W czasie prac ekshumacyjnych przeprowadzonych w latach 1945-1946 i w 1949 r. odnaleziono dokładnie 1734 osoby i pochowano je na cmentarzu palmirskim. Dotychczas zidentyfikowano 4701 ofiar, co stanowi jedynie 27 % osób odnalezionych w Palmirach. W dalszym ciągu na identyfikację czeka wiele potajemnie pomordowanych ofiar.
Ekshumacje i pochówki
Warto przypomnieć, że ekshumacje przeprowadzone w okolicy Palmir nie odbyłyby się, gdyby nie trud pracowników służby leśnej włożony w oznaczanie zbiorowych mogił, a także relacje okolicznych mieszkańców i zaangażowanie Jadwigi Boryty-Nowakowskiej i ks. Edwarda Gregorkiewicza, którym zawdzięczamy te prace. Gajowy Adam Herbański, mieszkający od 1939 r. we wsi Pociecha, zaznaczał w terenie miejsca egzekucji. Był świadkiem kilku z nich, obserwując je z ukrycia. Inny leśniczy – Marian Gera „Gazda” wspominał o wkopywaniu do oznaczonych grobów butelek z opisem zbrodni2. Oprócz wspomnianych gajowych działała w okolicy Palmir specjalna grupa wywiadowcza VII Obwodu „Obroży” pod dowództwem leśniczego inż. Wacława Giela „Sowański”, w składzie: Julian Beer „Pierwotny”, Jan Królak „Pisarz”, Wacław Miecznikowski „Pustelnik”, Edward Dados „Skalp”, Marian Gera „Gazda”, Felicjan Sroczyński, Jan Skibiński oraz Irma Jabłońska. Zadaniem grupy leśników było obserwowanie i znakowanie w terenie miejsc egzekucji. Giela przekazywał wszystkie szkice i meldunki nadleśniczemu nadleśnictwa Laski inż. Józefowi Karneyowi „Drewno”, a ten przekazywał je dalej do władz konspiracyjnych AK3.
Ekshumacje w Palmirach zostały przeprowadzone przez pracowników Polskiego Czerwonego Krzyża, z udziałem pracowników Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce. W 1945 r. zorganizowano Tymczasowy Komitet Uczczenia Pamięci Ofiar Zbrodni Niemieckich w Palmirach zajmujący się sprawami ekshumacyjnymi oraz działaniami zmierzającymi do budowy cmentarza palmirskiego4. Prace były prowadzone w miejscach wskazanych i oznaczonych przez leśników brzozowymi krzyżami. W ich wyniku odkryto 22 groby zbiorowe (oznaczone literami alfabetu) i 5 pojedynczych, z których wydobyto łącznie 1720 osób5. Dodatkowo, w 1949 r. przy ustawianiu krzyża, w miejscu straceń 22 stycznia 1940 r. natrafiono na zwłoki kolejnych 14 mężczyzn6. Niestety, do dnia dzisiejszego ofiary te nie zostały ujęte w żadnym wykazie. W wyżej wymienionej egzekucji zamordowano łącznie 94 osoby, a nie 80, jak podawano dotychczas, co potwierdzają też dane zawarte w omawianych księgach (wytypowano 94 osoby, które wysłano tego dnia na egzekucję).
Niemcy prowadzący polskich więźniów z zawiązanymi oczami na miejsce straceń w Palmirach (fot. z zasobu AIPN)
Powojenna ekshumacja ofiar niemieckich egzekucji w Palmirach. Próby identyfikacji zwłok, marzec 1946 r. (fot. z zasobu AIPN)
W trakcie prowadzonych ekshumacji protokolantki PCK (Halina Łopuszańska i Stefania Siwiec7) sprawdzały dokładnie każde wydobywane ciało w poszukiwaniu przedmiotów ułatwiających identyfikację. Ciała chowano do bratnich mogił na obszarze „polany śmierci”, w przygotowanych rzędach, bez trumien, bezpośrednio do ziemi. Wykazy zamordowanych odtwarzano na podstawie dokumentów zachowanych przy zwłokach, list kilku transportów z Pawiaka oraz zeznań świadków. Cmentarz projektu Ewy Śliwińskiej, na którym spoczęły ofiary zamordowane w Palmirach, Lasach Chojnowskich, Wólce Węglowej, na Wydmach Łuże, Laskach i Szwedzkich Górach oddano do użytku w 1948 r. Nekropolię podzielono na trzy kwatery, składające się łącznie z 30 rzędów pochówków (o długości 65 m i szerokości 2,40 m), oddzielonych od siebie chodnikami. W dwóch zewnętrznych kwaterach zaprojektowano 11 rzędów, natomiast w środkowej 8 oraz wyróżnione groby Macieja Rataja i Mieczysława Niedziałkowskiego. Rok po oddaniu cmentarza wzniesiono na miejscach straceń krzyże upamiętniające egzekucje.
Analiza ksiąg więziennych
Artykuł przedstawia wyniki analiz historycznych, w tym nazwiska ofiar prawdopodobnie niezidentyfikowanych w czasie ekshumacji przywiezionych z więzienia mokotowskiego i niepublikowanych dotąd faktów. Ofiary wytypowano głównie na podstawie źródeł: „Księga Główna Więźniów Śledczych”8 (dalej KGWŚ) oraz „Księga Więźniów Śledczych 1940”9 (dalej KWŚ). Dodatkowo korzystano z dokumentów: „Skorowidz oddziału X i XI”10; „Skorowidz więźniów karnych i śledczych 1940”11; „Skorowidz więźniów 1940”12. Dokumentacja ta zawiera dane osobowe więźniów oraz szczegóły aresztowania i skazania wraz z datą „zwolnienia”, która w niektórych przypadkach pokrywa się z datą egzekucji dokonaną w Palmirach. Potwierdzeniem tej hipotezy są występujące na kartach księgi nazwiska osób zamordowanych i zidentyfikowanych w czasie ekshumacji. Z analizy ksiąg więzienia mokotowskiego wynika, że ofiary wywożono bezpośrednio na egzekucje w dniach: 22 stycznia 1940 r.; 2 lutego 1940 r.; 26 lutego 1940 r.; 2 kwietnia 1940 r. Dodatkowo, część ofiar była początkowo osadzona w więzieniu przy ul. Rakowieckiej, a po kilku miesiącach przewożona na Pawiak, skąd wywożono na egzekucje do Palmir. Dotyczy to egzekucji z dnia: 23 kwietnia 1940 r. (2 osoby); 14/20/21 czerwca 1940 r. (114 osób); 30 sierpnia 1940 r. (7 osób); 17 września 1940 r. (7 osób); 4 grudnia 1940 r. (10 osób); 12 czerwca 1941 r. (1 osoba). Zachowane księgi z więzienia mokotowskiego stanowią doskonałe źródło informacji do analiz dotyczących egzekucji dokonywanych w innych miejscowościach pierścienia warszawskiego.
