Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Tagi Konspiracja

Konspiracja

Rozbicie aresztu w Krasnosielcu

Rozbicie aresztu w Krasnosielcu

Autor: Elżbieta Strzeszewska

W kwietniu 1945 r. na terenie powiatu Maków Mazowiecki bezpieka dokonała aresztowań wielu żołnierzy Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych. Na początku maja oddział NSZ, dowodzony przez por. Romana Dziemieszkiewicza ps. „Adam”, „Pogoda”, przeprowadził zbrojną akcję, w trakcie której uwolnił 42 żołnierzy przetrzymywanych w krasnosielskim areszcie.

Siedmiu z „Łączki”

Siedmiu z „Łączki”

Autor: Sławomir Poleszak

We wtorek 16 września 1947 roku funkcjonariusze Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego ujęli na Dolnym Śląsku majora Hieronima Dekutowskiego „Zaporę”, cichociemnego, legendarnego dowódcę zgrupowania partyzanckiego AK, DSZ i WiN na Lubelszczyźnie oraz siedmiu towarzyszących mu oficerów.

Sieradzcy żołnierze „Warszyca”

Sieradzcy żołnierze „Warszyca”

Autor: Ksawery Jasiak

Wśród licznych ugrupowań antykomunistycznych, które powstały po rozwiązaniu Armii Krajowej, z pewnością wyróżniało się Konspiracyjne Wojsko Polskie (KWP). Silne struktury tej organizacji udało się zbudować w Sieradzu.

Sierż. Kazimierz Czesław Rybczyński „Sokół” (1909–1943)

Sierż. Kazimierz Czesław Rybczyński „Sokół” (1909–1943)

Autor: Marek Jedynak

Dzisiaj, 75 lat od zakończenia II wojny światowej pamięta się głównie o dowódcach, zdecydowanie rzadziej zaś o szeregowych żołnierzach. A bez nich nie byłoby struktur Polskiego Państwa Podziemnego. Warto zatem przypomnieć postać sierż. Kazimierza Czesława Rybczyńskiego „Sokoła”.

Służba Zwycięstwu Polski

Służba Zwycięstwu Polski

Autor: Jacek Sawicki

W przeddzień kapitulacji stolicy, 27 września 1939 r., została powołana ogólnokrajowa organizacja podziemna o nazwie Służba Zwycięstwu Polski. Stanowisko komendanta SZP objął gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz.

Socjaliści polscy w „wojnie o całe jutro świata”

Socjaliści polscy w „wojnie o całe jutro świata”

Autor: Maciej Żuczkowski

PPS przed wrześniem 1939 r. i później W okresie dwudziestolecia międzywojennego PPS była trzecią największą partią opozycyjną w II Rzeczypospolitej. W swoich szeregach skupiała około 36 tys. członków, a wielokrotnie więcej znajdowało się w organizacjach z nią powiązanych.

Socjaliści w walce z Niemcami. Konstanty Jagiełło i Szymon Joffe

Socjaliści w walce z Niemcami. Konstanty Jagiełło i Szymon Joffe

Autor: Marek Gałęzowski

Podobnie jak w wypadku innych najważniejszych polskich nurtów politycznych niepodległej Rzeczypospolitej (piłsudczykowskiego, ludowego, narodowego, chrześcĳańsko-demokratycznego), w latach trzydziestych w PPS zaznaczyły się różnice ideowe oraz dotyczące form bieżącej działalności tego ugrupowania.

Solidarność w konspiracji

Solidarność w konspiracji

Autor: Andrzej Malik

W warszawskiej willi aktorki Lucyny Winnickiej 22 kwietnia 1982 r. powołano Tymczasową Komisję Koordynacyjną NSZZ „Solidarność”. Przedstawicielami Małopolski byli w niej Władysław Hardek, a potem Stefan Jurczak.

Społecznik. Stefan Zbrożyna (1892-1971)

Biogram / Biografia

Społecznik. Stefan Zbrożyna (1892-1971)

Autor: Maciej Żuczkowski

Działacz samorządowy, spółdzielczy i społeczny. Aktywny członek Polskiej Partii Socjalistycznej, prezydent Płocka w latach 1926-1929. Współpracownik administracji Stefana Starzyńskiego we wrześniu 1939 r., członek konspiracji niepodległościowej, represjonowany przez powojenny reżim komunistyczny.

Stanisław Broniewski „Orsza”. Dowódca spod Arsenału

Biogram / Biografia

Stanisław Broniewski „Orsza”. Dowódca spod Arsenału

Autor: Irena Siwińska

30 grudnia 2000 r. zmarł Stanisław Broniewski „Orsza”, harcmistrz, podporucznik AK, w czasie II wojny światowej naczelnik Szarych Szeregów, dowódca słynnej akcji pod Arsenałem. Z zawodu był ekonomistą i urbanistą, z powołania harcerzem.

Stanisław Guńkiewicz. Od legionisty do szopkarza

Archiwum Pełne Pamięci

Biogram / Biografia

Stanisław Guńkiewicz. Od legionisty do szopkarza

Autor: Radosław Kurek

Nawet wśród legionistów należał do postaci nietuzinkowych. Do formującego się szwadronu ułanów wstąpił na zagarniętym z austriackiego taboru koniu. W swoim bogatym życiorysie był konspiratorem, członkiem załogi pociągu pancernego, działaczem samorządowym, a także… twórcą bożonarodzeniowych szopek.

