Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Józef Kozłowski „Las”
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Józef Kozłowski „Las”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
12 sierpnia mija rocznica stracenia Józefa Kozłowskiego „Lasa”, „Visa”, „J. Kaweckiego” – żołnierza Armii Krajowej oraz Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, komendanta XVI Okręgu NZW.
Kalina Chełmicka (1922–2001)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Kalina Chełmicka (1922–2001)

Autor: Wojciech Kujawa
Podczas wojny Kalina była harcerzem drużyny im. Żółkiewskiego i pomagała swojej siostrze, Irenie, w pracy konspiracyjnej w ZWZ-AK. Gdy przeprowadziła się do Warszawy, włączyła się w prace Ośrodka Mobilizacyjnego Wileńskiej AK. Bezpieka aresztowała ją 19 czerwca 1948 r.
Kapitan Helena Hermanowska – komendant Wojskowej Służby Kobiet Okręgu Białystok AK
TYLKO U NAS
Biogram / Biografia

Kapitan Helena Hermanowska – komendant Wojskowej Służby Kobiet Okręgu Białystok AK

Autor: Bożena Koszel-Pleskaczuk
Kobiety pełniły służbę żołnierską od pierwszych chwil życia konspiracyjnego. Podstawą prawną dotyczącą kobiet rekrutujących się do wojska była Ustawa o powszechnym obowiązku wojskowym z 9 kwietnia 1938 roku.
Kapitan Henryk Żuk. Szef największej ekspozytury wywiadowczej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj
POLECAMY
Biogram / Biografia

Kapitan Henryk Żuk. Szef największej ekspozytury wywiadowczej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj

Autor: Agnieszka Chrzanowska-Pietrzak
25 maja 1916 r. urodził się kpt. Henryk Żuk „Onufry”, „Barański”, „Andrzej”, „Jasiński” – szef wywiadu wschodniego Armii Krajowej, Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i 2. Korpusu Polskiego.
Karol Tarnowski. Ziemianin w burzliwych czasach
POLECAMY
Biogram / Biografia

Karol Tarnowski. Ziemianin w burzliwych czasach

Autor: Marcin Chorązki
15 lutego 1981 roku zmarł Karol Hilary Tarnowski, ostatni prezes Zachodniomałopolskiego Związku Ziemian i inicjator powstania w okupowanym kraju zrzeszenia „Tarcza”-„Uprawa”-„Opieka”-„S-1”, podporządkowanego AK.
Karoliny Lanckorońskiej wojna z III Rzeszą
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Karoliny Lanckorońskiej wojna z III Rzeszą

Autor: Anna Zechenter
Aresztowana przez Niemców Karolina Lanckorońska prowadziła zza krat krucjatę przeciwko Hansowi Krügerowi, jednemu z morderców polskich uczonych na lwowskich Wzgórzach Wuleckich w 1941 r. Kiedy zbrodniarz stanął po wojnie przed sądem, został skazany „tylko” za eksterminację Żydów, bo nikt nie chciał słuchać jej zeznań o zagładzie polskich elit.
Kazimierz Grenda (1906-1959)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Kazimierz Grenda (1906-1959)

Autor: Ewa Liszkowska
Przed rozpoczęciem II wojny światowej był kierownikiem szkoły i nauczycielem geografii. Wieloletnie zaangażowanie w ruch harcerski doprowadziło go do związania się z organizacjami podziemnymi i objęcia funkcji szefa Kwatery Głównej Szarych Szeregów, a później prezesa Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość na teren łódzki.
Kazimierz Pużak
POLECAMY
Biogram / Biografia

Kazimierz Pużak

Autor: Irena Siwińska
Kazimierz Pużak, legendarny działacz polskiej lewicy niepodległościowej, jeden z przywódców Polskiego Państwa Podziemnego w latach okupacji. Zmarł w 1950 r. w więzieniu, odbywając wyrok wydany w pokazowym procesie przywódców ugrupowania antykomunistycznego Wolność – Równość – Niepodległość.
Kazimierz Pużak (1883-1950)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Kazimierz Pużak (1883-1950)

Autor: Maciej Żuczkowski
Był jednym z najwybitniejszych przedstawicieli niepodległościowego nurtu polskiej lewicy. Całym swoim politycznym życiem zaświadczył o tym, że sprawa Polski – jej suwerenności państwowej – była dla niego kwestią pierwszorzędną. Potwierdził to ostatecznie śmiercią w komunistycznym więzieniu.
Kazimierz Tumidajski (1897-1947)
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Kazimierz Tumidajski (1897-1947)

Autor: Teodor Gąsiorowski
Przyszły komendant Okręgu Lubelskiego AK urodził się 28 lutego 1897 r. w Radłowie, w wielodzietnej rodzinie. Ojciec wysłał go do I Gimnazjum im. K. Brodzińskiego w Tarnowie. W połowie sierpnia 1914 r. siedemnastoletni gimnazjalista uciekł z domu i zgłosił się do Legionów Polskich.
Klemens Remer. Politycznie represjonowany ekonomista
POLECAMY
Biogram / Biografia

Klemens Remer. Politycznie represjonowany ekonomista

Autor: Agnieszka Chrzanowska-Pietrzak
Oficer rezerwy, działacz niepodległościowy, pracownik Banku Gospodarstwa Krajowego. W czasie II wojny światowej był doradcą i ekspertem ekonomicznym Komendy Głównej ZWZ-AK i Delegatury Rządu na Kraj. Po wojnie wznowił pracę w BGK, obejmując stanowisko dyrektora departamentu. Pracę tą przerwało jednak aresztowanie i zakończony wyrokiem 10 lat więzienia proces.
Kobieta Patriotka i Bohaterka. Janina Kuligowska-Cel „Niusia” (1924-1989)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Kobieta Patriotka i Bohaterka. Janina Kuligowska-Cel „Niusia” (1924-1989)

Autor: Mariusz Sawa
Przyszła na świat w Bełżycach 7 grudnia 1924 roku. Jej rodzicami byli Wawrzyniec Kuligowski i Bronisława z domu Czuryłowska. Czuryłowscy pochodzili z Chodla. Wawrzyniec Kuligowski był rymarzem i tapicerem.
Kobiety w służbie Polsce
POLECAMY
Artykuł

Kobiety w służbie Polsce

Autor: Katarzyna Adamów
Już od początku XX wieku czynnie upominały się o prawa wyborcze oraz o pełny dostęp do kultury, edukacji i pracy zawodowej. Realizację postulatów pokrzyżował wybuch II wojny światowej. W tych ciężkich czasach kobiety podjęły trud walki nie tylko o przetrwanie swoje i bliskich, ale także walki o wolność i niepodległość Ojczyzny.
Kolumbowie. Rocznik 30.
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Kolumbowie. Rocznik 30.

