Dopiero 23 marca 1968 r., zakończył się strajk okupacyjny na Politechnice Warszawskiej (PW).
Znaki solidarności ze studentami UW
9 marca 1968 r., w południe, następnego dnia po wiecu na Uniwersytecie Warszawskim oraz brutalnej akcji milicji i ORMO przeciwko studentom, w auli w Gmachu Głównym Politechniki Warszawskiej odbył się wiec. Przemawiali na nim m.in. studenci uniwersytetu, opowiadając o wydarzeniach, do jakich doszło poprzedniego dnia.
Po zakończeniu wiecu jego uczestnicy wraz ze studentami zgromadzonymi przed gmachem politechniki ruszyli ulicą Polną w kierunku placu Unii Lubelskiej. Około godziny 13.45 zostali rozproszeni przez milicję, która użyła wobec nich pałek i środków chemicznych.
Po zakończeniu wiecu jego uczestnicy wraz ze studentami zgromadzonymi przed gmachem politechniki ruszyli ulicą Polną w kierunku placu Unii Lubelskiej. Około godziny 13.45 w okolicy skrzyżowania ulicy Polnej i alei Armii Ludowej zostali rozproszeni przez milicję, która użyła wobec nich pałek i środków chemicznych. Później, jeszcze przez około 3 godziny, dochodziło w tym rejonie (m.in. w pobliżu gmachu Wydziału Elektroniki PW) do interwencji milicji wobec demonstrujących grup młodzieży.
W następnych dniach w Gmachu Głównym politechniki odbyło się jeszcze kilka wieców. Największy z nich, 13 marca 1968 r., z udziałem rektora i senatu uczelni, zgromadził 8 tysięcy osób. Przyjęto na nim rezolucję, w której żądano m.in. przestrzegania zagwarantowanej w Konstytucji PRL wolności słowa, druku i zgromadzeń, uwolnienia zatrzymanych oraz zaprzestania represji wobec studentów, ukarania winnych brutalnych akcji przeciwko młodzieży, sprostowania w prasie, radiu i telewizji fałszywych informacji na temat ostatnich zajść.
Przebieg strajku
Wobec braku reakcji władz na zgłoszone postulaty oraz wskutek rozczarowania studentów przemówieniem I sekretarza KC PZPR Władysława Gomułki (19 marca 1968 r.) 21 marca rano proklamowano na politechnice 48-godzinny strajk okupacyjny. Studencka straż porządkowa kontrolowała wejścia na teren uczelni, na budynku politechniki wywieszono plakaty i transparenty. Mieszkańcy Warszawy dostarczali studentom żywność.
21 marca rano proklamowano na politechnice 48-godzinny strajk okupacyjny. Studencka straż porządkowa kontrolowała wejścia na teren uczelni, na budynku politechniki wywieszono plakaty i transparenty. Mieszkańcy Warszawy dostarczali studentom żywność.
Równocześnie część studentów uczestniczyła w zajęciach. 21 marca 1968 r. strajkujący wystosowali odezwę „Do obywateli Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej” określającą ich stanowisko wobec rozgrywających się wydarzeń. Masowo kolportowano ją w formie ulotki wśród osób gromadzących się w pobliżu politechniki. Według szacunków MSW w strajku uczestniczyło około 5 tysięcy osób.
Wieczorem, 22 marca, prof. Dionizy Smoleński, rektor Politechniki Warszawskiej, wezwał studentów do opuszczenia pomieszczeń uczelni do godziny 21.00 pod groźbą zawieszenia działalności politechniki i ogłoszenia ponownych zapisów na uczelnię. Do zakończenia strajku przekonywał studentów obecny wśród nich były rektor prof. Jerzy Bukowski. W nocy pozycje wokół politechniki zajęły odziały milicji. Po północy część strajkujących opuściła uczelnię i została rozwieziona do akademików podstawionymi autobusami komunikacji miejskiej.
Do pozostających w gmachu osób władze wysłały wiceprokuratora wojewódzkiego Stefana Dzikowskiego. Oświadczył strajkującym, że dopuszczają się naruszenia przepisów kodeksu karnego, ale jednocześnie zagwarantował im bezpieczeństwo w przypadku niezwłocznego zakończenia strajku.
23 marca 1968 r. o godz. 3.45 studenci zaczęli wychodzić z gmachu i zwartą grupą przeszli ulicą Polną w kierunku akademika Riviera. W ostatniej grupie opuszczających gmach politechniki miało być od 700 do 1000, a według jednego z przywódców strajku, Bogdana Czajkowskiego, nawet 4 tysięcy studentów.
Jeden z transparentów zdjętych po zakończeniu strajku z budynku politechniki, 23 III 1968 r. Zdjęcie wykonane przez por. M. Wawrzyniaka i por. R. Końskiego, funkcjonariuszy z Laboratorium Kryminalistyki Komendy MO m.st. Warszawy (fot. z zasobu IPN)
Samochód straży pożarnej z drabiną, częściowo zasłonięty przez ciężarówkę, wykorzystany przy zdejmowaniu transparentów z Gmachu Głównego PW, 23 III 1968 r. Zdjęcie wykonane przez por. M. Wawrzyniaka i por. R. Końskiego, funkcjonariuszy z Laboratorium Kryminalistyki Komendy MO m.st. Warszawy (fot. z zasobu IPN)
Fasada Gmachu Głównego Politechniki Warszawskiej w czasie strajku, 22 III 1968 r. Klatka z filmu dotyczącego wydarzeń Marca’68 zrealizowanego przez MSW (fot. z zasobu IPN)
Fragment rezolucji przyjętej przez studentów Politechniki Warszawskiej na wiecu 13 marca 1968 r., umieszczony na fasadzie Gmachu Głównego PW, 23 III 1968 r. Zdjęcie wykonane przez por. M. Wawrzyniaka i por. R. Końskiego, funkcjonariuszy z Laboratorium Kryminalistyki Komendy MO m.st. Warszawy (fot. z zasobu IPN
Tekst odezwy studentów Politechniki Warszawskiej do obywateli Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, 21 III 1968 r. (w: Marzec 1968, część II, wyd. NZS Politechniki Warszawskiej , 1981 r.)
Tekst odezwy studentów Politechniki Warszawskiej do obywateli Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, 21 III 1968 r. (w: Marzec 1968, część II, wyd. NZS Politechniki Warszawskiej , 1981 r.)
Ulotka z apelem rektora Politechniki Warszawskiej prof. Dionizego Smoleńskiego zawierającym żądanie opuszczenia przez strajkujących pomieszczeń uczelni, 22 III 1968 r., reprodukcja (w: Marzec 1968, część II, wyd. NZS Politechniki Warszawskiej 1981 r.)
Ostatnie akordy Marca
Wkrótce po zakończeniu strajku straż pożarna przystąpiła do usuwania z budynku politechniki plakatów i transparentów. Z oceny dokonanej przez funkcjonariuszy milicji po oględzinach wnętrza opuszczonego przez strajkujących gmachu wynikało, że studenci byli dobrze przygotowani do ewentualnej obrony. Pokojowe rozwiązanie konfliktu władza uznała za sukces.
Tego samego dnia o godzinie 8.00 rano zakończył się strajk okupacyjny na Uniwersytecie Warszawskim. Na znak solidarności ze studentami uniwersytetu i politechniki, w nocy z 22 na 23 marca, około 500 studentów okupowało gmach Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego przy ulicy Rakowieckiej.
Strajki te oraz wiec studentów UW (28 marca 1968 r.) były ostatnimi akordami wydarzeń Marca’68 w Warszawie.
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