Stanisław Jankowski „Agaton”

Biogram / Biografia

Stanisław Jankowski „Agaton”

Autor: Ryszard Sodel

Cichociemny, uczestnik powstania warszawskiego, adiutant gen. Tadeusza Komorowskiego „Bór”, architekt, który miał ogromny wpływ na obecny wygląd Warszawy. 5 marca 2002 r. w Warszawie zmarł Stanisław Jankowski „Agaton”, żołnierz kampanii wrześniowej i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Stanisław Marusarz (1913 – 1993)

Biogram / Biografia

Stanisław Marusarz (1913 – 1993)

Autor: Ewa Wójcicka

29 października 1993 r. zmarł polski skoczek narciarski, olimpijczyk, trener, kurier tatrzański i podporucznik Armii Krajowej, znany z brawurowej ucieczki z więzienia Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa Dystryktu Krakowskiego przy ul. Montelupich w Krakowie.

Stanisław Ostoja-Chrostowski – profesor antykomunista

Stanisław Ostoja-Chrostowski – profesor antykomunista

Autor: Robert Buliński

W Komendzie Głównej AK podczas okupacji hitlerowskiej funkcjonował Referat „999”, zajmujący się rozpracowywaniem ruchu komunistycznego. Na jego czele stał przedwojenny profesor Akademii Sztuk Pięknych, artysta grafik Stanisław Ostoja-Chrostowski. Była to bardzo ciekawa i zarazem intrygująca postać.

Strajk studentów i uczniów Lublina w styczniu 1947 r.

WARTO WIEDZIEĆ

Strajk studentów i uczniów Lublina w styczniu 1947 r.

Autor: Jacek Wołoszyn

W Lublinie – w przeciwieństwie do innych miast – nie doszło do wystąpień młodzieży w związku z zakazem obchodów święta 3 maja w 1946 r. W styczniu następnego roku młodzi mieszkańcy miasta zorganizowali jednak strajk, który można uznać za jedną z największych manifestacji z ich udziałem na Lubelszczyźnie w latach 1944–1956.

Strój jako kamuflaż w czasie okupacji niemieckiej

Strój jako kamuflaż w czasie okupacji niemieckiej

Autor: Anna Czocher

W czasie okupacji deficyty na rynku zaopatrzenia w odzież i obuwie nie były równoznaczne z tym, że wygląd zewnętrzny przestał mieć znaczenie. Można wręcz zaryzykować stwierdzenie, że kwestie z nim związane zyskały na ważności.

Swoje kapłaństwo poświęcił Polsce i potrzebującym

WARTO WIEDZIEĆ

Biogram / Biografia

Swoje kapłaństwo poświęcił Polsce i potrzebującym

Autor: Paweł Fornal

Ksiądz Ignacy Kociak tak jak wielu kapłanów zaangażował się w okresie II wojny światowej w tworzenie konspiracji niepodległościowej. Był nie tylko duszpasterzem ale również kierownikiem struktur podziemnych.

Szatyn o szlachetnych rysach twarzy. Pułkownik Władysław Liniarski „Mścisław” (1897–1984)

Nowy numer Biuletynu IPN

Biogram / Biografia

Szatyn o szlachetnych rysach twarzy. Pułkownik Władysław Liniarski „Mścisław” (1897–1984)

Autor: Waldemar Brenda

Był poszukiwany przez NKWD już za pierwszego Sowieta. Również funkcjonariuszom gestapo nie udało się go wytropić. Jeden z najważniejszych uczestników polskiej konspiracji lat wojny i pierwszych miesięcy po jej zakończeniu, komendant Białostockiego Okręgu ZWZ-AK-AKO nieprzerwanie od 1941 r. pozostawał nieuchwytny do końca lipca 1945 r.

Śmierć Wacława Bojarskiego

Śmierć Wacława Bojarskiego

Autor: Marek Gałęzowski

Niespełna dwudziestoletni poeta, prozaik, krytyk literacki, współzałożyciel pisma „Sztuka i Naród”, zmarł jedenaście dni po ciężkim zranieniu go przez Niemców na jednej z ulic rodzinnej Warszawy.

Święto Niepodległości za drutami

Święto Niepodległości za drutami

Autor: Sławomir Kalbarczyk

O Święcie Niepodległości Polacy pamiętali także w skrajnie ciężkich warunkach niewoli jenieckiej w Związku Sowieckim. W 1939 roku 11 Listopada obchodzono m.in. w obozie w Starobielsku.

Tadeusz Benedyk (1916-1945) – żołnierz Niepodległej

Tadeusz Benedyk (1916-1945) – żołnierz Niepodległej

Autor: Krzysztof A. Tochman

Podporucznik artylerii rezerwy WP i PSZ na Zachodzie Tadeusz Benedyk ps. „Zahata”, „Wąs”, „Danusia” vel Tadeusz Sawa, vel Daniel Korniłowicz był spadochroniarzem AK, który swoje młode życie poświęcił w służbie Ojczyzny aż do ofiary życia. Warto choćby w skrócie przypomnieć jego życiorys.

Tadeusz Fijewski (1911-1978)

Biogram / Biografia

Tadeusz Fijewski (1911-1978)

Autor: Ewa Wójcicka

Wzbudził zachwyt widzów jako subiekt Ignacy Rzecki w ekranizacji „Lalki”, ale również rolą Wyderki wygłaszającego odczyt „Alkohol to zguba ludzkości” w komedii „Wiosna panie sierżancie” z 1974 r. Wówczas miał już za sobą liczne kreacje w teatrze, filmie oraz audycjach radiowych. Niestety towarzyszył mu również naznaczony wojną bagaż życiowych doświadczeń.

