21 lipca 1950 r. został aresztowany przez funkcjonariuszy MBP, a 24 grudnia 1951 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie pod przewodnictwem mjr. Mieczysława Widaja skazał go na karę 12 lat więzienia.
Represje za działalność w ruchu ludowym
Sąd uznał go za winnego popełnienia przestępstwa z art. 86§2 KKWP (uczestniczenia w nielegalnych organizacjach mających na celu usiłowanie przemocą zmiany „ludowo-demokratycznego ustroju Państwa Polskiego”) oraz przestępstwa z art. 7 w związku z art. 15§2 dekretu z 13 czerwca 1946 r. (zbieranie wiadomości stanowiących tajemnicę wojskową i państwową oraz przekazywanie ich Stanisławowi Mikołajczykowi i organizacji WiN). Franciszka Kamińskiego skazano za czyny, których nie popełnił.
Franciszek Kamiński, druga połowa lat 40. XX w. (fot. z zasobu AIPN)
Na podkreślenie zasługuje fakt, że podczas rozprawy świadek Ludwik Borek opowiedział o torturach, jakim w Olsztynie poddali go funkcjonariusze UB, aby wymusić zeznania obciążające Kamińskiego. Oświadczenie to (zignorowane przez sąd) miało duże znaczenie w kontekście późniejszych starań Kamińskiego o uniewinnienie. Wyrok ten stanowi przykład powojennych represji zastosowanych przez komunistów wobec działaczy ruchu ludowego.
Po wyjściu z konspiracji i ujawnieniu we wrześniu 1945 r. Kamiński podjął działalność polityczną w Polskim Stronnictwie Ludowym. Na Kongresie Stronnictwa w styczniu 1946 r. został wybrany do jego władz – Rady Naczelnej oraz Naczelnego Komitetu Wykonawczego, od maja 1946 r. do października 1947 r. był kierownikiem Wydziału Organizacyjnego NKW PSL. Od grudnia 1945 r. był posłem do Krajowej Rady Narodowej, a 19 stycznia 1947 r. został wybrany na posła do Sejmu Ustawodawczego.
Fragment wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie wydanego 24 grudnia 1951 r. w sprawie Franciszka Kamińskiego (z zasobu AIPN)
Fragment wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie wydanego 24 grudnia 1951 r. w sprawie Franciszka Kamińskiego (z zasobu AIPN)
Po wyjeździe z Polski Stanisława Mikołajczyka w październiku 1947 r. władzę w Stronnictwie przejęli zwolennicy komunistów, którzy 19 maja 1949 r., wobec odmowy złożenia samokrytyki, wykluczyli Kamińskiego z PSL. Od tego czasu był posłem niezależnym i mimo nacisków Rady Naczelnej PSL i presji komunistów nie złożył mandatu poselskiego.
Franciszek Kamiński był więziony na Mokotowie, w Rawiczu i Potulicach. Odzyskał wolność 26 kwietnia 1956 r. Pół roku później Zgromadzenie Sędziów Najwyższego Sądu Wojskowego uchyliło wyrok WSR w Warszawie z 24 grudnia 1951 r. i postanowienie Najwyższego Sądu Wojskowego z 25 stycznia 1952 r. i postanowiło postępowanie w sprawie Franciszka Kamińskiego „umorzyć z braku dostatecznych dowodów winy”.
Zdjęcie sygnalityczne Franciszka Kamińskiego, wykonane 6 lipca 1951 r. (fot. z zasobu AIPN)
Opinia dotycząca Franciszka Kamińskiego z więzienia w Potulicach, 9 czerwca 1954 r. (z zasobu AIPN)
Dalsze życie
Po wyjściu z więzienia Kamiński podjął pracę jako urzędnik w Centrali Rolniczych Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”, skąd odszedł na emeryturę w 1973 r. Był niekwestionowanym liderem środowiska kombatantów Batalionów Chłopskich, uczestnikiem licznych uroczystości i inicjatyw mających na celu upamiętnienie czynu zbrojnego tej organizacji oraz kultywowanie tradycji ruchu ludowego.
W 1989 r. zaangażował się w reaktywowanie PSL (PSL wilanowskie, 15 sierpnia został jego prezesem). Był zwolennikiem jedności ruchu ludowego. Na Kongresie Jedności PSL (5 maja 1990 r.), podczas którego doszło do połączenia PSL (wilanowskiego), PSL Odrodzenie (powstałego w listopadzie 1989 r. z przekształcenia ZSL) i niektórych organizacji wojewódzkich PSL „Solidarność”, został wybrany Honorowym Prezesem PSL.
W październiku 1980 r. na mocy uchwały Rady Państwa PRL otrzymał stopień generała brygady w stanie spoczynku (w momencie wyjścia z konspiracji miał stopień pułkownika), a w listopadzie 1993 r. Prezydent RP awansował go na stopień generała dywizji w stanie spoczynku. Został odznaczony m.in. Orderem Orła Białego (1996), Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Orderem Krzyża Grunwaldu II klasy (1972), Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Walecznych (1945).
Franciszek Kamiński w Wierzchosławicach na uroczystościach z okazji 27. rocznicy śmierci Wincentego Witosa, 1972 r. Autor: Józef Gawroński. Zdjęcie pochodzi z archiwum osobistego Stanisława Mierzwy przekazanego do zasobu IPN przez p. Wojciecha Mierzwę
Franciszek Kamiński w Wierzchosławicach na uroczystościach z okazji 27. rocznicy śmierci Wincentego Witosa, 1972 r. Autor: Józef Gawroński. Zdjęcie pochodzi z archiwum osobistego Stanisława Mierzwy przekazanego do zasobu IPN przez p. Wojciecha Mierzwę
* * *
Zmarł 24 lutego 2000 r. Został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
