Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

„<i>Wyścig Kusego</i> z tacą do gościa”, czyli historia Gospody pod Kogutem
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

„Wyścig Kusego z tacą do gościa”, czyli historia Gospody pod Kogutem

Autor: Ewelina Ślązak
Wybuch II wojny światowej zmusił polskich sportowców do odłożenia własnych marzeń. Wielu zamieniło areny sportowe na działalność konspiracyjną, barykadę czy obóz koncentracyjny. Walka, jaką musieli podjąć nie toczyła się już na zasadach fair play, a stawką zmagań były wartości najwyższe: wolność i życie.
„Biali Banici” z Wrześni kontra Gieorgij Malenkow
POLECAMY
Artykuł

„Biali Banici” z Wrześni kontra Gieorgij Malenkow

Autor: Witold Wasilewski
Kilka niezbyt czytelnych ulotek, zachowanych w formie mikrofilmu, stanowi jeden z nielicznych śladów działalności „Białych Banitów”, konspiracyjnej organizacji młodzieżowej. Antykomunistyczne druki pojawiły się rok po śmierci Stalina, w okresie szczególnym dla systemu komunistycznego, i stanowią rzadkie świadectwo czasów.
„Burza”
PAMIĘTAMY
Artykuł

„Burza”

Autor: Włodzimierz Suleja
W pierwszych dniach stycznia 1944 r. oddziały Armii Czerwonej przekroczyły wschodnią granicę II Rzeczypospolitej. Pojawił się, rozważany do tej pory jedynie teoretycznie, problem, jak w sytuacji takiej powinny zachowywać się organa państwa podziemnego, a w pierwszym rzędzie oddziały Armii Krajowej.
„Doktór” w konspiracji. Zofia Franio (1899 - 1978)
POLECAMY
Biogram / Biografia

„Doktór” w konspiracji. Zofia Franio (1899 - 1978)

Autor: Anna Lasek
Zofia Franio ps. „Doktór”, „Doktor” to nie tylko lekarka, żołnierz AK i powstaniec warszawski, major WP, ale także szef łączności i kolportażu w Zarządzie Obszaru Centralnego Zrzeszenia WiN i III Zarządzie Głównym Zrzeszenia WiN, więzień polityczny oraz Sprawiedliwa wśród Narodów Świata.
„Dzieci Widzewa”. Tragiczne losy członków Pogotowia Wojennego Harcerzy w Łodzi
TYLKO U NAS
Artykuł

„Dzieci Widzewa”. Tragiczne losy członków Pogotowia Wojennego Harcerzy w Łodzi

Autor: Patrycja Resel
W czasie działań wojennych we wrześniu 1939 r. szczególnym zaangażowaniem w pracę pogotowia harcerskiego wykazali się chłopcy z 11. Łódzkiej Drużyny Harcerzy im. ks. Jeremiego Wiśniowieckiego, pełniący służbę na terenie dworca Łódź–Widzew.
„Katyń” przykładem konspiracji młodzieżowej
TYLKO U NAS
Artykuł

„Katyń” przykładem konspiracji młodzieżowej

Autor: Joanna Żelazko
Jednym z celów komunistycznych władz było uzyskanie niepodzielnej kontroli nad najmłodszymi pokoleniami obywateli, by móc bez przeszkód kształtować ich charaktery oraz wpływać na poglądy i życiowe postawy. Ruch młodzieżowy w Polsce został  „odgórnie ujednolicony”.
„Kolegium” warszawskiego Kedywu
POLECAMY
Artykuł

„Kolegium” warszawskiego Kedywu

Autor: Hubert Kuberski
Rozkaz nr 84 z 24 stycznia 1943 r. „Uporządkowanie odcinka walki czynnej”, wydany przez generała Stefana Roweckiego „Grota” zainicjował podporządkowanie i scalenie Tajnej Organizacji Wojskowej (TOW) z Armią Krajową.
„Kozy”, czyli wileńskie łączniczki
POLECAMY
Artykuł

„Kozy”, czyli wileńskie łączniczki

Autor: Marta Kupczewska
Wraz z wybuchem II wojny światowej bezpieczny świat młodych wilnian uległ całkowitej zmianie, a ostatnie pokolenie pochodzące z kresowych obszarów II Rzeczypospolitej wzięło ma siebie obowiązek walki za ojczyznę.
„Kuźnia” i „Gospoda”. O działalności wileńskiej komórki legalizacyjnej
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Kuźnia” i „Gospoda”. O działalności wileńskiej komórki legalizacyjnej

Autor: Marta Kupczewska
Niezbyt na ogół rozbudowane kadrowo komórki legalizacyjne spełniały kluczową rolę w działalności każdej organizacji podziemnej, dostarczając materiały niezbędne do jej funkcjonowania. Wileńska „Legalizacja” stanowiła jedną z najbardziej profesjonalnych jednostek tego typu w strukturach Państwa Podziemnego. Dzięki pracy zaangażowanych w jej działania osób uratowano życie wielu tysiącom ludzi.
„Kuźnica” – konspiracyjna oświata ZWZ/AK w Inspektoracie Rzeszów
POLECAMY
Artykuł

„Kuźnica” – konspiracyjna oświata ZWZ/AK w Inspektoracie Rzeszów

Autor: Grzegorz Ostasz
Trzon dowódczy polskiej podziemnej armii stanowili przedwojenni oficerowie służby stałej i rezerwy Wojska Polskiego. Jednak szybki rozwój organizacyjny ZWZ/AK, plany odtwarzania sił zbrojnych i powstania powszechnego, ale również bieżące straty w walce podziemnej z okupantami wymagały regularnych uzupełnień, możliwych poprzez tajne szkoły podchorążych.
„Leśna” matura
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Leśna” matura

Autor: Tadeusz Zych
Jedną z pierwszych form oporu przeciw niemieckiemu okupantowi było tworzenie różnorakich inicjatyw oświatowych, które miały zrekompensować brak polskiej szkoły i możliwości zdobywania wiedzy. Inicjatywy te, w początkowej fazie najczęściej spontaniczne i od siebie niezależne, przybrały z czasem ramy organizacyjne przypominające swoją strukturą system oświaty przedwojennej.
„Liceum” przed sądem. Proces polskiej siatki wywiadowczej
POLECAMY
Artykuł

„Liceum” przed sądem. Proces polskiej siatki wywiadowczej

Autor: Agnieszka Chrzanowska-Pietrzak
18 lipca 1947 r. zapadł wyrok w głośnym procesie pokazowym Warszawy w sprawie osób z siatki wywiadowczej o kryptonimie „Liceum”. Pokazowy proces członków wywiadu AK był pokłosiem aresztowania jego dowódców – Henryka Żuka i Barbary Sadowskiej.
„Monter”: dowódca Powstania Warszawskiego
POLECAMY
Biogram / Biografia

