Teraz jako Tomasz Sulikowski – na prośbę ministra obrony narodowej, a zarazem szefa spraw wewnętrznych Rządu RP na Uchodźstwie Romana Odzierzyńskiego – Czaykowski rozpoczął zbieranie informacji o sytuacji w komunistycznej Polsce. Zaszył się w mieszkaniu przy ul. Łobzowskiej 43 w Krakowie, z którego kierował systematycznie powiększającą się siatką współpracowników. Miał on na tyle szczęścia, że nie musiał budować jej od podstaw, lecz oparł się na członkach Polskiego Towarzystwa Teozoficznego – ideowych przyjaciołach jego mamy Haliny, a także ciotkach.
Życie i działalność
Jedną z osób pomagających Andrzejowi Czaykowskiemu była siostra jego mamy – Zofia Wieszczycka, urodzona 15 marca 1891 r. w Przywieczerzynie nieopodal Włocławka, jako córka właściciela ziemskiego Rudolfa Kryńskiego i Wandy z d. Busse. Ukończyła szkołę średnią w Warszawie. W 1913 r. wyszła za mąż za Tadeusza Wieszczyckiego, a rok później urodziła córkę Krystynę.
Czaykowski kierował systematycznie powiększającą się siatką współpracowników. Miał on na tyle szczęścia, że nie musiał budować jej od podstaw, lecz oparł się na członkach Polskiego Towarzystwa Teozoficznego – ideowych przyjaciołach jego mamy Haliny, a także ciotkach.
W okresie międzywojennym mieszkała w 150-hektarowym majątku w Sklęczkach koło Kutna. W tym okresie była związana z Polskim Towarzystwem Teozoficznym oraz Spółdzielnią Przyjaciół Uroczyska Mężenin. Była także członkiem lóż masońskich.
W 1940 r. przeniosła się do Warszawy, gdzie zamieszkała przy ul. Mokotowskiej 12, w Ośrodku Kultury Rolnej i Kolonii Letnich prowadzonym przez teozofów. Trzy lata później przeprowadziła się do podwarszawskiej Choszczówki. Podczas wojny utrzymywała się z handlu, m.in. ze sprzedaży drzewa. Po wojnie przez krótki okres była nauczycielką w Orłowie, a następnie pracowała w Państwowym Przedsiębiorstwie Budowlanym w Warszawie jako urzędniczka.
W okresie działalności swojego siostrzeńca w Polsce udzielała mu pomocy. Jak sama zeznała, m.in. zbierała informacje, wymieniała obcą walutę, pomagała w rozszyfrowywaniu korespondencji z Londynu czy starała się zorganizować dla niego nowe dokumenty.
Aresztowanie i uwięzienie
Zofia Wieszczycka została zatrzymana przez Urząd Bezpieczeństwa 13 sierpnia 1951 r. – w dniu rozbicia siatki. Osadzono ją w areszcie śledczym przy ul. Rakowieckiej na warszawskim Mokotowie. 30 kwietnia 1953 r. Warszawski Sąd Rejonowy w Warszawie pod przewodnictwem ppłk. Mieczysława Widaja skazał ją na karę 10 lat pozbawienia wolności, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na lat pięć oraz przepadek mienia.
Wiosną 1956 r. objęła ją amnestia, na mocy której wyrok został zmniejszony do pięciu lat więzienia.
Po wyroku, na przełomie czerwca i lipca 1953 r., przewieziono ją do centralnego więzienia dla kobiet w Fordonie koło Bydgoszczy, gdzie odbywała karę. W marcu 1955 r. z powodu poważnych problemów z sercem znalazła się w szpitalu więziennym w Grudziądzu, a w sierpniu tego roku na prośbę jej adwokata Feliksa Słomnickiego Wojskowy Sąd Garnizonowy w Warszawie udzielił jej, z uwagi na zły stan zdrowia, rocznej przerwy w odbywaniu kary.
Do więzienia już nie wróciła. Wiosną 1956 r. objęła ją amnestia, na mocy której wyrok został zmniejszony do pięciu lat więzienia, a utratę praw publicznych i obywatelskich skrócono do 2 lat i 6 miesięcy. Z kolei 17 sierpnia Rada Państwa skorzystała z prawa łaski i darowała jej resztę kary.
Zdjęcie sygnalityczne Zofii Wieszczyckiej wykonane w MBP w Warszawie w 1951 r. (fot. z zasobu IPN)
Zofia Wieszczycka (fot. z zasobu IPN)
Opinia na temat więźniarki Zofii Wieszczyckiej sporządzona w areszcie przy ul. Rakowieckiej w Warszawie w czerwcu 1953 r. (z zasobu IPN)
Pierwsza strona wyciągu z wyroku WSR w Warszawie z 30 IV 1953 r. (z zasobu IPN)
* * *
Zofia Wieszczycka zmarła w lipcu 1963 r.
Razem z nią aresztowano jej córkę Krystynę, którą skazano na osiem lat pozbawienia wolności.
2 sierpnia 1993 r. Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie uznał wyrok WSR w Warszawie z 30 kwietnia 1953 r. za nieważny.
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
