Szczególnie skrajne emocje towarzyszą trzeciemu spotkaniu grupowemu z reprezentacją Italii (z 23 czerwca), od którego zależało czy dalej awansują Włosi czy Argentyńczycy, bo Polacy awans mieli już – tak, były takie czasy… – już mieli pewny.
Od lat o przyjęcie pieniędzy od Albiceleste i – co dużo gorsze – niepodzielenie się nimi z kolegami z drużyny oskarżony jest znakomity polski skrzydłowy Robert Gadocha. Mało kto dziś o tym pamięta, ale zanim wybuchła afera wokół Gadochy, pojawiły się oskarżenia wobec Włochów. I to nie wiele lat po pamiętnych dla nas mistrzostwach świata, ale kilka dni po ich zakończeniu.
Nieautoryzowany wywiad
Otóż 10 lipca 1974 r. na łamach „Życia Warszawy” ukazał się króciutki wywiad z trenerem Kazimierzem Górskim. Autor sukcesów Polski na olimpiadzie w 1972 r. (złoty medal) i dwa lata później na mundialu w odpowiedzi na sugestie, że mecz z Italią był najbardziej prestiżowy, stwierdził:
„Tak. Tym bardziej, że atmosfera przed meczem – była delikatnie mówiąc – nerwowa. Musieliśmy naszą postawą zamknąć usta insynuatorom, a przecież nawet w czasie przerwy tego spotkania, kiedy prowadziliśmy już 2:0 [mecz ostatecznie zakończył się wynikiem 2:1 – GM], przychodzili do piłkarzy bogaci mecenasi włoskiej drużyny z propozycjami finansowymi za remis”.
Trener srebrnej drużyny Kazimierz Górski. Fot. AIPN
Skrzydłowy reprezentacji Polski Robert Gadocha. Fot. AIPN
Wywiad ten odbił się szerokim echem, również poza granicami Polski. Wspominało nawet o nim Radio Wolna Europa w jednej ze swoich audycji. Błyskawicznie zareagował również Włoski Związek Piłki Nożnej, który nie tylko zaprzeczył temu, aby miał cokolwiek wspólnego z rzekomą próbą przekupstwa, ale również zażądał od Międzynarodowej Federacji Piłki Nożnej (FIFA), aby ta zbadała wysunięte zarzuty.
I tu– jak relacjonuje asystent Górskiego Andrzej Strejlau – nastąpił zwrot w sytuacji: trener polskiej reprezentacji został wezwany do Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej „na dywanik”, zaś autor wywiadu w „Życiu Warszawy” (Łukasz Zieliński) zamieścił na łamach tego dziennika (w dniu 12 lipca) „Wyjaśnienie”. Stwierdzał w nim, że wywiad nie był autoryzowany i przepraszał Kazimierza Górskiego za przypisanie mu tej wypowiedzi, zaś czytelników „Życia Warszawy” za „wprowadzenie w błąd”.
Walizka dolarów
Ewidentnie był to efekt nacisków politycznych, jednak było coś na rzeczy. Jak bowiem relacjonował po latach znakomity polski obrońca Władysław Żmuda:
„Włochom wystarczał remis. Mieliśmy już zagwarantowane premie za wyjście z grupy, więc ten mecz graliśmy praktycznie za darmo. Wygraliśmy pierwszą połowę 2:0 i pamiętam jak schodzimy na przerwę, a włoski wiceprezes Alody pokazuje całą walizkę dolarów. Ponoć było w niej 22 tys. dolarów. Wiem, że polscy i włoscy działacze bili się w przerwie. Była jakaś szarpanina przy szatni”.
Sprawę łapówki miał uciąć jeden z najlepszych polskich rozgrywających w historii polskiego futbolu Kazimierz Deyna, który – według lekarza reprezentacji doktora Janusza Garlickiego – miał stwierdzić:
„My nie będziemy z wami rozmawiać”.
Tak na marginesie, to właśnie rzekomo z Deyną przedstawiciele Italii mieli negocjować przed rozpoczęciem spotkania… O próbach dotarcia z pieniędzmi ze strony Włochów słyszało zresztą również kilku innych polskich piłkarzy oraz działaczy. I tak np. król strzelców mundialu Grzegorz Lato twierdził po latach:
„Słyszałem plotki, że Włosi chcieli coś załatwić. My byliśmy w szatni, ale podobno podchodzili do rezerwowych”.
Tak z kolei zapamiętał to zdarzenie nasz świetny reprezentacyjny bramkarz Jan Tomaszewski –
„To chyba przyniósł któryś z ławkowiczów. Podobno jeden z trybuniarzy, już nie pamiętam który, przyszedł z informacją, że Włosi proponują 22 tys. dolarów za mecz”.
Kapitan reprezentacji Polski Kazimierz Deyna. Fot. AIPN
Grzegorz Lato, król strzelców Mistrzostw Świata 1974 r. Fot. AIPN
„Wszyscy do szatni!”
Kategorycznie na ten temat wypowiedział się obrońca Mirosław Bulzacki:
„W przerwie meczu proponowali nam pieniądze”.
I to, mimo, że dodawał:
„Rozmawiali po angielsku, a ja angielskiego dobrze nie znałem. Chcieli kupić remis, ale nasze kierownictwo: »Wszyscy do szatni!«. Zgarnęli nas i pilnowali, żeby żadnych rozmów nie było. Włosi chcieli to załatwić na szybko, ale nie przeszło i wszyscy grali normalnie”.
Z kolei ówczesny prezes Polskiego Związku Piłki Nożnej Jan Maj po latach wspominał:
„Słyszałem, ale nie mam na to dowodów, że w trakcie meczu była jakaś grupa dotarcia do [Jerzego] Gorgonia czy do kogoś tam. Nie wiem czy z walizką czy z próbą nawiązania dialogu na okoliczność dodatkowej motywacji”.
I dodawał:
„Z perspektywy myślę, że to ktoś z zewnątrz starał się zepsuć dobrą atmosferę”.
We włoską inicjatywę nie wierzy z kolei Stefan Grzegorczyk. W 1974 r. był on członkiem Zarządu PZPN oraz rzecznikiem prasowym naszej reprezentacji na mistrzostwach świata. Według niego:
„Tam nie mogło być nikogo z walizką, bo do szatni mogły wejść tylko uprawnione osoby”.
Na koniec warto zacytować jeszcze raz Grzegorza Latę, który na łamach swojej autobiografii tak opisywał zdarzenia podczas meczu z Italią:
„ilekroć obrońca Giacinto Facchetii koło mnie przebiegał, pocierał palcami o palce w charakterystycznym geście imitującym liczenie pieniędzy i krzyczał: »Lato, many, many, many«”.
Kojarzy to z przeciekiem na temat rzekomo przyjętej przez Gadochę kasy od Argentyńczyków, ale czy słusznie? Może Fachcetii miał na myśli pieniądze od Włochów? Tego już się najprawdopodobniej niestety nie dowiemy, bo to w końcu wstydliwy temat…