Jedna z mogił po ekshumacji. Prawdopodobnie związana z egzekucją z 17 września 1940 r. (fot. z zasobu AIPN)
Omawiane księgi13 dotyczą więźniów Rakowieckiej aresztowanych w okresie 18 stycznia–6 lipca 1940 r. KGWŚ zawiera mniejszą liczbę więźniów – 639 i nie przy wszystkich nazwiskach wpisano odpowiednio według ksiąg – „termin upływu kary/dzień miesiąc i godzina przerwania aresztu”. W karcie informacyjnej źródła podano tytuł z nieprawidłową datą – 1945 r., w rzeczywistości treść obejmuje jedynie 1940 r. Z kolei KWŚ dotyczy 3960 więźniów. W księdze Skorowidz więźniów karnych i śledczych 194014 w rubryce data opuszczenia więzienia wpisywano daty pokrywające się z datami egzekucji dokonywanych w Palmirach. Skorowidz oddziału X i XI15 zawiera nazwiska więźniów z dopisaną informacją „ubył” z datą, która dotyczy daty zwolnienia (rozstrzelania) bądź przeniesienia na inny oddział czy do innej placówki więziennej.
Na potrzeby prowadzonych analiz, w oparciu o wyżej wymienione dokumenty źródłowe przygotowano bazę osadzonych w więzieniu na Mokotowie z okresu styczeń-lipiec 1940 r., która zawiera dane osobowe więźniów oraz uwagi co do ich dalszych losów. Baza obejmuje łącznie dane 3972 więzionych, z czego 144 to ofiary zamordowane w Palmirach i zidentyfikowane w czasie prac ekshumacyjnych. Przy nazwiskach tych osób podano datę zwolnienia, która w rzeczywistości była datą egzekucji. W ten sposób wytypowano 367 osób (w tym 27 kobiet), przy których widniały te same daty „zwolnienia” co osób zidentyfikowanych. Interpretacja tych danych pozwala przypuszczać, że są to osoby zamordowane w okolicy Palmir i spoczywające na cmentarzu jako NN. Lista z wytypowanymi z ksiąg 367 nazwiskami jest zamieszczona pod artykułem.
Ofiary przywiezione przez Niemców na egzekucję do Palmir k. Warszawy (fot. z zasobu AIPN)
Prace ekshumacyjne w Palmirach. Wydobycie i identyfikacja zwłok (fot. z zasobu AIPN)
W rezultacie, w egzekucji z dnia 22 stycznia 1940 r. zamordowano 94 osoby, wśród których zidentyfikowano 4. Wszystkie osoby znajdują się w omawianych księgach więziennych. W dniu 2 lutego 1940 r. zginęło 118 osób, z których rozpoznano 4. W więzieniu mokotowskim było osadzonych 117 ofiar z tej egzekucji. W czasie egzekucji mieszkańców Legionowa z dnia 26 lutego 1940 r. rozstrzelano 191 osób i zidentyfikowano 53; nazwiska 36 z nich widnieją w księgach z Rakowieckiej. Dodatkowo, wytypowano nazwiska 54 osób prawdopodobnie niezidentyfikowanych. Z kolei 2 kwietnia 1940 r. zamordowano w Palmirach 100 osób; zidentyfikowano nazwiska 33 z nich (występują w księdze); dopisano nazwiska kolejnych 50 osób, które nie zostały zidentyfikowane.
W przypadku tej egzekucji wiele nazwisk zamordowanych podają też autorzy książki „Pierwsza bitwa z gestapo”16, bezpośrednio związani z organizacją PLAN, której większość członków zostało rozstrzelanych 2 kwietnia 1940 r. Na uwagę zasługuje fakt, że wśród wytypowanych ofiar znajduje się m.in. Cecylia Gerth – żona por. Bronisława Gertha zamordowanego w kwietniu 1940 r. w siedzibie NKWD w Charkowie17. Małżeństwo zamordowane zostało w tym samym miesiącu, stając się ofiarami represji obu okupantów. Razem z Cecylią w dniu 2 kwietnia 1940 r. został rozstrzelany przedwojenny działacz ludowy – Ignacy Solarz czy poseł na Sejm i prezes Zarządu Okręgu ZNP w Warszawie – Adam Worobczuk oraz Zbigniew Rawicz-Twaróg – kapitan Wojska Polskiego. Jedną z najmłodszych ofiar zbrodni niemieckiej w Palmirach była 15-letnia Helena Bartosik (niezidentyfikowana), zamordowana 26 lutego 1940 r.
Inne kwerendy historyczne
Celem przeprowadzonych kwerend historycznych było ustalenie nieznanych dotąd dat egzekucji dokonanych w Palmirach i na tej podstawie podjęcie próby odnalezienia za pomocą metod archeologicznych nieoznaczonych i nieodnalezionych grobów zbiorowych. Nie jest znana dokładna liczba egzekucji, jakie przeprowadzono w lasach palmirskich oraz liczba wszystkich pomordowanych ofiar. W czasie ekshumacji dokonanych w II poł. lat 40. odkryto groby pochodzące z 20 egzekucji. Najwcześniejsza ustalona data to 14 grudnia 1939 r. a ostatnia znana 17 lipca 1941 r.
Z protokołu przesłuchania Adama Herbańskiego wynika, że pierwszych egzekucji dokonywano już w październiku 1939 r. i zamordowano wówczas 200 mężczyzn. Herbański zeznaje, że grób ten został ekshumowany i jest dzisiaj oznaczony, ale on sam nie był obecny przy ekshumacji18. Nie ma potwierdzenia odkrycia wspomnianego grobu. Dotychczas nie udało się ustalić dat egzekucji w przypadku 5 grobów ekshumowanych z terenu Palmir. Dotyczy to mogił oznaczonych literami: C; D; Ł; M i Z. W wyniku analizy źródeł19 przypisano datę egzekucji do mogiły C jako 2 lutego 1940 r. Została ona dopasowana na podstawie liczby ekshumowanych osób, w tym czterech zidentyfikowanych, występujących na kartach ksiąg z oznaczoną datą zwolnienia jako 2 lutego 1940 r. Dodatkowo wiadomo, że w przypadku tej mogiły egzekucja została wykonana nie wcześniej niż 21 stycznia 1940 r., co wynika z odnalezionej przy jednej z ofiar gazety, na której widniała właśnie ta data20. Pozostałe nieustalone daty grobów (D; Ł; M i Z) określane są w źródłach historycznych jako zima 1940 r. Na jednym z protokołów z grobu oznaczonego literą Ł, przy zidentyfikowanym natrafiono na kwit depozytowy z 4 stycznia 1940 r., co sugeruje, że egzekucji dokonano po tej dacie21. W księgach więziennych występuje też data „zwolnienia” 29 stycznia 1940 r., która może stanowić nieustaloną dotąd datę egzekucji w Palmirach. Liczba więźniów, przy których wpisana jest ta data to ok. 60 osób. Nazwiska tych osób znajdują się na listach przesłanych w sierpniu 1940 r. przez gestapo do Judenrat, stanowiących listy osób rozstrzelanych w odwecie za ucieczkę Kazimierza Kotta. Kilka osób z list zostało zidentyfikowanych w czasie ekshumacji z grobów pochodzących z egzekucji w dniu 22 stycznia 1940 r. czy 21 czerwca 1940 r. Część osób została też prawdopodobnie rozstrzelana 29 stycznia 1940 r. Niektóre protokoły ekshumacyjne PCK zawierają informacje o odkrywanych przy ofiarach częściach garderoby z monogramem. Mogą one posłużyć i pomóc we wstępnych typowaniach osób.
