Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Roman Dziemieszkiewicz „Adam”, „Pogoda”
POLECAMY
Artykuł

Roman Dziemieszkiewicz „Adam”, „Pogoda”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Zgodnie z najbardziej znaną wersją śmierci tego żołnierza podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, 30 października 1945 r. został zastrzelony przez żołnierzy sowieckich na dworcu lub w okolicach dworca kolejowego w Ciechanowie, gdy stanął w obronie napastowanej przez tych żołnierzy dziewczyny bądź (według innego przekazu) po próbie uniemożliwienia grabieży przez czerwonoarmistów butów.
Roman Wilhelmi. „Tylko aktorstwo mnie pogrąża całkowicie. Oddaję się mu bez reszty, bo ten zawód jest dla mnie wszystkim…”
POLECAMY
Biogram / Biografia

Roman Wilhelmi. „Tylko aktorstwo mnie pogrąża całkowicie. Oddaję się mu bez reszty, bo ten zawód jest dla mnie wszystkim…”

Autor: Katarzyna Adamów
6 czerwca 1936 roku w Poznaniu urodził się wybitny aktor teatralny i filmowy Roman Wilhelmi. Znamy go z niezapomnianych ról: porucznika Olgierda Jarosza, dozorcy Stanisława Anioła czy cwaniaczka Nikodema Dyzmy.
Romans kina i swastyki
POLECAMY
Artykuł

Romans kina i swastyki

Autor: Katarzyna Adamów
Berta Helene Amalie Riefenstahl, zwana zdrobniale „Leni”, to jedna z najbardziej kontrowersyjnych artystek XX w. Była genialnym filmowcem i fotografem, ale zastrzeżenia wzbudzała i do dziś wzbudza tematyka filmów, które przyniosły jej rozgłos.
Rozbicie ubeckiego więzienia
POLECAMY
Artykuł

Rozbicie ubeckiego więzienia

Autor: Elżbieta Strzeszewska
W nocy z 25 na 26 listopada 1946 r. żołnierze Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość Obwodów Ostrów Mazowiecka i Pułtusk przeprowadzili wspólnie niezwykle spektakularną, zbrojną akcję, w trakcie której uwolniono ok. 65 członków podziemia niepodległościowego, przetrzymywanych w więzieniu w Pułtusku.
Rozmowy na Zawracie
TYLKO U NAS

Rozmowy na Zawracie

Autor: Tomasz Kozłowski
Negocjacje między komunistycznymi władzami a kierownictwem „Solidarności” w Magdalence są jednym z najbardziej znanych epizodów w najnowszej historii Polski. Mało kto pamięta, że pierwsze rozmowy między Kiszczakiem a Wałęsą odbywały się na warszawskim Mokotowie, w willi na ulicy Zawrat.
Ryszard Riedel (1956 – 1994)
PAMIĘTAMY
Biogram / Biografia

Ryszard Riedel (1956 – 1994)

Autor: Kinga Mierzejewska
Któż z nas nie śpiewał przy ognisku „Whisky”, „Czerwony jak cegła”, „Skazany na bluesa” czy „Wehikuł czasu”? Wszyscy znamy też ikoniczny „Sen o Victorii”. Autor tych piosenek już za życia był hippisowską legendą.
Ryszard Siwiec – wołanie o wolność utrwalone na taśmie SB
POLECAMY
Artykuł

Ryszard Siwiec – wołanie o wolność utrwalone na taśmie SB

Autor: Radosław Poboży
Ryszard Siwiec urodził się 7 marca 1909 r. w Dębicy. W 1914 r. stracił ojca, a po ukończeniu szkoły podstawowej z matką przeniósł się do Lwowa, gdzie podjął studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza na wydziale humanistycznym, które ukończył, uzyskując tytuł magistra filozofii.
Sąd nad katami. Kazimierz Olszewski w procesie załogi KL Ravensbrück
POLECAMY
Artykuł

