Aleksander Maciesza urodził się 4 (16) czerwca 1875 roku w Tomsku w Zachodniej Syberii jako syn zesłańców syberyjskich. Jego ojciec – Stefan Maciesza – pochodził z okolic Międzyrzecza Podlaskiego, a po amnestii w 1868 roku osiedlił się w Tomsku. Tam poznał swoją przyszłą żonę – Karolinę z Gintowtów, szlachciankę z Litwy Kowieńskiej. Aleksander był najstarszym dzieckiem państwa Macieszów.
Długa droga do kraju
Aleksander Maciesza rozpoczął naukę w szkole początkowej w Tomsku, od 1888 roku uczęszczał do klasy wstępnej w gimnazjum filologicznym w Tomsku. Po śmierci ojca w 1889 roku, mimo trudności materialnych, kontynuował on naukę. W 1893 roku ukończył gimnazjum rosyjskie, a następnie rozpoczął studia na wydziale medycyny na Uniwersytecie Tomskim, powstałym w 1888 roku. Na drugim roku studiów uzyskał stypendium, które pozwalało na utrzymanie, zaś na trzecim roku przyznano mu stypendium rządowe w wysokości 300 rubli.
W Petersburgu A. Maciesza przeczytał w tygodniku „Kraj” o dwóch wakujących stanowiskach lekarza w mieście Płocku w Królestwie Polskim. Na jedno z nich aplikował, a jego kandydatura została pozytywnie zaopiniowana.
Po zakończeniu edukacji był on zobowiązany odpracować stypendium rządowe, dlatego jesienią 1898 roku został on mianowany lekarzem obwodowym w Górach Ałtajskich w miejscowości Smolenskoje, w powiecie bijskim, w guberni tomskiej. Po otwarciu w 1899 roku w Smolenskoje czasowej siedziby ruchomego oddziału okulistycznego A. Maciesza został skierowany do Petersburga na uzupełniające studia lekarskie w zakresie okulistyki.
W Petersburgu A. Maciesza przeczytał w tygodniku „Kraj” o dwóch wakujących stanowiskach lekarza w mieście Płocku w Królestwie Polskim. Na jedno z nich aplikował, a jego kandydatura została pozytywnie zaopiniowana. W dniu 25 kwietnia 1901 roku A. Maciesza wraz z matką przybył do Płocka, gdzie rozpoczął pracę na stanowisku lekarza więziennego.
W Płocku
Poza wykonywaniem obowiązków lekarza aktywnie angażował się działalność społeczną. Z tego powodu mieszkańcy Płocka szybko dostrzegli w nim nie tylko lekarza, ale też społecznika i patriotę. W 1905 roku Aleksander Maciesza podpisał memoriał w sprawie udzielenia autonomii Królestwu Polskiemu, co stało się powodem jego dymisji z piastowanej posady rządowej.
Po wybuchu wojny polsko-bolszewickiej Maciesza został przewodniczącym Związku Obrony Ojczyzny w Płocku. Uważał jednak, że jego miejsce jest na pierwszej linii, dlatego wstąpił do wojska i jako lekarz wojskowy wyruszył na front.
W 1906 roku w wyborach do I Dumy Państwowej (niższa izba rosyjskiego parlamentu) został wybrany na posła z ziemi płockiej. Po wybuchu pierwszej wojny światowej Maciesza, jako członek Rady Opiekuńczej, był represjonowany przez niemieckie władze okupacyjne. Jako zwolennik zachowania korespondencji urzędniczej w języku polskim naraził się władzom niemieckim, dlatego jego kandydatura na radnego miasta Płocka oraz Członka Rady Opiekuńczej nie została zatwierdzona.
W 1917 roku wybrano go na przewodniczącego Rady Miejskiej miasta Płocka. Uwieńczeniem działalności Aleksandra Macieszy w Radzie była jego nominacja na stanowisko I Burmistrza Płocka w 1917 roku, którą przyjął z rąk niemieckiego Naczelnika Powiatu Knoblaucha.
