Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

„Braci swych wieszać nie będę!”
Artykuł

„Braci swych wieszać nie będę!”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
17 grudnia 1942 r. Niemcy dokonali egzekucji na dziedzińcu Zamku Książąt Mazowieckich w Ciechanowie. Przeprowadzono ją w ramach szeroko zakrojonej akcji skierowanej przeciwko polskiemu podziemiu zbrojnemu na terenie rejencji ciechanowskiej.
„Byłem tam ja i mój karabin maszynowy!”. Jan Kmiołek pseudonim Wir
Artykuł

„Byłem tam ja i mój karabin maszynowy!”. Jan Kmiołek pseudonim Wir

Autor: Elżbieta Strzeszewska
7 sierpnia 1952 r. stracono Jana Kmiołka ps. „Wir”, „Fala”, „Mazurek”. W latach 1947-1951 dowodzony przez niego oddział przeprowadził na terenie północnego Mazowsza ok. stu akcji zbrojnych. Jego śmierć była wynikiem wprowadzenia do oddziału agenta, który wystawił go UB.
„Iluż kolegów świąt nie doczekało”. Ostatnia Wielkanoc Władysława Grudzińskiego „Pilota”
Artykuł

„Iluż kolegów świąt nie doczekało”. Ostatnia Wielkanoc Władysława Grudzińskiego „Pilota”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Dla Władysława Grudzińskiego „Pilota”, dowódcy jednego z patroli NZW podlegających st. sierż. Mieczysławowi Dziemieszkiewczowi „Rojowi”, były to święta szczególne. Spędził je w Popowie Borowym – w domu rodzinnym jego bliskiej współpracownicy i narzeczonej Anastazji Glinickiej.
„Niech pani jej tam nie puszcza, bo ona już nie wróci”. Mord w lasach ościsłowskich z 20 lutego 1940 r.
Artykuł

„Niech pani jej tam nie puszcza, bo ona już nie wróci”. Mord w lasach ościsłowskich z 20 lutego 1940 r.

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Kiedy w lutym 1940 r. władze niemieckie w pow. ciechanowskim zarządziły dokonanie spisu osób ułomnych i nieuleczalnie chorych, rozgłaszając jednocześnie, że zostaną one wysłane na leczenie, wielu im uwierzyło. Mieszkańcy nie mieli jeszcze świadomości, że w myśl niemieckiej polityki każda osoba niesamodzielna, a więc też nieprzydatna dla III Rzeszy, powinna zostać zlikwidowana.
„Orlik” – zrobiony w amnestię
Artykuł

„Orlik” – zrobiony w amnestię

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Żołnierz Narodowych Sił Zbrojnych i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. Uczestniczył w wielu akcjach antykomunistycznego podziemia na północnym Mazowszu, m.in. w uwolnieniu żołnierzy AK i NSZ z aresztu UB w Krasnosielcu. Po skazaniu na śmierć przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie, został zamordowany w komunistycznym więzieniu przy Rakowieckiej. Jego ukryte na „Łączce” szczątki, po 61 latach, odnalazł dopiero IPN.
„Rój” poluje na generała. Próba porwania Piotra Jaroszewicza
Artykuł

„Rój” poluje na generała. Próba porwania Piotra Jaroszewicza

Autor: Elżbieta Strzeszewska
W 1950 r. żołnierze Narodowego Zjednoczenia Wojskowego pod dowództwem starszego sierżanta Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój” podjęli próbę porwania wiceministra obrony narodowej i późniejszego premiera, gen. Piotra Jaroszewicza.
„Rój” w Pomiechówku
Artykuł

„Rój” w Pomiechówku

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Tamtego dnia na stacji PKP w Pomiechówku, w trakcie akcji zbrojnej przeprowadzonej przez żołnierzy podziemia niepodległościowego, rozegrały się sceny niczym z amerykańskiego westernu.
„Tygrys” ucieka KBW. Potyczka w Pniewie Wielkim
Artykuł