Sąd nad katami. Kazimierz Olszewski w procesie załogi KL Ravensbrück

Autor: Bożena Witowicz
KL Ravensbrück był miejscem kaźni dziesiątek tysięcy więźniów, głównie kobiet i dzieci. Najliczniejszą grupę pośród jego ofiar stanowili Polacy, więc podczas procesu obozowych oprawców w składzie sędziowskim również nie mogło zabraknąć kogoś polskiej narodowości. Rolę tę przeznaczono Kazimierzowi Olszewskiemu.
Seweryna Maria Szmaglewska i jej „Dymy nad Birkenau”
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Seweryna Maria Szmaglewska i jej „Dymy nad Birkenau”

Autor: Ewa Wójcicka
Od wczesnego dzieciństwa chętnie czytała książki, znajdujące się w biblioteczce ojca, który był pisarzem gminnym. Prenumerował on również pisma, w których publikowano, chętnie czytane przez Sewerynę, fragmenty prozy Elizy Orzeszkowej czy Henryka Sienkiewicza.
Sierpień 1980 r. w Poznaniu. Strajki w poznańskich zakładach pracy
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Sierpień 1980 r. w Poznaniu. Strajki w poznańskich zakładach pracy

Autor: Tomasz Ceglarz
Powstanie NSZZ „Solidarność”, bezprecedensowego w dziejach państwa polskiego, wielomilionowego ruchu społecznego cieszącego się ogromnym poparciem i zaufaniem Polaków, z obecnej perspektywy postrzegane jest jako jedno z najistotniejszych wydarzeń w historii najnowszej Polski. Ów zryw, którego niektórzy historycy nie bez przyczyny nazywają rewolucyjnym, miał swoją wyraźną genezę.
Sobibór. Machina śmierci
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Sobibór. Machina śmierci

Autor: Bożena Witowicz
Otoczony drutem kolczastym i polem minowym teren niemieckiego obozu zagłady w Sobiborze w szczytowym okresie zajmował obszar ponad 31 hektarów. Szacuje się, że śmierć w nim poniosło około 170–180 tys. osób. Przy życiu pozostawiano tylko osoby niezbędne do funkcjonowania „machiny śmierci”.
Audio/Video

Sprawa obiektowa „Ezoterycy” stanowi niezwykłe zderzenie poszukiwaczy alternatywnej duchowości z totalitarną ideologią — ujawniając zarówno paranoiczny zasięg aparatu bezpieczeństwa, jak i odporność alternatywnych tradycji duchowych funkcjonujących w warunkach komunistycznego państwa.

Autor: Rafał Dudkiewicz, Tomasz Krok
Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Józefa Zalewskiego
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Józefa Zalewskiego

Autor: Bożena Witowicz
Akta Józefa Zalewskiego przedstawiają jedną z typowych spraw, jakie Sowieci wszczynali w okresie II wojny światowej przeciwko Polakom oskarżonym o tzw. „nielegalne przekroczenie granicy”.
Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Leonardy Mazurek
POLECAMY
Artykuł

Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Leonardy Mazurek

Autor: Bożena Witowicz
Sprawa Leonardy Mazurek jest przykładem tego, jak w okresie Wielkiego Terroru lat 1937-1938 sowieckie organy bezpieczeństwa państwowego w ramach różnych operacji narodowościowych, stosując represje na ogromną skalę, w tym wobec Polaków, doprowadzały do dramatów niewinnych ludzi.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Antoniego Murawskiego
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Antoniego Murawskiego

Autor: Stanisław Koller
Oficjalnie Wielki Terror zapoczątkował rozkaz nr 00447 wydany przez Nikołaja Jeżowa 30 lipca 1937 r. Rozkaz Jeżowa wskazywał konkretne cele i, wzmacniając represje, wywołał lawinę aresztowań. Miał wpływ także na pracę organów sądowych, które pośpiesznie wydawały oczekiwane przez NKWD wyroki.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Wiktora Zakrzewskiego
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Wiktora Zakrzewskiego

Autor: Stanisław Koller
Zamiast zbierać i analizować dowody, śledczy z NKWD cały wysiłek wkładali w przekonanie zatrzymanego, że jest szpiegiem. W protokole przesłuchania Wiktora Zakrzewskiego nie znajdziemy pytań podchwytliwych czy naprowadzających na szczegółowe zagadnienia związane z demaskowaniem siatki wywiadowczej. Śledczym zależało tylko na przyznaniu się do winy.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Witolda Ledzińskiego
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Witolda Ledzińskiego