Gajowy Herbański wspomina w swoich zeznaniach o egzekucji dokonanej na terenie dzisiejszego cmentarza na początku stycznia 1940 r., którą obserwował. Nie pamięta natomiast liczby ofiar. Trudno w tej chwili określić czy mogło chodzić o egzekucje, której daty do dzisiaj nie ustalono (mogiła D; Ł; M i Z). W śledztwie prokuratorskim (S.63/09/Zn) przewijają się relacje bliskich ofiar z Zakroczymia aresztowanych w dniu 12 stycznia 1940 r. wskazujące miejsce egzekucji jako Palmiry. Do dziś nie są znane dane o tej zbrodni ani miejsce pochówku ofiar. Warto wspomnieć o grupie szachistów (Dawid Przepiórka; dr Stanisław Kohn; Mojżesz Łowicki; Jakub Rabinowicz; Achilles Frydman; Moryc Abkin) aresztowanej w styczniu 1940 r. w kawiarni przy ul. Marszałkowskiej w Warszawie i osadzonej w więzieniu przy ul. Daniłowiczowskiej.
Na kartach ksiąg więzienia mokotowskiego występuje nazwisko Rabinowicza, aresztowanego i „zwolnionego” 22 stycznia 1940 r. Można przypuszczać, że został on właśnie rozstrzelany w czasie tej egzekucji. Reszta prawdopodobnie zginęła w Palmirach, ale na ten moment nie wiadomo dokładnie kiedy. W źródłach historycznych natrafiono na kilka dat wywiezienia w nieznanym kierunku więźniów, których losy pozostają do dziś nieustalone, a same daty mieszczą się w przedziale czasowym zbrodni dokonywanych w okolicach Palmir. Dla przykładu jest to początek maja 1941 r., gdzie miało zginąć 9 osób22; maj 1941 r. z liczbą ofiar 9023; czy 1 lipca 1941 r. kiedy wywieziono 16 osób z Pawiaka24. Nie wiadomo jednak czy te osoby mogły zginąć w Palmirach.
Tabela 1. Egzekucje przeprowadzone w Palmirach (wyk. J. Mikołajczyk)
Tabela 2. Możliwe egzekucje w Palmirach (wyk. J. Mikołajczyk)
Palmirskie groby na zdjęciach lotniczych
Pozyskane ze zbiorów Wojskowego Biura Historycznego oraz National Collection of Aerial Photography zdjęcia lotnicze z 1944 r. (27 lipca; 16 sierpnia; 22 września) i 1947 r., pozwoliły na przeprowadzenie analiz porównawczych miejsc egzekucji przed rozpoczęciem ekshumacji i po jej zakończeniu. Na fotografiach lotniczych widać groby masowe, zlokalizowane głównie w obrębie dzisiejszego cmentarza i obszarów przyległych oraz elementy infrastruktury składnicy. Wszystkie 13 miejsc upamiętnionych dzisiaj w terenie widać na zdjęciu z 1944 r. Wynika z niego również, że około 6-7 grobów zbiorowych25 znajdowało się na obszarze dzisiejszego cmentarza, dlatego miejsca te mogły nie zostać upamiętnione w terenie. Na fotografii z 1947 r. w odległości ok. 100 m na północ od cmentarza widoczne są kratery po detonacjach saperskich dokonywanych w tym miejscu w latach 1947–194826. Analiza zdjęć lotniczych była podstawą do rozpoczęcia prac archeologicznych w Palmirach, prowadzonych przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN w latach 2023–2024, które jednak nie doprowadziły jak dotąd do odnalezienia nieznanych mogił zbiorowych.
Z analizy uzyskanych informacji i lokalizacji upamiętnionych krzyży w terenie wynika, że egzekucji w 1940 r. dokonywano w obrębie dzisiejszego cmentarza, po jego zachodniej stronie oraz po drugiej stronie głównej drogi – na wschód od niego. Obszar ten obejmował wówczas otwartą przestrzeń i porośnięty był jedynie podrostami. Przy wykonywaniu egzekucji w 1941 r. przesuwano się w kierunku północnym w głąb składnicy oraz lasu, gdzie zlokalizowane są krzyże z odpowiadającymi datami. Warto zaznaczyć, że nie natrafiono w terenie na krzyże z datami z 1939 r. (za wyjątkiem okolic wsi Pociecha), co może sugerować, że pierwszych egzekucji dokonywano na obszarze dzisiejszego cmentarza. Istnieją również wątpliwości co do odkrycia grobów z dnia 7 i 8 grudnia 1939 r. Obie te egzekucje przewijają się w źródłach historycznych27, gdzie przywoływana jest relacja Ignacego Cofty, pracownika składnicy amunicji, który widział w tych dniach ciężarówki wypełnione ludźmi, podając liczbę 150 ofiar. Jego relację mieli potwierdzić niemieccy pracownicy składnicy. W dokumentacji z prac ekshumacyjnych, jak również na cmentarzu palmirskim nie ma śladu na istnienie grobów z tych egzekucji. Nie da się ich jednoznacznie przypisać do któregoś z grobów z nieustaloną dotąd datą. W takiej sytuacji można domniemywać, że groby te nie zostały do tej pory odnalezione.
Palmiry, 1947 r.. Zdjęcie lotnicze po ekshumacji. Lokalizacja grobów na obszarze „polany śmierci”. Kolor czerwony - groby z ustaloną datą, kolor zielony - groby na terenie obecnego cmentarza (fot. Centralne Archiwum Wojskowe - Wojskowe Biuro Historyczne)
Nie natrafiono na plan z zaznaczonymi mogiłami zbiorowymi z okolic Palmir, co znacznie utrudnia prowadzenie szczegółowych analiz. Z protokołu sędziego Stanisława Rybińskiego28, który 30 marca 1946 r. przebywał w lesie palmirskim wynika, że „na jego terenie znajdowały się 24 groby zbiorowe oznaczone krzyżami i tablicami Ministerstwa Kultury i Sztuki. Rozmieszczone na terenie leśnym porośniętym młodym sosnowym zagajnikiem na przestrzeni 1,5 km, na obszarze leśnych polan”29. Opis sędziego zawiera informację, że do tego miejsca prowadziła z Warszawy osobna szosa i na prawo od tej szosy znajdowało się 17 grobów zbiorowych, a na lewo 6 mogił zbiorowych i jedna pojedyncza30. Na tej podstawie można przypuszczać, że egzekucje z okresu: 2 lutego 1940 r.; 26 lutego 1940 r.; 2 kwietnia 1940 r.; 23 kwietnia 1940 r.; 14 czerwca 1940 r.; 20 i 21 czerwca 1940 r.; 30 sierpnia 1940 r. zostały przeprowadzone na terenie dzisiejszego cmentarza i obok niego, a dokładniej pomiędzy torem31 XIX a XX. Egzekucje z dnia 11 marca 1941 r.; 1 kwietnia 1941 r.; 12 czerwca 1941 r.; 17 lipca 1941 r. zlokalizowane były na północny-wschód od cmentarza, pomiędzy torem XIX a XV. Natomiast egzekucje z dnia: 14 grudnia 1939 r.; 22 stycznia 1940 r.; 17 września 1940 r.; 4 grudnia 1940 r. przeprowadzono na lewo od szosy głównej, pomiędzy torem XIX a XX. Lokalizacja dzisiejszych kilkunastu upamiętnień w terenie częściowo potwierdza te informacje.