Autor: Michał Wenklar
Tuż po wojnie i na początku lat pięćdziesiątych, gdy dorośli działacze podziemia byli mordowani, prześladowani lub siedzieli w więzieniach, pałeczkę w sztafecie pracy niepodległościowej przejmowali młodzi. Cały kraj pokrył się siatką licznych konspiracyjnych organizacji młodzieżowych.
Koncepcje oporu społecznego w okresie stanu wojennego 1981-1983
POLECAMY
Artykuł

Koncepcje oporu społecznego w okresie stanu wojennego 1981-1983

Autor: Krzysztof Brzechczyn
Po wprowadzeniu stanu wojennego ocalali z aresztowań członkowie Komisji Krajowej zawiązali Krajowy Komitet Strajkowy NSZZ „Solidarność”. Wykonując uchwałę KK z 12 XII 1981 r. KKS wezwał do strajku generalnego, który zakończyłby się po uwolnieniu wszystkich aresztowanych i odwołaniu stanu wojennego.
Konspiracja młodzieżowa w powiecie bolesławieckim 1950-1951. „Tajna Organizacja Sikorski Dolny Śląsk nr 1”
TYLKO U NAS
Artykuł

Konspiracja młodzieżowa w powiecie bolesławieckim 1950-1951. „Tajna Organizacja Sikorski Dolny Śląsk nr 1”

Autor: Andrzej Olejniczak
Walka zbrojna o niepodległość po zakończeniu II wojny światowej, toczyła się jeszcze przez kilka lat. Tam, gdzie podczas okupacji niemieckiej ruch oporu był dobrze zorganizowany, kontynuowano walkę zbrojną z nowym okupantem i jego polskimi pomocnikami.
Konspiracja niepodległościowa na Rzeszowszczyźnie po 1944 r.
POLECAMY
Artykuł

Konspiracja niepodległościowa na Rzeszowszczyźnie po 1944 r.

Autor: Mirosław Surdej
W latach 1939-1941, w momencie kształtowania się struktur konspiracji niepodległościowej, w wyniku podziału terytorium RP pomiędzy okupantów niemieckiego i sowieckiego, zachodnie powiaty województwa lwowskiego zostały podporządkowane Okręgowi ZWZ Kraków.
Konspiracja, wojsko, partyzantka. Podziemie zbrojne w Małopolsce 1939–1955
POLECAMY
Artykuł

Konspiracja, wojsko, partyzantka. Podziemie zbrojne w Małopolsce 1939–1955

Autor: Filip Musiał, Dawid Golik
Gdy we wrześniu 1939 r., jeszcze w trakcie walk frontowych z Niemcami, powstawały pierwsze konspiracyjne organizacje wojskowe, nikt nie przewidywał, że wojna potrwa kilka kolejnych lat. Tym bardziej nie spodziewano się, że walkę „aż do zwycięstwa” trzeba będzie prowadzić także w warunkach nowej okupacji – wprowadzanej rękami Sowietów i polskich komunistów.
Konspiracyjna działalność ks. dr. Seweryna Kowalskiego
WARTO ZAJRZEĆ
Biogram / Biografia

Konspiracyjna działalność ks. dr. Seweryna Kowalskiego

Autor: Elżbieta Wojcieszyk
Podczas II wojny światowej ziemie polskie podzielono na część sowiecką i niemiecką. W części niemieckiej wydzielono tereny włączone do III Rzeszy niemieckiej oraz Generalne Gubernatorstwo (GG) i utworzono urzędy niemieckie. Tylko w GG działały jawne kościelne struktury: instytucje i urzędy kościelne (diecezje, parafie, seminaria, itd.).
Konspiracyjna produkcja broni w Suchedniowie
TYLKO U NAS
Artykuł

Konspiracyjna produkcja broni w Suchedniowie

Autor: Paweł Żołądek
Podczas II wojny światowej oddziały partyzanckie zmagały się z niedostatkiem broni. Istniały różne sposoby zaopatrywania w oręż potrzebny do walki z okupantem. Żołnierze podziemia używali karabinów skrywanych od września 1939 r., zdobywali je w walce z wrogiem, kupowali lub przejmowali ze zrzutów. Kolejnym – genialnym, choć ryzykownym – przedsięwzięciem było uruchomienie konspiracyjnej produkcji.
Konspiracyjne organizacje młodzieżowe
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Konspiracyjne organizacje młodzieżowe

Autor: Jacek Wołoszyn
Część historyków uznała rok 1947 za cezurę wyznaczającą czas rozbicia tzw. dorosłego podziemia. Jego dziedzictwo przyjęły osoby w wieku do 21 roku życia, powołując własne tajne organizacje.
Konspiracyjne organizacje młodzieżowe z lat 1944/1945–1956
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Konspiracyjne organizacje młodzieżowe z lat 1944/1945–1956

Autor: Jacek Wołoszyn
Część historyków uznała 1947 r. za cezurę wyznaczającą moment rozbicia przez rządzących podziemia antykomunistycznego tworzonego na bazie AK, NSZ i Zrzeszenia „WiN”. Dziedzictwo dorosłych konspiratorów kontynuowała jeszcze młodzież do 21 roku życia, tworząca niezależne tajne organizacje.
Konspiracyjny NIK w latach 1942-1945. Struktury kontrolne Państwa Podziemnego
TYLKO U NAS
Artykuł

Konspiracyjny NIK w latach 1942-1945. Struktury kontrolne Państwa Podziemnego

Autor: Waldemar Grabowski
Utworzenie podziemnych struktur państwowych (Polskie Państwo Podziemne) w okupowanej Polsce spowodowało konieczność wprowadzenia ich kontroli. W 1942 r. po długich przygotowaniach i uzgodnieniach powołano do życia Sekcję Kontroli w Delegaturze Rządu na Kraj.
Konspirator, legionista, pisarz. Andrzej Strug (1871–1937)
POLECAMY
Artykuł

Konspirator, legionista, pisarz. Andrzej Strug (1871–1937)

Autor: Marek Klecel
Zanim Andrzej Strug, a właściwie Tadeusz Gałecki, bo tak się naprawdę nazywał, został pisarzem, był działaczem patriotycznym, konspiratorem, członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej oraz publicystą. Miał biografię typową dla polskiej inteligencji, która na przełomie XIX i XX w. kontynuowała dzieło odzyskiwania niepodległości i propagowała zmiany społeczne.
Kres Polskiego Podziemnego Państwa
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Kres Polskiego Podziemnego Państwa

Autor: Włodzimierz Suleja
Przedstawiciele legalnych władz polskich odebrali postanowienia jałtańskie jako narodową katastrofę. Podjęcie otwartej walki z Armią Czerwoną nie wchodziło w rachubę. Nie widząc perspektyw na ujawnienie Armii Krajowej, następca „Bora”, Leopold Okulicki „Niedźwiadek”, rozwiązał ją rozkazem wydanym 19 stycznia 1945 r. Nie oznaczało to jednak końca zbrojnego oporu wobec okupanta.
Królestwo Polskie – Czartoryski czy Nowosilcow?
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Królestwo Polskie – Czartoryski czy Nowosilcow?

