Stefan Grochowski urodził się 3 kwietnia 1899 r. w Wągrowcu. Wziął udział w Powstaniu Wielkopolskim, wstąpił do kompanii wągrowieckiej i brał udział w walkach powstańczych pod Budzyniem, Chodzieżą i Szamocinem.
W okresie międzywojennym
Po wstąpieniu do Wojska Polskiego otrzymał, na mocy rozporządzenia Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej z dnia 10 czerwca 1919 r., świadectwo uprawniające go do rozpoczęcia studiów. Od 1920 r. studiował filologię polską i historię na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Poznańskiego.
Pracował następnie jako nauczyciel w Państwowym Gimnazjum im. Przemysława w Rogoźnie, aż do wybuchu II wojny światowej. W rogozińskim gimnazjum uczył języka polskiego i historii. W czasie swojej pracy sprawował funkcję opiekuna organizacji samokształceniowej o nazwie Towarzystwo Tomasza Zana (TTZ), której głównym celem było wychowanie i samokształcenie młodzieży w ramach różnych dziedzin nauki w utworzonych kółkach naukowych. Opiekował się sekcją literacką i historyczną tego towarzystwa, a w latach 1929-1931 pełnił on funkcję redaktora odpowiedzialnego czasopisma wydawanego przez TTZ o nazwie „Z Uczelni Przemysława”.
Stefan Grochowski
Stefan Grochowski
W 1930 r. pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych w Rogoźnie na okręg poznański. W 1936 r. wydał publikację pt. „Dzieje wojenne Rogoźna”, w której opisywał udział mieszkańców Rogoźna w powstaniach narodowych oraz w najważniejszych wydarzeniach dla miasta, poczynając od śmierci króla Przemysława II w Rogoźnie. Poświęcił bardzo rozległy rozdział Powstaniu Wielkopolskiemu.
Jako powstaniec wielkopolski pełnił w Rogoźnie obowiązki prezesa Koła Związku Weteranów Powstań Narodowych oraz był prezesem koła Polskiego Czerwonego Krzyża. W 1938 roku odznaczony został Złotym Krzyżem Zasługi za swoje dokonania na polu pracy zawodowej.
Gimnazjum i Liceum polskie w Balatonboglár
W sierpniu 1939 r. Stefana Grochowskiego powołano do wojska i skierowano do Jarosławia, a po klęsce wrześniowej wspólnie ze swoim oddziałem udał się na Węgry. Dla żołnierzy polskich przybywających na Węgry utworzono obozy internowania. Stefan Grochowski przebywał w jednym z takich obozów w Bregenc-major.
W listopadzie 1939 r. założono, z inicjatywy Węgiersko-Polskiego Komitetu Opieki nad Uchodźcami, Polskie Gimnazjum i Liceum w Balatonzamardi. Jednak już w 1940 r. sytuacja Polonii na Węgrzech uległa znacznemu pogorszeniu, wynikającego z kapitulacji Francji w wojnie z III Rzeszą. Rząd węgierski zaczął ograniczać działalność kulturalno-oświatową Polaków na Węgrzech.
W 1940 r., gdy pojawiła się konieczność przeniesienia szkoły z Balatonzamardi, postanowiono utworzyć jedną szkołę średnią dla całej Polonii. Powstało polskie gimnazjum i liceum w miejscowości Balatonboglár. Inicjatywę tę podjął proboszcz parafii w Balatonboglár, ks. Bela Varga. Po latach twierdził, że byłoby nie po chrześcijańsku nie udzielić schronienia strudzonemu wędrowcowi, jakimi wówczas byli Polacy. Kadrę nauczycielską przeniesiono z Balatonzamardi do Balatonboglár.
Stefan Grochowski z wychowankami, 1942 r.
Wówczas właśnie Stefan Grochowski rozpoczął pracę w Polskim Gimnazjum i Liceum w Balatonboglár – jako nauczyciel języka polskiego. W szkole, obok pracy dydaktycznej, pełnił też funkcję opiekuna internatu, a po śmierci drugiego polonisty, prof. Mariana Jasieńskiego, przejął redakcję czasopisma młodzieżowego. Podczas swojego pobytu na Węgrzech opracował tekst na temat stosunków polsko-węgierskich pt. „Polska a Węgry w czasach panowania św. Stefana”. Tekst ten nagrodzony został w konkursie zorganizowanym w 1942 r. przez budapesztańskie czasopismo „Wieści polskie”, będące głównym pismem polskiego uchodźstwa polskiego na Węgrzech. Praca Grochowskiego zajęła pierwsze miejsce spośród 23 nadesłanych.
Aresztowanie i śmierć
Po wkroczeniu wojsk niemieckich na Węgry, w marcu 1944 r. rozpoczęły się rewizje i aresztowania we wszystkich polskich instytucjach. Aresztowano wówczas m.in. Edmunda Fietowicza, pełniącego funkcję delegata rządu polskiego w Londynie, Kazimierza Gurgula, nauczyciela matematyki w szkole Balatonboglár oraz Henryka Sławika, Prezesa Polskiego Komitetu Obywatelskiego do spraw Opieki nad Uchodźcami.
W związku z tymi wydarzeniami, w szkole w Balatonboglár postanowiono przerwać naukę i przystąpiono do likwidacji placówki. Pozostała tylko niewielka grupa nauczycieli, opiekująca się młodzieżą przebywającą jeszcze w internacie, w tym Stefan Grochowski. W maju 1944 r. Niemcy przeprowadzili rewizję w internacie i aresztowali dwie osoby.
Balatonboglar, luty 1942 r.
Pozostałą grupę nauczycieli, w tym również Stefana Grochowskiego, Niemcy aresztowali 29 lipca 1944 r. Przetransportowano ich do więzienia w Budapeszcie. Gestapo próbowało za pomocą tortur skłonić osadzonych do wyznania, że w szkole prowadzono przysposobienie wojskowe, a w ośrodku znajdowała się broń. Zarzucano aresztowanym, że prowadzili sabotaż i akcję szpiegowską. Aresztowani jednak jednomyślnie zeznawali, że w ośrodku nie było broni i ćwiczeń takich nie prowadzono. Wszystkich aresztowanych wywieziono do obozów koncentracyjnych.
Po brutalnym śledztwie przewieziono Grochowskiego do obozu koncentracyjnego Mauthausen. Jego nazwisko znajduje się na liście nowoprzybyłych więźniów z 20 września 1944 r. numer 102585. Jeden z uczniów Stefana Grochowskiego, Stanisław Waliszewski, napisał we wspomnieniu o nim, że w czasie przesłuchania przez Niemców:
„[…] okropnie znęcano się nad profesorem[…] Być może Gestapo znało jego czynny udział w Powstaniu Wielkopolskim, być może znano go, jako autora Dziejów wojennych Rogoźna”.
Żona Stefana Grochowskiego, Teodora, w lipcu 1946 r. zwróciła się do Sądu Grodzkiego w Rogoźnie o rozpoczęcie postępowania w celu stwierdzenia zgonu jej męża. Zgodnie ze złożonymi zeznaniami inżyniera Wiktora Otlewskiego, przebywającego w 1945 r. w obozie koncentracyjnym Mauthausen, Stefan Grochowski zmarł w obozie koncentracyjnym 22 kwietnia 1945 r. Prawdopodobnie główną przyczyną śmierci Grochowskiego było wycieńczenie organizmu.
