Przedwojenny oficer – gen. Józef Kuropieska (ur. 25 maja 1904 r.) – był, jak odnotowano w dokumentacji organów bezpieczeństwa, synem „wyrobnika wiejskiego”. W 1923 r. ukończył seminarium nauczycielskie i rozpoczął karierę wojskową – został absolwentem Oficerskiej Szkoły Piechoty w Warszawie (1926) i Wyższej Szkoły Wojennej (1936).
Był, jak odnotowano w dokumentacji organów bezpieczeństwa, synem „wyrobnika wiejskiego”. W 1923 r. ukończył seminarium nauczycielskie i rozpoczął karierę wojskową.
W okresie międzywojennym służył m.in. w 36. Pułku Piechoty w Warszawie (dowódca plutonu, dowódca kompanii), 22. Dywizji Piechoty Górskiej w Przemyślu (jako pierwszy oficer sztabu) oraz w Wojskowym Biurze Historycznym przy Głównym Inspektoracie Sił Zbrojnych w Warszawie.
Podczas kampanii wrześniowej służył w Oddziale Operacyjnym Sztabu Grupy Operacyjnej „Bielsko”. W 1939 r. dostał się do niewoli niemieckiej i przebywał w oflagach w Brunszwiku oraz w Woldenbergu.
Zdjęcie sygnalityczne Józefa Kuropieski, wykonane po aresztowaniu w 1950 r. (fot. z zasobu IPN)
Gen. bryg. Józef Kuropieska, ok. 1957 r. Zdjęcie z akt paszportowych (fot. z zasobu IPN)
Kariera z przerwą na karę śmierci
W 1945 r. wrócił do kraju i wstąpił do ludowego Wojska Polskiego. Służył m.in. w Głównym Zarządzie Polityczno-Wychowawczym oraz w Sztabie Generalnym WP. Był dowódcą 15. Dywizji Piechoty w Olsztynie i dyrektorem w Akademii Sztabu Generalnego. Pełnił także funkcję szefa Polskiej Misji Wojskowej w Londynie (1945-1946), a od lutego 1946 r. był attaché wojskowym przy Ambasadzie RP w Londynie. W 1948 r. awansowany został do stopnia generała brygady.
W 1952 r. został skazany na karę śmierci. Przed wykonaniem wyroku uchroniło go włączenie do sprawy prowadzonej przeciwko gen. Marianowi Spychalskiemu. W 1954 r. Najwyższy Sąd Wojskowy uchylił zasądzoną karę śmierci. W 1955 r. Kuropieska został zwolniony z więzienia, a w 1956 r. zrehabilitowany.
Poparcie dla władzy ludowej nie uchroniło generała przed aresztowaniem. W 1950 r. zarzucono mu szpiegostwo i zorganizowanie spisku w WP, aresztowano i poddano brutalnemu śledztwu. W 1952 r. został skazany na karę śmierci. Przed wykonaniem wyroku uchroniło go włączenie do sprawy prowadzonej przeciwko gen. Marianowi Spychalskiemu. W 1954 r. Najwyższy Sąd Wojskowy uchylił zasądzoną karę śmierci. W 1955 r. Kuropieska został zwolniony z więzienia, a w 1956 r. zrehabilitowany.
W 1956 r. powrócił do czynnej służby i kontynuował karierę wojskową. Pełnił m.in. funkcje: redaktora naczelnego „Wojskowego Przeglądu Historycznego”, dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego, komendanta Akademii Sztabu Generalnego.
Gen. Józef Kuropieska (pierwszy od lewej) z delegacją Chińskiej Republiki Ludowej z wizytą w Kombinacie Metalurgicznym Huty im. Lenina w Krakowie, 1958 r. Fotografia z albumu pt. „Huta im. Lenina”, zawierającego zdjęcia z oficjalnych wizyt delegacji państwowych i innych odwiedzających zakład w latach 1954-1969, którego kopia cyfrowa została przekazana do zasobu Instytutu Pamięci Narodowej przez p. Jerzego Sokołowskiego w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci (fot. z zasobu IPN)
Gen. bryg. Józef Kuropieska, ok. 1957 r. Zdjęcie z akt paszportowych (fot. z zasobu IPN)
Dalsze życie
W latach 1957-1965 był posłem na Sejm PRL II i III kadencji z ramienia PZPR. W 1958 r. awansowany został na generała dywizji, a w 1988 r. na generała broni w stanie spoczynku.
Był autorem wielu publikacji, w tym m.in.: „Wspomnień oficera sztabu 1934-1939” (1972), „Misji w Londynie” (1981), „Z powrotem w służbie” (1984). Należał do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Komitetu Redakcyjnego „Wojskowego Przeglądu Historycznego” oraz Rady Naczelnej ZBoWiD. W 1968 r. został przeniesiony w stan spoczynku.
Zmarł 31 sierpnia 1998 r. w Warszawie. Spoczywa w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
* * *
W Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się liczne materiały dotyczące gen. Józefa Kuropieski. Są to m.in. akta dokumentujące przebieg jego służby wojskowej, akta paszportowe, a także materiały operacyjne, śledcze i sądowe wytworzone przez komunistyczne organa bezpieczeństwa państwa i wymiaru sprawiedliwości.
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