Rozpoznać nierozpoznanych
Dane pochodzące z mokotowskich ksiąg więziennych z okresu styczeń-lipiec 1940 r. pozwalają na przypisanie nazwisk do ofiar NN z czterech egzekucji oraz podanie nieustalonych dotąd dwóch dat egzekucji. W latach 1945-1946 i w roku 1949 odnaleziono w okolicach Palmir 1734 osoby, rozstrzelane w okresie 14 grudnia 1939 r.-17 lipca 1941 r. W wyniku prac ekshumacyjnych zidentyfikowano 470 osób. Tożsamość pozostałych 1264 ofiar jest nieznana. Istnieją listy z nazwiskami 784 osób (głównie więźniów Pawiaka) rozstrzelanych w sześciu egzekucjach, z których 445 nie zostało rozpoznanych w czasie ekshumacji. Dodając do tej liczby 367 osób wytypowanych na podstawie ksiąg więziennych z Mokotowa, daje to sumę 812 osób, które nie zostały dotąd zidentyfikowane, ale z dużym prawdopodobieństwem można podać ich imiona i nazwiska. Stanowi to prawie połowę wszystkich ofiar ekshumowanych z terenu Palmir.
Obecnie prowadzone są analizy umożliwiające poznanie personaliów pozostałych 452 osób w oparciu o księgi z Rakowieckiej z 1940 i 1941 r. a także księgi z aresztu przy ulicy Daniłowiczowskiej i inne źródła. Warto zaznaczyć, że po raz pierwszy od zakończenia prac ekshumacyjnych z lat 1945-1949, rozpoczęto w Palmirach prace w poszukiwaniu nieodkrytych grobów. Nieocenione okazały się zdjęcia lotnicze, na których widać groby masowe a ich rozmieszczenie stanowi dowód na zaplanowaną akcję eksterminacji ludności polskiej.
Tekst jest poszerzoną wersją publikacji z numeru 4/2025 „Biuletynu IPN”
Czasopismo dostępne w księgarniach IPN, placówkach Poczty Polskiej, sieciach EMPIK lub na stronie ksiegarniaipn.pl
Lista prawdopodobnych ofiar NN (nierozpoznanych podczas ekshumacji z lat 1945-1946) spoczywających na cmentarzu w Palmirach. Nazwiska wytypowano na podstawie ksiąg Więzienia Mokotowskiego z 1940 r.
22 stycznia 1940 r.