Autor: Stanisław Koller
Sowiecka propaganda na każdym kroku uzasadniała działania partii i rządu. Miało to miejsce w lokalnej prasie, radiu, na plakatach propagandowych, w klubach i szkołach, przed projekcjami filmów w kinach, podczas pogadanek na zebraniach partyjnych, a nawet w inscenizowanych rozmowach towarzyskich.
Srebrna drużyna Mistrzostw Świata w 1974 r.
TYLKO U NAS
Artykuł

Srebrna drużyna Mistrzostw Świata w 1974 r.

Autor: Robert Szcześniak
Na przełomie lat 60. i 70. polska piłka nożna zagościła na europejskich salonach. Początek temu dały sukcesy drużyn klubowych.
Stan wojenny – nieznana historia. IPN Gdańsk prezentuje unikatowe, niepublikowane wcześniej nagranie
POLECAMY
Źródło historyczne

Stan wojenny – nieznana historia. IPN Gdańsk prezentuje unikatowe, niepublikowane wcześniej nagranie

Autor: Robert Chrzanowski
Trawler „Regulus”, którego stan wojenny został u wybrzeży Kanady, 23 grudnia 1981 r. zawinął do Vancouver. Tu doszło do przedziwnej dyskusji z komunistycznym dyplomatą. Prezentujemy autentyczne nagranie z tej rozmowy i dokument opisujący sytuację na statku.
Standaryzacja opisu archiwalnego. <i>Symposia Archivistica</i>, t. 3
Biblioteka cyfrowa

Standaryzacja opisu archiwalnego. Symposia Archivistica, t. 3

Autor: Jerzy Bednarek, Paweł Perzyna
W trzecim tomie serii Symposia Archivistica opublikowano materiały sympozjum naukowego „Standaryzacja archiwalnego opisu informacyjnego”, zorganizowanego 22–23 października 2015 r. w Olsztynie przez Instytut Pamięci Narodowej, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu i Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie.
Stanisław Mierzwa. Niezłomny ludowiec
PAMIĘTAMY
Biogram / Biografia

Stanisław Mierzwa. Niezłomny ludowiec

Autor: Marek Gałęzowski
W jednym z najgłośniejszych powojennych procesów opozycji antykomunistycznej, rozpoczętym 11 sierpnia 1947 r. w Krakowie, na ławie oskarżonych zasiadł Stanisław Mierzwa, adwokat, wybitny ludowiec, czołowy działacz Polskiego Państwa Podziemnego, zaledwie dwa lata wcześniej, po słynnym procesie szesnastu, zwolniony z sowieckiego więzienia.
Stanisław Sojczyński „Warszyc”
PAMIĘTAMY
Artykuł

Stanisław Sojczyński „Warszyc”

Autor: Arkadiusz Cisek
Chłopski syn, nauczyciel, oficer Wojska Polskiego, obrońca Polski w 1939 r., niezłomny żołnierz Polskiego Państwa Podziemnego, I i II Konspiracji. Świetny partyzant, wybitny organizator. Kawaler Orderu Virtuti Militari. Twórca i pierwszy dowódca kilkutysięcznego Konspiracyjnego Wojska Polskiego.
Stanisław Żurawski „Madej”. Stawiał zaciekły opór…
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Stanisław Żurawski „Madej”. Stawiał zaciekły opór…

Autor: Elżbieta Strzeszewska
4 listopada 1953 r. we wsi Chromakowo w pow. żuromińskim aresztowany został Stanisław Żurawski „Madej” – jeden z najdłużej walczących żołnierzy podziemia niepodległościowego na północnym Mazowszu.
Stefan Górski. Cichociemny w celi śmierci
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Stefan Górski. Cichociemny w celi śmierci