Autor: Włodzimierz Suleja
Królestwo Polskie, Kongresówka – nazwy te, a zwłaszcza druga z nich, zadomowiły się w języku potocznym XIX-wiecznego Polaka. Tak nad Wisłą, jak Wartą czy Niemnem przypominały o świetności dawnych wieków i usankcjonowanej na kongresie wiedeńskim niesprawiedliwości dziejowej. Były punktem odniesienia tak dla politycznych realistów, jak i romantyków.
Kto zabił kpr. Andrzeja Paska ps. „Jędrek”?
POLECAMY
Artykuł

Kto zabił kpr. Andrzeja Paska ps. „Jędrek”?

Autor: Marek Jedynak
Zgrupowania Partyzanckie AK „Ponury” przeszły do legendy II wojny światowej na Kielecczyźnie. Dużo o nich już napisano, lecz wciąż pozostaje wiele epizodów nieznanych bądź nierozwikłanych.
Kulturowa partyzantka. Tajne nauczanie na północnym Mazowszu
POLECAMY
Artykuł

Kulturowa partyzantka. Tajne nauczanie na północnym Mazowszu

Autor: Waldemar Brenda
Obok uderzeń w rozwój demograficzny społeczeństwa polskiego, fizycznej eksterminacji Żydów, eliminacji całych grup społecznych, dotkliwych ograniczeń polityczno-społecznych i gospodarczych, obejmowała ona także pełną dyskryminację kulturalną. Jednym z jej przejawów była likwidacja polskiego szkolnictwa.
Legendarny oficer dywersji AK Rzeszów. Kapitan Józef Lutak „Dyzma” (1909–1944)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Legendarny oficer dywersji AK Rzeszów. Kapitan Józef Lutak „Dyzma” (1909–1944)

Autor: Grzegorz Ostasz
O sile wojska, także konspiracyjnego, decyduje wiele elementów. Do najważniejszych należą kompetencje i umiejętności dowódców. Wyjątkowe zdolności, ale też doświadczenie, a nadto szaleńczą odwagę i zmysł do konspiracji posiadał Józef Lutak, oficer rezerwy Wojska Polskiego i armii podziemnej.
Lekarz w obozowym piekle. Dr Irena Białówna
POLECAMY
Biogram / Biografia

Lekarz w obozowym piekle. Dr Irena Białówna

Autor: Katarzyna Malinowska
Białostoczanka z wyboru, zasłużona lekarka, żołnierz AK. Zapamiętana jako osoba ciepła i pomocna, a jednocześnie bardzo wymagająca. Kim była doktor Irena Białówna?
Likwidacja Igo Syma
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Likwidacja Igo Syma

Autor: Bartłomiej Jaworski
7 marca 1941 roku okupowana Warszawa stała się świadkiem jednej z najbardziej spektakularnych egzekucji w swoich dziejach. Za kolaborację z Niemcami zapłacił życiem Karol Antoni Juliusz Sym, znany lepiej jako Igo, przedwojenny aktor i celebryta.
Luźne uwagi o… pseudonimach
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Luźne uwagi o… pseudonimach

Autor: Stanisław Salmonowicz
Badań statystycznych pseudonimów z lat 1939-45 nikt bodaj dotąd nie próbował. Ja sam też tego nie robiłem – przekraczało to moje możliwości techniczne. Ale że w różnych aspektach życia konspiracyjnego mam pewną orientację, sądzę, że moje wnioski w tej kwestii – mutatis mutandis – mogą być istotne.
Łódzki „Huragan” w walce z komunizmem
TYLKO U NAS
Artykuł

Łódzki „Huragan” w walce z komunizmem

Autor: Paweł Wąs
Wszechobecna komunistyczna indoktrynacja oraz coraz jawniejsze przenoszenie na polski grunt wzorców sowieckich legło u podstaw zawiązania tajnej struktury, zrzeszającej nastolatków na terenie Łodzi.
Łukasz Ciepliński – między legendą a rzeczywistością
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Łukasz Ciepliński – między legendą a rzeczywistością

Autor: Zbigniew K. Wójcik
Świtem 1 września 1939 r. wyruszył przeciwko Niemcom jako podporucznik służby stałej, dowodząc na przedpolach Bydgoszczy kompanią przeciwpancerną 62. pp, a 1 marca 1951 r. zginął w komunistycznym więzieniu na warszawskim Mokotowie jako podpułkownik Wojska Polskiego, prezes IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” i jeden z depozytariuszy Testamentu Polski Podziemnej.
Mała wojna z czerwonym
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Mała wojna z czerwonym

Autor: Bartłomiej Noszczak
W latach 1945-55 Warszawa była największym ośrodkiem antykomunistycznego oporu młodzieży w Polsce. Skala tej działalności i determinacja młodych świadczyły o tym, że zdecydowanie nie akceptują oni systemu. W walce z nimi komuniści nie mieli skrupułów, traktując ich jak nastoletnich terrorystów.
Maria Kuntaras-Dittberner
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Maria Kuntaras-Dittberner

Autor: Paweł Głuszek
Maria Kuntaras-Dittberner w listopadzie 1939 roku przystąpiła do podziemnej „Bojowej Organizacji Wojskowej – Wschód” przyjmując pseudonim „Róża”. Tak rozpoczęła się jej praca w konspiracji i walka z niemieckim okupantem.
Maria Kwaśniewska (1913–2007)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Maria Kwaśniewska (1913–2007)

Autor: Ewa Wójcicka
Jej talent sportowy odkrył Ludwik Szumlewski, nauczyciel wychowania fizycznego (późniejszy trener Łódzkiego Klubu Sportowego, spiker radiowy). Stało się to przypadkiem, kiedy jako nastoletnia dziewczyna, ubrana w szkolny mundurek, obserwowała starsze koleżanki skaczące w dal. Postanowiła sama spróbować. Efekt zadziwił Szumlewskiego. Tym bardziej, że nie miała sportowego obuwia.
Maria Starowieyska „Prawdzic” (1896-1951)
WARTO ZAJRZEĆ
Biogram / Biografia