„Monter”: dowódca Powstania Warszawskiego

Autor: Katarzyna Utracka
Wielu odwiedzających Muzeum Powstania Warszawskiego jest przekonanych, że siłami polskimi w powstaniu dowodził gen. Tadeusz Komorowski „Bór”, dowódca Armii Krajowej. Jest to przeświadczenie błędne. Dowódcą Powstania Warszawskiego był gen. Antoni Chruściel „Monter”, komendant Okręgu Warszawa AK.
„Na szkodę Państwa Polskiego”. Emisariuszka i kurierka Elżbieta Zawacka (1909–2009)
PAMIĘTAMY
Biogram / Biografia

„Na szkodę Państwa Polskiego”. Emisariuszka i kurierka Elżbieta Zawacka (1909–2009)

Autor: Aleksandra Pietrowicz
28 listopada 1952 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie zapadł kolejny – trzeci już – wyrok w sprawie Elżbiety Zawackiej. Najwyższy Sąd Wojskowy, rozpatrując skargę rewizyjną prokurator ppłk Heleny Wolińskiej, niezadowolonej ze zbyt niskiego wymiaru kary orzeczonej na wcześniejszych rozprawach, skazał oskarżoną „za działania na szkodę Państwa Polskiego” na dziesięć lat więzienia.
„Nam wystarczało, że prowadzi nas »Jędruś«”. Władysław Jasiński (1909–1943)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Nam wystarczało, że prowadzi nas »Jędruś«”. Władysław Jasiński (1909–1943)

Autor: Tadeusz Zych
9 stycznia 1943 r. w potyczce z Niemcami zginął Władysław Jasiński „Jędruś”, jeden z najsłynniejszych żołnierzy Polski Podziemnej. Już za życia stał się legendą, jego pseudonim był symbolem walki z wrogiem.
„Nasze dziś i jutro”. Represje wobec Teresy Remiszewskiej-Damsz
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

„Nasze dziś i jutro”. Represje wobec Teresy Remiszewskiej-Damsz

Autor: Anna Lasek
W 1982 r., dzień przed wigilią, znana żeglarka Teresa Remiszewska-Damsz oraz jej mąż Jerzy Damsz zostali zatrzymani w związku z ich działalnością opozycyjną. W ich mieszkaniu przedstawiciele aparatu represji znaleźli m.in. liczne pisma i ulotki sygnowane przez NSZZ „Solidarność”. Jednak koronnym dowodem oskarżenia stało się przygotowywane przez ich środowisko opracowanie „Nasze dziś i jutro”.
„Orlik”, który uniknął sideł. Kazimierz Dziekoński (1913–1993)
POLECAMY
Biogram / Biografia

„Orlik”, który uniknął sideł. Kazimierz Dziekoński (1913–1993)

Autor: Grzegorz Ostasz
Niewielu żołnierzy Armii Krajowej, którzy po wojnie zaangażowali się w działalność Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, uniknęło rozpoznania przez komunistyczną bezpiekę. Jednym z tych nielicznych był Kazimierz Dziekoński.
„Poznałem bolszewizm…”. Pułkownik Franciszek Niepokólczycki (1900–1974)
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

„Poznałem bolszewizm…”. Pułkownik Franciszek Niepokólczycki (1900–1974)

Autor: Tomasz Balbus
Na dwa dni przed świętami Bożego Narodzenia 1956 r. z ciężkiego więzienia we Wronkach został zwolniony Franciszek Niepokólczycki, prezes II Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.
„To był lis, super lis…”
POLECAMY
Artykuł

„To był lis, super lis…”

Autor: Paweł Fornal
Stefan Miksiewicz w konspirację zaangażował się w listopadzie 1939 r. Walczył – początkowo jako łącznik, kolporter prasy, a później podoficer kontrwywiadu AK – z okupacją niemiecką, sowiecką i z narzuconym siłą systemem komunistycznym. Aresztowany przez UB, przeszedł bestialskie śledztwo i został skazany na wieloletnie więzienie. Do końca pozostał jednak wierny przysiędze AK.
„Wacek” Micuta
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

„Wacek” Micuta

Autor: Soraya Kuklińska
W pierwszych dniach Powstania Warszawskiego w ręce żołnierzy „Radosława” wpadły dwa czołgi PzKpfw V Panther. Znajdujący się niedaleko Wacław Micuta, prowadzący wcześniej konspiracyjne szkolenia samochodowe, został wyznaczony na dowódcę Plutonu Pancernego.
„Walczyłem 8 lat z komunistami i teraz wam się nie poddam!”. Ostatnia walka „Puszczyka”
TYLKO U NAS
Artykuł

„Walczyłem 8 lat z komunistami i teraz wam się nie poddam!”. Ostatnia walka „Puszczyka”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
5 lipca 1953 r. żołnierze oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, działającego pod dowództwem Wacława Grabowskiego ps. „Puszczyk” w powiatach: mławskim, przasnyskim, działdowskim oraz ciechanowskim, stoczyli swoją ostatnią walkę.
„Z Dnia na Dzień”, czyli grudniowe zwycięstwo wolnego słowa
POLECAMY
Artykuł

„Z Dnia na Dzień”, czyli grudniowe zwycięstwo wolnego słowa

Autor: Artur Adamski
W dniu wprowadzenia stanu wojennego pomimo zagrożenia najsurowszymi sankcjami wielu działaczy Solidarności rozpoczęło druk niezależnych gazetek i ulotek. Nikomu z tych odważnych ludzi nie udało się wtedy jednak osiągnąć równie wiele, jak działającym we Wrocławiu wydawcom „Biuletynu Dolnośląskiego”.
„Zamieszczaliśmy artykuły, które dawały ludziom nadzieję”. Kielecka grupa KOS w stanie wojennym
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Zamieszczaliśmy artykuły, które dawały ludziom nadzieję”. Kielecka grupa KOS w stanie wojennym

Autor: Piotr Juchowski
13 grudnia 1981 r. „Solidarność” na ziemi świętokrzyskiej została skutecznie spacyfikowana. Część działaczy związku została internowana, a pozostali nie przejawiali aktywności. Marazm udało się pokonać wiosną 1982 r., gdy zaczęły się tworzyć nowe podziemne struktury. Jedną z nich był Komitet Oporu Społecznego w Kielcach.
„Zośka”. Stanisława Filipek-Smoter (1902–1990)
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

„Zośka”. Stanisława Filipek-Smoter (1902–1990)

Autor: Piotr Niwiński
W szeregach Ochotniczej Legii Kobiet szesnastoletnia Stanisława broniła Lwowa przed oddziałami ukraińskimi. Po studiach na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie została nauczycielką historii. Udzielała się społecznie, organizując biblioteki i przedstawienia teatralne dla społeczności wiejskich. W czasie II wojny działała w wileńskiej konspiracji.
25 lipca 1944 r. Pułkownik „Twardy” musi złożyć broń
POLECAMY
Artykuł

