Tadeusz Fijewski urodził się 14 lipca 1911 r. w Warszawie. Rodzina mieszkała na Powiślu przy ulicy Topiel 6/8. Jego ojciec Wacław był malarzem pokojowym, a matka Marianna zajmowała się domem.
Pierwsze kroki na scenie
Na scenie po raz pierwszy pojawił się, przypadkowo, jako statysta w sztuce „Chory z urojenia” wystawianej w Teatrze Polskim w październiku 1921 roku. Miał wtedy 10 lat. W kolejnych latach występował m.in. w Teatrze Ateneum.
W 1928 r. bez powodzenia przystąpił do egzaminu eksternistycznego przed Związkiem Artystów Scen Polskich. Przeszkodą był brak wykształcenia. Po dokończeniu nauki w gimnazjum studiował w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej. Następnie otrzymał angaż w objazdowym zespole Teatr dla Dzieci „Płomyk” i „Płomyczek”. W latach 1937–1938 grał w teatrze w Sosnowcu.
Tadeusz Fijewski, fotografia portretowa z profilu, 1950–1951 (fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego, Archiwum Fotograficzne Władysława Miernickiego)
W filmie zadebiutował w wieku 16 lat rolą Stacha w produkcji Henryka Szaro „Zew morza” (1927). Przełomem w jego karierze była kreacja Władka, gazeciarza w „Legionie ulicy” (1932) w reżyserii Aleksandra Forda. Przed 1939 rokiem wystąpił jeszcze w kilku filmach: „Młody las” (1934), „Dwie Joasie” (1935), „Trójka hultajska” (1937), „Florian” (1938).
Wojenny los
Dalszą karierę Tadeusza Fijewskiego przerwała wojna. Próbował wstąpić jako ochotnik do Wojska Polskiego, ale ze względu na stan zdrowia nie został przyjęty. W 1940 r. został zatrzymany razem z kolegą, Jerzym Kaliszewskim, w łapance i osadzony na Pawiaku, skąd 3 maja 1940 r. Niemcy przetransportowali go najpierw do KL Sachenhausen (numer obozowy 24594), a następnie do KL Dachau (więzień numer 17632). Na skutek przekupienia przez matkę Jerzego, Helenę Kaliszewską, jednej osoby z Gestapo, obaj zostali zwolnieni w lipcu 1941 r.
W czasie Powstania Warszawskiego został zatrzymany przez Niemców i był przetrzymywany w podziemiach Muzeum Narodowego jako zakładnik. Razem z innymi uwięzionymi miał być wykorzystany jako „żywa tarcza”.
Tadeusz Fijewski powrócił do Warszawy, gdzie pracował jako sprzątacz i kelner w barze „Królewska Gospoda”. Działał w Armii Krajowej i występował w teatrze wojskowym należącym do Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej ZWZ–AK. W czasie Powstania Warszawskiego został zatrzymany przez Niemców i był przetrzymywany w podziemiach Muzeum Narodowego jako zakładnik. Razem z innymi uwięzionymi miał być wykorzystany jako „żywa tarcza”. Zaczął wtedy udawać zawał serca i w konsekwencji trafił do szpitala na Czerniakowie. Niewątpliwie ta improwizacja uratowała mu życie.
Tadeusz Fijewski występował następnie w „brygadzie teatralnej” Leona Schillera. Miał pseudonim „Kostek”. Po upadku powstania został osadzony jako jeniec (numer 1329) w Gross Born, skąd, w efekcie ewakuacji obozu, trafił do Lubeki. Do Polski powrócił w 1945 r.
Wykaz więźniów osadzonych w KL Dachau; pod numerem obozowym 17632 figuruje Tadeusz Fijewski (z zasobu AIPN)
Karta z kartoteki więźniów narodowości polskiej osadzonych w KL Dachau (Konzentrationslager Dachau) w latach 1940–1945, sporządzona przez byłego więźnia obozu Jana Batorego na podstawie oryginalnej ewidencji obozowej (z zasobu AIPN)
Kariera aktorska
Początkowo związał się z Teatrem Ziemi Pomorskiej w Toruniu, potem pracował w Łodzi (Teatr Powszechny TUR) oraz w Warszawie w teatrach: Narodowym, Współczesnym oraz Polskim. Stworzył tak wybitne role jak Chlestakow w „Rewizorze”, Eugeniusza w „Tangu”, Gogo w „Czekając na Godota” czy Kalmity w „Chłopcach”. Zagrał wiele niezapomnianych ról w filmach, m.in. w „Pętli” Wojciecha Jerzego Hasa jako Władek z baru „Pod orłem”, „Złocie” jako Edzio puzonista i „Pełni” jako Foton.
Widzowie szczególnie zapamiętali Tadeusza Fijewskiego z serii komedii o przygodach pana Anatola Kowalskiego („Kapelusz pana Anatola”, „Pan Anatol szuka miliona” oraz „Inspekcja pana Anatola”), gdzie wystąpił z Heleną Makowską, prywatnie żoną aktora. Inne znane jego role to doktor Rhode w „Pierwszym dniu wolności” Aleksandra Forda oraz woźnica Hipolit Dymek w filmie krótkometrażowym „Ojciec” (za którą w 1968 r. otrzymał nagrodę „Złoty Ekran”).
Korespondencja Tadeusza Fijewskiego z 1966 r. skierowana do Bad Arolsen (z zasobu Arolsen Archives)
W pamięci widzów zapisał się również postacią Czereśniaka, ojca Tomusia, w serialu „Czterej pancerni i pies” oraz niezapomnianymi epizodami Kuby w „Chłopach” czy Łuczaka z majątku Bogumiła Niechcica w Serbinowie w „Nocach i dniach”. Związany był również z Teatrem Polskiego Radia, gdzie w słuchowisku „Matysiakowie” kreował postać Grzelaka.
Tadeusz Fijewski zmarł 12 listopada 1978 r. Spoczął w Alei Zasłużonych na warszawskich Powązkach.
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