Maria Starowieyska „Prawdzic” (1896-1951)

Autor: Anna Czocher
Pielęgniarka, działaczka społeczna. Niesienie pomocy ofiarom wojny łączyła ze służbą w ZWZ-AK. Jej późniejszy przełożony w konspiracji ppor. Wacław Bniński wspominał: „była pielęgniarką z zawodu i powołania”.
Mieczysław Szwarczyński i antysowiecka organizacja w Głębokiem
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Mieczysław Szwarczyński i antysowiecka organizacja w Głębokiem

Autor: Rafał Igielski
Po agresji ZSRS 17 września 1939 r., w jego strefie okupacyjnej ruch oporu rozwinął się stosunkowo najsilniej w Łomżyńskiem i na obszarze Puszczy Augustowskiej.
Międzyarchiwalna Komisja Porozumiewawcza. Sprawozdanie ze spotkania przedstawicieli NSZZ „Solidarność” z archiwów państwowych w grudniu 1980 r.
WARTO ZAJRZEĆ
Źródło historyczne

Międzyarchiwalna Komisja Porozumiewawcza. Sprawozdanie ze spotkania przedstawicieli NSZZ „Solidarność” z archiwów państwowych w grudniu 1980 r.

Autor: Elżbieta Wojcieszyk
Niewiele jest dokumentów dotyczących utworzenia i działania sekcji branżowych NSZZ „Solidarność” z lat 1980/1981. Większość z nich została przechwycona przez Służbę Bezpieczeństwa, a następnie zniszczona. Nieliczne udało się w porę ukryć.
Młodzieżowe organizacje antykomunistyczne w Opocznie
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Młodzieżowe organizacje antykomunistyczne w Opocznie

Autor: Paweł Wąs
Zakładali tajne organizacje, rozrzucali antykomunistyczne ulotki, brali udział w nielegalnych spotkaniach. Protestowali przeciwko likwidacji ich drużyny harcerskiej. Za swoje marzenia o niepodległej Ojczyźnie byli więzieni i torturowani.
Na Belweder!
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Na Belweder!

Autor: Włodzimierz Suleja
Schyłek lat dwudziestych XIX w. nie zapowiadał wybuchu powstania narodowego. Sytuacja wewnętrzna w Królestwie normowała się. Mikołaj I w 1829 r. przywdział polską koronę. Sejm 1830 r. przebiegał w spokojnej, a nawet nieco sennej atmosferze.
Najmłodsi powstańcy warszawscy w szeregach formacji wojskowych
PAMIĘTAMY
Artykuł

Najmłodsi powstańcy warszawscy w szeregach formacji wojskowych

Autor: Agnieszka Szajewska
Byli po prostu mieszkańcami Warszawy. Nie musieli być powstańcami, a jednak zdecydowali się nimi zostać. Chłopcy, którzy uczestniczyli w walkach o stolicę, przeprowadzali ludzi pod ostrzałem wroga i przenosili meldunki.
Najważniejszy konspiracyjny organ prasowy PPS-WRN. „Informator/WRN/Robotnik”
TYLKO U NAS
Artykuł

Najważniejszy konspiracyjny organ prasowy PPS-WRN. „Informator/WRN/Robotnik”

Autor: Maciej Żuczkowski
Jedną z czterech najważniejszych konspiracyjnych partii politycznych, tworzących przez większą część II wojny światowej krajowe zaplecze kolejnych rządów Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie, była Polska Partia Socjalistyczna „Wolność-Równość-Niepodległość” (PPS-WRN).
Napoleon Ciukszo – żołnierz od „Kmicica” i „Łupaszki”
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Napoleon Ciukszo – żołnierz od „Kmicica” i „Łupaszki”

Autor: Paweł Nowik
W pamięci towarzyszy broni przechowało się, że Napoleon Ciukszo był „koleżeński, szlachetny, prawy i wysokiej wartości jako obywatel i żołnierz Rzeczypospolitej”. Przedwojenny podoficer, jako jeden z pierwszych zgłosił się do szukającego ochotników oddziału Antoniego Burzyńskiego „Kmicica”.
Narodowe Siły Zbrojne w Wielkopolsce
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Narodowe Siły Zbrojne w Wielkopolsce

Autor: Rafał Sierchuła
20 września 1942 r. powstały Narodowe Siły Zbrojne. Zwierzchnim organem politycznym organizacji była Tymczasowa Narodowa Rada Polityczna, której wydziałem wojskowym kierował August Michałowski „Roman”. W skład nowej organizacji wojskowej weszli również żołnierze z Wielkopolski.
Nie tylko „Wielka Czwórka” – wpływ „Unii” na działalność Polskiego Państwa Podziemnego
TYLKO U NAS
Artykuł

Nie tylko „Wielka Czwórka” – wpływ „Unii” na działalność Polskiego Państwa Podziemnego

Autor: Marek Hańderek
W powszechnej wiedzy na temat działalności Polskiego Państwa Podziemnego bezapelacyjnie najwięcej miejsca zajmuje jego człon wojskowy w postaci ZWZ/AK.
Niepodległościowe organizacje młodzieżowe na Kielecczyźnie po 1945 roku
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Niepodległościowe organizacje młodzieżowe na Kielecczyźnie po 1945 roku

Autor: Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki
Antykomunistyczne poglądy, chęć działania przeciwko strukturom nowej władzy oraz przeciwstawienia się powszechnej indoktrynacji i kontroli, a czasem po prostu marzenia o ekscytującej przygodzie – to wszystko popychało młodych ludzi do konspiracji.
Niezależny wydawca, legenda "drugiego obiegu"
POLECAMY
Artykuł

Niezależny wydawca, legenda "drugiego obiegu"

Autor: Mirosław Biełaszko
Wśród 96 ofiar katastrofy z 10 kwietnia 2010 roku jest Janusz Krupski – kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, wcześniej wiceprezes IPN, jeden z twórców niezależnego ruchu wydawniczego w PRL.
Niezłomni
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Niezłomni

Autor: Włodzimierz Suleja
Szczególnym elementem pejzażu powojennego była utrzymująca się po roku 1947 obecność podziemia niepodległościowego, a zwłaszcza oddziałów „leśnych”.
Nowe spojrzenie na WiN
TYLKO U NAS
Artykuł

Nowe spojrzenie na WiN

Autor: Tomasz Łabuszewski
W 1990 r. śp. prof. Janusz Kurtyka, jeden z pionierów badań nad Zrzeszeniem „Wolność i Niezawisłość”, opublikował w „Zeszytach Historycznych” przełomowy artykuł Na szlaku AK – „NIE”, DSZ, WiN, w którym pierwszy raz ukazał ciągłość konspiracyjną nurtu poakowskiego, obejmującą lata powojenne.
Nowy Rok 1947 w Ochodzy
POLECAMY
Artykuł

