olbrzyma

Autor: Tomasz Gonet
Na mapie strajkowych wystąpień w grudniu 1981 r., nie tylko na terenie ówczesnego województwa katowickiego, szczególne miejsce zajmuje protest załogi Kombinatu Metalurgicznego Huty „Katowice”, która w dniach 13-23 grudnia protestowała przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego.
Grudniowy strajk 1981 r. we wrocławskim Mostostalu
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Grudniowy strajk 1981 r. we wrocławskim Mostostalu

Autor: Grzegorz Waligóra
Podpisanie przez władze porozumień sierpniowych w 1980 r., a następnie powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” w całym kraju wyzwoliło wielkie nadzieje i energię społeczną.
Grudzień ʼ81 – śmierć w czołgu
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Grudzień ʼ81 – śmierć w czołgu

Autor: Radosław Szewczyk
W pierwszych dniach stanu wojennego w kilku miejscach Polski doszło do tragicznych w skutkach wypadków pojazdów wojskowych. Przyniosły one ofiary śmiertelne wśród niedoświadczonych, a także siłą wcielonych do armii żołnierzy.
I nazywali to Wojskiem Polskim…
POLECAMY
Wystawa

I nazywali to Wojskiem Polskim…

Autor: Kamila Churska-Wołoszczak, Piotr Wiejak, Katarzyna Maniewska
W Nowym Domu Poselskim w Warszawie od 8 do 13.11.2017 zaprezentowano wystawę IPN „I nazywali to Wojskiem Polskim…! Wojskowe Obozy Internowania w Polsce (1982–1983). Zbrodnia komunistyczna. Zbrodnia przeciwko ludzkości”. Była hołdem złożonym osobom internowanym pod pozorem ćwiczeń wojskowych.
Inteligentna forma internowania?
TYLKO U NAS
Wywiad

Inteligentna forma internowania?

Autor: Mieczysław Góra, Rafał Leśkiewicz
Z prokuratorem Mieczysławem Górą z Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku, Delegatura w Bydgoszczy rozmawia dr Rafał Leśkiewicz.
Internowanie kobiet w stanie wojennym
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Internowanie kobiet w stanie wojennym

Autor: Marta Marcinkiewicz
Internując 1008 kobiet Czesław Kiszczak i Wojciech Jaruzelski stosowali nie tylko zasady swoiście pojmowanego „humanitaryzmu”, o którym zachodnim korespondentom chętnie opowiadał rzecznik rządu Jerzy Urban, ale również zasady równouprawnienia.
Internowanie księży w stanie wojennym
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Internowanie księży w stanie wojennym

Autor: Marta Marcinkiewicz
Wśród internowanych w grudniu 1981 r. znaleźli się nie tylko działacze związkowi i opozycyjni, robotnicy, naukowcy, literaci, studenci czy dziennikarze, ale także duchowni, o czym rzadko się wspomina.
Jak wyglądał podziemny strajk?
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Jak wyglądał podziemny strajk?

Autor: Jarosław Neja
W grudniu 1981 r. kilka z ponad dwudziestu strajków górniczych, które wybuchły na Górnym Śląsku przeciwko wprowadzeniu przez komunistów stanu wojennego, odbywało się pod ziemią.
Jan Piotr Koziatek
Biblioteka cyfrowa

Jan Piotr Koziatek

Autor: Arkadiusz Kazański
W broszurze przedstawiono biografię Jana Piotra Koziatka (1942–2017), członka opozycji, który działał na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności oraz respektowania praw człowieka w PRL.
Jan Stawisiński 1960–1982
Biblioteka cyfrowa

Jan Stawisiński 1960–1982

Autor: Zenon Szmidtke
Pochodził z Koszalina. Był wysoki, wysportowany. Lubił pływać, grać w siatkówkę i marzył, by zostać geologiem. W wieku 19 lat wyjechał z Koszalina do Katowic. Do pracy w kopalni „Wujek”. Chciał pomóc rodzinie. W 1979 r. zatrudnił się jako górnik w KWK „Wujek” w Katowicach. Po wprowadzeniu stanu wojennego brał udział w proteście w kopalni, gdzie pracował. 16 grudnia 1981 r. został postrzelony w głowę przez pluton specjalny ZOMO, który pacyfikował strajk w kopalni. Był jednym z dziewięciu bestialsko zamordowanych wówczas górników. Przez 40 dni konał w szpitalu w Katowicach - Ochojcu.
Jaruzelski kłamie!
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Jaruzelski kłamie!