Autor: Magdalena Mołczanowska
Spośród 316 cichociemnych, których przerzucono od kraju, 9 zostało straconych wyrokiem stalinowskich sądów. Jednym z nich był Stefan Górski ps. „Brzeg”. W 1939 r. zdał tzw. „małą maturę”. Do egzaminu dojrzałości podchodził już w Anglii, jako naznaczony dwoma latami tułaczki po Europie żołnierz PSZ. Całe jego dorosłe życie upłynęło w cieniu wojny i totalitarnego terroru.
Symbol narodowej wolności
TYLKO U NAS
Artykuł

Symbol narodowej wolności

Autor: Robert Buliński
W zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej przechowywana jest cenna pamiątka z czasu I wojny światowej: biało-czerwona kokarda, która była noszona 3 maja 1916 r. podczas wielkiej demonstracji narodowej w Warszawie.
Szpieg u kanclerza. Sprawa Güntera Guillaume’a
POLECAMY
Artykuł

Szpieg u kanclerza. Sprawa Güntera Guillaume’a

Autor: Witold Bagieński
6 maja 1974 r. kanclerz Republiki Federalnej Niemiec Willy Brandt zrezygnował ze stanowiska. Bezpośrednim powodem podania się przez niego do dymisji było aresztowanie, kilkanaście dni wcześniej, jego osobistego sekretarza.
Ślady pamięci. Dokumentacja I Alertu Naczelnika ZHP – „Harcerski zwiad wiosenny” z 1965 r.
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Ślady pamięci. Dokumentacja I Alertu Naczelnika ZHP – „Harcerski zwiad wiosenny” z 1965 r.

Autor: Agata Grzywacz
Ile polskiej krwi wchłonęła polska ziemia, ile istnień i ludzkich marzeń pochłonęła wojna? Prochy żołnierzy oraz cywili do dziś rozrzucone po kraju, niektóre odnalezione, inne jeszcze nie... niezidentyfikowane i nieupamiętnione… Wiele ofiar niemieckich represji z czasu II wojny światowej pozostaje bezimiennymi.
Śmierć miasta w obiektywie niemieckich lotników
POLECAMY
Artykuł

Śmierć miasta w obiektywie niemieckich lotników

Autor: Konrad Ślusarski
W archiwum IPN znajdują się dwie niezwykłe klisze negatywowe. Są to reprodukcje zdjęć lotniczych ze zbiorów Narodowej Administracji Archiwów i Nagrań w College Park, przekazane w 1992 roku Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Jedna z nich zasługuje na szczególną uwagę.
Śmierć wśród kłosów
PAMIĘTAMY
Artykuł

Śmierć wśród kłosów

Autor: Elżbieta Strzeszewska
12 czerwca 1949 r., w walce z żołnierzami Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, polegli członkowie zespołu sztabowego Komendy Powiatowej NZW „Noc” – „Tatry”: Zygmunt Dąbkowski ps. „Krym”, „Wstęga”, Bolesław Kulesza ps. „Pomsta” i Kazimierz Ampulski ps. „Tęcza”.
Śmierć żołnierzy Bojowego Oddziału Armii
PAMIĘTAMY
Artykuł

Śmierć żołnierzy Bojowego Oddziału Armii

Autor: Anna Płońska
21 sierpnia 1948 r. ogłoszony został przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Szczecinie wyrok w sprawie 23 partyzantów z Bojowego Oddziału Armii, największej organizacji antykomunistycznej działającej na Pomorzu Zachodnim w pierwszych latach powojennych.
Świadkowie historii
POLECAMY
Wspomnienie

Świadkowie historii

Autor: Agnieszka Wygoda
Historia to pamięć. Na historię Polski składają się historie naszych rodzin, które wplatają się w losy naszego państwa i narodu. Każde świadectwo jest bezcenne – współtworzy mapę naszej narodowej pamięci.
Święto podległości. Obchody 22 lipca
POLECAMY
Artykuł

Święto podległości. Obchody 22 lipca

Autor: Krzysztof Pawluczuk
Przez długie lata Święto Odrodzenia Polski było z pompą celebrowane w całym kraju. Formy świętowania „urodzin” PRL oraz techniki organizowania obchodów zmieniały się na przestrzeni kolejnych dekad. Z biegiem lat i postępującą erozją systemu 22 lipca stawał się jedynie przaśnym festynem wyczekiwanym przede wszystkim z powodu lepszego zaopatrzenia sklepów.
Tablice Tchorka
POLECAMY
Artykuł