„Tygrys” ucieka KBW. Potyczka w Pniewie Wielkim

Autor: Elżbieta Strzeszewska
12 lipca 1948 r. walkę stoczyli żołnierze Narodowego Zjednoczenia Wojskowego z patrolu sierż. Ildefonsa Tadeusza Żbikowskiego ps. „Tygrys” z oddziałami KBW i UB w Pniewie Wielkim w powiecie ciechanowskim.
„Vis” i czternaście kul. Śmierć starszego strzelca Jana Żbikowskiego
Artykuł

„Vis” i czternaście kul. Śmierć starszego strzelca Jana Żbikowskiego

Autor: Elżbieta Strzeszewska
29 sierpnia 1948 r., w walce z funkcjonariuszami UB i żołnierzami Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, poległ starszy strzelec Jan Żbikowski ps. „Kmicic”, „Mucha” – żołnierz oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego dowodzonego przez starszego sierżanta Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój”.
„Walczyłem 8 lat z komunistami i teraz wam się nie poddam!”. Ostatnia walka „Puszczyka”
Artykuł

„Walczyłem 8 lat z komunistami i teraz wam się nie poddam!”. Ostatnia walka „Puszczyka”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
5 lipca 1953 r. żołnierze oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, działającego pod dowództwem Wacława Grabowskiego ps. „Puszczyk” w powiatach: mławskim, przasnyskim, działdowskim oraz ciechanowskim, stoczyli swoją ostatnią walkę.
„Wyrażono pogląd, że wydobywanie tych zwłok […] jest niewskazane”
Artykuł

„Wyrażono pogląd, że wydobywanie tych zwłok […] jest niewskazane”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Na kilka tygodni przed Poznańskim Czerwcem członkowie aparatu represji dyskutowali o podległości służbowej osób wykonujących wyroki śmierci oraz trybie postępowania z ciałami straconych. Uczestnicy dali swoimi decyzjami świadectwo przywiązania do dotychczasowych, stalinowskich praktyk.
„Zwłoki polecam pochować”. Sierżant Wiktor Stryjewski
Artykuł

„Zwłoki polecam pochować”. Sierżant Wiktor Stryjewski

Autor: Elżbieta Strzeszewska
18 stycznia 1951 r. w więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej w Warszawie zamordowany został sierż. Wiktor Stryjewski „Cacko”, „Zbyszko”, „Wyrwicz”, żołnierz AK, ROAK, NZW, dowódca oddziału bojowego 11. Grupy Operacyjnej NSZ (NZW).
Akcja „Cokół”. Butelki z benzyną i Feliks Dzierżyński
Artykuł

Akcja „Cokół”. Butelki z benzyną i Feliks Dzierżyński

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Akcja o kryptonimie „Cokół” przeszła do historii jako jedno z najbardziej spektakularnych wystąpień antyrządowych zorganizowanych w trakcie stanu wojennego. O jej wyjątkowości świadczy również fakt, że przeprowadzili ją młodzi, kilkunastoletni w tym czasie, uczniowie warszawskich szkół średnich, należący do organizacji Konfederacja Młodzieży Polskiej „Piłsudczycy”.
Akcja na posterunek. „Rój” w Czernicach Borowych
Artykuł

Akcja na posterunek. „Rój” w Czernicach Borowych

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Posterunek MO w Czernicach Borowych mieścił się w parterowym, murowanym budynku mieszkalnym z gankiem. Od 1945 r. część budynku wynajmowała milicja. W październiku 1949 r. placówka ta znalazła się na celowniku oddziału „Roja”. Partyzanci zarekwirowali tam broń, dokumenty i zdeponowane tam 1 348 000 zł.
Akcja w Gąsocinie
Artykuł

Akcja w Gąsocinie

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Ok. godz. 18.00, w kancelarii Posterunku MO w Gąsocinie pojawiło się trzech umundurowanych i uzbrojonych mężczyzn. Obezwładnili niestawiających oporu milicjantów oraz żołnierza KBW, a następnie zarekwirowali znajdujące się na posterunku broń, amunicję, raportówki i umundurowanie. Tak rozpoczęła się kolejna udana akcja oddziału „Roja”.
Aresztowanie Wincentego Morawskiego „Roty”
Artykuł

