Kompozytor urodził się 24 listopada 1932 roku we Lwowie. Kształcił się w szkole muzycznej u Stanisława Ludkiewycza, a w latach 1946-1950 w Instytucie Muzycznym w Gliwicach oraz Średniej Szkole Muzycznej w Krakowie. Następnie od 1950 był studentem Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w klasie fortepianu u Henryka Sztompki oraz kompozycji wykładanej przez Stanisława Wiechowicza.
Muzyka politycznie podejrzana
Niestety Andrzej Kurylewicz krakowskiej uczelni nie ukończył, ponieważ w 1954 roku, będąc na IV roku studiów, został z niej usunięty. Pretekstem miał być niezaliczony egzamin z kameralistyki. Rzeczywisty powód? Granie muzyki jazzowej nie odpowiadało komunistycznym władzom, ponieważ była kojarzona z amerykańskim imperializmem.
Na szczęście z muzyki nie zrezygnował. Zaczął występować w założonym w 1954 roku zespole MM 176, a w 1955 roku założył kwintet, który w późniejszym okresie działał pod nazwą Sekstet Organowy Polskiego Radia w Krakowie. W latach 1964-1966 kierował Orkiestrą Polskiego Radia i Telewizji w Warszawie. Niestety, odmowa wstąpienia do PZPR kosztowała go utratę funkcji dyrektora.
Andrzej Kurylewicz, zdjęcie z kwestionariusza z akt paszportowych, b.d. (fot. z zasobu AIPN)
Andrzej Kurylewicz, zdjęcie z kwestionariusza z akt paszportowych, 1974 r. (fot. z zasobu IPN)
W 1958 roku Kurylewicz poślubił piosenkarkę Wandę Warską. Dla niej napisał balladę „Somnambulicy”, która znalazła się na wydanym w 1961 roku albumie „Wanda Warska, Trio Andrzeja Kurylewicza, Kwartet Andrzeja Kurylewicza – Somnambulicy”. Dwa lata później został wydany album „Andrzej Kurylewicz Quintet – Go right” uznawany za pierwszą jazzową płytę długogrającą w Polsce.
W 1964 roku małżeństwo założyło Piwnicę Artystyczną początkowo działającą na Nowym Świecie 24 w Warszawie, a w 1966 roku przeniesioną na Rynek Starego Miasta 19 (znaną również jako Piwnica Wandy Warskiej, a od 1987 roku Piwnica Artystyczna Kurylewiczów). Tu organizowało koncerty, spotkania z poezją, wystawy.
Wniosek do Biura Paszportów i Dowodów Osobistych MSW dotyczący wydania Andrzejowi Kurylewiczowi paszportu na występy na Kubie (z zasobu AIPN)
Wniosek do Biura Paszportów i Dowodów Osobistych MSW dotyczący wydania Andrzejowi Kurylewiczowi paszportu na udział w Międzynarodowym Festiwalu Piosenki na Malcie (z zasobu AIPN)
Inne kierunki w twórczości
Andrzej Kurylewicz nie skupiał się wyłącznie na jazzie. Był kompozytorem muzyki filmowej, m.in. partytury do fabuły Jerzego Passendorfera pt. „Powrót”, komedii Janusza Majewskiego „Sublokator” oraz „Lekcja martwego języka”, seriali: „Polskie drogi”, „Lalka”, „Noce i dnie”, „Nad Niemnem”, oraz sztuk teatralnych: „Kordian”, Wesele Figara”. W 1971 roku wydał album „Kurylewicz, Warska, Niemen – Muzyka teatralna i telewizyjna”.
Twórczość artysty w latach 70. i 80. ubiegłego wieku była skupiona na muzyce poważnej. Z tego okresu pochodzą kwartety smyczkowe, tria fortepianowe, miniatury fortepianowe, utwory na orkiestrę smyczkową zatytułowane „Szkic obrazu”, poematy symfoniczne: „In Verona”, „Godzina się zniża”, „Pieśń Warszawska”. Opracował również cykl zatytułowany „Pieśni” do wierszy Jana Kochanowskiego, Juliusza Słowackiego, Zbigniewa Herberta, Czesława Miłosza.
Dopiero w latach 90. XX wieku powrócił do jazzu, założył wówczas Kurylewicz Trio. Koncertował w kraju, m.in. na festiwalu Jazz Jamboree, oraz za granicą.
Andrzej Kurylewicz (pierwszy z prawej, gra na puzonie) podczas koncertu w Sali Kongresowej Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, ok. 1971-1973 (fot. Grażyna Rutowska, ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego)
* * *
Otrzymał nagrodę za muzykę do serialu „Polskie drogi” na II Festiwalu Polskiej Twórczości Telewizyjnej w Olsztynie (1979), nagrodę Prix Italia za motyw muzyczny do filmu „Droga” na Międzynarodowym Konkursie Twórczości Radiowej i Telewizyjnej w Sienie, zaś w 2005 roku Złotego Fryderyka za całokształt twórczości.
Andrzej Kurylewicz zmarł w nocy z 12 na 13 kwietnia 2007 roku. Pośmiertnie otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski za wybitne osiągnięcia artystyczne.
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