Tablice Tchorka

Autor: Paweł Zielony
Warszawa to miasto kontrastów. Z jednej strony – pełne życia, dźwięków, twórczego zamętu i pilnych spraw. Z drugiej – bogate w miejsca skłaniające do zadumy. Przykładem tego są kamienne tablice i pomniki upamiętniające miejsca bohaterskich walk i męczeństwa mieszkańców stolicy.
Tajemnicze kryptonimy
WARTO ZAJRZEĆ
Źródło historyczne

Tajemnicze kryptonimy

Autor: Marzena Kruk
Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego bacznie obserwowało wszelkie przejawy zainteresowania Zbrodnią Katyńską nie tylko w Polsce, ale także na świecie. Wywiad zbierał informacje o każdej inicjatywie wyjaśnienia mordu na polskich oficerach.
Tama-77. Jimmy Carter w Polsce
POLECAMY
Artykuł

Tama-77. Jimmy Carter w Polsce

Autor: Radosław Poboży
W dniach 29-31 grudnia 1977 r. prezydent Stanów Zjednoczonych Jimmy Carter złożył wizytę w Polsce.
Teleranek
POLECAMY
Artykuł

Teleranek

Autor: Bartłomiej Jaworski
„Dziś nie będzie Teleranka”. Słowa, które wiążą się z jedną z bardziej ponurych dat w historii naszego kraju, tak naprawdę nigdy oficjalnie nie zostały wypowiedziane, choćby z tego prostego powodu, że w mroźny poranek 13 grudnia 1981 r. żaden z pracowników Telewizji Polskiej nie został do budynku przy ul. Woronicza wpuszczony.
The Rolling Stones w Warszawie
POLECAMY
Artykuł

The Rolling Stones w Warszawie

Autor: Paweł Tomasik
W kwietniu 1967 r. na dwóch koncertach w Warszawie wystąpił zespół The Rolling Stones. Jest to wydarzenie często przypominane i do dziś wzbudzające emocje.
Trasa Wschód-Zachód w materiałach filmowych Służby Bezpieczeństwa
POLECAMY
Artykuł

Trasa Wschód-Zachód w materiałach filmowych Służby Bezpieczeństwa

Autor: Artur Cieślik
„Warszawskie tempo”, tak nazywano prędkość, z jaką zbudowano Trasę Wschód-Zachód w Warszawie, prestiżowe przedsięwzięcie ówczesnych władz komunistycznych. W określeniu tym nie było wiele ironii, a więcej dumy z faktu, że trasa powstała niezwykle szybko i zbudowano ją starannie.
Triumf wojny
POLECAMY
Artykuł

Triumf wojny

Autor: Tomasz Stempowski
Przerażenie. Strach. Groza. Jedno z tych uczuć – a może wszystkie – maluje się na twarzy kobiety uwiecznionej na zdjęciu. Obiektyw aparatu uwięził w kadrze wykrzywione rysy, jakby kobieta skamieniała. Zdjęcie wykonano 12 września 1939 roku w Końskich.
Ulice Gdańska w grudniu 1970 r.
WARTO ZAJRZEĆ
Źródło historyczne

Ulice Gdańska w grudniu 1970 r.

Autor: Radosław Poboży
Materiał filmowy (prawdopodobnie operacyjny MO) pokazuje „zachowanie ulicy” Gdańska, zbuntowanej przeciw komunistom w grudniu 1970 r. M.in. starcia demonstrantów z siłami komunistycznymi i pożar budynku KW PZPR…
Uwaga! Zaczynam zapis…
POLECAMY
Artykuł

Uwaga! Zaczynam zapis…

Autor: Grzegorz Kuźma
Archiwum to instytucja zajmująca się gromadzeniem, opracowaniem i udostępnianiem swoich zbiorów. Te z kolei powszechnie kojarzą się z opasłymi tomami zakurzonych akt. Współczesne archiwa starają się digitalizować materiały archiwalne w celu ich dodatkowego zabezpieczenia i jednocześnie umożliwienia szerszego do nich dostępu.
W niemieckim i polskim mundurze. Dokumentacja Pawła Ziai w zasobie Archiwum IPN
POLECAMY
Artykuł