25 lipca 1944 r. Pułkownik „Twardy” musi złożyć broń

Autor: Marek Gałęzowski
„Twardy” to pseudonim Jana Kotowicza, wybitnego oficera WP, kawalera Virtuti Militari, od wczesnej młodości zaangażowanego w walkę o niepodległość.
Abraham z Góry Straceńców
TYLKO U NAS
Biogram / Biografia

Abraham z Góry Straceńców

Autor: Grzegorz Wołk
Roman Abraham konspirował długo przed 1918 r. Następnie walczył z Ukraińcami o rodzinny Lwów, a w 1939 r. oglądał z bliska klęskę polskiej armii w wojnie obronnej.
Adam Świtalski – tytularny generał brygady AK, więzień obozów NKWD
TYLKO U NAS
Biogram / Biografia

Adam Świtalski – tytularny generał brygady AK, więzień obozów NKWD

Autor: Daniel Koreś
Pułkownik dyplomowany piechoty WP Adam Jan Feliks Świtalski urodził się 18 grudnia 1894 r. w Gorlicach; był synem radcy Józefa Świtalskiego i Heleny z domu Chądzyńskiej, córki powstańca styczniowego.
Akcja „Cokół”. Butelki z benzyną i Feliks Dzierżyński
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Akcja „Cokół”. Butelki z benzyną i Feliks Dzierżyński

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Akcja o kryptonimie „Cokół” przeszła do historii jako jedno z najbardziej spektakularnych wystąpień antyrządowych zorganizowanych w trakcie stanu wojennego. O jej wyjątkowości świadczy również fakt, że przeprowadzili ją młodzi, kilkunastoletni w tym czasie, uczniowie warszawskich szkół średnich, należący do organizacji Konfederacja Młodzieży Polskiej „Piłsudczycy”.
Akcja „Koppe”
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Akcja „Koppe”

Autor: Tomasz Roguski
SS-Obergruppenführer i generał Waffen-SS Wilhelm Koppe objął w październiku 1939 r. funkcję Wyższego Dowódcy SS i Policji w Kraju Warty. Od listopada 1943 r. został przeniesiony na to samo stanowisko w Generalnym Gubernatorstwie, gdzie pełnił także funkcję sekretarza stanu do spraw bezpieczeństwa.
Akcja „N” – wojna psychologiczna Armii Krajowej
POLECAMY
Artykuł

Akcja „N” – wojna psychologiczna Armii Krajowej

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik
Gen. Stefan Grot-Rowecki szczególną wagę przywiązywał do podważania morale niemieckiego wojska oraz ludności cywilnej. Destrukcyjna antyniemiecka działalność propagandowa miała tym bardziej istotne znaczenie w obliczu przygotowywanego powstania powszechnego.
Akcja „Poronin”. Jak członkowie tajnej organizacji „Ruch” postanowili wysadzić pomnik i podpalić muzeum Lenina
POLECAMY
Artykuł

Akcja „Poronin”. Jak członkowie tajnej organizacji „Ruch” postanowili wysadzić pomnik i podpalić muzeum Lenina

Autor: Piotr Byszewski
Kiedy państwa komunistyczne obchodziły setną rocznicę urodzin Włodzimierza Lenina, członkowie tajnej organizacji „Ruch” postanowili wysadzić pomnik i podpalić muzeum twórcy „ojczyzny proletariatu”.
Akcja Madryt
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Akcja Madryt

Autor: Ewa Wójcicka
6 czerwca 1943 r. oddział Grup Szturmowych Szarych Szeregów „Motor 30”, dowodzony przez Tadeusza Zawadzkiego ps. „Zośka”, przeprowadził akcję, której celem było wysadzenie mostu znajdującego się na rzece Wolborce, niedaleko stacji kolejowej w Czarnocinie. Akcja ta nosiła kryptonim „Madryt”.
Akowska biografia Tadeusza Różewicza „Satyra” (1921–2014)
POLECAMY
Artykuł

Akowska biografia Tadeusza Różewicza „Satyra” (1921–2014)

Autor: Mariusz Solecki
Zawstydzająco mało wiemy o ponadrocznej aktywności partyzanckiej w oddziałach AK Obwodu Radomsko kpr. pchor. „Satyra” – „wybitnego polskiego poety, dramaturga, prozaika i scenarzysty”.
Andrzej Rozmarynowicz (1923-1999). Żołnierz krakowskiego Kedywu i batalionu „Skała” AK
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Andrzej Rozmarynowicz (1923-1999). Żołnierz krakowskiego Kedywu i batalionu „Skała” AK

Autor: Wojciech Paduchowski
Był znany w Krakowie przede wszystkim jako wybitny prawnik, doradca prawny biskupa krakowskiego Karola Wojtyły i całej archidiecezji. Brał udział w wielu tzw. sprawach politycznych w okresie PRL, m.in. jako pełnomocnik rodzin zamordowanych Stanisława Pyjasa i Bogdana Włosika. Niewielu natomiast wie, że w młodości był żołnierzem ZWZ-AK, który wsławił się niejedną spektakularną akcją przeciwko Niemcom.
Antoni Kopaczewski „Lew”
Biblioteka cyfrowa

Antoni Kopaczewski „Lew”

Autor: Tomasz Panfil
Broszura prezentuje postać Antoniego Kopaczewskiego „Lwa”, żołnierza Wojska Polskiego, który we wrześniu 1939 r. walczył w szeregach 43 Pułku Strzelców im. Legionu Bajończyków, w czasie okupacji niemieckiej należał do ZWZ/AK, a po 1944 jako dowódca oddziału WiN podjął walkę z ustanowioną na sowieckich bagnetach dyktaturą. Wierny złożonej przysiędze, wierzył, że powróci wolna Rzeczpospolita, i zapłacił za to najwyższą cenę.
Aresztowanie płk. Władysława Liniarskiego – przypadek czy udana operacja UB?
TYLKO U NAS
Artykuł

Aresztowanie płk. Władysława Liniarskiego – przypadek czy udana operacja UB?