Autor: Marzena Grosicka
Wraz z ogłoszeniem 13 grudnia 1981 r. dekretu o stanie wojennym na terenie całej PRL wprowadzone zostało niezwykle restrykcyjne prawo. Dawało ono komunistycznym władzom możliwość represjonowania „niepokornych” obywateli.
Jaruzelski przeciw Polakom. Pod gazem i pałami ZOMO - demonstracje 3 maja 1982 r.
POLECAMY

Jaruzelski przeciw Polakom. Pod gazem i pałami ZOMO - demonstracje 3 maja 1982 r.

Autor: Radosław Poboży
Pół roku po wprowadzeniu stanu wojennego, ponad jedenaście lat po zrywie niepodległościowym na Wybrzeżu w 1970 r. i 14 lat po protestach Marca 1968 r., 3 maja 1982 r., w święto uchwalenia Konstytucji 3 Maja, doszło do jednej z największych konfrontacji z władzą od czasu masakry z grudnia 1970 r.
Jaruzelski, Kim Il Sung i zbliżenie pomiędzy dyktaturami
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Jaruzelski, Kim Il Sung i zbliżenie pomiędzy dyktaturami

Autor: Marek Hańderek
Druga połowa lat 80. była obok lat 50. okresem, gdy komunistyczna Polska i Korea Północna współpracowały ze sobą najbliżej. W latach 50. intensywne kontakty wynikały głównie z toczącej się wojny koreańskiej i jej bezpośrednich skutków.
Audio/Video

Jerzy Urban. Rzecznik prasowy komunistycznych rządów w latach 80. XX wieku. Główny propagandysta dyktatury Wojciecha Jaruzelskiego.

Autor: Rafał Dudkiewicz, Michał Przeperski, Grzegorz Majchrzak
Kara śmierci dla dyrektora Radia Wolna Europa
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Kara śmierci dla dyrektora Radia Wolna Europa

Autor: Witold Wasilewski
28 maja 1983 r. Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego skazał Zdzisława Najdera na karę śmierci z równoczesnym orzeczeniem pozbawienia praw publicznych i konfiskaty mienia. Wyrok zapadł zaocznie, ale był drakoński nawet jak na warunki trwającego w PRL – choć ówcześnie już zwieszonego – stanu wojennego.
Kolegia ds. wykroczeń, czyli „ludowa sprawiedliwość” po 13 grudnia 1981 roku
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Kolegia ds. wykroczeń, czyli „ludowa sprawiedliwość” po 13 grudnia 1981 roku

Autor: Grzegorz Majchrzak
Kolegia ds. wykroczeń były organami karno-administracyjnymi do końca 1982 r. działającymi przy urzędach gminnych, dzielnicowych, miejskich i wojewódzkich. Po zmianie z grudnia tegoż roku działały już tylko kolegia rejonowe i wojewódzkie.
Koncepcje oporu społecznego w okresie stanu wojennego 1981-1983
POLECAMY
Artykuł

Koncepcje oporu społecznego w okresie stanu wojennego 1981-1983

Autor: Krzysztof Brzechczyn
Po wprowadzeniu stanu wojennego ocalali z aresztowań członkowie Komisji Krajowej zawiązali Krajowy Komitet Strajkowy NSZZ „Solidarność”. Wykonując uchwałę KK z 12 XII 1981 r. KKS wezwał do strajku generalnego, który zakończyłby się po uwolnieniu wszystkich aresztowanych i odwołaniu stanu wojennego.
Koniunktura. „Solidarność” i stan wojenny z perspektywy diecezji gdańskiej
POLECAMY
Artykuł

Koniunktura. „Solidarność” i stan wojenny z perspektywy diecezji gdańskiej

Autor: Daniel Gucewicz
Symbolika religijna była obecna podczas strajków i manifestacji, tak sierpniowych, jak i późniejszych. W licznych kościołach i domach zakonnych modlono się w intencji robotników i ich postulatów, nie bez podstaw obawiając się siłowej interwencji władz. Podpisanie porozumień sierpniowych, w których zawarto postulaty dotyczące sfery religijnej, okazało się wielkim sukcesem protestujących.
Kościół z pomocą poszkodowanym w stanie wojennym. Diecezja katowicka
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Kościół z pomocą poszkodowanym w stanie wojennym. Diecezja katowicka