Tadeusz Ignacy Rylski. Fotograf i żołnierz AK

Biogram / Biografia

Tadeusz Ignacy Rylski. Fotograf i żołnierz AK

Autor: Marek Jedynak

W sąsiedztwie Muzeum Narodowego w Kielcach przy pl. Najświętszej Marii Panny 2 mieszkał i pracował zasłużony dla miasta fotografik, współzałożyciel Automobilklubu Kieleckiego i żołnierz Armii Krajowej, Tadeusz Ignacy Rylski.

Tadeusz Żenczykowski-Zawadzki. Kilka uwag wokół biografii

Tadeusz Żenczykowski-Zawadzki. Kilka uwag wokół biografii

Autor: Małgorzata Choma-Jusińska

Był jedną z ważnych postaci dwudziestowiecznej historii Polski. Jego bogaty życiorys wpisuje się w trzy odmienne okresy: II Rzeczpospolitej, drugiej wojny światowej oraz emigracji w okresie zimnej wojny.

Tajna egzekucja 20 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego w Wielkopolsce

Tajna egzekucja 20 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego w Wielkopolsce

Autor: Rafał Sierchuła

Niemiecki terror był dla Wielkopolski szczególnie dotkliwy. Kraj Warty miał się stać wzorcowym okręgiem Rzeszy. Planowano więc, że obszar ten w ciągu kilku lat zostanie pozbawiony jakichkolwiek cech polskości i że mieszkający tam Polacy staną się niewolnikami pracującymi na rzecz niemieckich panów. Wielu Polaków zapłaciło najwyższą cenę za przeciwstawienie się tym zamiarom.

Tajna Organizacja Młodzieżowa

Tajna Organizacja Młodzieżowa

Autor: Paweł Wąs

Jedną z konspiracyjnych grup zrzeszających młodzież, które działały w okresie stalinizmu na terenie województwa łódzkiego była Tajna Organizacja Młodzieżowa, powstała w Ksawerowie pod Łodzią.

Tajna Rada Teatralna

Tajna Rada Teatralna

Autor: Aneta Nisiobęcka

We wrześniu 1939 r. prezydent Warszawy w rozmowie z Bohdanem Korzeniewskim wyjaśnił, że w okolicznościach wojny nie będzie możliwości legalnego uruchomienia szkoły teatralnej. Dyskusje Edmunda Wiercińskiego i Bohdana Korzeniewskiego w sprawie otwarcia tajnych kompletów teatralnych stały się zalążkiem idei powołania Tajnej Rady Teatralnej.

Tajne komplety Teofila Katry (1901–1983)

Tajne komplety Teofila Katry (1901–1983)

Autor: Patrycja Resel

Należał do czołowych organizatorów tajnych kompletów w Łodzi. Do konspiracyjnej szkoły Teofila Katry uczęszczało około 200 uczniów, którzy kształcili się na 25 kompletach. Spośród nich dziewięciu przystąpiło do egzaminu maturalnego, jeszcze podczas trwania wojny. Do zespołu nauczycielskiego należało 35 osób, w tym 15 spoza zawodu.

Tata chciał, żebym była dzielna

Tata chciał, żebym była dzielna

Autor: Karolina Wichowska, Zofia Pilecka-Optułowicz

Zofia Pilecka-Optułowicz, córka rotmistrza Pileckiego, Dama Orderu Odrodzenia Polski, Kustosz Pamięci Narodowej roku 2015, w wywiadzie udzielonym Karolinie Wichowskiej opowiada o swoim ojcu, o jego stosunku do świata i o tym, jak wyglądało życie jego najbliższych w kraju rządzonym przez komunistów.

Teodora Bobowska-Wieluńska ps. „Dora” – żołnierz AK, powstaniec warszawski z Wielkopolski

WARTO WIEDZIEĆ

Biogram / Biografia

Teodora Bobowska-Wieluńska ps. „Dora” – żołnierz AK, powstaniec warszawski z Wielkopolski

Autor: Izabella Kopczyńska

Do grona kobiet wielkopolskiej konspiracji w okresie II wojny światowej należała Teodora Bobowska ps. „Dora”, „Dorota”, „Babicka” – siostra znanej i niezwykłej działaczki Ireny Bobowskiej ps. „Wydra”.

Tragiczne losy „Dzika”

Tragiczne losy „Dzika”

Autor: Paweł Fornal

Konspiracyjnego pseudonimu „Dzik” używał oficer rezerwy Wojska Polskiego i doktor praw Stanisław Piątkiewicz. To zapomniany oficer sztabu Obwodu ZWZ–AK Brzozów, którego tragiczne losy udało się ustalić dopiero po 80 latach od jego śmierci, dzięki pomocy jego wnuczki – pani Agnieszki Karbowskiej.

Tragiczne losy komendanta „Strzelca” z Iwonicza

Tragiczne losy komendanta „Strzelca” z Iwonicza

Autor: Paweł Fornal, Adam Nycz

Tytułowy komendant „Strzelca”, sierżant Mikołaj Nycz, to zaginiony w mrokach tragicznych losów wojennych II Rzeczpospolitej bohater. Dzięki staraniom Pana Adama Nycza, zajmującego się historią swojego stryja, udało się jego postać przywrócić do zbiorowej pamięci.