Aresztowanie Wincentego Morawskiego „Roty”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Ujęcie „Roty” na warszawskim Dworcu Wschodnim zostało uznane za niewątpliwy sukces organów bezpieczeństwa. Dopiero później, w trakcie śledztwa, bezpieka zorientowała się, że drugim członkiem grupy, tym, którego nie udało się zatrzymać, był dowódca oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego – st. sierż. Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój”!
Egzekucja w Śmiecinie
Artykuł

Egzekucja w Śmiecinie

Autor: Elżbieta Strzeszewska
3 lipca 1944 r., w ramach akcji odwetowej, na terenie starej żwirowni w podciechanowskim Śmiecinie Niemcy zamordowali 30 mężczyzn – więźniów przetrzymywanych w ciechanowskich aresztach.

Elżbieta Strzeszewska

Absolwentka historii Uniwersytetu Warszawskiego oraz Podyplomowego Studium Administracji (UW) i Podyplomowych Studiów Edytorskich (Instytut Badań Literackich PAN w Warszawie). Pracownik pionu archiwalnego Instytutu Pamięci Narodowej od 2000 r. Autorka tekstów dotyczących najnowszej historii północnego Mazowsza publikowanych na portalu Facebook Archiwum IPN.
Jerzy Dziemieszkiewicz „Żbik”
Artykuł

Jerzy Dziemieszkiewicz „Żbik”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
W kartotece zdjęć sygnalitycznych, przechowywanej w Archiwum IPN, znajdują się zdjęcia młodego mężczyzny, wykonane 24 sierpnia 1949 r. w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Ciechanowie. Zdjęcia te przedstawiają jednego z synów Adama i Stefanii ze Świerczewskich, żołnierza Narodowego Zjednoczenia Wojskowego.
Józef Kozłowski „Las”
Artykuł

Józef Kozłowski „Las”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
12 sierpnia mija rocznica stracenia Józefa Kozłowskiego „Lasa”, „Visa”, „J. Kaweckiego” – żołnierza Armii Krajowej oraz Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, komendanta XVI Okręgu NZW.
Matka partyzantów – sprawa Stefanii Dziemieszkiewiczowej
Artykuł

Matka partyzantów – sprawa Stefanii Dziemieszkiewiczowej

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Istotną rolę w zwalczaniu podziemia niepodległościowego odgrywały inwigilacja oraz represje skierowane przez bezpiekę przeciwko rodzinom członków podziemnych organizacji.
Mieczysław Dziemieszkiewicz ps. Rój (1925-1951)
Artykuł

Mieczysław Dziemieszkiewicz ps. Rój (1925-1951)

Autor: Elżbieta Strzeszewska
W nocy z 13 na 14 kwietnia 1951 r., w wyniku obławy funkcjonariuszy UB i MO, przy udziale żołnierzy KBW, poległ w walce st. sierż. Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój”, żołnierz NSZ i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, dowódca jednego z najdłużej walczących z komunistami oddziałów NZW.
Mord w Ciechanowie
Artykuł

Mord w Ciechanowie

Autor: Elżbieta Strzeszewska
W nocy z 16 na 17 stycznia 1945 r. w Ciechanowie, na dziedzińcu miejscowego ratusza oraz na podwórzu kamienicy przy ul. Śląskiej 7, Niemcy zamordowali ok. 100 przetrzymywanych w ciechanowskich aresztach mężczyzn.
O wolnej Polsce zawsze śnił… Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój”
Artykuł

O wolnej Polsce zawsze śnił… Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
28 stycznia 1925 r. w Zagrobach, w powiecie łomżyńskim, urodził się Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój”– żołnierz Narodowych Sił Zbrojnych i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, dowódca jednego z najdłużej walczących z komunistami oddziałów podziemia niepodległościowego!
Ostatni bój „Pilota”
Artykuł

Ostatni bój „Pilota”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
23 czerwca 1950 r., w nierównej walce z żołnierzami Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego i funkcjonariuszami bezpieki polegli członkowie patrolu Władysława Grudzińskiego ps. „Pilot”, należącego do oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego pod dowództwem st. sierż. Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój”.
Ostatni bój „Roja”
Artykuł