Autor: Daniel Szlachta
Strach, aresztowania, brak środków do życia i dostępu do informacji o losie najbliższych to codzienność działaczy Solidarności po 13 grudnia 1981 r. Jako pierwszy ruszył im z pomocą Kościół.
Kozły ofiarne Jaruzelskiego. Internowanie Gierka i Jaroszewicza w stanie wojennym
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Kozły ofiarne Jaruzelskiego. Internowanie Gierka i Jaroszewicza w stanie wojennym

Autor: Robert Spałek
Dwóch najbardziej znanych i najważniejszych ludzi władzy lat siedemdziesiątych znalazło się 13 grudnia 1981 r. w przymusowym odosobnieniu. Byli to: Edward Gierek – niedawny szef Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i faktyczny przywódca państwa, oraz Piotr Jaroszewicz – były premier.
Kryptonim „Jodła”, czyli internowania
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Kryptonim „Jodła”, czyli internowania

Autor: Grzegorz Majchrzak
Internowanie oznaczało przymusowe osadzenie w ośrodkach odosobnienia (popularnie nazywanych internatami) osób uznanych za niebezpieczne (głównie z powodów politycznych) dla PRL. Następowało na podstawie decyzji administracyjnych (poza kontrolą sądową), formalnie podejmowanych przez komendantów wojewódzkich Milicji Obywatelskiej. De facto ich podstawą były dane zebrane przez Służbę Bezpieczeństwa.
Krzysztof Chamiec i jego bojkot bojkotu
POLECAMY
Biogram / Biografia

Krzysztof Chamiec i jego bojkot bojkotu

Autor: Katarzyna Adamów
Właściwie nazywał się Krzysztof Andrzej Jaxa-Chamiec herbu Gryf. Urodził się 2 lutego 1930 r. we wsi Andruha na Wołyniu. Był synem ziemianina Bronisława Jaxy-Chamca i pisarki Jadwigi z domu Mierzejewskiej.
Kultura niezależna w dobie solidarnościowego zrywu narodu
NOWY NUMER BIULETYNU IPN
Artykuł

Kultura niezależna w dobie solidarnościowego zrywu narodu

Autor: Cecylia Kuta
W latach 80. XX w., gdy Polska znajdowała się w stanie społecznego wrzenia, kultura niezależna stała się narzędziem wyrażania sprzeciwu wobec komunistycznego systemu. Była jednym z najważniejszych przejawów wolności w zniewolonym kraju – przestrzenią, w której słowo, obraz i dźwięk mogły funkcjonować poza cenzurą i kontrolą państwową.
List, który nosi znamiona zbrodni
TYLKO U NAS
Artykuł

List, który nosi znamiona zbrodni

Autor: Marzena Kruk
Od 13 grudnia 1980 do 31 grudnia 1982 komunistyczne władze PRL skontrolowały i ocenzurowały prawie 83 mln listów. Ponad 129 000 z nich skierowano do wykorzystania operacyjnego, a 9249 do wykorzystania procesowego. Ryszard Wincerowicz za list do przyjaciela mógł spędzić w więzieniu nawet pięć lat.
Made in MSW
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Made in MSW

Autor: Grzegorz Majchrzak
Służba Bezpieczeństwa, czy szerzej resort spraw wewnętrznych, nigdy nie uczestniczył w tak dużym stopniu w działalności środków masowego przekazu, jak w stanie wojennym.
Mało znana historia obwieszczenia o wprowadzeniu stanu wojennego
TYLKO U NAS
Artykuł

Mało znana historia obwieszczenia o wprowadzeniu stanu wojennego

Autor: Grzegorz Majchrzak
„Obwieszczenie Rady Państwa o wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce ze względu na bezpieczeństwa państwa” zostało wydrukowane w Związku Sowieckim. Niewykluczone, że w tej samej drukarni, co „Manifest Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego” z lipca 1944 r.
Mi-2. Kultowy śmigłowiec PRL-u
POLECAMY
Artykuł