1. Kestenbaum Henryk – ur. 26 lutego 1907 r.
2. Rabinowicz Jakub – ur. 3 marca 1911 r.
3. Grzywacz Józef – ur. 2 grudnia 1912 r.
4. Raciążer Herman Stanisław – ur. 24 maja 1901 r.
5. Straneman Jan – ur. 17 czerwca 1912 r.
6. Hopengart Szymon – ur. 27 lutego 1910 r.
7. Berliner Henryk – ur. 14 grudnia 1906 r.
8. Trachtenberg Marek – ur. 1 kwietnia 1899 r.
9. Sadowski Roman – ur. 9 maja 1885 r.
10. Lacher Nuta – ok. 60 lat
11. Kotowicz Aron – ur. 26 września 1904 r.
12. Goldhamer Lejzor – ur. 24 sierpnia 1894 r.
13. Habergrütz Józef – ur. 24 czerwca 1901 r.
14. Billauer Abram – ur. 2 lutego 1885 r.
15. Kac Stanisław – ur. 7 lipca 1905 r.
16. Turyn Efroim – ur. 28 lutego 1899 r.
17. Przeworski Stefan – ur. 18 czerwca 1900 r.
18. Lew Szoel – ur. 19 kwietnia 1904 r.
19. Lew Józef – ur. 1903 r.
20. Borensztejn Alter Dawid – ur. 1892 r.
21. Bojko Azriel – ur. 10 maja 1910 r.
22. Merliński Józef – ur. 3 listopada 1900 r.
23. Szlizynger Fryc – ur. 19 lutego 1894 r.
24. Klentner Aleksander – ur. 24 maja 1922 r.
25. Margulies Artur vel Aron – ur. 24 maja 1888 r.
26. Lipstuk vel Rabinowicz Srul – ur. 20 maja 1913 r.
27. Guz Joel – ur. 14 lipca 1891 r.
28. Mendelsohn Edmund – ur. 13 marca 1905 r.
29. Asterblum Emil Mieczysław – ur. 10 września 1900 r.
30. Atlas Chaim – ur. 23 października 1900 r.
31. Briański Izaak – ur. 26 stycznia 1893 r.
32. Kropiewnicki Abraham – ur. 19 stycznia 1917 r.
33. Kofman Lewi – ur. 10 lipca 1910 r.
34. Dichter Aleksander Izaak – ur. 11 sierpnia 1896 r.
35. Rozenberg Moszek Lejb – ur. 15 czerwca 1904 r.
36. Eksztejn Roman – ur. 4 października 1911 r.
37. Korogodzki Aleksander – ur. 7 lipca 1913 r.
38. Kotlicki Maurycy – ur. 27 czerwca 1903 r.
39. Ber Natan – ur. 16 maja 1905 r.
40. Korman Boruch Józef – ur. 23 listopada 1910 r.
41. Epsztein Izaak – ur. 1899 r.
42. Hamburger Rubin – ur. 15 lutego 1908 r.
43. Minc Michał – ur. 14 czerwca 1906 r.
44. Eksztein Henryk – ur. 16 czerwca 1906 r.
45. Białer Izrael – ur. 19 grudnia 1907 r.
46. Atlasberg Abram Izaak – brak daty ur.
47. Ajger Abram – brak daty ur.
48. Agrest Nuchim – brak daty ur.
49. Ajzenfus Abe – brak daty ur.
50. Abramowicz Mieczysław – brak daty ur.
51. Altmejt Szepsel – brak daty ur.
52. Ader Majer – brak daty ur.
53. Brajtman Elia – brak daty ur.
54. Berger Adolf – brak daty ur.
55. Brajtman Nuta – brak daty ur.
56. Berenstein Henryk – brak daty ur.
57. Berliner Janas – brak daty ur.
58. Birenbaum vel Barenbaum Arnold – brak daty ur.
59. Daniel Sadowski Anatol – brak daty ur.
60. Fiszel vel Gersz Henryk Dawid – brak daty ur.
61. Fogelnest Abram – brak daty ur.
62. Florans Lew – brak daty ur.
63. Gerstenberg Tadeusz - brak daty ur.
64. Gerstenberg Moszek – brak daty ur.
65. Goldfarb Abram – brak daty ur.
66. Hofman Jankiel – brak daty ur.
67. Ickowicz Edward – brak daty ur.
68. Ickowicz Marek – brak daty ur.
69. Kaltman Idel – brak daty ur.
70. Pomfor Miron – brak daty ur.
71. Postalski Abram – brak daty ur.
72. Perelman Beniamin – brak daty ur.
73. Rozen Wolf – brak daty ur.
74. Rabinowicz Juda Abe – brak daty ur.
75. Rakower Abram Mordechaj – brak daty ur.
76. Reiner Chaim – brak daty ur.
77. Rozenszfranc Karol – brak daty ur.
78. Raucman Józef Jerzy – brak daty ur.
79. Rabinowicz Jeremia – brak daty ur.
80. Szajnfeld Chaim – brak daty ur.
81. Szachnerowicz Izaak – brak daty ur.
82. Szapiro Markus – brak daty ur.
83. Srebrny Stefan – brak daty ur.
84. Szemion Abram – brak daty ur.
85. Szapiro Aria Juda – brak daty ur.
86. Tajchner Henryk – brak daty ur.
87. Winer Seweryn – brak daty ur.
88. Zakin Asir Adam – brak daty ur.
89. Lipszyc Aron Lejb – ur. 6 maja 1908 r.
90. Diament Aron – ur. 15 czerwca 1913 r.
29 stycznia 1940 r.
1. Nikołajew Regina – ur. 7 grudnia 1911 r.
2. Perle Juliusz – ur. 13 marca 1896 r.
3. Orlański Szmul – ur. 10 grudnia 1909 r.
4. Koper Chaim – ur. 23 sierpnia 1912 r.
5. Kronenberg Zelman – ur. 25 sierpnia 1920 r.
6. Pines Markus – ur. 7 lipca 1904 r.
7. Rotbard Nachman – ur. 31 maja 1906 r.
8. Rosenberg Henryk - ur. 1 lutego 1898 r.
9. Nisenson Leon – ur. 28 listopada 1903 r.
10. Mirski Jakub – ur. 4 listopada 1909 r.
11. Kromałowski Jakub – ur. 13 listopada 1899 r.
12. Bermans Arthur – ur. 13 sierpnia 1890 r.
13. Rubinsztejn Józef – ur. 11 maja 1908 r.
14. Perec Mojżesz – ur. 6 maja 1904 r.
15. Arensztejn Asias-Hersz – ur. 24 lipca 1905 r.
16. Zilberblatt Majer-Eliasz – ur. 5 maja 1893 r.
17. Neufeld Chaim-Izaak – ur. 12 sierpnia 1898 r.
18. Lerer Szmul – ur. 20 sierpnia 1911 r.
19. Przysuski Dawid – ur. 15 lutego 1907 r.
20. Pragier Leon – ur. 27 września 1904 r.
21. Opatowski Alfred – ur. 25 kwietnia 1900 r.
22. Salamon Witold – ur. 8 grudnia 1904 r.
23. Goldsztejn Icko – ur. 2 lutego 1887 r.
24. Feler/Feffer Józef – ur. 18 czerwca 1907 r.
25. Neufeld Alfred – ur. 23 listopada 1905 r.
26. Finkelsztejn Abraham – ur. 12 stycznia 1900 r.
27. Berman Maksymilian – ur. 8 stycznia 1911 r.
28. Rozenberg Dawid – ur. 25 stycznia 1882 r.
29. Stuckgold Józef – ur. 26 lipca 1908 r.
30. Gradus Ludwik – ur. 16 listopada 1911 r.
31. Ellerman/Elterman Dawid – ur. 16 czerwca 1906 r.
32. Rippol Wilhelm – ur. 21 lutego 1893 r.
33. Symches Boruch – ur. 20 października 1906 r.
34. Rozenberg Moritz – ur. 7 marca 1890 r.
35. Berenbaum Dawid – ur. 7 kwietnia 1876 r.
36. Rajchenbach Wolf – ur. 17 października 1902 r.
37. Endelman Samuel – ur. 7 lipca 1895 r.
38. Endelman Albert – ur. 14 lipca 1889 r.
39. Cukierman Josek-Hersz – ur. 25 marca 1880 r.
40. Lubelski Szymon – ur. 17 lipca 1898 r.
41. Benkiel Stanisław – ur. 11 lipca 1899 r.
42. Wolfowicz Aleksander – ur. 19 maja 1901 r.
43. Rechlman Mordka-Icek – ur. 18 lipca 1903 r.
44. Kogen Beniamin – ur. 26 marca 1901 r.
45. Jejman Rubin – ur. 1 maja 1903 r.
46. Lewin Maksymilian – ur. 10 maja 1886 r.
47. Prusak Mieczysław – ur. 20 marca 1912 r.
48. Kemigsztejn Jerzy – ur. 10 stycznia 1901 r.
49. Hiziger Beniamin – ur. 31 lipca 1898 r.
50. Ber/Beer Mordka-Jankiel – ur. marzec 1869 r.
51. Szmulowicz Chaim – ur. 24 grudnia 1876 r.
52. Charym Juda – ur. 5 czerwca 1894 r.
53. Rubinsztejn Alter-Pinkus – ur. 31 grudnia 1896 r.
54. Szpagat Kazimierz – ur. 17 czerwca 1910 r.
55. Łowcki Dawid – ur. 22 maja 1882 r.
56. Graff Edward-Izaak – ur. 10 lipca 1881 r.
57. Rozencwajg Chaim – ur. 2 lutego 1887 r.
58. Bieniek Jan – ur. 28 sierpnia 1924 r.
59. Mileski Witold – ur. 18 października 1904 r.
60. Gruin Piotr – ur. 16 czerwca 1901 r.
2 lutego 1940
1. Milewski vel Mileski Wacław – ur. 1 lipca 1872 r.
2. Goldsztejn Szymon Szlama – ur. 20 listopada 1902 r.
3. Zylbersztejn Icek – 03 stycznia 1887 r.
4. Łój Lejbuś – 26 kwietnia 1890 r.