Jako burmistrz sprawował bezpośredni nadzór nad działalnością wszystkich organizacji działających na ternie miasta Płocka. Szczególną uwagę zwracał na uporządkowanie spraw związanych z gospodarką miejską oraz na kwestie sanitarne i medyczne. Prowadził walkę z głodem, organizował tanie kuchnie, punkty pomocy socjalnej i nowe miejsca pracy.
Działalność samorządowa w wolnej Polsce
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku przed Macieszą, od 15 marca 1919 roku już jako prezydentem miasta Płocka, pojawiło się wiele nowych wyzwań. Wynikały one głównie z deficytu wykwalifikowanych urzędników, ale i z trudności związanych z organizacją płockiej administracji samorządowej. Mimo niepokojów społecznych i trudności związanych z zaopatrzeniem ludności w artykuły żywnościowe, podejmował działania ważne dla rozwoju miasta. Wyrazem tego było jego zaangażowanie w budowę linii kolejowej łączącej Płock z Sierpcem i Kutnem.
W pierwszych wyborach przeprowadzonych w Polsce w 1919 roku A. Maciesza kandydował z listy nr 5 – Polski Zjednoczony Komitet Wyborczy – i został wybrany do Rady. Rozważał wprawdzie rezygnację ze względu na dominację w Radzie działaczy lewicy, ale ze względu na dobro miasta pozostał w niej, jako członek komisji finansów i zwolennik połączenia kolejowego pomiędzy Płockiem, Sierpcem i Kutnem.
Po wybuchu wojny polsko-bolszewickiej Maciesza został przewodniczącym Związku Obrony Ojczyzny w Płocku. Uważał jednak, że jego miejsce jest na pierwszej linii, dlatego wstąpił do wojska i jako lekarz wojskowy wyruszył na front. Wypada zaznaczyć, że czasie wojny pracował w stopniu majora w jednym ze szpitali na terenie Warszawy.
Po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej pozostał członkiem Rady Miejskiej w Płocku. Skupił się w niej głównie na kwestii przyłączenia Radziwia do Płocka. Dzięki jego zabiegom sprawę tę udało się pomyślnie sfinalizować. W dniu 1 kwietnia 1923 roku Radziwie zostało ostatecznie włączone do Płocka. Po tym wydarzeniu Maciesza wycofał się z dalszej pracy w samorządzie. Rezygnację z mandatu członka Rady Miejskiej argumentował brakiem możliwości
„(…) dalszej współpracy z obecnym składem Magistratu m. Płocka”.
Dalsze życie
Po zakończeniu pracy w administracji samorządowej Aleskander Maciesza wrócił do zawodu lekarza. Prowadził szeroką działalność społeczną i naukową. W pamięci mieszkańców Płocka zapisał się też jako prezes Towarzystwa Naukowego Płockiego, którym kierował w latach 1907-1945.
Gdy Niemcy aresztowali jego żonę Marię, Aleksander został zmuszony do opuszczenia domu przy ul. Sienkiewicza w Płocku i przeniesienia się do dzielnicy żydowskiej. Poniżany i poniewierany przez Niemców, zachorował i załamał się psychicznie.
Szczególnie trudnym czasem dla doktora Macieszy była druga wojna światowa. Gdy Niemcy aresztowali jego żonę Marię, Aleksander został zmuszony do opuszczenia domu przy ul. Sienkiewicza w Płocku i przeniesienia się do dzielnicy żydowskiej. Poniżany i poniewierany przez Niemców, zachorował i załamał się psychicznie. Tragizm wojny pozostawił ogromnie ślady w jego psychice i spustoszył jego organizm.
Doktor Aleksander Maciesza zmarł 10 października 1945 roku. Niewątpliwie był wybitnym lekarzem, społecznikiem, działaczem samorządowym, burmistrzem i prezydentem miasta Płocka w początkach II Rzeczypospolitej, a także wieloletnim prezesem Towarzystwa Naukowego Płockiego.