Autor: Jerzy Autuchiewicz
31 lipca 1945 r. Urząd Bezpieczeństwa odniósł znaczący sukces w walce z podziemiem niepodległościowym. Tego dnia w Brwinowie pod Warszawą został aresztowany płk. Władysław Liniarski ps. „Mścisław” – komendant Białostockiego Okręgu AK-AKO.
Armia Krajowa
POLECAMY
Artykuł

Armia Krajowa

Autor: Andrzej Chmielarz
Dnia 14 lutego 1942 r. prezes Rady Ministrów i Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski przekazał komendantowi głównemu Związku Walki Zbrojnej gen. Stefanowi Roweckiemu rozkaz o zmianie nazwy organizacji tajnej w kraju i tytułu jej komendanta.
Armia Wolnej Europy
TYLKO U NAS
Artykuł

Armia Wolnej Europy

Autor: Marzena Grosicka
Żołnierze! Przybliża się czas bezwzględnej walki z reżimem komunistycznym. (…) AWE ma zaszczytne zadanie. Wyzwolenie Ojczyzny spod jarzma bolszewickiego. Bolszewikom pomagają polskie ręce PZPR, które wydały męczeńskie wyroki śmierci na najlepszych synów Ojczyzny…
August Emil Fieldorf – Bohater 1939-1945
POLECAMY
Biogram / Biografia

August Emil Fieldorf – Bohater 1939-1945

Autor: Paweł Sztama
Szef Kedywu był jednym z najważniejszych oficerów AK. Wykazał się wówczas niezwykłym zmysłem organizacyjnym i wyrobił sobie ogromny szacunek u podwładnych.
Batalion BCh-AK „Pająk”. Podziemie zbrojne na terenie gminy Mogiła i okolic w czasie II wojny światowej
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Batalion BCh-AK „Pająk”. Podziemie zbrojne na terenie gminy Mogiła i okolic w czasie II wojny światowej

Autor: Wojciech Paduchowski
W czasie II wojny światowej na północ i wschód od Krakowa, na lewym brzegu Wisły, na terenie gmin Zielonki, Mogiła i Ruszcza, funkcjonował batalion o kryptonimie „Pająk”. Jego kadry oparte były na miejscowych żołnierzach Batalionów Chłopskich, scalonych już wówczas z Armią Krajową.
Bezdany 1913 – czy Józef Piłsudski planował zamach na cara?
TYLKO U NAS
Artykuł

Bezdany 1913 – czy Józef Piłsudski planował zamach na cara?

Autor: Henryk Głębocki
Czy Józef Piłsudski planował dokonanie carobójstwa? Pytanie to nie było stawiane w ogromnej literaturze poświęconej postaci Naczelnika Państwa. Jeśli pojawiało się, to zwykle w związku z wplątaniem „Ziuka” w sprawę zamachu na Aleksandra III zorganizowanego przez tzw. II Narodną Wolę wiosną 1887 roku.
Biało-czerwony ślad. Jan Rodowicz „Anoda” (1923–1949)
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Biało-czerwony ślad. Jan Rodowicz „Anoda” (1923–1949)

Autor: Jarosław Wróblewski
Pełen uroku osobistego, dusza towarzystwa, imponował odwagą, brawurą, błyskotliwością i niekonwencjonalnymi pomysłami. Jego barwne życie przekreśliła nieoczekiwana śmierć, która jest nierozwikłaną do dziś tajemnicą. Pozostawił jednak po sobie trwały, biało-czerwony ślad w polskiej historii.
Bitwa pod Zaborecznem
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Bitwa pod Zaborecznem

Autor: Bartłomiej Jaworski
1 lutego 1943 r. kilka oddziałów Batalionów Chłopskich wspartych plutonem Armii Krajowej stoczyło spektakularną potyczkę z Niemcami pod Zaborecznem. Było to jedno ze znaczniejszych zwycięstw polskich partyzantów.
Biuletyn Informacyjny. „Pisaliśmy zawsze prawdę”
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Biuletyn Informacyjny. „Pisaliśmy zawsze prawdę”

Autor: Ewa Wójcicka
Pierwszy numer periodyku konspiracyjnego „Biuletyn Informacyjny” ukazał się 5 listopada 1939 roku w zaledwie 90 egzemplarzach. W sumie w czasie okupacji wydano 317 numerów. Biuletyn był najdłużej publikowanym pismem konspiracyjnym nie tylko na terenie Generalnego Gubernatorstwa, ale również w okupowanej Europie.
Boży szaleniec w czasach Zagłady. Zofia Kossak-Szczucka
POLECAMY
Biogram / Biografia

Boży szaleniec w czasach Zagłady. Zofia Kossak-Szczucka

Autor: Paweł Skibiński
Była wybitną, uznaną pisarką katolicką. W czasie wojny organizowała z bezgranicznym poświęceniem konspiracyjną pomoc charytatywną, zwłaszcza dla Żydów.
Bój pod Huciskiem
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Bój pod Huciskiem

Autor: Ryszard Sodel
30 marca 1940 r. w pobliżu wsi Hucisko doszło do zwycięskiego starcia Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego, dowodzonego przez mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala”, z 51. batalionem niemieckiej policji porządkowej („Ordnungspolizei” „Orpo”).
Choćby przyszło postradać życie...
PAMIĘTAMY
Artykuł

Choćby przyszło postradać życie...

Autor: Filip Musiał
13 maja 1901 r. w Ołońcu (północno-zachodnia Rosja) urodził się Witold Pilecki, rotmistrz WP, żołnierz AK, organizator ruchu oporu w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Auschwitz, uczestnik powstania warszawskiego.
Cichociemny ppor. Rafał Andrzej Niedzielski „Mocny”, „Rafał”
TYLKO U NAS
Biogram / Biografia

Cichociemny ppor. Rafał Andrzej Niedzielski „Mocny”, „Rafał”

Autor: Marek Jedynak
Był jednym z najmłodszych spadochroniarzy Armii Krajowej. W dniu skoku do okupowanej Polski miał niespełna 19 lat! Służył w oddziałach dywersyjnych „Wachlarza” i „Kedywu”.
Co łączy Macieja Aleksego Dawidowskiego „Alka” z Janem Kilińskim, bohaterem insurekcji kościuszkowskiej?
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Co łączy Macieja Aleksego Dawidowskiego „Alka” z Janem Kilińskim, bohaterem insurekcji kościuszkowskiej?