Trop „Niedźwiadka” w Małopolsce

Trop „Niedźwiadka” w Małopolsce

Autor: Marcin Chorązki

Zrzut cichociemnych w małopolskim Wierzbnie miał zasadnicze znaczenie dla przyszłych działań Armii Krajowej. W maju 1944 r. pod Proszowicami wylądował gen. Leopold Okulicki ps. „Niedźwiadek”, ostatni komendant AK.

Ucieczka w zaświaty. Tajemnicza śmierć majora Wierusz–Kowalskiego

Ucieczka w zaświaty. Tajemnicza śmierć majora Wierusz–Kowalskiego

Autor: Dariusz Żurek

Młody, perspektywiczny oficer II RP, artylerzysta i łącznościowiec, uczestnik Wojny Obronnej 1939 r., konspirator i uczestnik Powstania Warszawskiego, oficer tzw. „odrodzonego” Wojska Polskiego. Jego barwną biografię zamyka niestety krwawa karta z dziejów komunistycznego terroru.

Ucieczka ze Sterlinga. Niemożliwe okazało się możliwe

Ucieczka ze Sterlinga. Niemożliwe okazało się możliwe

Autor: Patrycja Resel

Urząd Tajnej Policji Państwowej – Geheimes Staatspolizeiamt w Łodzi (od 11 kwietnia 1940 r. – Litzmannstadt) został utworzony na mocy zarządzenia Reichsführera SS Heinricha Himmlera 7 listopada 1939 r. Za siedzibę obrał budynek przy al. Karola Anstadta 7, należący wcześniej do Towarzystwa Szkół Żydowskich w Łodzi.

Uczniowie kontra komunizm. „Grupa bliżyńska”

WARTO WIEDZIEĆ

Uczniowie kontra komunizm. „Grupa bliżyńska”

Autor: Marzena Grosicka

W 1984 r. w miejscowości Bliżyn, leżącej w województwie kieleckim, czterech uczniów szkół średnich rozpoczęło działalność opozycyjną. Byli to Grzegorz Jasiński, Krzysztof Kowalik, Krzysztof Pióro i Zbigniew Wolski.

Ujawnianie struktur Konspiracyjnego Wojska Polskiego wiosną 1947 roku

Ujawnianie struktur Konspiracyjnego Wojska Polskiego wiosną 1947 roku

Autor: Paweł Wąs

Spośród ponad trzech tysięcy osób ujawnionych w trakcie akcji amnestyjnej wiosną 1947 r. na terenie województwa łódzkiego, niemal pięćset było członkami i współpracownikami Konspiracyjnego Wojska Polskiego – największej antykomunistycznej organizacji zbrojnej działającej w pierwszych latach powojennych w centralnej Polsce.

Ukochali Polskę bardziej niż życie. Historia rodziny Węgierskich z Łodzi

Ukochali Polskę bardziej niż życie. Historia rodziny Węgierskich z Łodzi

Autor: Patrycja Resel

Mimo odmiennych sympatii politycznych byli bardzo kochającą się rodziną. Państwo Węgierscy wychowywali swoje dzieci w atmosferze pobożności i umiłowania Ojczyzny. Świadectwem głębokiej wiary i patriotyzmu wykazali się podczas II wojny światowej, kiedy niemiecki okupant próbował za wszelką cenę odebrać im wolność i poczucie człowieczeństwa.

W akcie samoobrony. Aktywizacja podziemia niepodległościowego w Małopolsce wiosną 1945 r.

W akcie samoobrony. Aktywizacja podziemia niepodległościowego w Małopolsce wiosną 1945 r.

Autor: Dawid Golik

Komendant Okręgu AK Kraków wiosną 1945 r. nie namawiał swoich podkomendnych do otwartej walki z Sowietami, zdając sobie sprawę z dysproporcji sił. Jednak represje komunistyczne szybko skłoniły wielu żołnierzy podziemia do ponownego chwycenia za broń i odtworzenia struktur konspiracyjnych.

W cieniu Gestapo. Służba Bezpieczeństwa III Rzeszy jako substytut ośrodka badań demoskopijnych

W cieniu Gestapo. Służba Bezpieczeństwa III Rzeszy jako substytut ośrodka badań demoskopijnych

Autor: Mirosław Sikora

W niemieckim państwie nazistowskim nie przeprowadzano badań opinii publicznej, ale przywódcy polityczni chcieli znać prawdziwe nastroje społeczne. W tym celu wykorzystywano raporty Służby Bezpieczenstwa SS.

W lubelskim Zrzeszeniu WiN. Władysław Siła-Nowicki (1913–1994)

W lubelskim Zrzeszeniu WiN. Władysław Siła-Nowicki (1913–1994)

Autor: Ewa Rzeczkowska

Staż Władysława Siły-Nowickiego w lubelskim Zrzeszeniu WiN był dość długi. Należał do tej organizacji od momentu jej powstania na tym terenie aż do ujawnienia Komendy Okręgu Lubelskiego WiN 22 marca 1947 r.

W walce z komunistyczną propagandą. Działalność młodzieżowej organizacji „Contra” w latach 1948–1949

W walce z komunistyczną propagandą. Działalność młodzieżowej organizacji „Contra” w latach 1948–1949

Autor: Adam Dziuba

Szczególnie istotnym elementem budowy w Polsce komunistycznego państwa i społeczeństwa była indoktrynacja młodego pokolenia. Starano się zaszczepić młodzieży idee komunizmu, bałwochwalczy zachwyt wobec Związku Sowieckiego, antyklerykalizm. Chodziło o uformowanie nowego człowieka-elementu systemu.