Ostatni bój „Roja”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Mieczysław Dziemieszkiewicz ps. „Rój”, żołnierz Narodowych Sił Zbrojnych i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego poległ w walce w trakcie obławy zorganizowanej przez żołnierzy Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego oraz funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego i Milicji Obywatelskiej.
Podpułkownik Stanisław Borodzicz
Biogram / Biografia

Podpułkownik Stanisław Borodzicz

Autor: Elżbieta Strzeszewska
7 lutego 2007 r. zmarł Stanisław Borodzicz ps. „Wiejski”, „Wara”, „Zarzyca”, podpułkownik Wojska Polskiego, żołnierz podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, działający na terenie północnego Mazowsza, wielki admirator ziemi ciechanowskiej.
Polska Niobe. Wanda Lurie i rzeź Woli
Artykuł

Polska Niobe. Wanda Lurie i rzeź Woli

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Na oczach zrozpaczonej matki zginęło troje jej dzieci. Ona sama została ciężko ranna, ale przeżyła i do końca nie straciła przytomności. Ocalała, przygnieciona ciałami kolejnych ofiar. Widziała jak oprawcy chodzili po zabitych, kopali ich, dobijali jeszcze żyjących. Jej zeznania pozostają jednym z najbardziej wstrząsających świadectw niemieckich zbrodni na Woli.
Prezent na rocznicę
Artykuł

Prezent na rocznicę

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Na stacji PKP w Gołotczyźnie oddział „Roja” pojawił się ok. 21.10. Trzech z żołnierzy udało się do poczekalni stacyjnej, gdzie zatrzymali i wylegitymowali znajdujące się tam osoby. Czwarty wszedł do budki na przejeździe i zakazał dróżnikowi kontynuowania pracy. Rozpoczęła się akcja zatrzymania i kontroli nadciągającego pociągu.
Radiostacja z wyrokiem śmierci. Zasadzka na członków oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego
Artykuł

Radiostacja z wyrokiem śmierci. Zasadzka na członków oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego

Autor: Elżbieta Strzeszewska
16 września 1951 r. w walce z wojskiem KBW oraz funkcjonariuszami UB polegli żołnierze oddziału partyzanckiego NZW – Franciszek Kmiołek ps. „Bogdan”, Franciszek Ampulski ps. „Tęcza” oraz Julian Nasiadko ps. „Ostry”.
Roman Dziemieszkiewicz „Adam”, „Pogoda”
Artykuł

Roman Dziemieszkiewicz „Adam”, „Pogoda”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Zgodnie z najbardziej znaną wersją śmierci tego żołnierza podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, 30 października 1945 r. został zastrzelony przez żołnierzy sowieckich na dworcu lub w okolicach dworca kolejowego w Ciechanowie, gdy stanął w obronie napastowanej przez tych żołnierzy dziewczyny bądź (według innego przekazu) po próbie uniemożliwienia grabieży przez czerwonoarmistów butów.
Rozbicie ubeckiego więzienia
Artykuł

Rozbicie ubeckiego więzienia

Autor: Elżbieta Strzeszewska
W nocy z 25 na 26 listopada 1946 r. żołnierze Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość Obwodów Ostrów Mazowiecka i Pułtusk przeprowadzili wspólnie niezwykle spektakularną, zbrojną akcję, w trakcie której uwolniono ok. 65 członków podziemia niepodległościowego, przetrzymywanych w więzieniu w Pułtusku.
Rozbicie więzienia w Mławie
Artykuł

Rozbicie więzienia w Mławie

Autor: Elżbieta Strzeszewska
W nocy z 2 na 3 czerwca 1945 r. żołnierze Samoobrony Społecznej (ROAK) rozbili areszt Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Mławie i uwolnili przetrzymywanych tam więźniów.
Sierżant Wiktor Stryjewski „Cacko”
Biogram / Biografia

Sierżant Wiktor Stryjewski „Cacko”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
8 lutego 1949 r. w wyniku obławy zorganizowanej przez żołnierzy KBW oraz funkcjonariuszy UB i MO aresztowany został sierż. Wiktor Stryjewski „Cacko”, „Zbyszko”, „Wyrwicz”, żołnierz AK, ROAK, NZW, dowódca oddziału bojowego 11. Grupy Operacyjnej NSZ (NZW).
Stanisław Borodzicz. „Bez prawnego zezwolenia władz…”
Biogram / Biografia