5. Hercko Władysław – ur. 30 października 1890 r.
6. Mejrasa Atlas – ur. 21 maja 1907 r.
7. Gołębikier Edward Dawid – ur. 16 października 1890 r.
8. Goldfarb Cypa – ur. 5 maja 1912 r.
9. Wygodny Mordka – ur. 26 kwietnia 1887 r.
10. Topas Pinkus – ur. 15 grudnia 1890 r.
11. Nowosielski Feliks – ur. 17 września 1917 r.
12. Doktorowicz Aleksander – ur. 20 kwietnia 1893 r.
13. Doktorowicz Henryk – ur. 10 października 1873 r.
14. Dorn Chaim – ur. 18 października 1918 r.
15. Dorn Abram – ur. 25 czerwca 1911 r.
16. Ettinger Stanisław – ur. 5 stycznia 1903 r.
17. Stawnicki Stanisław – ur. 14 maja 1916 r.
18. Oberlender Leon – ur. 18 listopada 1903 r.
19. Pakszwer Władysław – ur. 1 września 1900 r.
20. Benenson Bencjan – ur. 9 września 1911 r.
21. Hejman Stanisław – ur. 1 lipca 1903 r.
22. Młynarski Wolf – ur. 30 września 1891 r.
23. Migdał Eliasz – ur. 2 lutego 1906 r.
24. Pokój Lejb – ur. 11 sierpnia 1903 r.
25. Kachanowicz Szyja - ur. 9 czerwca 1885 r.
26. Chmura Gabriel – ur. 15 czerwca 1906 r.
27. Chmura Hersz – ur. 5 maja 1908 r.
28. Milkes Moszek Dawid – ur. 16 marca 1902 r.
29. Ryszfeld Lejb – ur. 3 stycznia 1913 r.
30. Rawicz Mordka – ur. 25 czerwca 1907 r.
31. Meiseles Henryk – ur. 2 stycznia 1907 r.
32. Lichtenberg Isal – ur. 23 października 1892 r.
33. Finkielkraut Łazarz – ur. 1 sierpnia 1886 r.
34. Nejman Samuel – ur. 7 lipca 1884 r.
35. Konson Naftali – ur. 4 listopada 1917 r.
36. Besser Fajfel – ur. 7 kwietnia 1912 r.
37. Mąka Jusyn Jakub – ur. 24 lipca 1905 r.
38. Apolion Abram Jehuda – ur. 14 stycznia 1912 r.
39. Szternfeld Mojżesz – ur. 2 lutego 1900 r.
40. Frenkiel Szyja – ur. 22 lipca 1905 r.
41. Buksbaum Matias – ur. 14 sierpnia 1912 r.
42. Siemicer/Szejnicer Lejb – ur. 16 maja 1911 r.
43. Lacher Aron – ur. 1 sierpnia 1912 r.
44. Merker Icek – ur. 1900 r.
45. Gerber Berek – ur. 24 czerwca 1881 r.
46. Zymelman Josek – ur. 27 sierpnia 1892 r.
47. Pest Jozyf – ur. 24 stycznia 1902 r.
48. Cukierman Dawid Józef – ur. 15 kwietnia 1907 r.
49. Nuswald Jerzy – ur. 7 listopada 1919 r.
50. Przeworski Jerzy – ur. 22 czerwca 1885 r.
51. Morenfeld Pejsach – ur. 13 kwietnia 1898 r.
52. Oberman Dawid – ur. 9 lutego 1881 r.
53. Comber Zyndel – ur. 26 maja 1885 r.
54. Lustberg Bronisław – ur. 30 maja 1901 r.
55. Puszet Jakub – ur. 20 grudnia 1882 r.
56. Rudawer Mietek – ur. 1 stycznia 1915 r.
57. Berenholc Zalik – ur. 10 listopada 1903 r.
58. Fidler Josek – ur. 25 kwietnia 1896 r.
59. Gampel Aszer – ur. 16 października 1900 r.
60. Beszlimt Becalel – ur. 12 maja 1893 r.
61. Orzeł Icek – ur. 25 czerwca 1895 r.
62. Lewi Moszek – ur. 28 października 1886 r.
63. Guterman Feliks – ur. 25 listopada 1907 r.
64. Muszuann Jakub Jankiel – ur. 10 października 1901 r.
65. Korentajer Szmul – ur. 12 listopada 1874 r.
66. Mechlowicz Abraham – ur. 13 października 1884 r.
67. Mechlowicz Aleksander – ur. 13 lipca 1922 r.
68. Ludmerer Abraham – ur. 16 grudnia 1906 r.
69. Rozenblum Chaskiel – ur. 19 czerwca 1892 r.
70. Hoffenberg Gecel – ur. 1 marca 1894 r.
71. Siereszewski Kochman Hersz – ur. 1881 r.
72. Hajncmann Izrael Wiktor – ur. 3 marca 1912 r.
73. Lichtenberg Azryl – ur. 1 czerwca 1910 r.
74. Finkielsztejn Aron – ur. 25 marca 1915 r.
75. Lichtensztejn Anszel – ur. 25 września 1907 r.
76. Gringlas Bajnysz – ur. Maj 1891 r.
77. Neumark Stanisław – ur. 1 lipca 1909 r.
78. Okonowski Mojsze – ur. 30 listopada 1911 r.
79. Herszfinger Majer Lejbus - ur. 24 grudnia 1894 r.
80. Oslak Szmul – ur. 5 maja 1897 r.
81. Dawidowicz Abraham – ur. 13 grudnia 1909 r.
82. Borensztejn Moszek – ur. 22 lutego 1888 r.
83. Borensztejn Bejnysz – ur. 26 stycznia 1915 r.
84. Fuksman Szymon – ur. 4 stycznia 1913 r.
85. Mankes Henryk – ur. 14 czerwca 1910 r.
86. Bocian Zamwel – ur. 21 września 1899 r.
87. Biegeleisen Jakub – ur. 15 kwietnia 1895 r.
88. Datyner Boruch – ur. 1 czerwca 1885 r.
89. Cybulski Icek – ur. 19 maja 1891 r.
90. Piernik Abram Icek – ur. 25 grudnia 1895 r.
91. Openchaim Boruch – ur. 5 sierpnia 1917 r.
92. Regensberg Izrael Chaim – ur. 18 września 1905 r.
93. Okonowski Arie Lejb – ur. 21 lutego 1905 r.
94. Pietrokowski Juda Arie – ur. 1 lipca 1907 r.
95. Perlamuter Majer – ur. 26 maja 1892 r.
96. Goldsztejn Pinkus Eljasz – ur. 27 sierpnia 1903 r.
97. Hernes Lejzor – ur. 27 maja 1902 r.
98. Laskin Jakub – ur. 8 listopada 1919 r.
99. Nisenbaum Izrael – ur. 9 grudnia 1895 r.
100. Ulas Ajzyk – ur. 17 marca 1912 r.
101. Feldman Menachem – ur. 2 lutego 1904 r.
102. Małamed Lewi Icek – ur. 6 maja 1873 r.
103. Rzepnik Izrael – ur. 30 czerwca 1903 r.
104. Koplewicz Kopel – ur. 17 marca 1897 r.
105. Piątkowski Michał Hersz – ur. 26 lipca 1900 r.
106. Postolski Josek – ur. 15 listopada 1892 r.
107. Rappaport Józef – ur. 17 sierpnia 1913 r.
108. Simelman Dawid – ur. 4 sierpnia 1914 r.
109. Lipski Witold – ur. 7 czerwca 1905 r.
110. Rotlewi Mendel – ur. 30 kwietnia 1893 r.
111. Juda Julian – ur. 7 czerwca 1913 r.
112. Rozenberg Josek Don – ur. 29 kwietnia 1899 r.
113. Berek Szymon – ur. 1906 r.
26 lutego 1940 r.