Mi-2. Kultowy śmigłowiec PRL-u

Autor: Paweł Zielony
Dzięki uniwersalności i łatwości w użytkowaniu, produkowany w PRL śmigłowiec PZL Mi-2 zyskał niezwykłą popularność nie tylko wśród krajów bloku wschodniego, ale także w odległych zakątkach globu.
Mieczysław Rokitowski – ofiara stanu wojennego z Przemyśla
PAMIĘTAMY
Artykuł

Mieczysław Rokitowski – ofiara stanu wojennego z Przemyśla

Autor: Marcin Bukała
Stan wojenny to dramatyczny okres w najnowszej historii Polski. Jest kojarzony nie tylko z licznymi ograniczeniami wolności i praw obywatelskich, ale i z ofiarami śmiertelnymi. Jedną z nich był 47-letni mieszkaniec Przemyśla – Mieczysław Rokitowski.
Audio/Video

Mieszko Zieliński to działacz opozycji antykomunistycznej, członek Grup Oporu Solidarni. Wspomina metody oporu wobec reżimu stanu wojennego.

Autor: Mieszko Zieliński
Międzyarchiwalna Komisja Porozumiewawcza. Sprawozdanie ze spotkania przedstawicieli NSZZ „Solidarność” z archiwów państwowych w grudniu 1980 r.
WARTO ZAJRZEĆ
Źródło historyczne

Międzyarchiwalna Komisja Porozumiewawcza. Sprawozdanie ze spotkania przedstawicieli NSZZ „Solidarność” z archiwów państwowych w grudniu 1980 r.

Autor: Elżbieta Wojcieszyk
Niewiele jest dokumentów dotyczących utworzenia i działania sekcji branżowych NSZZ „Solidarność” z lat 1980/1981. Większość z nich została przechwycona przez Służbę Bezpieczeństwa, a następnie zniszczona. Nieliczne udało się w porę ukryć.
Młodzież kontra ZOMO. Strajk studencki w Łodzi 14-15 grudnia 1981 r.
TYLKO U NAS
Artykuł

Młodzież kontra ZOMO. Strajk studencki w Łodzi 14-15 grudnia 1981 r.

Autor: Leszek Próchniak
Stan wojenny wprowadzony 13 grudnia 1981 r. przez ekipę gen. Wojciecha Jaruzelskiego stanowił dla społeczeństwa ogromne zaskoczenie. W obliczu napiętej sytuacji politycznej spodziewano się wprawdzie nadzwyczajnych rozwiązań, jednak skala i skuteczność działań władz musiały szokować.
Na wzór Szarych Szeregów – Narożniak uwolniony!
POLECAMY
Artykuł

Na wzór Szarych Szeregów – Narożniak uwolniony!

Autor: Tadeusz Ruzikowski
Odbicie z warszawskiego szpitala aresztowanego przez komunistyczne służby Jana Narożniaka – obwinianego o ujawnienie tajemnicy państwowej poprzez rozpowszechnianie tajnej, antyopozycyjnej instrukcji Prokuratora Generalnego PRL – bardzo wzmocniło moralnie Polaków przeciwstawiających się reżimowi.
Najmłodszy internowany stanu wojennego jest dzisiaj historykiem IPN
TYLKO U NAS
Wywiad

Najmłodszy internowany stanu wojennego jest dzisiaj historykiem IPN

Autor: Andrzej Sznajder, Maciej Kwaśniewski
Ruch Młodzieży Niepodległej to grupa bytomskich uczniów zawiązana w połowie stycznia 1982 r., która miała m.in. kolportować wydawnictwa podziemnej „Solidarności”. Licealista Andrzej Sznajder miał 17 lat i 10 dni, gdy został aresztowany. W ośrodkach internowania spędził prawie miesiąc.
Największy dolnośląski górniczy protest stanu wojennego. Strajk w Zakładach Górniczych „Rudna” w Polkowicach 14-17 grudnia 1981 r.
TYLKO U NAS
Artykuł

Największy dolnośląski górniczy protest stanu wojennego. Strajk w Zakładach Górniczych „Rudna” w Polkowicach 14-17 grudnia 1981 r.