Nowy Rok 1947 w Ochodzy

Autor: Michał Siwiec-Cielebon
„Jeden z najbezwzględniejszych wrogów władzy ludowej” – tak w wydanej w 1974 r. hagiografii tzw. utrwalania władzy ludowej napisał długoletni funkcjonariusz komunistycznej bezpieki o sierżancie Mieczysławie Spule „Felusiu”, „Felku”, „Zbyszku” (w niektórych dokumentach jego nazwisko występuje także w wersji Spóła).
O wolność i niezawisłość
TYLKO U NAS
Artykuł

O wolność i niezawisłość

Autor: Michał Wenklar
2 września 1945 r. powstało Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”, najważniejsza organizacja powojennego podziemia niepodległościowego.
Od samokształcenia do samoobrony. Żydowska Organizacja Bojowa w Zagłębiu Dąbrowskim
TYLKO U NAS
Artykuł

Od samokształcenia do samoobrony. Żydowska Organizacja Bojowa w Zagłębiu Dąbrowskim

Autor: Aleksandra Namysło
Heroiczna walka Żydów w getcie warszawskim w kwietniu 1943 r. zainspirowała młodych ludzi z innych gett do zbrojnego oporu przeciwko niemieckiemu okupantowi. W sierpniu 1943 r. za broń chwycili również członkowie Żydowskiej Organizacji Bojowej w Zagłębiu Dąbrowskim.
Od ZWZ do Armii Krajowej
TYLKO U NAS
Artykuł

Od ZWZ do Armii Krajowej

Autor: Waldemar Grabowski
14 lutego 1942 r. do Warszawy z Londynu została nadana depesza zawierająca decyzje Naczelnego Wodza i Premiera RP gen. Władysława Sikorskiego.
Oddział Dywersji i Sabotażu Kobiet „Dysk”
POLECAMY
Artykuł

Oddział Dywersji i Sabotażu Kobiet „Dysk”

Autor: Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk
Kobiety, które służyły w Armii Krajowej, zajmowały się nie tylko łącznością, pracą propagandową czy administracyjną, ale także sabotażem i dywersją. Tego rodzaju działalność prowadził oddział Dywersji i Sabotażu Kobiet „Dysk”, który został powołany w kwietniu 1942 r. i podlegał dowództwu Związku Odwetu, a później Kedywu.
Oddział partyzancki „Spaleni” Obwodu AK Jędrzejów
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Oddział partyzancki „Spaleni” Obwodu AK Jędrzejów

Autor: Paweł Żołądek
Oddział został sformowany w południowo-zachodniej części powiatu jędrzejowskiego i od początku swego istnienia określany był mianem „Spaleni”. Nazwa ta nie była przypadkowa. Większość składu stanowili bowiem ludzie zdekonspirowani, poszukiwani przez Niemców, a więc jak to wówczas określano „spaleni”.
Okoliczności śmierci Kazimierza Junoszy-Stępowskiego
TYLKO U NAS
Artykuł

Okoliczności śmierci Kazimierza Junoszy-Stępowskiego

Autor: Arkadiusz Serwa
Jeden z najpopularniejszych polskich aktorów w międzywojennej Polsce. Jednak jego tragiczna śmierć z rąk oddziału polskiego podziemia położyła się cieniem na pełnej sukcesów karierze scenicznej i filmowej.
Okręg AK Tarnopol
TYLKO U NAS
Artykuł

Okręg AK Tarnopol

Autor: Mirosław Surdej
Historia konspiracji niepodległościowej na obszarze województwa tarnopolskiego, podobnie jak na całych Kresach Wschodnich RP, stanowi tematykę słabo znaną i nie do końca zbadaną. Wynika to w znacznej mierze z braku dostępu do części źródeł, jak też z celowej polityki historycznej PRL.
Opór
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Opór

Autor: Włodzimierz Suleja
Odpowiedzią na okupację, przede wszystkim niemiecką, był zorganizowany, obejmujący wszystkie polskie ziemie, opór. Jego głównym motorem były poczynania podejmowane przez Służbę Zwycięstwu Polski-Związek Walki Zbrojnej, ale – o czym trzeba pamiętać – od pierwszych powrześniowych miesięcy na terenie okupowanego kraju działały najrozmaitsze struktury konspiracyjne.
Opór antyniemiecki na ziemiach wcielonych do Rzeszy – Narodowa Organizacja Bojowa
TYLKO U NAS
Artykuł

Opór antyniemiecki na ziemiach wcielonych do Rzeszy – Narodowa Organizacja Bojowa

Autor: Rafał Sierchuła
Przedstawiciele Stronnictwa Narodowego w Wielkopolsce już w październiku 1939 r. przystąpili do organizowania antyniemieckiego oporu od Pomorza aż po Śląsk. W ślad za tym Niemcy przystąpili do intensywnej infiltracji i niszczenia wielkopolskiego Podziemia.
Organizacja Stefana Maksymiliana
TYLKO U NAS
Artykuł

Organizacja Stefana Maksymiliana

Autor: Paweł Wąs
W działalności konspiracyjnych organizacji młodzieżowych okresu stalinowskiego niekiedy jedynym „orężem” młodych ludzi były ręczne drukarki, za pomocą których tworzono ulotki i afisze o treści patriotycznej i antykomunistycznej. Nieliczne z nich zachowały się w aktach procesowych nieletnich konspiratorów.
Pacyfikacja Woli Justowskiej 28 lipca 1943 roku
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Pacyfikacja Woli Justowskiej 28 lipca 1943 roku

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik
Niemcy wezwali sołtysa gromady, któremu rozkazali okazanie szczegółowych list mieszkańców. Interesowały ich nazwiska złodziei, przestępców, osób niezameldowanych, a także działaczy politycznych. Gdy sołtys stwierdził, że takich ludzi tam nie ma, Niemcy rozpoczęli zbrodnicze działania.
Partyzancka akcja na pociąg pod Wólką Plebańską 4 września 1943 roku
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Partyzancka akcja na pociąg pod Wólką Plebańską 4 września 1943 roku

Autor: Marek Jedynak
Po sukcesie akcji na powiatowe miasto Końskie nocą z 31 sierpnia na 1 września 1943 r. dowódca II Zgrupowania Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury” – cichociemny ppor. Waldemar Szwiec „Robot” zdecydował się na kolejny śmiały krok.
Partyzantka antysowiecka na ziemi łomżyńskiej (1939-1941) – wybrane aspekty
TYLKO U NAS
Artykuł