1. Mermon Zygmunt – ur. 8 lutego 1902 r.
2. Mermon Julian Tytus – ur. 2 grudnia 1894 r.
3. Moczek Wincenty – 42 lata
4. Łękawa Marcin – ur. 17 października 1912 r.
5. Jastrzębski Jerzy – ur. 20 kwietnia 1919 r.
6. Jastrzębski Henryk – ur. 12 maja 1914 r.
7. Radziwiłł Piotr – ur. 20 maja 1909 r.
8. Dorn Szymon– ur. 1917 r.
9. Buczacki Piotr – ur. 18 stycznia 1892 r.
10. Nędza Marian – ur. 15 stycznia 1905 r.
11. Kawka Piotr – ur. 20 października 1911 r.
12. Kawka Henryk – ur. 20 maja 1921 r.
13. Rusiński Jan – ur. 15 sierpnia 1918 r.
14. Nec Władysław – 23 lata
15. Bębnowski Jan – ur. 24 czerwca 1911 r.
16. Lisowski Jan – ur. 24 czerwca 1884 r.
17. Żebrowski Mieczysław – ur. 28 lutego 1881 r.
18. Nagat Wacław – ur. 5 października 1905 r.
19. Gorzkowski Józef – ur. 19 marca 1883 r.
20. Osiński Kazimierz – ur. 15 maja 1909 r.
21. Seroka Piotr – ur. 2 lipca 1894 r.
22. Karasiński Eugeniusz – ur. 4 września 1917 r.
23. Szczęsny Jan – ur. 6 października 1882 r.
24. Molik Feliks – ur. 10 lutego 1904 r.
25. Nec Bolesław – ur. 9 października 1910 r.
26. Forysiak Czesław – ur. 25 września 1917 r.
27. Fidziuchyn Mieczysław – ur. 25 maja 1922 r.
28. Sobelman Moszek – ur. 31 grudnia 1878 r.
29. Dzięcioł Czesław – ur. 7 grudnia 1914 r.
30. Skowronek Froim – ur. 15 grudnia 1902 r.
31. Bułka Antoni – ur. 26 kwietnia 1912 r.
32. Inwentarz Szymon – ur. 1 stycznia 1888 r.
33. Sznajderman Iser – ur. 2 lutego 1888 r.
34. Sznajderman Jozek – ur. 10 stycznia 1918 r.
35. Milinberg Jan – ur. 14 maja 1902 r.
36. Szprynger Hugo – ur. 2 kwietnia 1880 r.
37. Szprynger Eryk – ur. 1 lipca 1913 r.
38. Bziuk Henryk – ur. 12 stycznia 1915 r.
39. Konarzewski Kazimierz – ur. 3 stycznia 1921 r.
40. Batz Dawid – ur. 20 marca 1889 r.
41. Hipsz Czesław – ur. 12 lipca 1908 r.
42. Wardak Jan – 48 lat
43. Gawroński Stanisław – ur. 31 marca 1905 r.
44. Gawroński Władysław – ur. 13 stycznia 1907 r.
45. Małcha Józef – ur. 29 maja 1920 r.
46. Ziółkowski Antoni – ur. 28 maja 1894 r.
47. Stachnik Piotr – ur. 29 czerwca 1917 r.
48. Chłopicki Józef – ur. 12 marca 1918 r.
49. Binsztejn Eugeniusz – ur. 2 września 1906 r.
50. Wajnrajch Chaim – ur. 2 maja 1903 r.
51. Uzdańska Helena Hinda – ur. 4 kwietnia 1904 r.
52. Wajnrajch Chaja – ur. 4 kwietnia 1904 r.
53. Miodownik Salomea – 34 lata
54. Bartosik Helena – ur. 28 maja 1924 r.
2 kwietnia 1940
1. Przedborska Eugenia – ur. 22 maja 1892 r.
2. Przedborski Mieczysław – ur. 13 marca 1890 r.
3. Modrzejewski Stanisław – ur. 15 kwietnia 1920 r.
4. Jóźwiak Stefan – ur. 11 lipca 1911 r.
5. Bukowski Marian – ur. 15 sierpnia 1910 r.
6. Rawicz Twaróg Zbigniew – ur. 4 lipca 1907 r.
7. Arent Tadeusz – ur. 23 marca 1915 r.
8. Ignaczak Franciszek – ur. 1886 r.
9. Ignaczak Józef – 06 lutego 1914 r.
10. Gerth Cecylia – ur. 24 września 1915 r.
11. Krzeszowska Ludomira – ur. 29 lutego 1908 r.
12. Szymańska Bogusława – ur. 14 grudnia 1913 r.
13. Wasilewska Maria – ur. 9 stycznia 1900 r.
14. Wasilewska Irena – ur. 1 grudnia 1920 r.
15. Offenberg Bogdan – ur. 31 lipca 1881 r.
16. Sobczyk Kazimierz – ur. 4 stycznia 1915 r.
17. Skrzydlewska Cecylia – ur. 22 czerwca 1910 r.
18. Worobczuk Adam – ur. 25 grudnia 1891 r.
19. Lerch Władysław – ur. 21 sierpnia 1901 r.
20. Snawacki Antoni Wiktor – ur. 13 sierpnia 1897 r.
21. Janiak Genowefa – ur. 21 grudnia 1902 r.
22. Kot Melania – ur. 3 marca 1887 r.
23. Moszyńska Jadwiga – ur. 17 marca 1881 r.
24. Mielcarski Janusz – ur. 29 kwietnia 1914 r.
25. Szwabowicz Maria – ur. 17 marca 1905 r.
26. Jóźwiak Kazimierz – ur. 4 lutego 1909 r.
27. Pomianowska Maria – ur. 25 listopada 1903 r.
28. Ożdżeński Stefan – ur. 2 kwietnia 1911 r.
29. Królikowski Janusz – ur. 1 lipca 1919 r.
30. Bojankiewicz Roman – ur. 12 października 1886 r.
31. Muzal Jan – ur. 16 listopada 1905 r.
32. Kopiecka Kazimiera – ur. 10 października 1885 r.
33. Gaweł Stanisława – brak daty ur.
34. Legotke Witold – ur. 2 maja 1924 r.
35. Legotke Stefania – ur. 13 stycznia 1889 r.
36. Legotke Krystyna – ur. 17 grudnia 1914 r.
37. Zajder Helena – ur. 26 września 1909 r.
38. Zajder Henryk – ur. 5 września 1905 r.
39. Solarz Ignacy – ur. 28 grudnia 1891 r.
40. Zarzycki Włodzimierz – ur. 24 lutego 1904 r.
41. Jamka-Koperska Stefania – ur. 14 czerwca 1898 r.
42. Boniecka Izabella – ur. 9 listopada 1908 r.
43. Paśnicki Stanisław – brak daty ur.
44. Włodek Gustaw – brak daty ur.
45. Baumgart Herman – brak daty ur.
46. Jarnuszkiewicz Anna – ur. 16 kwietnia 1913 r.
47. Winterot/Winterad Ryszard – ur. 30 czerwca 1922 r.
48. Zochowski Roman – ur. 5 sierpnia 1899 r.
49. Pawlicki Jerzy – ur. 6 lipca 1919 r.
50. Śmiguła Jan – ur. 21 stycznia 1920 r.
