„Wspaniały organizator i doskonały dowódca, potrafił łączyć w sobie młodzieńczą chęć czynu z dojrzałą kontrolą działania. Młoda — niemal dziecinna twarz. Jasne oczy i zdecydowany profil — wszystko składa się na obraz, który wycisnął potężne piętno na całości Batalionu”
– to słowa Ryszarda Białousa, ps. Jerzy (dowódca batalionu „Zośka”) o Andrzeju Romockim ps. Morro.
Działalność konspiracyjna
Andrzej Romocki urodził się 16 kwietnia 1923 r. w Warszawie. Od lat chłopięcych związany był z harcerstwem. W latach szkolnych należał do 21. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Gen. Ignacego Prądzyńskiego.
W konspiracji używał pseudonimów „Morro”, „Andrzej Morro”, „A. Morro”, „Kuguar Filozof”. W 1940 roku udzielał się w samokształceniowej organizacji podziemnej „PET”, złożonej z kół młodzieżowych, a jednym z nich, działającym na Mokotowie, kierował Andrzej. W 1942 roku organizacja ta weszła w skład Szarych Szeregów. Najpierw działał w Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”, a następnie „Morro” został przyjęty do Grup Szturmowych.
Andrzej Romocki, pseudonim Andrzej Morro, Milanówek, 1944 r. (fot. z zasobu AIPN)
W maju 1943 roku stanął na czele czwartej drużyny „SAD-400”, Hufca „Sad” („Sabotaż i Dywersja”). W grudniu tego samego roku objął dowództwo 2. kompanii „Rudy” w batalionie „Zośka”.
W 1941 roku Andrzej Romocki ukończył na tajnych kompletach Prywatne Liceum Towarzystwa Ziemi Mazowieckiej, na wydziale matematyczno-fizycznym. Maturę zdał z wynikiem bardzo dobrym. Następnie podjął studia w tajnej Szkole Głównej Handlowej, ale po dwóch latach zdecydował się przerwać naukę.
Uczestniczył w działaniach dywersyjnych, m.in. „Taśmie”, w ramach której dowodził akcją w Sieczychach, przeprowadzoną nocą z 20 na 21 sierpnia 1943 r. Żołnierze Grup Szturmowych zlikwidowali wtedy niemiecką strażnicę graniczną (na okupacyjnej granicy Generalnej Guberni). Niestety, w trakcie tej walki poległ ppor. Tadeusz Zawadzki, ps. Zośka. W maju 1944 r. „Morro” ukończył podchorążówkę Kedywu Komendy Głównej „Agricola” i otrzymał stopień plutonowego podchorążego.
Andrzej Romocki, pseudonim Andrzej Morro, Milanówek, 1944 r. (fot. z zasobu AIPN)
Powstanie Warszawskie
W czasie Powstania Warszawskiego dowodzona przez niego 2. kompania „Rudy” walki rozpoczęła na Woli, zdobywając tam dwa czołgi niemieckie. 5 sierpnia 1944 r. zajęła tzw. Gęsiówkę, obóz niemiecki, z którego uwolniono ok. 350 więźniów.
Następnie brała udział w bojach o wolskie cmentarze. Andrzej Romocki otrzymał wówczas Srebrny Krzyż Orderu Virtuti Militari (V klasy). Na skutek nacierających sił niemieckich jego oddział musiał jednak wycofać się z Woli, kontynuując walkę na Starówce. 19 sierpnia „Morro”, na skutek eksplozji pocisku, uległ lekkiemu poparzeniu. Pod koniec sierpnia, w trackie przebiegania przez ulicę Senatorską, został ponownie ranny.
Kompania „Rudy”, pod koniec zmagań o Starówkę, została odcięta od pozostałych oddziałów. Dopiero nocą z 30 na 31 sierpnia 1944 r. powstańcy, przebrani w niemieckie mundury, z Ogrodu Saskiego przez pozycje wroga przeszli do Śródmieścia, nie ponosząc przy tym żadnych strat. Andrzej Romocki otrzymał awans na porucznika oraz Krzyż Walecznych. Kompania „Rudy” brała później udział w walkach na Czerniakowie.
Andrzej Romocki „Morro” poległ 15 września 1944 r. przy ulicy Solec, kiedy próbował nawiązać kontakt z patrolem 1. Armii Wojska Polskiego. Miał 21 lat.
Awans plutonowego podchorążego Andrzeja Romockiego pseud. „Morro” na podporucznika (z zasobu AIPN)
Nekrolog Andrzeja Romockiego, ps. Andrzej Morro, wywieszony przed jego pogrzebem zaplanowanym na 31 października 1945 r. (z zasobu AIPN)
* * *
Po śmierci został awansowany na stopień kapitana i odznaczony, kolejny raz, Krzyżem Walecznych. Po wojnie ciało Andrzeja Romockiego ekshumowano i przeniesiono na Cmentarz Wojskowy na Powązkach w Warszawie, a następnie pochowano w Kwaterze Harcerskiego Batalionu Armii Krajowej „Zośka”, obok jego młodszego brata, Jana, ps. Bonawentura, który zginął 18 sierpnia 1944 r. w szpitalu powstańczym na ul. Miodowej 23, w czasie bombardowania.
W 2019 r. Andrzej Romocki otrzymał pośmiertnie Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.
Pogrzeb Andrzeja Romockiego, ps. Andrzej Morro. Stoją od lewej: Witold Winnicki „Pik”, Jadwiga Romocka z domu Niklewicz (matka Andrzeja), Jan Mazurkiewicz „Radosław”, Jan Rodowicz „Anoda”, Stanisław Sieradzki „Świst”, Irena Niklewicz; Warszawa, 31 października 1945 r. (fot. z zasobu AIPN)
Spis osób odznaczonych Krzyżem Walecznych. Wśród odznaczonych po raz drugi m.in. Andrzej Romocki pseud. „Morro” (z zasobu AIPN)
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