Autor: Irena Siwińska
Losy tych dwóch wielkich polskich patriotów, mimo że wspomniane wydarzenia z ich udziałem dzieliło prawie 150 lat, splotły się 13 marca 1942 r. To właśnie tego dnia „Alek” zdekonspirował miejsce pobytu tak ważnego dla warszawiaków pomnika Kilińskiego, zdemontowanego uprzednio przez Niemców.
Cyryl Ratajski
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Cyryl Ratajski

Autor: Waldemar Grabowski
Wielkopolanin, zdolny prawnik z doświadczeniem pracy w kilku spółkach państwowych i miejskich, a także zarządzania stolicą Wielkopolski. W grudniu 1940 r. Cyryl Ratajski został mianowany przez gen. Władysława Sikorskiego Głównym Delegatem Rządu na Generalne Gubernatorstwo. Udźwignął ciężar odpowiedzialności i zdołał zorganizować cywilne struktury Podziemnego Państwa Polskiego.
Czy przestała istnieć
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Czy przestała istnieć

Autor: Piotr Niwiński
Często używany argument, że 19 stycznia 1945 r. Armia Krajowa przestała istnieć, a dalej działały już tylko grupki zdeterminowanych osób, irracjonalnie myślących o zwycięstwie nad Związkiem Sowieckim, jest z samego założenia nieprawdziwy.
Daromiła Żenczykowska-Zawadzka – żołnierz Armii Krajowej, emigrantka
TYLKO U NAS
Biogram / Biografia

Daromiła Żenczykowska-Zawadzka – żołnierz Armii Krajowej, emigrantka

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik
„W rozmowach była łagodna w formie, kategoryczna w treści. Zaczynała: «Tadeuszku, mnie się zdaje, ja nie jestem pewna» – a dalej już zdecydowanie mówiła, jak ma być” – podkreślał Władysław Bartoszewski, zwracając uwagę na rolę Daromiły Żenczykowskiej-Zawadzkiej w kształtowaniu działalności publicznej męża.
Długie trwanie Polskiego Państwa Podziemnego
TYLKO U NAS
Artykuł

Długie trwanie Polskiego Państwa Podziemnego

Autor: Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki
18 grudnia 2013 r., w Garbatce-Letnisko, pracownicy Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej wydobyli powielacz, który w latach 80. XX wieku był w dyspozycji osób tworzących struktury Tymczasowej Komisji Terenowej Ruchu Oporu NSZZ „Solidarność” w Pionkach.
Dokumenty sieci wywiadowczej „Liceum”
POLECAMY
Artykuł

Dokumenty sieci wywiadowczej „Liceum”

Autor: Agnieszka Chrzanowska-Pietrzak
Wśród dokumentów zgromadzonych w zasobie Archiwum IPN znajdują się również oryginalne dokumenty wytworzone w strukturach organizacji niepodległościowych, zarekwirowane przez funkcjonariuszy urzędów bezpieczeństwa i wykorzystywane w prowadzonych śledztwach oraz przygotowywanych procesach sądowych.
Dowódca akcji na Radomsko. Porucznik Jan Rogulka „Grot” (1913–1946)
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Dowódca akcji na Radomsko. Porucznik Jan Rogulka „Grot” (1913–1946)

Autor: Paweł Wąs
Największa i najbardziej spektakularna akcja zbrojna Konspiracyjnego Wojska Polskiego została przeprowadzona w nocy z 19 na 20 kwietnia 1946 r. Głównym jej celem było uwolnienie więźniów z aresztu miejskiego w Radomsku. Cena sukcesu była jednak wysoka. Wielu jej uczestników, w tym dowódca, porucznik Jan Rogulka, wpadło w ręce komunistów i straciło życie jeszcze przed upływem miesiąca.
Dowódca BOA
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Dowódca BOA

Autor: Anna Płońska
Stefan Pabiś (ps. „Stefan”) był dowódcą Bojowego Oddziału Armii (BOA) – organizacji podziemia niepodległościowego funkcjonującej wpierw na terenach zagarniętych przez ZSRS, a później na Pomorzu Zachodnim. Jego żołnierska droga w równej mierze prowadziła przez kręte ścieżki działalności konspiracyjnej, co kazamaty komunistycznych więzień i obozów.
Droga do „Burzy”
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Droga do „Burzy”

Autor: Marek Gałęzowski
Klęski wojsk niemieckich na froncie wschodnim w 1943 r. i zbliżanie się Armii Czerwonej do ziem polskich, wymuszały na dowództwie Armii Krajowej decyzję o formie wystąpienia zbrojnego przeciw Niemcom. Kierownictwo wojskowe i cywilne Polski Podziemnej znalazło się w bardzo trudnej sytuacji…
Drogą honoru Polaka prawdziwego. Pułkownik Franciszek Niepokólczycki
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Drogą honoru Polaka prawdziwego. Pułkownik Franciszek Niepokólczycki

Autor: Filip Musiał
„Jego zdaniem legenda AK istnieje, rośnie i będzie rosła. Nie potrafią temu zapobiec czynniki rządowe bez względu na stosowane środki. […] Obecnie wielką polityką dla AK-owców w kraju jest zachować swoją godność żołnierską i nie pozwalać wszelkimi sposobami na pomniejszanie dorobku AK i jej legendy. Powinna ona jak sztandar być przekazana młodzieży”.
Dwie wojny kapitana „Warszyca”
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Dwie wojny kapitana „Warszyca”

Autor: Tomasz Toborek
Opisując dzieje regionu łódzkiego czasu okupacji niemieckiej i pierwszych lat powojennych, nie sposób pominąć Stanisława Sojczyńskiego „Warszyca” – twórcy i komendanta Konspiracyjnego Wojska Polskiego. To właśnie tacy jak on przyczynili się do dzisiejszej fascynacji historią Żołnierzy Wyklętych.
Działalność antyniemiecka policjantów granatowych i kryminalnych w Kielcach w okresie II wojny światowej
TYLKO U NAS
Artykuł

Działalność antyniemiecka policjantów granatowych i kryminalnych w Kielcach w okresie II wojny światowej

Autor: Tomasz Domański
Początkowo na barkach funkcjonariuszy policji granatowej spoczęła większa część obowiązków przedwojennych, które można określić mianem utrzymania i zabezpieczenia porządku publicznego, w tym zwalczanie pożarów i przestępstw pospolitych. Z biegiem czasu Niemcy coraz bardziej wykorzystywali PP i PPK do realizowania własnych celów okupacyjnych.
Działalność konspiracyjna Stanisława Turlewicza w szeregach Milicji Obywatelskiej
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Działalność konspiracyjna Stanisława Turlewicza w szeregach Milicji Obywatelskiej

Autor: Arkadiusz Serwa
Działalność konspiracyjna Stanisława Turlewicza, a także pozostałych członków jego grupy konspiracyjnej, sformowanej w szeregach MO, ukazuje jeden z podstawowych problemów, z jakimi borykała się władza komunistyczna – brak odpowiednich kadr służb mundurowych, które miały być podporą nowego reżimu.
Działalność młodzieżowej organizacji konspiracyjnej Partia Antykomunistyczna w Pułtusku w latach 1945-1947
TYLKO U NAS
Artykuł

Działalność młodzieżowej organizacji konspiracyjnej Partia Antykomunistyczna w Pułtusku w latach 1945-1947

Autor: Marta Milewska
Po zakończeniu drugiej wojny światowej większość młodzieży szkolnej Pułtuska, zmęczona, przyjęła wobec kształtowania się władz komunistycznych postawę neutralną.
Działalność sabotażowo-dywersyjna ZWZ-AK na terenie Buska-Zdroju. Wybrane przykłady
TYLKO U NAS
Artykuł

