Stanisław Borodzicz urodził się 19 listopada 1917 r. w Widzewie w pow. łaskim w rodzinie o tradycjach szlacheckich i patriotycznych. Jego ojciec, Stanisław Antoni Borodzicz, członek POW, w trakcie wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. służył w 203. Pułku Ułanów. W 1938 r. za udział w walkach o niepodległość Polski uhonorowany został Medalem Niepodległości.
Po wybuchu II wojny światowej brał udział w walkach w obronie Warszawy, za co został awansowany na stopień podporucznika i odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy.
Po wojnie koleje losu zaprowadziły Borodziczów do Opinogóry Górnej k. Ciechanowa, gdzie ojciec Stanisława otrzymał posadę rządcy w ordynacji hr. Edwarda Krasińskiego.
W 1937 r. Stanisław Borodzicz ukończył Gimnazjum im. Zygmunta Krasińskiego w Ciechanowie i rozpoczął studia na Uniwersytecie Warszawskim. Rok później, po ukończeniu Mazowieckiej Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii w Zambrowie, w stopniu kaprala podchorążego został przydzielony do 1. Pułku Artylerii Ciężkiej w Modlinie. Po wybuchu II wojny światowej brał udział w walkach w obronie Warszawy, za co został awansowany na stopień podporucznika i odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy.
Stanisław Borodzicz, ok. 1947 r. (fot. z zasobu IPN)
Stanisław Borodzicz, ok. 1974 r. (fot. z zasobu IPN)
Działalność konspiracyjna
Po klęsce wrześniowej powrócił do Ciechanowa, gdzie zaangażował się działalność konspiracyjną. W lutym 1940 r. wstąpił do Polskiego Obozu Narodowo-Syndykalistycznego (PONS), w którym pełnił funkcję kierownika organizacyjnego na powiat ciechanowski. Od 1942 r. był szefem Sztabu Komendy Okręgu II Mazowsze-Północ Narodowych Sił Zbrojnych. W połowie 1944 r., po połączeniu się NSZ z Armią Krajową, otrzymał nominację na szefa Kedywu w Inspektoracie Ciechanów.
W połowie 1944 r., po połączeniu się NSZ z Armią Krajową, otrzymał nominację na szefa Kedywu w Inspektoracie Ciechanów.
Po wkroczeniu wojsk sowieckich „Wara” kontynuował walkę w szeregach NSZ. To on, jako szef sztabu, podjął decyzję o przeprowadzeniu akcji na areszt Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Krasnosielcu (1/2 maja 1945 r.), w trakcie której oddział dowodzony przez Romana Dziemieszkiewicza ps. „Pogoda” uwolnił 42 żołnierzy AK i NSZ.
Stanisław Borodzicz pozostawał w konspiracji do 1947 r., kiedy to ujawnił się w siedzibie WUBP w Warszawie. W tym czasie rozpoczął również studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Po ujawnieniu, w 1948 r. został aresztowany i poddany brutalnemu śledztwu w więzieniu karno-śledczym Warszawa III (tzw. Toledo).
Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie uznał Stanisława Borodzicza winnym czynnego udziału „w nielegalnym związku NSZ usiłującym przemocą zmienić ustrój Państwa Polskiego”, przechowywania „bez prawnego zezwolenia władz” broni palnej i amunicji oraz nakłaniania innych członków NSZ do
„dokonywania napadów rabunkowych w celu zdobycia środków materialnych (…)”.
11 sierpnia 1949 r. został skazany na 15 lat więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat pięciu oraz przepadkiem całego mienia na rzecz Skarbu Państwa. Wyrok odbywał w osławionych, represyjnych więzieniach w Rawiczu, Wrocławiu i we Wronkach.
Ankieta osoby badanej dotycząca Stanisława Borodzicza, 1964 r. (z zasobu IPN)
Kwestionariusz osobowy na członka nielegalnej organizacji dot. Stanisława Borodzicza ps. „Wara”, „Zarzyca” (z zasobu IPN)
Odpis oświadczenia złożonego przez Stanisława Borodzicza w trakcie ujawnienia się w WUBP w Warszawie, 5 III 1947 r. (z zasobu IPN)
Fragment aktu oskarżenia przeciwko Stanisławowi Borodziczowi, 1 VII 1949 r. (z zasobu IPN)
Opinia o zachowaniu więźnia Stanisława Borodzicza, wydana przez naczelnika więzienia w Rawiczu, 20 VI 1952 r. (z zasobu IPN)
Zachować pamięć
Więzienie opuścił w 1955 r., wynosząc z niego, oprócz bolesnych wspomnień, również poważne problemy zdrowotne. Pomimo trudności, na które napotykał jako były więzień polityczny, ukończył przerwane studia i, po wielu staraniach, podjął pracę w Biurze Projektów Budownictwa Przemysłowego w Warszawie. Później pracował m.in. w Biurze Projektów Fabryki Samochodów Osobowych. W 1956 r. założył rodzinę, jego żoną została Maria Grażyna Skarżyńska, również absolwentka gimnazjum w Ciechanowie.
Był również dyrektorem w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Od 1958 r. Stanisław Borodzicz był czynnie związany z warszawskim Oddziałem Towarzystwa Miłośników Ziemi Ciechanowskiej, w którym pełnił (jak stwierdzono w aktach SB) „rolę propagatora zabytków, folkloru oraz osiągnięć społeczno-gospodarczych regionu ciechanowskiego” oraz inicjował
„różnego rodzaju akcje, mające na celu utrwalanie pamięci działalności organizacji NSZ i AK poprzez wmurowywanie tablic pamiątkowych w kościołach, budowę nagrobków na grobach członków NSZ”.
Jego działalność społeczna, poglądy i nieskrywana niechęć wobec rządów komunistycznych sprawiły, że przez wiele lat Służba Bezpieczeństwa rejestrowała jego poczynania, kontakty i znajomości, wykorzystując do tego m.in. podsłuch telefoniczny i perlustrację korespondencji. Dodatkowo w 1976 r. objęty został zastrzeżeniem wyjazdów do państw kapitalistycznych.
Inwigilowany był, „z uwagi na to, że wymieniony może podjąć wrogą działalność przeciwko PRL”, w ramach spraw operacyjnego sprawdzenia krypt. „Konspiracja” oraz „Rocznica”, rozpracowania obiektowego krypt. „Zdrajcy”, prowadzonego na środowisko NSZ z terenu województwa warszawskiego, a także kwestionariuszy ewidencyjnych o krypt. „Projektant” i „Sęp”.
Według notatki służbowej z 1981 r.:
„W trakcie prowadzonej obserwacji operacyjnej ustalono, że Borodzicz nawiązał szereg kontaktów z byłymi członkami NSZ i AK działającymi w latach 1943-48 na terenie byłego powiatu ciechanowskiego. W treści listów szkalował aktualny ustrój oraz ZSRR. Kontakty te zamierzał wykorzystać do odtworzenia działalności tych organizacji. Wszystkie swoje zbiory miał wykorzystać do napisania pamiętnika z tego okresu (…)”.
* * *
Po 1989 r. zaangażował się w działalność kombatancką i polityczną, pełnił funkcje prezesa Okręgu Stołecznego Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych i Oddziału Warszawskiego Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego. Był również dyrektorem w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Stanisław Borodzicz zmarł 7 lutego 2007 r. w Warszawie. Jego grób znajduje się na cmentarzu w Żmijewie Kościelnym.
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