1 Archiwum Polskiego Czerwonego Krzyża (dalej: APCK). Protokoły z ekshumacji szczątków zwłok z terenu miejscowości Palmiry na cmentarz w miejscowości Palmiry, Warszawa, 1945-1949. Kopie cyfrowe.
2 Gera M., W Puszczy Kampinoskiej [w:] Gniewnie szumiał las. Wspomnienia leśników polskich 1939-1945, red. W. Zbyszewska, Warszawa 1982, s. 308-311.
3 J. Misiak, W gajówce patriotyzmu, Izabelin 2009, s. 69-73; J. Misiak, Wacław Józef Giel. Broszura.
4 Archiwum Akt Nowych (dalej: AAN), zesp. Ministerstwo Kultury i Sztuki w Warszawie, 2/366/0/20.1/XX 36, 1946-1949.
5 AIPN, Najwyższy Trybunał Narodowy w Warszawie 1946-1948, GK 196/62, Pismo w sprawie ekshumacji zwłok z miejscowości podwarszawskich, Warszawa, 27 XI 1946 r., k. 33-34; AAN, Ministerstwo Kultury i Sztuki w Warszawie, 2/366/0/20.1/XX36, Spis grobów ekshumowanych z terenu Palmir, Warszawa, 19 II 1947 r., k. 16.
6 APCK. Sprawozdanie z ekshumacji w Palmirach, woj. warszawskie, pow. warszawski, gm. Cząstków. Zbiory prywatne autorki.
7 J. Boryta-Nowakowska, A chciałam być tylko aktorką…, Warszawa 1995, s. 149 i 160.
8 AIPN GK, Centralne Więzienie nr 1 Warszawa-Mokotów 1945-1957, 921/23 t.1 .
9 Archiwum Państwowe (dalej: AP), zesp. 72/657, Więzienie Karne Warszawa-Mokotów, 18935, 1940.
10 AP, zesp. 72/657, Więzienie Karne Warszawa-Mokotów, 18933, 1940-1941.
11 AP, zesp. 72/657, Więzienie Karne Warszawa-Mokotów, 18925, 1940.
12 AP, zesp. 72/657, Więzienie Karne Warszawa-Mokotów, 18929-18931, 1940-1942.
13 AP, zesp. 72/657, Więzienie Karne Warszawa-Mokotów, 18935, 1940; AIPN GK, Centralne Więzienie nr 1 Warszawa-Mokotów, 921/23 t.1, 1945-1957.
14 AP, zesp. 72/657, Więzienie Karne Warszawa-Mokotów, 18925, 1940.
15 AP, zesp. 72/657, Więzienie Karne Warszawa-Mokotów, 18933, 1940-1941.
16 J. Drewnowski i K. Koźniewski, Pierwsza bitwa z Gestapo, Warszawa 1969.
17 https://katyn.ipn.gov.pl/kat/form/r47866,GERTH.html.
18 Akta główne prokuratora w sprawie zbrodni popełnionej przez okupanta hitlerowskiego w latach 1940-1944 na przedstawicielach społeczeństwa polskiego w masowych egzekucjach w miejscowościach k. Warszawy przez funkcjonariuszy służb policyjnych administracji niemieckiej, S. 63/09/Zn. Tom I, s.25.
19 AIPN GK, Centralne Więzienie nr 1 Warszawa-Mokotów 1945-1957, 921/23 t.1 ; AP, zesp. 72/657, Więzienie Karne Warszawa-Mokotów, 18935, 1940; AIPN GK, Centralne Więzienie nr 1 Warszawa-Mokotów 1945-1957, 921/23 t.1 .
20 APCK, Protokół Nr 673/MS o ekshumacji zwłok znajdujących się na terenie Palmir, Palmiry, 1 VI 1946 r. Kopia cyfrowa.
21 APCK, Protokół Nr 82/S o ekshumacji zwłok znajdujących się na terenie Palmir, Palmiry, 5 VI 1946 r. Kopia cyfrowa.
22 L. Wanat, Za murami Pawiaka, Wyd. III, Warszawa 1960, s. 116.
23 Zieleniewska-Ginterowa M., Z pobytu w celi małoletnich [w:] Wspomnienia więźniów Pawiaka, red. S. Płoski, Warszawa 1964, s. 209.
24 R. Domańska, Pawiak. Więzienie gestapo. Kronika lat 1939-1944, Warszawa 1978, s. 160.
25 Potwierdza to również zeznanie gajowego Adama Herbańskiego. (S. 63/09/Zn. Tom I, Protokół przesłuchania świadka Adama Herbańskiego, s. 24-32).
26 Sprawę detonacji niewybuchów zwożonych z Warszawy zgłaszał kilkukrotnie ks. Gregorkiewicz na spotkaniach Tymczasowego Komitetu Uczczenia Pamięci Ofiar Zbrodni Niemieckich w Palmirach. (AAN, zesp. Ministerstwo Kultury i Sztuki w Warszawie, 2/366/0/20.1/XX 36, k. 33-31), 1946-1949.
27 W. Bartoszewski, Warszawski pierścień śmierci 1939-1944. Terror hitlerowski w okupowanej stolicy, Warszawa 2008, s. 67 i 450; K. Loth, Palmiry. Przewodnik po cmentarzu i Muzeum, Warszawa 1993, s. 4; R. Domańska, Więzienie Gestapo. Kronika 1939-1944, Warszawa 1978, s. 39.
28 Sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie oddelegowany do Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich. (AIPN GK, Najwyższy Trybunał Narodowy w Warszawie 1946-1948, 196/62, Protokół, b.m.d., k. 62).
29 Ibidem.
30 Ibidem.
31 Wszystkie egzekucje w Palmirach odbywały się na terenie przedwojennej składnicy amunicji (2 Filia Głównej Składnicy Uzbrojenia nr 1), do której doprowadzono jednotorową linię kolejową Warszawa – Młociny – Łomianki oraz wybudowano 16 równoległych linii kolejowych. Magazyny w Palmirach były wykorzystywane w czasie kampanii wrześniowej, dostarczały amunicję do Warszawy i Modlina. (Gazeta Bitewna. Bitwa pod Łomiankami 1939,11 września 2015, https://www.lomianki.pl/pl/aktualnosci/1885,Bitwa-pod-Lomiankami-1939-coraz-blizej.html?search=15566025474846).
