Idea Polskiej Olimpiady zrodziła się w czasie XXI Walnego Zjazdu w New Haven w lipcu 1936 r.
Święto Sokolstwa
Inicjatorem wydarzenia był Gustaw Pieprzny, ówczesny naczelnik Sokolstwa, a decyzja nie została podjęta przypadkowo.
Przyczyną był złoty jubileusz polskiego Sokolstwa w Stanach Zjednoczonych oraz sukcesy sportowe Stanisławy Walasiewicz (właściwie: Stefanii Walasiewicz, w USA znanej jako Stella Walsh, należącej do Okręgu Sokolego w Cleveland), która m.in. na Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles w 1932 r. zdobyła złoty medal w biegu na 100 metrów.
Planowano organizację tego wydarzenia sportowego co cztery lata, między kolejnymi walnymi zlotami. Pierwsza Olimpiada odbyła się na Pitt Stadium w Pittsburghu w dniach 25–26 czerwca 1938 r.
Artykuł pt. „Olimpiada tryumfem całej Polonji” opublikowany na łamach magazynu „Sokół Polski. Urzędowy Organ Sokolstwa Polskiego w Ameryce”, Pittsburgh, R. XLII, z dnia 30 czerwca 1938 r. (dokument z zespołu: Archiwum Sokolstwa Polskiego w Ameryce, przechowywanego w Archiwum IPN w Warszawie)
Apel Sokolstwa Polskiego w Ameryce do polskich organizacji polonijnych dotyczący udziału w Pierwszej Polskiej Olimpiadzie w Pittsburghu w dniach 25-26 czerwca 1938 r. (dokument z zespołu: Archiwum Sokolstwa Polskiego w Ameryce, przechowywanego w Archiwum IPN w Warszawie)
Plakat Pierwszej Polskiej Olimpiady w Pittsburghu, 1938 r. (dokument z zespołu: Archiwum Sokolstwa Polskiego w Ameryce, przechowywanego w Archiwum IPN w Warszawie)
Program Pierwszej Polskiej Olimpiady w Pittsburghu, 1938 r. (dokument z zespołu: Archiwum Sokolstwa Polskiego w Ameryce, przechowywanego w Archiwum IPN w Warszawie)
Konkurencje sportowe
W zmaganiach sportowych wzięli udział nie tylko członkowie Sokoła, ale również innych organizacji polonijnych, m.in.: Związku Narodowego Polskiego, Unii Polskiej w Ameryce, Zjednoczenia Rzymsko-Katolickiego, Związku Polek w Ameryce.
W zmaganiach sportowych wzięli udział członkowie Sokoła i innych organizacji polonijnych.
Konkurowano w następujących dyscyplinach: lekkoatletyka (biegi na różne dystanse, bieg przez płotki, skok wzwyż z rozbiegu, w dal, trójskok w dal, skok wzwyż o tyczce, pchnięcie kulą, rzut dyskiem, oszczepem), pływanie oraz skoki do wody, zawody gimnastyczne (konkurencje indywidualne dla kobiet i mężczyzn na przyrządach: na drążku, poręczach, na koniu wszerz z łękami, ćwiczenia na równoważni).
Ponadto rozegrano zawody akrobatyczne oraz w podnoszeniu ciężarów. W tych dyscyplinach brali udział tylko mężczyźni. Olimpiada przewidywała także zawody lekkoatletyczne dla młodzieży w wieku od 14 do 16 lat w następujących dyscyplinach: biegi, skok w dal, rzut piłką koszykową.
Przygotowania do biegu mężczyzn podczas Pierwszej Polskiej Olimpiady. Pittsburgh, Pensylwania, 1938 r. (fot. z zespołu: Archiwum Sokolstwa Polskiego w Ameryce, przechowywanego w Archiwum IPN w Warszawie)
Stanisława Walasiewicz w Pierwszej Polskiej Olimpiadzie w Pittsburghu zdobyła osiem medali (fot. z zespołu: Archiwum Sokolstwa Polskiego w Ameryce przechowywanego w Archiwum IPN w Warszawie)
Stanisława Walasiewicz w czasie biegu przez plotki. Zdjęcie opublikowane w dzienniku „Sokół Polski. Urzędowy Organ Sokolstwa Polskiego w Ameryce”, Pittsburgh, R. XLII, z dnia 7 VII 1938 r., (fot. z zespołu: Archiwum Sokolstwa Polskiego w Ameryce, przechowywanego w Archiwum IPN w Warszawie)
Stanisława Walasiewicz w czasie biegu (fot. z zespołu: Archiwum Sokolstwa Polskiego w Ameryce przechowywanego w Archiwum IPN w Warszawie)
Wielki sukces
W numerze „Sokoła Polskiego” z 30 czerwca 1938 r. opublikowano artykuł pod tytułem „Olimpiada tryumfem całej Polonji” i podano nazwiska zwycięzców w poszczególnych konkurencjach.
Wśród kobiet triumfowała Stanisława Walasiewicz. Wygrała w dziewięciu z dziesięciu konkurencji sportowych, w których brała udział.
Wśród kobiet triumfowała Stanisława Walasiewicz. Wygrała w dziewięciu z dziesięciu konkurencji sportowych, w których brała udział: w biegach na różnych dystansach oraz w pchnięciu 8-funtową kulą, rzucie piłką koszykową, dyskiem i oszczepem. Natomiast wśród mężczyzn nie było głównego faworyta. Tu pojawiali się różni zwycięzcy.
Pierwszą polską olimpiadę określono jako ogromny sukces. Wzięło w niej udział ok. 7000 zawodników. Sukces organizacyjny i sportowy wydarzenia upamiętniono w broszurze pt. „Pierwsza Polska Olimpiada w Ameryce” z przedmową ówczesnego prezesa Sokolstwa, druha Teofila Antoniego Starzyńskiego.
Medal w pływaniu. Pierwsza Polska Olimpiada w Pittsburghu, 1938 r. (artefakt z zespołu: Archiwum Sokolstwa Polskiego w Ameryce, przechowywanego w Archiwum IPN w Warszawie)
Nagroda Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego imienia Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego w Pierwszej Polskiej Olimpiadzie w Pittsburghu, 1938 r. (artefakt z zespołu: Archiwum Sokolstwa Polskiego w Ameryce, przechowywanego w Archiwum IPN w Warszawie)
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
