Przemysław Gintrowski urodził się 21 grudnia 1951 r. w Stargardzie Szczecińskim. Ukończył VI Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Reytana w Warszawie, w którym należał do 1. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Romualda Traugutta „Czarna Jedynka” i działał w szkolnym zespole muzycznym „Między niebem a ziemią”. W 1973 r. uzyskał tytuł inżyniera na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej.
Zadebiutował w 1976 r. na przeglądzie w warszawskiej Riwierze piosenką „Epitafium dla Sergiusza Jesienina”. Trzy lata później, wspólnie z Jackiem Kaczmarskim i Zbigniewem Łapińskim, przygotował program poetycki „Mury”. Piosenka tytułowa tego programu stała się nieformalnym hymnem „Solidarności” i symbolem walki z reżimem komunistycznym. Kolejnymi programami tria były: „Raj” i „Muzeum”. W 1981 r. na XIX Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu Gintrowski otrzymał (wraz z Jackiem Kaczmarskim) II nagrodę za piosenkę „Epitafium dla Włodzimierza Wysockiego”.
Przemysław Gintrowski. Zdjęcie z akt paszportowych (fot. z zasobu AIPN)
Tercet rozpadł się w grudniu tego samego roku. Podczas trasy koncertowej we Francji, Gintrowski i Łapiński zdecydowali się wrócić na krótki czas do Polski, by uporządkować sprawy zawodowe, zaś Kaczmarski pozostał we Francji. Kolejny wniosek paszportowy Przemysława Gintrowskiego został załatwiony odmownie.
Przemysław Gintrowski komponował muzykę filmową – stworzył ścieżki dźwiękowe do ponad dwudziestu filmów fabularnych i seriali (m.in. do „Zmienników”, „Dorastania”, „Co to konia obchodzi?”, „Pięciu minut przed gwizdkiem”, „Matki Królów”, „Ostatniego promu”, „Weryfikacji”, „Trzech minut. 21:37”).
Występ podczas spotkania pracowników Huty Warszawa z Anną Walentynowicz, współzałożycielką Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, oraz ze Zbigniewem Bujakiem, przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Regionu Mazowsze, w hali Huty Warszawa, 31 sierpnia 1981 r. Na scenie, od prawej: Przemysław Gintrowski, Jacek Kaczmarski, Zbigniew Łapiński (za fortepianem). Warszawa, 31 sierpnia 1981 r. (fot. z zasobu AIPN)
Występ Przemysława Gintrowskiego podczas spotkania pracowników Huty Warszawa z Anną Walentynowicz, współzałożycielką Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, oraz ze Zbigniewem Bujakiem, przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Regionu Mazowsze, w hali Huty Warszawa, 31 sierpnia 1981 r. (fot. z zasobu AIPN)
Kompozytor z drugiego obiegu
Koncertował poza oficjalnymi scenami (m.in. w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej), a wykonania studyjne jego piosenek, nagrywane nieoficjalnie (w trakcie realizacji nagrań muzyki do filmu „Matka Królów” nielegalnie nagrał w studiu państwowej telewizji płytę „Pamiątki”, później w podobny sposób utrwalony został program „Raport z oblężonego miasta”), wydawane były w drugim obiegu. Życie codzienne artysta całkowicie podporządkował działalności podziemnej: gotowy był do prowadzenia koncertów organizowanych ze względów bezpieczeństwa jedynie z kilkugodzinnym wyprzedzeniem.
W latach 80. nawiązał także współpracę z Krystyną Jandą, przygotowując autorski spektakl „Kamienie”, opowiadający nieznane lub inaczej odczytane losy znanych historycznych postaci. Spektakl w planowanej formie nigdy nie został wystawiony, jednak aktorka zdobyła nagrodę na festiwalu w Opolu za wykonanie jednej z pochodzących zeń piosenek. Po 1989 roku Gintrowski podjął ponowną próbę jego realizacji, tym razem z Joanną Trzepiecińską. Ostatecznie „Kamienie” w okrojonej wersji (dotyczącej wyłącznie męskich bohaterów) zrealizował samodzielnie jako koncert.
Przemysław Gintrowski podczas I Przeglądu Piosenki Prawdziwej „Zakazane Piosenki” – trzydniowego festiwalu w reżyserii Marka Karpińskiego, zorganizowanego w dniach 20-22 sierpnia 1981 r. w hali widowiskowo-sportowej Olivia w Gdańsku. Z prawej, powyżej sceny, karykatura Piotra Jaroszewicza (fot. z zasobu AIPN)
Koncert laureatów I Przeglądu Piosenki Prawdziwej dla delegatów na I Krajowy Zjazd NSZZ „Solidarność” w Operze Leśnej w Sopocie, 4 września 1981 r. Na estradzie: Jacek Kaczmarski oraz Przemysław Gintrowski (po prawej). Powyżej sceny karykatura Edwarda Gierka (fot. z zasobu AIPN)
W latach 1991–1993 ponownie koncertował z Jackiem Kaczmarskim i Zbigniewem Łapińskim. Wystąpili wspólnie w programach: „Mury w Muzeum Raju” oraz „Wojna postu z karnawałem”. W 1994 r. nagrał dla TVP utwór „Kredka Kramsztyka” z własną muzyką, napisany specjalnie dla niego przez Jacka Kaczmarskiego.
Przemysław Gintrowski pracował jako nauczyciel w XVII Liceum Ogólnokształcącym im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Warszawie. Był też wykładowcą Warszawskiej Szkoły Filmowej.
Ostatni koncert artysty odbył się 1 marca 2012 w Centrum Edukacyjnym IPN „Przystanek Historia”, jako część obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Zmarł po długiej i ciężkiej chorobie 20 października 2012 w Warszawie.
Szklana tablica upamiętniająca Przemysława Gintrowskiego, odsłonięta 20 października 2014 r. w Przystanku Historia IPN im. Janusza Kurtyki (ul. Marszałkowska 21/25, Warszawa). W miejscu tym, 1 marca 2012 r., podczas obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, Przemysław Gintrowski wykonał swój ostatni koncert (fot. Marika Lis, IPN)
Za wybitne zasługi dla kultury polskiej
31 sierpnia 2006 r. Przemysław Gintrowski odznaczony został przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2009 r., w uznaniu zasług dla stolicy, uhonorowany został Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy, w tym samym roku został także laureatem Nagrody Prezydenta Miasta Gdańska „Neptuny”.
Postanowieniem z 26 października 2012 r. „za wybitne zasługi dla kultury polskiej, za osiągnięcia w twórczości artystycznej i kształtowanie patriotycznych postaw Polaków” został odznaczony pośmiertnie przez prezydenta Bronisława Komorowskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. W tym samym roku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski nadał mu Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
* * *
Artysta niejednokrotnie był obiektem zainteresowania komunistycznej Służby Bezpieczeństwa. Jego nazwisko pojawia się m.in. w aktach sprawy operacyjnego rozpracowania o kryptonimie „Watra” dotyczącej Jacka Kuronia, w aktach sprawy o kryptonimie „Gotowość” dotyczącej przygotowań do wprowadzenia stanu wojennego, w aktach sprawy obiektowej o kryptonimie „Karkonosze” dotyczącej konferencji i sympozjów naukowych oraz festiwali akademickich i innych wydarzeń kulturalnych. Istotne źródło informacji o nim stanowią również akta paszportowe, świadczące m.in. o zastrzeżeniu mu wyjazdów zagranicznych do wszystkich krajów świata.
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