Partyzantka antysowiecka na ziemi łomżyńskiej (1939-1941) – wybrane aspekty

Autor: Waldemar Tyszuk
Początki partyzantki na ziemiach polskich – zarówno antysowieckiej, jak i antyniemieckiej – wiązać należy z pozostałościami rozbitych jednostek Wojska Polskiego, które nie złożyły broni.
Pierwsza kurierka z Poznania
TYLKO U NAS
Artykuł

Pierwsza kurierka z Poznania

Autor: Aleksandra Pietrowicz
11 listopada 1939 r. pierwsza kurierka konspiracji poznańskiej wyruszyła z misją dotarcia do rządu RP we Francji. Jesienią 1939 r. trudno było nawet wyobrazić sobie jakie przeszkody i wyzwania mogą czyhać na trasie. Jednak 5 grudnia dzielna dziewczyna pojawiła się w Paryżu.
Pierwsze Damy lekkoatletyki II RP – Halina Konopacka-Matuszewska i Maria Kwaśniewska
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Pierwsze Damy lekkoatletyki II RP – Halina Konopacka-Matuszewska i Maria Kwaśniewska

Autor: Artur Cieślik
Kalos Kagathos w języku starogreckim znaczyło dosłownie „Piękna i Dobra”, takie imię otrzymał medal nadawany, pod patronatem Polskiego Komitetu Olimpijskiego, wybitnym sportowcom, którzy osiągnęli sukcesy również poza sportem. Laureatką medalu w 2003 r. została Maria Kwaśniewska i zapewne tylko kwestią czasu jest nominacja dla Haliny Konopackiej.
Pilecki ucieka z piekła
POLECAMY
Artykuł

Pilecki ucieka z piekła

Autor: Elżbieta Pietrzyk-Dąbrowska
W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 r. z niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz uciekł rtm. Witold Pilecki. Towarzyszyli mu Jan Redzej i Edward Ciesielski. Wszyscy trzej szczęśliwie wydostali się na wolność przez obozową piekarnię.
Placówka dla Dzieci Ulicy
TYLKO U NAS
Artykuł

Placówka dla Dzieci Ulicy

Autor: Anna Czocher
W sytuacji wojennego i okupacyjnego zagrożenia szczególne niebezpieczeństwo czyha na dzieci. Wojna odbiera im prawo do dzieciństwa, destrukcyjnie wpływa na ich kondycję - fizyczną, psychiczną, moralną, społeczną.
Początki Biura Informacji i Propagandy Służby Zwycięstwu Polski i jego twórca – major Tadeusz Kruk-Strzelecki
POLECAMY
Artykuł

Początki Biura Informacji i Propagandy Służby Zwycięstwu Polski i jego twórca – major Tadeusz Kruk-Strzelecki

Autor: Marek Gałęzowski
Dzięki pełnomocnictwu Naczelnego Wodza WP marsz. Edwarda Śmigłego-Rydza, które gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz otrzymał w broniącej się jeszcze Warszawie, budowana przez niego organizacja konspiracyjna miała wyjątkowy status wśród wszystkich innych, które zaczęły powstawać na terenie okupacji niemieckiej i sowieckiej.
Podporucznik Kazimierz Chmielowski „Rekin” 1925–1950
Biblioteka cyfrowa

Podporucznik Kazimierz Chmielowski „Rekin” 1925–1950

Autor: Michał Ostapiuk
Publikacja ta przypomina podporucznika Kazimierza Chmielowskiego – jednego z najdzielniejszych żołnierzy antykomunistycznego podziemia niepodległościowego. Mord „Rekina” – bo taki przyjął pseudonim w konspiracji – miał miejsce 1 kwietnia 1950 r. w białostockim więzieniu.
Podpułkownik Mikołaj Aleksander Krajnik „Grzymała” (1901-1943)
TYLKO U NAS
Biogram / Biografia

Podpułkownik Mikołaj Aleksander Krajnik „Grzymała” (1901-1943)

Autor: Justyna Staroń
W ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci do zasobu Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej każdego tygodnia trafiają różnego rodzaju dary od osób prywatnych: od pojedynczych kart po pudła zawierające materiały różnej proweniencji.
Podrobiona kenkarta. Świadectwo losów Anny Piątkowskiej
POLECAMY
Artykuł

Podrobiona kenkarta. Świadectwo losów Anny Piątkowskiej

Autor: Katarzyna Gawkowska
Od 1943 roku kenkarta była obowiązkowym dokumentem tożsamości każdego nieniemieckiego mieszkańca okupowanych terenów. Dzięki temu, że w procedurę wydawania kart rozpoznawczych zaangażowani byli również polscy urzędnicy, można było wyposażyć w nie także ukrywających się przed okupantem członków podziemia. Należała do nich również Anna Piątkowska.
Podziemna, ale często przyziemna. Praca Polek w konspiracji podczas II wojny światowej
POLECAMY
Artykuł

Podziemna, ale często przyziemna. Praca Polek w konspiracji podczas II wojny światowej

Autor: Anna Czocher
„Polka przedstawia jedno z najgroźniejszych niebezpieczeństw. W zakresie szpiegostwa, konspiracji i jej narodowego fanatyzmu jest znana jako najbardziej doświadczony, najniebezpieczniejszy typ kobiety europejskiej”.
Podziemne pismo inne niż wszystkie
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Podziemne pismo inne niż wszystkie

Autor: Jan Olaszek
W listopadzie 1984 r. zaczęło ukazywać się wyjątkowe pismo podziemne. „Przegląd Wiadomości Agencyjnych” spośród kilku tysięcy wydawanych w PRL poza cenzurą wyróżniał się nieszablonowymi treściami i świetną jakością druku.
Podziemny parlament w pojałtańskiej Polsce
POLECAMY
Artykuł

Podziemny parlament w pojałtańskiej Polsce

Autor: Filip Musiał
Większość z nas wie już, kim byli Żołnierze Wyklęci. Doceniamy ich poświęcenie i rozumiemy, dlaczego walczyli w konspiracji. Ale działacze polityczni, którzy w Polsce zajętej przez komunistów trwali w podziemiu, wciąż pozostają zapomniani.
Polowanie na dyrektora
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Polowanie na dyrektora

Autor: Paweł Niziołek
Wydany w 1946 r. zakaz organizacji pochodów związanych z obchodami Trzeciego Maja był przyczynkiem do ostrych starć pomiędzy społeczeństwem, a komunistycznym aparatem represji. Szczególnie traumatyczne były jednak wydarzenia w Janowie, gdzie komuniści publicznie zamordowali organizatora lokalnych uroczystości – Kazimierza Marcinkiewicza, dyrektora miejscowej szkoły i członka WiN.
Polska młodzież w realiach powojennych
TYLKO U NAS
Artykuł