W walce z Niemcami i komunistami. Okręg Śląski ZWZ-AK i jego sukcesorzy

W walce z Niemcami i komunistami. Okręg Śląski ZWZ-AK i jego sukcesorzy

Autor: Adam Dziuba

Czynny opór, najpierw przeciwko niemieckiej okupacji, a potem rządom komunistów, trwał na Górnym Śląsku niemal osiem lat. Okupiony został olbrzymimi stratami.

Wacław Bojarski. Śmierć w cieniu pomnika Mikołaja Kopernika

WARTO WIEDZIEĆ

Wacław Bojarski. Śmierć w cieniu pomnika Mikołaja Kopernika

Autor: Sylwia Szyc

Wczesnym rankiem 25 maja 1943 r. pod pomnikiem Mikołaja Kopernika na Krakowskim Przedmieściu panował niewielki ruch. Okupowana Warszawa dopiero budziła się do życia. Dzień wcześniej obchodzono 400. rocznicę śmierci astronoma, którego postać została zawłaszczona przez nazistowską propagandę, przypisującą mu niemieckie, a nie polskie pochodzenie.

Waldemar Baczak. Tragiczny wariant losów

Waldemar Baczak. Tragiczny wariant losów

Autor: Anna Lasek

Mając 24 lata stanął przed plutonem egzekucyjnym w warszawskim więzieniu „Toledo”. Był kapralem podchorążym AK i powstańcem warszawskim ps. „Młody”, „Arne”, a także członkiem WiN ps. „Henryk” i „F-25”. W chwili wybuchu II wojny światowej miał niespełna 17 lat.

Wanda Modlibowska – niesamowita pilotka szybowców i działaczka konspiracyjna

Biogram / Biografia

Wanda Modlibowska – niesamowita pilotka szybowców i działaczka konspiracyjna

Autor: Izabella Kopczyńska

Życiorys Wandy Modlibowskiej to przykład historii niezwykłej kobiety zarówno w sferze zawodowej, jak i patriotycznej. Z wykształcenia chemiczka, jej powołaniem było pilotowanie szybowców, z miłości do ojczyzny stała się działaczką konspiracyjną.

Wanda Węgierska (1919–1943)

Biogram / Biografia

Wanda Węgierska (1919–1943)

Autor: Ewa Wójcicka

W październiku 1939 r. ojciec Wandy, Jan, został aresztowany jako zakładnik i osadzony w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen, gdzie niestety zmarł 15 maja 1940 r. Wanda nad urną jego prochów poprzysięgła zemstę okupantowi.

Wcielił się w rolę ubeka

WARTO WIEDZIEĆ

Wcielił się w rolę ubeka

Autor: Paweł Fornal

Początek sierpnia 1944 r. przyniósł wyzwolenie spod okupacji niemieckiej Brzozowa i okolicznych miejscowości, jednak wkraczająca Armia Czerwona na swoich bagnetach przyniosła nowy totalitaryzm – komunizm.

Wieluńska „Łączka”

Wieluńska „Łączka”

Autor: Aleksandra Szafrańska, Krzysztof Latocha

Wieluń – miasto na pograniczu Dolnego i Górnego Śląska oraz Wielkopolski i Ziemi Łódzkiej. To tutaj działała jedna z najbardziej rozbudowanych partyzantek antykomunistycznych na terenie dzisiejszego województwa łódzkiego.

Wiersze Adama Zagajewskiego w Bibliotece Akademii Spraw Wewnętrznych

Wiersze Adama Zagajewskiego w Bibliotece Akademii Spraw Wewnętrznych

Autor: Witold Wasilewski

Materiały wydawane w „drugim obiegu” wpadały zwykle w ręce funkcjonariuszy MSW podczas działań operacyjnych, czy mówiąc wprost represyjnych. Niektóre druki bezdebitowe trafiły do zasobu Akademii Spraw Wewnętrznych, gdzie wykorzystywane były przez aparat bezpieczeństwa.

Wieś i chłopi w Polskim Państwie Podziemnym

Wieś i chłopi w Polskim Państwie Podziemnym

Autor: Janusz Gmitruk

Wrzesień 1939 r. rozpoczął najtragiczniejszy i najtrudniejszy okres dla Polaków – walka o przetrwanie już nie tylko narodowe, kulturalne, ale i biologiczne. Walka ta toczyła się niemal od pierwszych dni okupacji. Początkowo nieskoordynowana, żywiołowa, przynosiła wiele ofiar.

Witold Hulewicz – poeta, radiowiec i konspirator

Biogram / Biografia

Witold Hulewicz – poeta, radiowiec i konspirator

Autor: Izabella Kopczyńska

Witold Hulewicz zapisał się na kartach historii jako literat, tłumacz, krytyk i pracownik rozgłośni radiowej Polskiego Radia. W Wielkopolsce odegrał swoją rolę jako organizator łączności podczas Powstania Wielkopolskiego i wydawca czasopisma „Zdrój”. Jego drogi prowadziły do Poznania, Wilna i Warszawy, a zakończyły się w sposób tragiczny w Palmirach.

Witold Pilecki – Bohater 1939-1945

Biogram / Biografia

Witold Pilecki – Bohater 1939-1945

Autor: Paweł Sztama

15 marca 1948 r. zakończył się pokazowy proces, który wytoczono przeciwko osobom określanym jako „grupa Witolda”. Ogłoszono wyrok. Oskarżony Witold Pilecki został skazany na karę śmierci.

