Stanisław Borodzicz urodził się 19 listopada 1917 r. w Widzewie w pow. łaskim w rodzinie o tradycjach szlacheckich i patriotycznych. Jego ojciec, Stanisław Antoni Borodzicz, członek POW, w trakcie wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. służył w 203. Pułku Ułanów. W 1938 r. za udział w walkach o niepodległość Polski uhonorowany został Medalem Niepodległości.
Po wybuchu II wojny światowej brał udział w walkach w obronie Warszawy, za co został awansowany na stopień podporucznika i odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy.
Po wojnie koleje losu zaprowadziły Borodziczów do Opinogóry Górnej k. Ciechanowa, gdzie ojciec Stanisława otrzymał posadę rządcy w ordynacji hr. Edwarda Krasińskiego.
W 1937 r. Stanisław Borodzicz ukończył Gimnazjum im. Zygmunta Krasińskiego w Ciechanowie i rozpoczął studia na Uniwersytecie Warszawskim. Rok później, po ukończeniu Mazowieckiej Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii w Zambrowie, w stopniu kaprala podchorążego został przydzielony do 1. Pułku Artylerii Ciężkiej w Modlinie. Po wybuchu II wojny światowej brał udział w walkach w obronie Warszawy, za co został awansowany na stopień podporucznika i odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy.
Działalność konspiracyjna
Po klęsce wrześniowej powrócił do Ciechanowa, gdzie zaangażował się działalność konspiracyjną. W lutym 1940 r. wstąpił do Polskiego Obozu Narodowo-Syndykalistycznego (PONS), w którym pełnił funkcję kierownika organizacyjnego na powiat ciechanowski. Od 1942 r. był szefem Sztabu Komendy Okręgu II Mazowsze-Północ Narodowych Sił Zbrojnych. W połowie 1944 r., po połączeniu się NSZ z Armią Krajową, otrzymał nominację na szefa Kedywu w Inspektoracie Ciechanów.
W połowie 1944 r., po połączeniu się NSZ z Armią Krajową, otrzymał nominację na szefa Kedywu w Inspektoracie Ciechanów.
Po wkroczeniu wojsk sowieckich „Wara” kontynuował walkę w szeregach NSZ. To on, jako szef sztabu, podjął decyzję o przeprowadzeniu akcji na areszt Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Krasnosielcu (1/2 maja 1945 r.), w trakcie której oddział dowodzony przez Romana Dziemieszkiewicza ps. „Pogoda” uwolnił 42 żołnierzy AK i NSZ.
Stanisław Borodzicz pozostawał w konspiracji do 1947 r., kiedy to ujawnił się w siedzibie WUBP w Warszawie. W tym czasie rozpoczął również studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Po ujawnieniu, w 1948 r. został aresztowany i poddany brutalnemu śledztwu w więzieniu karno-śledczym Warszawa III (tzw. Toledo).
Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie uznał Stanisława Borodzicza winnym czynnego udziału „w nielegalnym związku NSZ usiłującym przemocą zmienić ustrój Państwa Polskiego”, przechowywania „bez prawnego zezwolenia władz” broni palnej i amunicji oraz nakłaniania innych członków NSZ do
„dokonywania napadów rabunkowych w celu zdobycia środków materialnych (…)”.
11 sierpnia 1949 r. został skazany na 15 lat więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat pięciu oraz przepadkiem całego mienia na rzecz Skarbu Państwa. Wyrok odbywał w osławionych, represyjnych więzieniach w Rawiczu, Wrocławiu i we Wronkach.
Kwestionariusz osobowy na członka nielegalnej organizacji dot. Stanisława Borodzicza ps. „Wara”, „Zarzyca” (z zasobu IPN)
Zachować pamięć
Więzienie opuścił w 1955 r., wynosząc z niego, oprócz bolesnych wspomnień, również poważne problemy zdrowotne. Pomimo trudności, na które napotykał jako były więzień polityczny, ukończył przerwane studia i, po wielu staraniach, podjął pracę w Biurze Projektów Budownictwa Przemysłowego w Warszawie. Później pracował m.in. w Biurze Projektów Fabryki Samochodów Osobowych. W 1956 r. założył rodzinę, jego żoną została Maria Grażyna Skarżyńska, również absolwentka gimnazjum w Ciechanowie.
Był również dyrektorem w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Od 1958 r. Stanisław Borodzicz był czynnie związany z warszawskim Oddziałem Towarzystwa Miłośników Ziemi Ciechanowskiej, w którym pełnił (jak stwierdzono w aktach SB) „rolę propagatora zabytków, folkloru oraz osiągnięć społeczno-gospodarczych regionu ciechanowskiego” oraz inicjował
„różnego rodzaju akcje, mające na celu utrwalanie pamięci działalności organizacji NSZ i AK poprzez wmurowywanie tablic pamiątkowych w kościołach, budowę nagrobków na grobach członków NSZ”.
Jego działalność społeczna, poglądy i nieskrywana niechęć wobec rządów komunistycznych sprawiły, że przez wiele lat Służba Bezpieczeństwa rejestrowała jego poczynania, kontakty i znajomości, wykorzystując do tego m.in. podsłuch telefoniczny i perlustrację korespondencji. Dodatkowo w 1976 r. objęty został zastrzeżeniem wyjazdów do państw kapitalistycznych.
Inwigilowany był, „z uwagi na to, że wymieniony może podjąć wrogą działalność przeciwko PRL”, w ramach spraw operacyjnego sprawdzenia krypt. „Konspiracja” oraz „Rocznica”, rozpracowania obiektowego krypt. „Zdrajcy”, prowadzonego na środowisko NSZ z terenu województwa warszawskiego, a także kwestionariuszy ewidencyjnych o krypt. „Projektant” i „Sęp”.
Według notatki służbowej z 1981 r.:
„W trakcie prowadzonej obserwacji operacyjnej ustalono, że Borodzicz nawiązał szereg kontaktów z byłymi członkami NSZ i AK działającymi w latach 1943-48 na terenie byłego powiatu ciechanowskiego. W treści listów szkalował aktualny ustrój oraz ZSRR. Kontakty te zamierzał wykorzystać do odtworzenia działalności tych organizacji. Wszystkie swoje zbiory miał wykorzystać do napisania pamiętnika z tego okresu (…)”.
* * *
Po 1989 r. zaangażował się w działalność kombatancką i polityczną, pełnił funkcje prezesa Okręgu Stołecznego Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych i Oddziału Warszawskiego Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego. Był również dyrektorem w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Stanisław Borodzicz zmarł 7 lutego 2007 r. w Warszawie. Jego grób znajduje się na cmentarzu w Żmijewie Kościelnym.
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