Działalność sabotażowo-dywersyjna ZWZ-AK na terenie Buska-Zdroju. Wybrane przykłady

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik
Percepcja konspiracji skupia się w ujęciu popularnym na widowiskowych, jednostkowych akcjach – egzekucjach hitlerowskich zbrodniarzy, odbijaniu więźniów, bitwach partyzanckich oddziałów. Nie należy zapominać, że główny ciężar pracy podziemnych struktur położono na inne aspekty walki z okupantem – jak choćby dywersję i sabotaż. Dopiero wspólnie tworzą one pełny obraz Podziemia.
Dziedzictwo „Żywii” – konspiracyjnego mięsięcznika Ludowego Związku Kobiet
TYLKO U NAS
Artykuł

Dziedzictwo „Żywii” – konspiracyjnego mięsięcznika Ludowego Związku Kobiet

Autor: Agnieszka Klarman
Ludowy Związek Kobiet w czasie okupacji i po zakończeniu wojny podkreślał swą autonomię organizacyjną, przy jednoczesnym powiązaniu z ruchem ludowym. W grudniu 1944 r. odbyła się pod przewodnictwem Marii Szczawińskiej konferencja LZK, na której wytyczono plan działania na pierwsze miesiące powojenne.
Edward Kazior „Lot” – partyzant z powiatu olkuskiego
POLECAMY
Biogram / Biografia

Edward Kazior „Lot” – partyzant z powiatu olkuskiego

Autor: Cezary Brożek
Partyzant Batalionów Chłopskich (Ludowej Straży Bezpieczeństwa), a po wkroczeniu Sowietów dowódca oddziału niepodległościowego w powiecie olkuskim, został zastrzelony 30 kwietnia 1945 roku we wsi Jeżówka koło Wolbromia.
Egzekucje kolejarzy z Sędziszowa w Chmielniku i Piotrkowicach 17 marca 1944 roku
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Egzekucje kolejarzy z Sędziszowa w Chmielniku i Piotrkowicach 17 marca 1944 roku

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik
Sędziszów był miasteczkiem z bardzo dobrze rozwiniętą infrastrukturą kolejową. W okresie II wojny światowej stanowił dla Niemców istotny węzeł komunikacyjny. Mieściła się w nim ważna parowozownia oraz warsztaty kolejowe linii szerokotorowej.
Emanuel Prokesch vel Jan Baranowski. Przyczynek do dziejów konspiracji wileńskiej w Polsce północnej w 1946 r.
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Emanuel Prokesch vel Jan Baranowski. Przyczynek do dziejów konspiracji wileńskiej w Polsce północnej w 1946 r.

Autor: Karol Polejowski
Emanuel Prokesch rozpoczął karierę wojskową w 1918 r. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej i wojnie w 1939 r. W konspiracji znalazł się w strukturze Okręgu Wileńskiego AK. Po zakończeniu wojny udzielał wsparcia majorowi „Łupaszce” na Pomorzu.
Endecki Kedyw w stolicy <i>Warthegau</i>
TYLKO U NAS
Artykuł

Endecki Kedyw w stolicy Warthegau

Autor: Rafał Sierchuła
Dla wielu miłośników historii formacja bojowa Kedywu Armii Krajowej jest powszechnie znana, a jego działania spopularyzowane w publikacjach i filmach. Formacje o podobnych zadaniach funkcjonowały również w innych organizacjach.
Eugenia Prauss „Squaw”. „Nikt mnie nie zwolnił z przysięgi, nic nie powiem!”
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Eugenia Prauss „Squaw”. „Nikt mnie nie zwolnił z przysięgi, nic nie powiem!”

Autor: Izabela Bożyk
Do dziś nie wiadomo, jakie zadania miała przydzielone przez władze podziemia, ale ponoć „dużo mogła”. Takie słowa o niej znalazły się w grypsach wysyłanych z cieszącego się ponurą sławą kieleckiego aresztu Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego przez por. Franciszka Jaskulskiego „Zagończyka”, żołnierza AK, komendanta Inspektoratu WiN.
Ewa i Jerzy Stolarscy
POLECAMY
Artykuł

Ewa i Jerzy Stolarscy

Autor: Wojciech Kujawa
Ewa Stolarska uczestniczyła w Powstaniu Warszawskim, w czasie którego – 28 sierpnia w budynku Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej – zawarła związek małżeński z Jerzym Stolarskim „Wirem”. Po powrocie z niewoli oboje zostali aresztowani, Jerzy zmarł w więzieniu 30 lipca 1950 r.
Felicja „Ela” Wolff. Biografia na trzy życiorysy
POLECAMY
Biogram / Biografia

Felicja „Ela” Wolff. Biografia na trzy życiorysy

Autor: Magdalena Mołczanowska
W Supraślu, znanym z tras po Puszczy Knyszyńskiej i Muzeum Ikon, naprzeciwko szkoły, rośnie dąb poświęcony osobie związanej z historią miasteczka i regionu. Upamiętnia on postać Felicji Wolffówny. Spisane na niewielkiej tabliczce fakty z jej biografii wystarczyłyby na co najmniej trzy życiorysy!
Generalny Sztab Młodzieży Polskiej w Bojanowie
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Generalny Sztab Młodzieży Polskiej w Bojanowie

Autor: Marcin Jurek
Jedną z mniej znanych młodzieżowych organizacji niepodległościowych działających na terenie Wielkopolski w okresie stalinizmu była grupa założona przez uczniów Państwowej Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego w Bojanowie (pow. Rawicz).
Generał „Nil”
POLECAMY
Biogram / Biografia

Generał „Nil”

Autor: Michał Wenklar
Żonaty, dwoje dzieci, bez majątku, niekarany. Odznaczenia: Virtuti Militari, czterokrotny Krzyż Walecznych, Krzyż Niepodległości, Polonia Restituta, Złoty Krzyż Zasługi. Takie dane widniały na protokołach przesłuchania Augusta Emila Fieldorfa z 1951 r.
Generał Maria Stanisława Wittek – dwukrotna dama Virtuti Militari
POLECAMY
Biogram / Biografia

Generał Maria Stanisława Wittek – dwukrotna dama Virtuti Militari

Autor: Magdalena Mołczanowska
25 lutego 1942 r. Dowódca Armii Krajowej gen. Stefan Rowecki powołał Wojskową Służbę Kobiet. Na czele tej organizacji stanęła Maria Stanisława Wittek ps. „Mira” – kobieta niezwykła, dla której służba ojczyźnie była nie tylko obowiązkiem, ale prawdziwym powołaniem.
Gimnazjalny patriotyzm
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Gimnazjalny patriotyzm