Władysław Bartoszewski (1922 - 2015)

Biogram / Biografia

Władysław Bartoszewski (1922 - 2015)

Autor: Ewa Wójcicka

Więzień Auschwitz, żołnierz AK, uczestnik Powstania Warszawskiego, historyk i działacz opozycji antykomunistycznej. Zaangażowany w udzielanie pomocy Żydom, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Polityk i dyplomata, dwukrotnie minister spraw zagranicznych. W życiorysie Władysława Bartoszewskiego odbijają się losy Polski w XX wieku.

Wojenne losy „Kamieni na Szaniec”

Wojenne losy „Kamieni na Szaniec”

Autor: Ewa Wójcicka

Książka Aleksandra Kamińskiego, opowiadająca o losach Jana Bytnara, Tadeusza Zawadzkiego i Macieja Dawidowskiego, miała olbrzymi wpływ na ukształtowanie się wyobrażeń polskiego społeczeństwa na temat II wojny światowej, okupacji niemieckiej i polskiego podziemia. Wielu zapomina jednak o tym, że pierwsze wydania reportażu trafiły do czytelników jeszcze w trakcie wojny.

Wojenne losy Wiesława Gołasa

WARTO WIEDZIEĆ

Wojenne losy Wiesława Gołasa

Autor: Arkadiusz Serwa

Wiesław Gołas był jednym z najwybitniejszych polskich aktorów. Jego bogaty dorobek artystyczny jest powszechnie znany, nie tylko znawcom tematu, ale również szerokiej publiczności.

Wojenne losy Wilna i Wileńszczyzny do czerwca 1940 roku

Wojenne losy Wilna i Wileńszczyzny do czerwca 1940 roku

Autor: Piotr Niwiński

Wileńszczyzna była tą częścią okupowanych ziem Polski, gdzie po raz pierwszy doszło do połączenia organizacji konspiracyjnych. Ruch zjednoczeniowy był powszechny w kraju od samego początku, ale to na Wileńszczyźnie przybrał on najbardziej efektywną formę.

Wojenne losy Wilna i Wileńszczyzny od czerwca 1940 roku do czerwca 1941 roku

Wojenne losy Wilna i Wileńszczyzny od czerwca 1940 roku do czerwca 1941 roku

Autor: Piotr Niwiński

Ruch zjednoczeniowy wśród organizacji konspiracyjnych był powszechny w kraju od samego początku, ale to na Wileńszczyźnie przybrał on najbardziej efektywną formę. Mimo trudności konspiracja trwała, a nawet się rozwijała. Sytuacja zmieniła się w połowie czerwca 1940 r. Okres ten stał się datą przełomową dla konspiracji wileńskiej.

Wpadka podziemnej drukarni biuletynu „Rezonans”

Wpadka podziemnej drukarni biuletynu „Rezonans”

Autor: Katarzyna Florczyk

Julian Zydorek, Adam Pohl i Wiesław Chossa zostali ujęci przez bezpiekę podczas pracy w konspiracyjnej drukarni. Nagłe wtargnięcie śledczych z grupą operacyjną Wydziału V Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Poznaniu do domku letniskowego w Puszczykowie całkowicie zaskoczyło opozycjonistów.

Wspomnienia z „1407 dni i nocy w więzieniu mokotowskim”

Fragment publikacji

Wspomnienia z „1407 dni i nocy w więzieniu mokotowskim”

„Była środa 2 lipca 1952 r., zaczęły się wakacje. Właśnie ukończyłem sesję egzaminacyjną po drugim roku studiów na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Zabrzu-Rokitnicy. Niestety, nie zaliczyłem wszystkich egzaminów, oblałem ten z chemii fizjologicznej i nie przystąpiłem do egzaminów z języków obcych – niemieckiego i rosyjskiego. Ale wakacje miałem przed sobą”.

Współpraca Rady Pomocy Żydom i Międzyorganizacyjnego Biura Dokumentarnego

Współpraca Rady Pomocy Żydom i Międzyorganizacyjnego Biura Dokumentarnego

Autor: Tomasz Roguski

Podstawowym celem wyznaczonym Radzie Pomocy Żydom było niesienie pomocy ludności żydowskiej. W związku z tą pracą pojawiła się także konieczność pozyskiwania dokumentów tożsamości wymaganych przez niemieckiego okupanta.

Współpraca wsi z oddziałami partyzanckimi AK

Współpraca wsi z oddziałami partyzanckimi AK

Autor: Marek Jedynak

Jednym z założeń AK było utworzenie silnych i mobilnych oddziałów dywersyjnych. Ich zadaniem było nasilenie akcji terrorystycznych (tak określano to podczas wojny) przeciwko Niemcom, likwidowanie niemieckich oddziałów i placówek oraz gromadzenie uzbrojenia na czas powstania powszechnego.

Wyjątkowa generacja. Wystawa IPN „Pokolenie Baczyńskiego”

Wyjątkowa generacja. Wystawa IPN „Pokolenie Baczyńskiego”

Autor: Paweł Rokicki

Stali się trzonem Polski Walczącej: dali dowody bezprzykładnego bohaterstwa na barykadach Powstania Warszawskiego czy też w długotrwałej powojennej partyzantce. Ci, którzy przeżyli, podnosili kraj z ruin i podtrzymywali starania o odzyskanie wolności. Wielu stało się przewodnikami dla potomnych i strażnikami najważniejszych wartości.