Autor: Łukasz Sołtysik
Według oficjalnych danych MSW dniach 13-14 grudnia 1981 r. w całej Polsce przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego zaprotestowały załogi około 199 zakładów pracy, w tym na Dolnym Śląsku ok. 36. Strajk w ZG „Rudna” należy do wyjątkowych z kilku powodów.
Najwyższy wyrok stanu wojennego
TYLKO U NAS
Wywiad

Najwyższy wyrok stanu wojennego

Autor: Ewa Kubasiewicz, Maciej Kwaśniewski
Długie lata kierowała Działem Gromadzenia i Opracowania Zbiorów Biblioteki Głównej Wyższej Szkoły Morskiej w Gdyni. Zaangażowana w działalność niepodległościową, nazajutrz po wprowadzeniu stanu wojennego włączyła się w strajk okupacyjny w WSM. Tydzień później była już w komunistycznym więzieniu. Z Ewą Kubasiewicz rozmawia Maciej Kwaśniewski.
Nazbyt kosztowna interwencja
TYLKO U NAS
Artykuł

Nazbyt kosztowna interwencja

Autor: Grzegorz Majchrzak
Kolejnym rocznicom wprowadzenia stanu wojennego towarzyszy dyskusja, czy Polsce w latach 1980–1981 groziła interwencja wojskowa Układu Warszawskiego. Związek Sowiecki miał dość sił i środków, aby się na nią zdecydować. Starał się jej jednak uniknąć.
Niepodległy. Wierny Kościołowi i Polsce Janusz Krupski (1951–2010)
PAMIĘTAMY
Biogram / Biografia

Niepodległy. Wierny Kościołowi i Polsce Janusz Krupski (1951–2010)

Autor: Marek Kunicki-Goldfinger
Urodzony w połowie XX w. historyk, założyciel i redaktor naczelny podziemnego pisma „Spotkania”, działacz opozycji niepodległościowej. Był człowiekiem głębokiej wiary i kryształowego sumienia, co zgodnie zaświadczają osoby znające go od dzieciństwa i młodości oraz świadkowie jego późniejszego życia.
Niespełnione prośby towarzysza Jaruzelskiego
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Niespełnione prośby towarzysza Jaruzelskiego

Autor: Grzegorz Majchrzak
W grudniu 1981 r., jeszcze przed wprowadzeniem stanu wojennego I sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i premier Wojciech Jaruzelski co najmniej dwukrotnie zwracał się do sojuszników o wsparcie działań przeciwko własnemu społeczeństwu.
Niespokojna majówka. Wydarzenia 1 i 3 maja 1982 r. w Toruniu
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Niespokojna majówka. Wydarzenia 1 i 3 maja 1982 r. w Toruniu

Autor: Przemysław Wójtowicz
Do najbardziej dramatycznych wydarzeń w województwie toruńskim w okresie stanu wojennego doszło w dniach 1 i 3 maja 1982 r. w Toruniu.
Niezależny wydawca, legenda "drugiego obiegu"
POLECAMY
Artykuł

Niezależny wydawca, legenda "drugiego obiegu"

Autor: Mirosław Biełaszko
Wśród 96 ofiar katastrofy z 10 kwietnia 2010 roku jest Janusz Krupski – kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, wcześniej wiceprezes IPN, jeden z twórców niezależnego ruchu wydawniczego w PRL.
Od kolegiów po działania specjalne SB, czyli represje wobec działaczy opozycji w latach 80.
POLECAMY
Artykuł

Od kolegiów po działania specjalne SB, czyli represje wobec działaczy opozycji w latach 80.

Autor: Grzegorz Majchrzak
W drugiej połowie lat 70. władze PRL postawiły nie na masowe aresztowania, a na nękanie działaczy opozycji. Nie znaczy to jednak, że opozycjoniści nie trafiali do więzień.
Operacja „Mewa”
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Operacja „Mewa”

Autor: Piotr Brzeziński
Był 12 grudnia 1981. Wśród kończących właśnie obrady członków Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” rozeszła się pogłoska, że nie działają teleksy i telefony. Jednak Lech Wałęsa i Andrzej Krupiński spokojnie zamknęli posiedzenie. Opuszczający salę działacze nie wiedzieli, że zaczyna się stan wojenny.
Pamiątki Franciszka Raese z internowania w czasie stanu wojennego
Archiwum Pełne Pamięci
Artykuł