Polska młodzież w realiach powojennych

Autor: Bogusław Wójcik
Pozostawienie Polski w strefie wpływów ZSRS po zakończeniu II wojny światowej miało bezpośredni wpływ na życie i działalność młodych Polaków. Najstarsi z roczników 1920-1930, którzy zasmakowali jeszcze wojennej konspiracji, w nowych realiach uczyli się, studiowali lub pracowali.
Polska Partia Robotnicza, Gwardia Ludowa-Armia Ludowa na południowej Lubelszczyźnie w okresie okupacji niemieckiej
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Polska Partia Robotnicza, Gwardia Ludowa-Armia Ludowa na południowej Lubelszczyźnie w okresie okupacji niemieckiej

Autor: Rafał Drabik
Omówienie działalności PPR i GL na terenie województwa lubelskiego nie jest łatwym zadaniem. Przede wszystkim wynika to ze stosunkowo małej ilości źródeł dotyczących ugrupowań komunistycznych na tym terenie. Ponadto, trwająca przez prawie 50 lat cenzura oraz propaganda komunistyczna zrobiły swoje.
Polskie Państwo Podziemne - ciągłość państwowa w warunkach okupacji
POLECAMY
Artykuł

Polskie Państwo Podziemne - ciągłość państwowa w warunkach okupacji

Autor: Włodzimierz Suleja
Kres epopei wrześniowej był zarazem początkiem tworzenia się na terenach okupowanych Polskiego Państwa Podziemnego. Armię miała zastąpić konspiracja wojskowa, a rząd – ciało wyłonione przez prowadzące już nielegalną działalność polityczne ugrupowania, przede wszystkim z rodowodem opozycyjnym.
Polskie Państwo Podziemne: konspiracja wojskowa i cywilna pod okupacją niemiecką i sowiecką
POLECAMY
Artykuł

Polskie Państwo Podziemne: konspiracja wojskowa i cywilna pod okupacją niemiecką i sowiecką

Autor: Marek Gałęzowski
Polacy przebywający w kraju pod okupacją niemiecką i sowiecką nie pogodzili się z utratą niepodległego państwa. Symbolicznym wyrazem tej postawy było ukazanie się 10 października 1939 r. tajnego pisma „Polska Żyje”, wydawanego przez organizację Komenda Obrońców Polski.
Pomorscy jaszczurkowcy w walce z okupantem niemieckim (1941–1945)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Pomorscy jaszczurkowcy w walce z okupantem niemieckim (1941–1945)

Autor: Krzysztof Filip
Na terenie Kaszub i Kociewia, wcielonych w 1939 r. do Rzeszy w ramach Okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie, prowadzenie konspiracji było niezwykle trudne; mieszkańców Pomorza zmuszano tu do wpisywania się na folkslistę. Odpowiedzią na terror było utworzenie harcerskiej organizacji patriotycznej Jaszczurka.
Powojenna działalność wywiadowcza Zbigniewa Rotkiela (1949–1950)
TYLKO U NAS
Artykuł

Powojenna działalność wywiadowcza Zbigniewa Rotkiela (1949–1950)

Autor: Tomasz Krok
Był oficerem od października 1938 r. Zasłużony żołnierz AK, miał doświadczenie w pracy wywiadowczej. Wrócił do niej pod koniec lat 40., współpracując z emigracyjnym Komitetem do Spraw Kraju. Jego aresztowanie w maju 1950 r. nie było wynikiem wpadki, a przypadku – Rotkiel padł ofiarą zakrojonych na szeroką skalę represji wobec przedwojennych wojskowych.
Powołanie gen. dyw. Tadeusza Komorowskiego „Bora” na stanowisko Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Powołanie gen. dyw. Tadeusza Komorowskiego „Bora” na stanowisko Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych

Autor: Bartosz Janczak
W ostatnich dniach Powstania Warszawskiego Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Władysław Raczkiewicz powołał na stanowisko Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych Komendanta Głównego Armii Krajowej gen. dyw. Tadeusza Komorowskiego. Powołanie „Bora” na tak ważną funkcję odbyło się w skomplikowanych i kontrowersyjnych okolicznościach.
Powstanie i działalność I Zarządu Głównego Zrzeszenia WiN
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Powstanie i działalność I Zarządu Głównego Zrzeszenia WiN

Autor: Andrzej Chmielarz
Stanąwszy przed dylematem: wyjść z konspiracji czy kontynuować działalność w zmienionej formie, płk Jan Rzepecki zdecydował się na powołanie do życia nowej organizacji, której głównym celem miało być prowadzenie działalności cywilnej. Ta próba nie mogła się udać.
Powstanie Tajnej Armii Polskiej
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Powstanie Tajnej Armii Polskiej

Autor: Marek Gałęzowski
Nazwa tej organizacji jest dziś kojarzona przede wszystkim z jednym z najbardziej heroicznych czynów w dziejach Polskiego Państwa Podziemnego – kiedy oficer z jej dowództwa – Witold Pilecki – 19 września 1940 r. dobrowolnie oddał się w ręce niemieckie, by dostać się do obozu koncentracyjnego Auschwitz i stworzyć tam organizację wojskową.
Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego

Autor: Anna Śnieżko
Czwartego dnia Powstania Warszawskiego dowódca VI Obwodu AK Praga, ppłk. Antoni Żurowski „Andrzej”, podjął decyzję o jego zakończeniu i powrocie do konspiracji. Decyzja nie należała do łatwych, ocaliła jednakże Pragę, zarówno ludność, jak i infrastrukturę.
Powstańcy warszawscy w dowództwie wielkopolskiej konspiracji antykomunistycznej
POLECAMY
Artykuł

Powstańcy warszawscy w dowództwie wielkopolskiej konspiracji antykomunistycznej

Autor: Rafał Sierchuła
Rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego, boju o stolicę Polski, skłania do refleksji nad udziałem w nim Wielkopolan. Ich udział i cierpienia, zarówno żołnierzy, jak i ludności cywilnej z Poznańskiego, stopniowo przybliżają ustalenia wielu badaczy i osób tym tematem zainteresowanych.
Praca w więzieniu w Fordonie w świetle wspomnień Janiny Wasiłojć-Smoleńskiej
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Praca w więzieniu w Fordonie w świetle wspomnień Janiny Wasiłojć-Smoleńskiej