Wynalazek służący do przetrwania. Oddział Naukowy w KL Dachau

Wynalazek służący do przetrwania. Oddział Naukowy w KL Dachau

Autor: Piotr Ruciński

W marcu 1940 r. rozpoczął się kolejny rozdział ponurej epopei naukowców, aresztowanych w ramach tzw. Sonderaktion Krakau. Młodszych członków grupy przewieziono do KL Dachau. Dzięki przypadkowi, ale także niezwykłej determinacji, krakowianom niemal w komplecie udało się doczekać uwolnienia. Kluczową rolę odegrał niezwykły „wynalazek”.

Z bohatera konfident

Z bohatera konfident

Autor: Daria Czarnecka

5 czerwca 1943 r. duże siły gestapo i policji obstawiły kościół pw. św. Aleksandra na pl. Trzech Krzyży w Warszawie. Nie była to zwykła łapanka. W tym czasie w kościele trwał ślub por. Mieczysława Uniejewskiego „Marynarza”, żołnierza oddziału „Osa”-„Kosa 30”, a akcja Niemców była zaplanowana.

Z szeregów AK do NSZ. Historia rodziny Chlondów z Kielecczyzny

Z szeregów AK do NSZ. Historia rodziny Chlondów z Kielecczyzny

Autor: Paweł Żołądek

Członkowie rodziny Chlondów, zamieszkujący miejscowość Tuczępy na Kielecczyźnie, w latach II wojny światowej zaangażowali się w działalność bojową. Należeli do AK i NSZ, a jeden z nich służył w II Korpusie Polskim. Po 1945 r. stawili czoła władzy komunistycznej.

Zaginiona kurierka

Zaginiona kurierka

Autor: Aleksandra Pietrowicz

27 grudnia 1939 r. opuściła okupowany przez Niemców Poznań druga kurierka zagraniczna wysłana przez konspiracyjną organizację „Ojczyzna” do rządu RP we Francji. Trasa jej wyprawy wieść miała przez Tatry na Słowację i Węgry. Nigdy tam nie dotarła.

Zagłada oddziału „Zagłoby” pod Hunowem

Zagłada oddziału „Zagłoby” pod Hunowem

Autor: Adam Dziuba

W powiecie niemodlińskim położonym w południowo-zachodniej części Górnego Śląska, włączonym do Polski w roku 1945, nie było żadnych tradycji polskiej konspiracji niepodległościowej. Jednak to właśnie tam pod koniec tegoż roku zaczął operować liczny i dobrze uzbrojony oddział partyzancki „Zagłoby”.

Zalążki oporu

Zalążki oporu

Autor: Andrzej Chmielarz

Klęska wojenna 1939 r. zszokowała Polaków, którzy odpowiedzialnością za nią obciążyli sanacyjny rząd. Utrata niepodległości nie złamała jednak ducha narodu.

Zamach na Maxa Petera – kata Kreishauptmannschaft Busko – 12 lipca 1944 r.

WARTO WIEDZIEĆ

Zamach na Maxa Petera – kata Kreishauptmannschaft Busko – 12 lipca 1944 r.

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Jedną z najsłynniejszych akcji dywersyjnych na terenie Obwodu ZWZ-AK Busko był zamach na Maxa Petera, przeprowadzony 12 lipca 1944 r. na rynku w Busku-Zdroju.

Zanim powstała Armia Krajowa. Zaskakujące początki polskiej konspiracji wojskowej II wojny światowej

Zanim powstała Armia Krajowa. Zaskakujące początki polskiej konspiracji wojskowej II wojny światowej

Autor: Adam Stefan Lewandowski

„Cóż to za przywódca konspiracji, który rozpoczyna swe pierwsze kroki od tego, że upija się prawie do nieprzytomności” – skomentował w swej książce Kwatera 139. Opowieść o marszałku Rydzu-Śmigłym moment przekazania rozkazu o utworzeniu podziemnej armii Cezary Leżeński. Kto miał się upić i dlaczego?

Zapomniane ogniwo

Zapomniane ogniwo

Autor: Jacek Wołoszyn, Rafał Leśkiewicz

O młodzieżowych organizacjach konspiracyjnych z dr. hab. Jackiem Wołoszynem autorem monografii Niepodległościowa konspiracja młodzieżowa na ziemiach polskich w latach 1944/1945–1956, rozmawia redaktor naczelny portalu przystanekhistoria.pl dr Rafał Leśkiewicz

Zbrojne ramię PPR. Akcje bojowe Gwardii Ludowej

WARTO WIEDZIEĆ

Zbrojne ramię PPR. Akcje bojowe Gwardii Ludowej

Autor: Ryszard Sodel

Gwardia Ludowa rozpoczęła działalność zbrojną w maju 1942 r. w okolicach Piotrkowa Trybunalskiego i Radomia, a w końcu tego roku rozszerzyła ją na teren Generalnego Gubernatorstwa i część obszarów włączonych do III Rzeszy.

Zenon Pobidyński i jego „Zastęp”

Zenon Pobidyński i jego „Zastęp”

Autor: Bogusław Wójcik

Wśród prawie trzydziestu nielegalnych niepodległościowych organizacji młodzieżowych, działających i wykrytych przez funkcjonariuszy bezpieczeństwa na terenie Polski południowo-wschodniej w latach 1944-1956, znalazła się także formacja założona przez szesnastoletniego Zenona Pobidyńskiego pod koniec 1948 r.