Pamiątki Franciszka Raese z internowania w czasie stanu wojennego

Autor: Radosław Kurek
Wśród materiałów zgromadzonych w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci znajdują się m.in. pamiątki z okresu stanu wojennego. Jedne z najciekawszych przekazał Archiwum IPN w Krakowie w 2019 r. Franciszek Raese, działacz śląsko-dąbrowskiej „Solidarności”, który w 1982 r. został internowany w Zabrzu-Zaborzu.
Pierwsza „zorza” wolności
POLECAMY
Artykuł

Pierwsza „zorza” wolności

Autor: Radosław Morawski
Podsumowujący przebiegająca w dniach 16–23 czerwca 1983 r., a więc jeszcze w czasie stanu wojennego, drugą pielgrzymkę papieża Jana Pawła II do ojczyzny, płk Zenon Płatek, dyrektor Departamentu IV MSW, zajmującego się rozpracowywaniem Kościoła katolickiego w Polsce wykazał się urzędowym optymizmem…
Piotr Majchrzak
PAMIĘTAMY
Artykuł

Piotr Majchrzak

Autor: Paweł Zielony
12 marca 1963 r. w Poznaniu urodził się Piotr Majchrzak, późniejszy uczeń Technikum Ogrodniczego w Rokietnicy. Zmarł tragicznie, w wieku 19 lat, w mrocznych czasach stanu wojennego.
Pobicie internowanych w ośrodku odosobnienia w Wierzchowie Pomorskim
TYLKO U NAS
Artykuł

Pobicie internowanych w ośrodku odosobnienia w Wierzchowie Pomorskim

Autor: Marta Marcinkiewicz
13 lutego 1982 r. w ośrodku odosobnienia w Wierzchowie Pomorskim przebywało 88 internowanych. Doszło wówczas do brutalnego pobicia 40 z nich. Było to pierwsze ze zbiorowych pobić internowanych, do jakich na przestrzeni 1982 r. dochodziło w ośrodkach odosobnienia.
Pobicie internowanych w Wierzchowie Pomorskim
POLECAMY
Artykuł

Pobicie internowanych w Wierzchowie Pomorskim

Autor: Maciej Frydrychowicz
Dnia 13 lutego 1982 r. komendant Ośrodka Odosobnienia dla Internowanych w Wierzchowie Pomorskim, p.o. Naczelnika Zakładu Karnego mjr Marek Gadomski po konsultacji z KWMO w Koszalinie i w porozumieniu z miejscową SB ogłosił alarm dla Wierzchowa.
Początki
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Początki

Autor: Grzegorz Waligóra
Decydujący wpływ na powstanie w połowie 1982 r. Solidarności Walczącej, na jej charakter i radykalny program miały realia stanu wojennego. Wokół Kornela Morawieckiego skupiła się wówczas grupa działaczy o poglądach zdecydowanie antykomunistycznych.
Pod parasolem Kościoła
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Pod parasolem Kościoła

Autor: Bogusław Tracz
W nocy z 12 na 13 grudnia roku 1981 na rogatkach polskich miast stanęły czołgi, a na ulicach pojawiły się patrole złożone z funkcjonariuszy milicji i żołnierzy. Jeszcze przed północą rozpoczęły się aresztowania.
Polowanie na ludzi. Zbrodnia lubińska 31 sierpnia 1982 roku
POLECAMY
Artykuł

Polowanie na ludzi. Zbrodnia lubińska 31 sierpnia 1982 roku

Autor: Łukasz Sołtysik
Czy protesty z pierwszych dni stanu wojennego oraz prężna działalność struktur podziemnej Solidarności wpłynęły na decyzje władz wojewódzkich, aby w drugą rocznicę podpisania Porozumień Sierpniowych użyć siły i broni palnej przeciwko pokojowej manifestacji?
Polski kryzys, amerykańska szansa. Reakcje polityczne Stanów Zjednoczonych na wprowadzenie stanu wojennego w Polsce
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Polski kryzys, amerykańska szansa. Reakcje polityczne Stanów Zjednoczonych na wprowadzenie stanu wojennego w Polsce

Autor: Patryk Pleskot
Przesadą byłoby stwierdzenie, że w USA przyjęto wprowadzenie stanu wojennego w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r., oznaczające siłowe rozprawienie się z „Solidarnością”, ze zdumieniem i dużym zaskoczeniem. W końcu już rok wcześniej płk Ryszard Kukliński ostrzegał przed jeszcze gorszym scenariuszem: inwazją wojsk Układu Warszawskiego.
2 następna >
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510