Autor: Rafał Borkowski
Zakład karny dla kobiet w Fordonie cieszył się w owym czasie szczególnie złą sławą. Wpływ na to miały skandaliczne warunki, w jakich przebywały osadzone w nim kobiety. Wobec skazanych stosowano również szykany i tortury. Jedną z form oderwania się od tej smutnej rzeczywistości była możliwość wykonywania pracy w więzieniu.
Prawdziwy przebój podziemia. Poradnik „Obywatel a służba bezpieczeństwa” Jana Olszewskiego
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Prawdziwy przebój podziemia. Poradnik „Obywatel a służba bezpieczeństwa” Jana Olszewskiego

Autor: Justyna Błażejowska
Broszura zyskała wielką popularność i słusznie zalicza się do najważniejszych publikacji całego pozacenzuralnego ruchu wydawniczego. Przygotowując materiał, Jan Olszewski kierował się swoim kilkunastoletnim doświadczeniem adwokackim. Czytelnik otrzymywał zestaw narzędzi, które były szczególnie cenne w konfrontacji z przedstawicielami aparatu władzy i represji.
Precz z rusyfikacją Polski
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Precz z rusyfikacją Polski

Autor: Paweł Wąs
Opór młodzieży przeciwko komunistycznej indoktrynacji oraz podległości Polski Związkowi Sowieckiemu w okresie stalinizmu nie zawsze prowadzony był w ramach tajnej organizacji, czego przykładem są działania uczniów łódzkich szkół.
Proces młodzieżowej Polskiej Organizacji Wojskowej
POLECAMY
Artykuł

Proces młodzieżowej Polskiej Organizacji Wojskowej

Autor: Anna Płońska
„9-ciu uczniów na ławie oskarżonych w Szczecinie. Przestroga dla rodziców! Zbrodnicza rola deprawatorów młodzieży” – głosił nagłówek artykułu zamieszczonego 28 sierpnia 1949 r. w „Kurierze Szczecińskim”, który relacjonował przebieg jednego z procesów członków Polskiej Organizacji Wojskowej.
Przemęczony kuferek. Tajna oświata w okupowanej Wielkopolsce 1939–1945
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Przemęczony kuferek. Tajna oświata w okupowanej Wielkopolsce 1939–1945

Autor: Aleksandra Pietrowicz
„19 grudnia [1941] piątek. Śniło mi się, że z powodu lekcji miałam do czynienia z policją, że musiałam otworzyć mój przemęczony kuferek, a w nim było pełno książek i zeszytów”. To zdanie zapisała w swoim Dzienniczku siedemnastoletnia Jadwiga Pfeiferówna z Ostrowa Wielkopolskiego. Zawiera się w nim prawda o wielkopolskiej tajnej oświacie: warunkach, metodach, uczestnikach.
Przez wszystkie okupacje 1939-1945. Sylwetka Anny Przytuły, żołnierza Armii Krajowej
TYLKO U NAS
Biogram / Biografia

Przez wszystkie okupacje 1939-1945. Sylwetka Anny Przytuły, żołnierza Armii Krajowej

Autor: Bartłomiej Nowak
30 lipca 2018 roku w Łodzi odbyły się uroczystości pogrzebowe Anny Danuty Przytuły, ps. Koza – łączniczki w trakcie Powstania Warszawskiego. Spoczęła na Starym Cmentarzu przy ul. Ogrodowej w Łodzi.
Pseudonim „Iskra”. Konspiracyjna przeszłość profesor Franciszki Ramotowskiej
POLECAMY
Artykuł

Pseudonim „Iskra”. Konspiracyjna przeszłość profesor Franciszki Ramotowskiej

Autor: Magdalena Mołczanowska
Profesor Ramotowska kojarzona jest przede wszystkim jako redaktorka 2. tomu „Przewodnika po zasobie Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie” i autorka publikacji dotyczących powstania styczniowego. Niewiele osób wie, że była także łączniczką Armii Krajowej, a jej losy tragicznie naznaczyły komunistyczne represje.
Pułkownik Jan Stefan Kotowicz. Legionista, oficer, dowódca, więzień okresu stalinowskiego
POLECAMY
Artykuł

Pułkownik Jan Stefan Kotowicz. Legionista, oficer, dowódca, więzień okresu stalinowskiego

Autor: Robert Witalec
W listopadzie 2023 r. do Oddziałowego Archiwum IPN w Rzeszowie trafiły dokumenty, zdjęcia i album rodzinny płka Jana Stefana Kotowicza, żołnierza Legionów, oficera Armii Krajowej, ostatniego dowódcy 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK.
Radiostacja „Świt” nadaje
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Radiostacja „Świt” nadaje

Autor: Małgorzata Badowska
10 września 1942 roku swoją pierwszą audycję radiową nadała z Bletchley Park pod Londynem polskojęzyczna radiostacja „Świt”, która działała do końca listopada 1944 roku.
Relacja Tadeusza Stankiewicza. Żydzi ukrywani na bagnach
POLECAMY
Wspomnienie

Relacja Tadeusza Stankiewicza. Żydzi ukrywani na bagnach

Autor: Tomasz Sikorski
Tadeusz Stankiewicz: Sprawiedliwy, syn dwojga Sprawiedliwych, Stanisława i Barbary Stankiewiczów, i brat Sprawiedliwej, Barbary. Wspomina, prosto, po ludzku, bez patosu: „Sami byliśmy zagrożeni, ale jakoś tym Żydom trzeba pomóc, prawda? Bo czuliśmy, że to nasi obywatele, no wczoraj żeśmy się znali, a dzisiaj mamy się nie znać i odwrócić plecami? Nie mogliśmy tego zrobić”.
Roch Piątkowski. Bohater Akcji <i>Bollwerk</i>
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Roch Piątkowski. Bohater Akcji Bollwerk

Autor: Paweł Głuszek
Sukcesem Akcji Bollwerk – największego aktu sabotażu przeprowadzonego przez podziemie w Wielkopolsce – było zniszczenie niemieckich zapasów wojennych, przechowywanych w magazynach portowych, zanim zostały wysłane na front wschodni. Ze wszystkich jej uczestników przeżył wojnę jedynie plutonowy Roch Piątkowski ps. „Janek”. Kim był bohater Akcji Bollwerk?
Rodzina Szczygłowskich w walce o niepodległą Polskę
TYLKO U NAS
Artykuł

Rodzina Szczygłowskich w walce o niepodległą Polskę

Autor: Paweł Żołądek
W Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Delegatura w Kielcach znajduje się skromny zbiór pamiątek dotyczących rodziny Szczygłowskich, z której ojciec, matka i córka aktywnie angażowali się w walkę o niepodległą Polskę.
poprzednia < 1 3 następna >
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510