Znaczki pocztowe „Solidarności”

Znaczki pocztowe „Solidarności”

Autor: Paweł Głuszek

W latach 80., w okresie walki z reżimem komunistycznym, w tzw. drugim obiegu pojawiły się znaczki pocztowe wydawane przez NSZZ „Solidarność”. Znaczki podziemnej „Solidarności” stały się symbolem oporu wobec władzy i oznaką istnienia wolnego, niepodległego państwa podziemnego.

Zofia Moczarska. „Ofiarna, b. odważna”

WARTO WIEDZIEĆ

Biogram / Biografia

Zofia Moczarska. „Ofiarna, b. odważna”

Autor: Wojciech Kujawa

Choć częściej wspominana jest w kontekście swojego znacznie lepiej znanego męża, Kazimierza Moczarskiego, autora nieodmiennie popularnych „Rozmów z katem”, to pozostaje postacią godną zapamiętania również przez pryzmat swoich własnych dokonań. Nie ustępowała mu zaangażowaniem w pracę konspiracyjną i również zapłaciła za nią wysoką cenę, gdy wpadła w ręce komunistycznego aparatu bezpieczeństwa.

Zofia Wieszczycka. Członkini siatki wywiadowczej Andrzeja Czaykowskiego

Zofia Wieszczycka. Członkini siatki wywiadowczej Andrzeja Czaykowskiego

Autor: Wojciech Kujawa

29 lipca 1949 r. samolot rejsowy Londyn–Praga–Warszawa wylądował na warszawskim Okęciu. Na jego pokładzie znajdował się Andrzej Czaykowski, żołnierz WP, cichociemny, dowódca w Powstaniu Warszawskim.

Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” na Warmii i Mazurach

Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” na Warmii i Mazurach

Autor: Waldemar Brenda

Warmia i Mazury nie należały do regionów o wzmożonej aktywności zbrojnej WiN. Kiedy swe wpływy na ziemie poniemieckie rozciągnął Okręg WiN Białystok, sytuacja stopniowo zaczęła się zmieniać, głównie za sprawą niewielkich patroli dywersyjnych ściąganych do pogranicznych obwodów na konkretne akcje.

ZWZ z trzech perspektyw

ZWZ z trzech perspektyw

Autor: Waldemar Grabowski

Generał Władysław Sikorski 13 listopada 1939 r. powołał Związek Walki Zbrojnej, który miał się stać jedyną konspiracyjną organizacją wojskową w okupowanym kraju. Przyjrzyjmy się, jak funkcjonował ZWZ na trzech szczeblach: centrali, obszaru i obwodu.

Zygmunt Adam Zyblewski (1915–1944)

Biogram / Biografia

Zygmunt Adam Zyblewski (1915–1944)

Autor: Justyna Staroń

Do zasobu archiwalnego IPN trafiły materiały dotyczące Zygmunta Adama Zyblewskiego, uczestnika kampanii wrześniowej, jeńca stalagu, działacza podziemia z okresu II wojny światowej, który życie stracił w katowni Gestapo w Forcie III w Pomiechówku.

Zygmunt Miłkowski “Szeliga”, “Wrzos” (1894-1945). Pułkownik WP, oficer AK

Biogram / Biografia

Zygmunt Miłkowski “Szeliga”, “Wrzos” (1894-1945). Pułkownik WP, oficer AK

Autor: Marcin Chorązki

Urodzony 30 października 1894 r. w Zofiówce na Ukrainie. Syn Jana Karola i Włodzimiery z d. Michałowskiej. Ukończył ośmioklasowe gimnazjum w Białej Cerkwi. W latach 1913-1914 studiował na UJ. Należał do II Drużyny Strzeleckiej w Krakowie.

Życie dla Polski

Życie dla Polski

Autor: Romuald Lazarowicz

Zachowało się bardzo mało materialnych pamiątek przeszłości naszej rodziny. To skutek rozmaitych przygód, gwałtownych ucieczek, ukrywania się, przesiedleń do odległych miejsc, dramatów, w jakie obfitował wiek XX.

Życie dla Polski. Maria Mirecka-Loryś (1916–2022)

Biogram / Biografia

Życie dla Polski. Maria Mirecka-Loryś (1916–2022)

Autor: Jerzy Dąbrowski

Pani Maria Mirecka-Loryś urodziła się w Ulanowie na Podkarpaciu dwa lata przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości. Zmarła w wieku 106 lat 29 maja 2022 r. W swojej książce Przede wszystkim Polska podkreślała, że sprawy naszej Ojczyzny były dla niej ważniejsze niż własne życie.

Życie z bronią w ręku. Sylwetka Janusza Brochwicz-Lewińskiego „Gryfa”.

Biogram / Biografia

Życie z bronią w ręku. Sylwetka Janusza Brochwicz-Lewińskiego „Gryfa”.

Autor: Bartłomiej Nowak

20 lipca 2018 roku na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie miało miejsce poświęcenie pomnika nagrobnego śp. Janusza Brochwicz-Lewińskiego, ps. Gryf, generała brygady Wojska Polskiego, żołnierza batalionu AK „Parasol”.

poprzednia < 1 2

TEKSTY

TEMATY

Biblioteka cyfrowa

Audio/Video

English content

Księgarnia

Aktualności

Autorzy

O nas

Kontakt

Edukacja

postacie IPN

Spotkasz ich na Przystanku Historia

Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)

Dowiedz się więcej

Polityka prywatności Mapa strony Deklaracja dostępności Ochrona danych osobowych English content

Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.

IPN