Sanktuarium w Świętej Lipce leży nieopodal historycznej granicy katolickiej Warmii i protestanckich Mazur, blisko dawnej granicy I Rzeczpospolitej i państwa pruskiego.
Sanktuarium Maryjne w Świętej Lipce
Jest jednym z najpopularniejszych miejsc odwiedzanych na Mazurach przez turystów. W pięknym, barokowym kościele zamontowane są organy, na których porusza się 12 figur – obrazują one sceny związane ze zwiastowaniem.
Obraz, który jest czczony w Świętej Lipce, to wizerunek Matki Bożej z Dzieciątkiem, znany jako Matka Boża Świętolipska lub Matka Jedności Chrześcijan.
Na zamówienie jezuitów wykonał go w 1640 r. Bartłomiej Pens, Belg mieszkający w Elblągu, który po zajęciu tego miasta przez Szwedów na stałe przeniósł się do Wilna. Srebrną sukienkę na ów obraz wykonał złotnik z Królewca Samuel Gräwe. Każdego roku w dniu uroczystości i jednocześnie rocznicy koronacji obrazu Matki Bożej do świętolipskiej bazyliki przybywa wielu pielgrzymów.
Karol Wojtyła, już jako papież Jan Paweł II, dekretem z 24 lutego 1983 r. nadał kościołowi w Świętej Lipce tytuł Bazyliki Mniejszej. Sanktuarium Maryjne wpisane zostało na listę Pomników Historii, jako obiekt o szczególnych wartościach dla kultury polskiej oraz dla historii i kształtowania tożsamości Warmii.
Grupa księży idących z obrazem Matki Boskiej Świętolipskiej wśród wiernych, w tle Sanktuarium Maryjne. Święta Lipka, 11 sierpnia 1968 r. (fot. z zasobu AIPN)
Wieża kościoła w Świętej Lipce ozdobiona flagą, w tle jezioro Wyrbel. Święta Lipka, 11 sierpnia 1968 r. (fot. z zasobu AIPN)
Zabudowania kościoła oraz wierni uczestniczący we mszy. Święta Lipka, 11 sierpnia 1968 r. (fot. z zasobu AIPN)
Uroczystości z 1968 r.
W 1968 roku w uroczystości wzięło udział 32 biskupów. W ponad 40 konfesjonałach spowiadano bez przerwy, rozdano 40 tys. komunii świętej. Wiodące role odegrali koronatorzy obrazu – kardynał Karol Wojtyła przewodniczył wówczas uroczystej Eucharystii, a Prymas Tysiąclecia wygłosił homilię.
Przygotowania do wydarzenia trwały od początku wakacji: klerycy jezuici z Warszawy, Krakowa i nowicjusze z Kalisza przygotowywali pomieszczenia na przyjęcie spodziewanych licznych pielgrzymów i dodatkową kuchnię, zaopatrzono należycie spiżarnię w żywność, przygotowano ośrodek informacyjny, wybrano mających kierować ruchem drogowym, gdyż Milicja Obywatelska odmówiła pomocy.
Tłum wiernych podczas mszy przed kościołem. Święta Lipka, 11 sierpnia 1968 r. (fot. z zasobu AIPN)
Tłum wiernych podczas mszy przed kościołem. Święta Lipka, 11 sierpnia 1968 r. (fot. z zasobu AIPN)
Obserwatorzy ocenili rzeszę uczestników nawet na sto tysięcy, chociaż władze nie dopuściły wszystkich pielgrzymek do miejsca uroczystości. Podobnie wstrzymano handlujących artykułami spożywczymi i napojami.
Warto przy tym podkreślić, że w trakcie uroczystości nie zgłoszono żadnej kradzieży, ani bójki, ani wypadku drogowego.
Swych przedstawicieli przysłały agencje: „Reuter”, „The New York Times”, „Agencja France Press”, „Reuters Limited London”, „Radio Polskie dla zagranicy” i „Warmińskie Wiadomości Diecezjalne”. Z ramienia Polskiej Agencji Prasowej (PAP) przybył redaktor Maciej Pędzich.
Koronowany obraz Matki Boskiej Świętolipskiej. Święta Lipka, 11 sierpnia 1968 r. (fot. z zasobu AIPN)
Zdejmowanie obrazu Matki Boskiej Świętolipskiej po mszy. Święta Lipka, 11 sierpnia 1968 r. (fot. z zasobu AIPN)
Ukoronowany obraz Matki Boskiej Świętolipskiej przed ołtarzem w kościele. Święta Lipka, 11 sierpnia 1968 r. (fot. z zasobu AIPN)
* * *
W zasobie Archiwum IPN w Warszawie, w materiałach dotyczących inwigilacji wybranych uroczystości religijnych Kościoła katolickiego i osób w nich uczestniczących z l. 1967–1968, znajdują się zdjęcia dokumentujące uroczystości, mające miejsce 11 sierpnia 1968 r. w Świętej Lipce.
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
