Mistrza słowa, który czerpał z języka propagandy i biurokracji, tworząc ponadczasowe teksty, będące metaforą człowieka, obywatela uwięzionego w totalitarnym systemie władzy. Teoretycznie był to świat fantastyczny, faktycznie odzwierciedlał wszystkie frustracje młodego pokolenia.
Nie pytaj o Polskę
Lata 80. XX wieku to okres rozkwitu w Polsce muzyki alternatywnej, punk rocka, reggae. Docierały nowe trendy, pojawił się festiwal w Jarocinie. Stan wojenny, cenzura, trudna sytuacja w kraju sprawiły, że muzyka stała się znakomitym sposobem na wyrażanie protestu. Bezbłędnie wychwytywano wszelkie aluzje do polityki. Powstawały kultowe protest songi i zespoły, które dziś uważane są za legendarne.
Stan wojenny, cenzura, trudna sytuacja w kraju sprawiły, że muzyka stała się znakomitym sposobem na wyrażanie protestu.
Grzegorz Ciechowski ukończył Wydział Filologii Polskiej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Początkowo grał na pianinie i flecie w zespołach „Nocny Pociąg” i „Jazz Formation”. W 1978 roku dołączył do grupy „Res Publica” związanej z Toruńskim Klubem Studenckim „Od Nowa”.
W 1981 r. grupa zmieniła nazwę na „Republika”. W 1986 roku zespół zawiesił działalność, by reaktywować się w 1990 roku.
Scenicznego wizerunku muzyka dopełniała symboliczna kolorystyka, której wierna była „Republika”. Czarno-białe okładki płyt, teledyski, stroje.
Scenicznego wizerunku muzyka dopełniała symboliczna kolorystyka, której wierna była „Republika”. Czarno-białe okładki płyt, teledyski, stroje.
Był to styl łatwy do odtworzenia przez fanów: białe koszule, czarne marynarki, ciężkie buty, ciemne okulary, pasiasty krawat, a także charakterystyczna grzywka à la Ciechowski.
Grzegorz Ciechowski. Zdjęcie z akt paszportowych – 1983 r. (fot. z zasobu IPN)
Grzegorz Ciechowski. Zdjęcie z akt paszportowych – 1984 r. (fot. z zasobu IPN)
Twórczość
Talent literacki Grzegorza Ciechowskiego miał niewątpliwy wpływ na wyjątkowy klimat jego utworów. Piosenki inspirowane m.in. twórczością G. Orwella i K. Vonneguta: „Kombinat”, „Gadające Głowy”, „Biała flaga” „Telefony”, „Nie pytaj o Polskę”, „Mamona” dziś brzmią równie znakomicie jak wtedy, gdy ironicznie i błyskotliwie komentowały rzeczywistość PRL-u.
W latach 90. XX w. Grzegorz Ciechowski skupił się na działalności indywidualnej, sięgając do nowych gatunków muzycznych. W 1995 r. współpracował z Justyną Steczkowską nad płytą „Dziewczyna Szamana”. Pod pseudonimem Ewa Omernik napisał do niej teksty piosenek. W 1996 r. nagrał płytę „OjDADAna” nawiązującą do polskiego folkloru. Teledysk do „Piejo kury, piejo” z tego albumu nakręcił Jan Jakub Kolski. Pracował z wieloma muzykami, m.in. z: Kayah, Kasią Kowalską, Marcinem Rozynkiem, Krzysztofem Antkowiakiem, Katarzyną Groniec, Fiolką Najdenowicz, „Lady Pank” i „MAFIĄ”. Był także kompozytorem muzyki filmowej, m.in. do polskiego serialu „Wiedźmin”.
Grzegorz Ciechowski zmarł nagle 22 grudnia 2001 roku podczas operacji tętniaka serca. Muzycy z zespołu po śmierci wokalisty rozwiązali „Republikę”.
Zatrudniony w charakterze muzyka
W zasobie IPN znajdują się akta Wojskowej Prokuratury Okręgowej w Bydgoszczy, dotyczące niestawienia się Grzegorza Ciechowskiego
„do odbycia długotrwałego przeszkolenia wojskowego w Szkole Podchorążych Rezerwy przy Ośrodku Szkolenia Wojsk Lądowych w Elblągu”.
Odnajdujemy w nich niemal orwellowską charakterystykę muzyka.:
„[…] zamieszkiwał wraz z żoną od grudnia 1978 roku u teściów. Obecnie otrzymał mieszkanie własnościowe M-3 w nowym budownictwie w Toruniu […]. Poza tym posiada samochód osobowy m-ki Fiat 126 p, który jest kupiony na żonę. […] W miejscu zamieszkania przestrzegał zasad współżycia społecznego i porządku prawnego. […] Nie stwierdzono aby utrzymywał kontakty z elementem wrogim lub przestępczym lub aby wykazywał skłonności do nadużywania alkoholu. Nie stwierdzono również aby posiadał rodzinę w państwach kapitalistycznych czy socjalistycznych i aby utrzymywał kontakty z klerem. Jest zatrudniony w charakterze muzyka w zespole Republika podlegającym Stołecznemu Biuru Imprez Artystycznych w Warszawie. Strona polityczno-moralna do chwili obecnej nie budzi zastrzeżeń. […]”
– stwierdzał wywiad przeprowadzony przez Komisariat II MO w Toruniu w miejscu zamieszkania 11 czerwca 1983 r.
Z tychże akt dowiadujemy się, że służbę wojskową odroczono m.in. z uwagi na stan zdrowia muzyka oraz obawy, że odwołanie występu „Republiki” na festiwalu opolskim w 1983 roku, mogłoby się spotkać z dużym niezadowoleniem młodzieży.
Strona tytułowa akt Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Bydgoszczy w sprawie „niestawienia się do odbycia długotrwałego przeszkolenia wojskowego w Szkole Podch. Rezerwy przy Ośrodku Szkolenia Wojsk Ląd. w Elblągu przez pob. Grzegorza Ciechowskiego” (z zasobu IPN)
Pismo komendanta WKU w Toruniu do tamtejszego Oddziału Wojskowej Służby Wewnętrznej w sprawie wszczęcia postępowania przygotowawczego wobec Grzegorza Ciechowskiego, który „(…) nie zgłosił się do Ośrodka w celu odbycia przeszkolenia wojskowego” (z zasobu IPN)
* * *
W zasobie archiwalnym IPN, oprócz dokumentacji wytworzonej przez Wojskową Prokuraturę Garnizonową w Bydgoszczy w trakcie prowadzenia sprawy, znajdują się również akta paszportowe Grzegorza Ciechowskiego, zawierające informacje o muzyku oraz fotografie pokazujące, jak zmieniał się jego wizerunek na przestrzeni lat 80. XX w.
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