Autor: Piotr Niwiński
Harcerstwo odegrało poważną rolę w kształtowaniu pokolenia, które miało odegrać niepoślednią rolę w drugowojennym dramacie walki o wolną Polskę. Nierzadko jego członkowie służbę ojczyźnie musieli pełnić z bronią w ręku. Nie inaczej było z członkami tzw. „harcerskiego plutonu” 3. Wileńskiej Brygady AK.
Halina Waszczuk-Bazylewska
POLECAMY
Artykuł

Halina Waszczuk-Bazylewska

Autor: Agnieszka Chrzanowska-Pietrzak
Żołnierz Armii Krajowej, Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i 2. Korpusu Polskiego. Członek sieci wywiadowczych „Pralnia II” i „Liceum”. Odznaczona m.in. Krzyżem Walecznych, Krzyżem Armii Krajowej, Krzyżem Kawalerskim Odrodzenia Polski, Brązowym i Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami.
Halina Zwinogrodzka-Junak. Niezłomna, niezwyciężona
POLECAMY
Artykuł

Halina Zwinogrodzka-Junak. Niezłomna, niezwyciężona

Autor: Ewa Wójcicka
Wielu członków podziemia antykomunistycznego trafiło do jego struktur w ramach bezpośredniej kontynuacji swoich działań przeciwko niemieckim okupantom. Należała do nich również Halina Zwinogrodzka-Junak, uczestniczka Powstania Warszawskiego, której w latach 1945-1946 udało się zinfiltrować Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego.
Harcerka z Legionu Wyzwolenia. Helena Janaszczyk (1910–1940)
PAMIĘTAMY
Biogram / Biografia

Harcerka z Legionu Wyzwolenia. Helena Janaszczyk (1910–1940)

Autor: Patrycja Resel
Dwa miesiące po wkroczeniu do Łodzi wojsk niemieckich – 13 listopada 1939 r. – powołana została konspiracyjna organizacja Legion Wyzwolenia. W jej szeregach znalazła się bohaterska łodzianka Helena Janaszczyk.
Harcerze z wielkopolskiej Krobi – czas więzienia 1950-1956
TYLKO U NAS
Artykuł

Harcerze z wielkopolskiej Krobi – czas więzienia 1950-1956

Autor: Elżbieta Wojcieszyk
Harcerze z Krobi marzyli o niepodległej Polsce. W 1947 r. zawiązali grupę konspiracyjną „AK «Zawisza»”. Pisali i kolportowali ulotki i plakaty krytykujące władze komunistyczne, zamalowali na czarno szyld Komitetu Gminnego PPR w Krobi i przechowywali broń.
Harcmistrz Florian Marciniak. Pierwszy naczelnik Szarych Szeregów
POLECAMY
Artykuł

Harcmistrz Florian Marciniak. Pierwszy naczelnik Szarych Szeregów

Autor: Ryszard Sodel
Prawdopodobnie 20 lutego 1944 r. w obozie koncentracyjnym Gross-Rosen zamordowany został harcmistrz Florian Marciniak „Jerzy Nowak”, „Nowak”, „Krzemień”, „Szary”, „Flo”, pierwszy naczelnik Szarych Szeregów.
Helena Żurowska. Zamordowana o krok od prawdy
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Helena Żurowska. Zamordowana o krok od prawdy

Autor: Magdalena Mołczanowska
Wysłanniczka Rządu RP na uchodźstwie, uczestniczka Powstania Warszawskiego, kurierka ZWZ-AK, była jedną z niewielu kobiet skazanych na karę śmierci i zamordowanych przez komunistyczny aparat represji. Jej śmierć nierozerwalnie związana była z jedną z najskuteczniejszych prowokacji komunistycznego wywiadu – sprawą V Zarządu WiN.
Henryk Filipecki – „najgroźniejszy bandyta”
POLECAMY
Biogram / Biografia

Henryk Filipecki – „najgroźniejszy bandyta”

Autor: Adam Dziuba
Ziemia rybnicka, granicząca z Czechosłowacją południowa część Górnego Śląska, do wiosny 1947 r. stanowiła ważny ośrodek oporu przeciwko komunistom. Operowały na niej struktury Delegatury Sił Zbrojnych i wywodząca się z nich organizacja Pawła Cierpioła „Makopola”, Konspiracyjne Wojsko Polskie, a także Narodowe Zjednoczenie Wojskowe i Narodowe Siły Zbrojne.
Informacyjny oręż
TYLKO U NAS
Artykuł

Informacyjny oręż

Autor: Anna Czocher
Jednym z elementów polityki okupanta niemieckiego na ziemiach polskich było odcięcie ludności od niezależnych mediów i rzetelnej informacji.
Irena Bobowska – niezwykła bohaterka
POLECAMY
Biogram / Biografia

Irena Bobowska – niezwykła bohaterka

Autor: Izabella Kopczyńska
Irena Bobowska zapisała się na kartach historii, szczególnie wśród osób związanych z Poznaniem, niezwykłym życiorysem. Jej postać nadal pozostaje przez wielu zapomniana. W związku z tym przywołanie jej historii pozwoli ożywić pamięć o niej i jej niezwykłej odwadze w tak trudnych czasach okresu II wojny światowej.
Irena Bukowska
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Irena Bukowska

Autor: Wojciech Kujawa
W czasie wojny Irena szybko włączyła się w działalność niepodległościową. Poznała wówczas kuriera Oddziału V, Edmunda Bukowskiego ps. „Antoni Sadowski”, „Zbyszek”, swojego późniejszego męża. Oboje zostali aresztowani przez bezpiekę w czerwcu 1948 r. w wyniku wpadek kolejnych punktów kontaktowych i fali aresztowań wśród członków Ośrodka Mobilizacyjnego Wileńskiej AK.
Izydor Kielar (1898-1943). Bohater wojny polsko-bolszewickiej, konspirator, zamordowany w obozie Auschwitz-Birkenau
PAMIĘTAMY
Biogram / Biografia

Izydor Kielar (1898-1943). Bohater wojny polsko-bolszewickiej, konspirator, zamordowany w obozie Auschwitz-Birkenau

Autor: Paweł Fornal
Izydor Kielar jest przykładem najwyższego poświęcenia w służbie Niepodległej. Już w wieku lat czternastu, mieszkając w zaborze austriackim rozpoczął działalność w Polskich Drużynach Strzeleckich. Następnie służył w armii austro-węgierskiej. Gdy w listopadzie 1918 r. rodziła się niepodległa Polska, zgłosił się na ochotnika w szeregi jej armii.
Jagiellonka w konspiracji
TYLKO U NAS
Artykuł

Jagiellonka w konspiracji

Autor: Anna Czocher
W czasie okupacji niemieckiej wydawanie, sprzedaż i udostępnianie polskich książek zostały objęte systemem obostrzeń i zakazów oraz – podobnie jak cała polska działalność w obszarze kultury – drastycznie ograniczone.
Jak powstała Dolinka Katyńska
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Jak powstała Dolinka Katyńska