Stanisław Borodzicz. „Bez prawnego zezwolenia władz…”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
7 lutego 2007 r. zmarł Stanisław Borodzicz „Wiejski”, „Wara”, „Zarzyca”, podpułkownik Wojska Polskiego, żołnierz podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, wielki admirator ziemi ciechanowskiej.
Stanisław Żurawski „Madej”. Stawiał zaciekły opór…
Artykuł

Stanisław Żurawski „Madej”. Stawiał zaciekły opór…

Autor: Elżbieta Strzeszewska
4 listopada 1953 r. we wsi Chromakowo w pow. żuromińskim aresztowany został Stanisław Żurawski „Madej” – jeden z najdłużej walczących żołnierzy podziemia niepodległościowego na północnym Mazowszu.
Śmierć Józefa Maruszewskiego „Sępa”
Artykuł

Śmierć Józefa Maruszewskiego „Sępa”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Józef Maruszewski ps. „Sęp”, żołnierz podziemia niepodległościowego z oddziału NZW dowodzonego przez st. sierż. Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój” poległ 10 listopada 1948 r., w walce z oddziałami Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Śmierć wśród kłosów
Artykuł

Śmierć wśród kłosów

Autor: Elżbieta Strzeszewska
12 czerwca 1949 r., w walce z żołnierzami Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, polegli członkowie zespołu sztabowego Komendy Powiatowej NZW „Noc” – „Tatry”: Zygmunt Dąbkowski ps. „Krym”, „Wstęga”, Bolesław Kulesza ps. „Pomsta” i Kazimierz Ampulski ps. „Tęcza”.
Święto Żołnierza
Artykuł

Święto Żołnierza

Autor: Elżbieta Strzeszewska
15 sierpnia, w rocznicę Bitwy Warszawskiej 1920 r., obchodzimy Święto Wojska Polskiego. Ustanowione 30 lipca 1992 r., nawiązuje ono do tradycji II Rzeczypospolitej, do roku 1923 r., w którym gen. Stanisław Szeptycki wydał rozkaz nr 126 wprowadzający Święto Żołnierza i szczegółowo regulujący jego przebieg.
Tadeusz Suwiński „Sokół”
Artykuł

Tadeusz Suwiński „Sokół”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
W nocy z 20 na 21 marca 1949 r. w areszcie Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Ciechanowie w tragicznych okolicznościach zmarł Tadeusz Suwiński „Sokół” – żołnierz oddziału NZW st. sierż. Mieczysława Dziemieszkiewicza „Roja”.
W służbie Polsce. Lucyna Janikowa
Biogram / Biografia

W służbie Polsce. Lucyna Janikowa

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Lucyna Janikowa ps. „Bogna”, żołnierz Narodowych Sił Zbrojnych i Armii Krajowej na północnym Mazowszu, zasłużony wieloletni pedagog, pisarka, społeczniczka. Odeszła 2 stycznia 2022 r.
Wacław Laskowski ps. „Wielki”
Biogram / Biografia

Wacław Laskowski ps. „Wielki”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Bez pomocy sprawnie działającej siatki współpracowników w terenie, przez funkcjonariuszy bezpieki nazywanych „elementami szlachecko-kułackimi” czy „meliniarzami”, oddziały podziemia nie mogłyby osiągać zamierzonych przez nie celów. Oddział „Roja” nie był tu wyjątkiem.
Zbrodnia w Józefowie Dużym
Artykuł

Zbrodnia w Józefowie Dużym

Autor: Elżbieta Strzeszewska
14 kwietnia 1940 r. w Józefowie Dużym (powiat łukowski) Niemcy dokonali mordu na ok. 200 Polakach. Istotną rolę w opisanych wydarzeniach odgrywali, obok żandarmów, funkcjonariuszy Gestapo i SS, także członkowie lubelskiego Selbstschutzu, w tym miejscowi koloniści niemieccy (volksdeutsche).