Autor: Jacek Sawicki
Wielkiej osobistej odwagi i determinacji wymagały działania, podjęte w dobie stalinizmu, jak odnotowana w aktach UB w 1950 r. prośba grupy kobiet do prezydenta Bieruta o wstawiennictwo i spowodowanie wypuszczenia ich mężów z Rosji sowieckiej. Nie wiedziały, dlaczego nie wracają, ani nawet czy żyją.
James Bond spod Wołkowyska. Stefan Pabiś (1910–2003)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

James Bond spod Wołkowyska. Stefan Pabiś (1910–2003)

Autor: Tomasz Łabuszewski
Historia Stefana Pabisia pokazuje, że splot dramatycznych wydarzeń może ujawnić w „zwyczajnym” człowieku zdolności, o które nawet bliscy by go nie podejrzewali. W wolnej Polsce byłby rolnikiem, rzemieślnikiem, budowniczym – społecznikiem wykorzystującym swoje umiejętności dla dobra innych. Los chciał jednak inaczej.
Jan Bytnar „Rudy” we wspomnieniach Tadeusza Zawadzkiego „Zośki”
POLECAMY
Artykuł

Jan Bytnar „Rudy” we wspomnieniach Tadeusza Zawadzkiego „Zośki”

Autor: Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk
Wojenne losy trzech harcerzy z 23. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej, unieśmiertelnione w „Kamieniach na szaniec” przez Aleksandra Kamińskiego, w znacznej mierze znane są nam na podstawie relacji Tadeusza Zawadzkiego „Zośki”, której kopia znajduje się z zbiorach Archiwum IPN.
Jan Gomoła „Jawor” (1913-1985)
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Jan Gomoła „Jawor” (1913-1985)

Autor: Michał Wenklar
Wiosną 1944 r. zapadła decyzja utworzenia oddziału partyzanckiego Narodowej Organizacji Wojskowej-AK w Lasach Radłowskich. Od roku istniała już tam grupa dywersyjna NOW, złożona z miejscowych działaczy, zmuszonych do ukrywania się przed Niemcami. Jan Gomoła dołączył do nich, przejmując dowództwo nad całością oddziału, który przyjął kryptonim „Janina”.
Jan Julian Delingowski
POLECAMY
Biogram / Biografia

Jan Julian Delingowski

Autor: Anna Wardzińska
Żołnierz Legionów i członek Polskiej Organizacji Wojskowej. Jeden z bliskich współpracowników Stefana Starzyńskiego i dyrektor Biura Ewidencji Ludności Zarządu Miejskiego Warszawy. Na czele tej instytucji oddał nieliczone przysługi rodzącemu się podziemiu.
Jan Kanty Lasota „Kanty”, „Przyzba” (1899 – 1950)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Jan Kanty Lasota „Kanty”, „Przyzba” (1899 – 1950)

Autor: Marcin Chorązki
Latem 1914 r. pod przybranym nazwiskiem wstąpił do Legionów Polskich, ale ze względu na młody wiek został odesłany do domu. Choć nie zdołał włączyć się w czyn legionowy, to służbie Polsce poświęcił całe życie – aż do śmierci w sowieckim obozie.
Jan Rodowicz „Anoda”
POLECAMY
Biogram / Biografia

Jan Rodowicz „Anoda”

Autor: Katarzyna Adamów
7 marca 1923 urodził się Jan Rodowicz „Anoda” – porucznik AK i legendarny żołnierz batalionu „Zośka”, członek Grup Szturmowych Szarych Szeregów i Małego Sabotażu, żołnierz Kedywu, działacz podziemia antykomunistycznego.
Jan Różycki (1901-1991)
PAMIĘTAMY
Biogram / Biografia

Jan Różycki (1901-1991)

Autor: Filip Musiał
Jan Benedykt Różycki był w pierwszej połowie XX wieku tam, gdzie Rzeczpospolita potrzebowała obrońców, gdzie trzeba było walczyć za jej wolność. Oficer o niepospolitej odwadze, a zarazem wybitny inżynier, który przede wszystkim chciał budować silną Polskę.
Jan Wojciech Kiwerski. Saper, konspirator, partyzant
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Jan Wojciech Kiwerski. Saper, konspirator, partyzant

Autor: Ryszard Sodel
18 kwietnia 1944 r. w niewyjaśnionych okolicznościach zginął ppłk Jan Wojciech Kiwerski „Oliwa”, „Dyrektor”, „Kalinowski”, „Lipiński”, „Rudzki” „Ziomek” – oficer Wojska Polskiego i Armii Krajowej.
Janina Kruk. Prosząc o wysoką szubienicę
POLECAMY
Artykuł

Janina Kruk. Prosząc o wysoką szubienicę

Autor: Wojciech Kujawa
Była jednym z najważniejszych ludzi w wileńskiej Legalizacji, którą kierowała od marca 1947 r. Kilkukrotnie wyślizgiwała się z sowieckich i niemieckich rąk. Jej niepokorna postawa dała o sobie znać najmocniej, gdy w listopadzie 1948 r. została aresztowana przez UB.
Janina Wasiłojć-Smoleńska. Niezłomnie przy Polsce
POLECAMY
Artykuł

Janina Wasiłojć-Smoleńska. Niezłomnie przy Polsce

Autor: Ewa Wójcicka
W 1943 r., wobec zagrożenia aresztowaniem za działalność konspiracyjną, wstąpiła do oddziału Antoniego Burzyńskiego ps. „Kmicic”, zamordowanego później przez sowieckich partyzantów. Zarówno po śmierci swojego dowódcy, jak i później konsekwentnie odmawiała służby w jednostkach komunistycznych, podejmując zamiast tego służbę w podziemiu niepodległościowym.
Jeden cel – Niepodległość
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Jeden cel – Niepodległość

Autor: Filip Musiał
Istotą powojennego oporu – chociaż jest to pojęcie nieścisłe, bo chodzi o opór wobec sowieckiego zniewolenia, które ziemie polskie zaczęło ogarniać już z początkiem 1944 r., na długo przed kapitulacją Niemiec – było dążenie do przywrócenia Polsce niepodległości.
Jedyny ocalały z IV Zarządu Głównego WiN. Władysław Jedliński (1909–1989)
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Jedyny ocalały z IV Zarządu Głównego WiN. Władysław Jedliński (1909–1989)

Autor: Kazimierz Krajewski
Bohater tego szkicu, Władysław Stefan Jedliński – „Nemo”, „Stefan Mączyński”, „Stefan Sławiński”, „Stefan Tomaszewski”, „Marta” – to jeden z nielicznych organizatorów wywiadu AK i Zrzeszenia WiN, którzy ocaleli, nie sprzeniewierzając się przysiędze i etosowi służby niepodległości.
2 3 następna >
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510