W niemieckim i polskim mundurze. Dokumentacja Pawła Ziai w zasobie Archiwum IPN

Autor: Joanna Dardzińska
Paweł Stanisław Ziaja urodził się 19 października 1923 r. w Chorzowie w rodzinie polskiej, od pokoleń zamieszkałej na terenie Górnego Śląska. W związku z niepowodzeniami frontowymi wojsk niemieckich i zwiększeniem zapotrzebowania na żołnierzy otrzymał powołanie do Wehrmachtu, a następnie został wcielony do Afrika Korps.
W pułapce „Cezarego” – Dionizy Sosnowski
POLECAMY
Artykuł

W pułapce „Cezarego” – Dionizy Sosnowski

Autor: Kamil Kruszewski
Operacja „Cezary” – jedna z największych prowokacji UB, przez ponad cztery lata fingująca istnienie V Komendy WiN – miała za cel neutralizację przeciwników systemu, infiltrację i skompromitowanie środowisk emigracyjnych, rozgrywanie wywiadów zachodnich. Dionizy Sosnowski był jedną z jej śmiertelnych ofiar.
Wacław Laskowski ps. „Wielki”
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Wacław Laskowski ps. „Wielki”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Bez pomocy sprawnie działającej siatki współpracowników w terenie, przez funkcjonariuszy bezpieki nazywanych „elementami szlachecko-kułackimi” czy „meliniarzami”, oddziały podziemia nie mogłyby osiągać zamierzonych przez nie celów. Oddział „Roja” nie był tu wyjątkiem.
Wielkanoc w więzieniu mokotowskim
POLECAMY
Artykuł

Wielkanoc w więzieniu mokotowskim

Autor: Wojciech Kujawa
Elżbieta Amalia Ostrowska, jedna z najmłodszych więźniarek politycznych okresu stalinowskiego, niespełna 16-letnia dziewczyna, spędziła kilkanaście miesięcy w celi aresztu śledczego na warszawskim Mokotowie.
Wielki Brat patrzy. Biuro „B” Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Wielki Brat patrzy. Biuro „B” Ministerstwa Spraw Wewnętrznych

Autor: Kinga Mierzejewska, Paweł Pietraszek
Działające w latach 1956-1990 Biuro „B” MSW to jedna z ważniejszych komórek operacyjnych aparatu bezpieczeństwa PRL. Głównym zadaniem Biura „B” było prowadzenie tajnej obserwacji obywateli, instytucji i środowisk opozycyjnych.
Wierzyła, że ojciec został tylko wywieziony w głąb Związku Sowieckiego. Dzieje pamiątek po Julianie Grunerze, ofierze zbrodni katyńskiej
TYLKO U NAS
Artykuł

Wierzyła, że ojciec został tylko wywieziony w głąb Związku Sowieckiego. Dzieje pamiątek po Julianie Grunerze, ofierze zbrodni katyńskiej

Autor: Tomasz Dźwigał
W 2017 r. pani Ewa Gruner-Żarnoch, wieloletnia prezes szczecińskiego Stowarzyszenia „Katyń”, przekazała do zasobu archiwalnego Oddziału IPN w Szczecinie część rodzinnego archiwum dotyczącego Juliana Grunera, więźnia Starobielska, zamordowanego wiosną 1940 r. w Charkowie.
Więziennictwo w Generalnym Gubernatorstwie w źródłach z Archiwum IPN
POLECAMY
Artykuł

Więziennictwo w Generalnym Gubernatorstwie w źródłach z Archiwum IPN

Autor: Piotr Rogowski
Ten artykuł jest tylko skromnym przyczynkiem do tematu „więziennictwo”. Jego celem jest ukazanie w dużym skrócie, jak zbudowany był system więziennictwa w Generalnym Gubernatorstwie, jakie były rodzaje więzień i zasady obowiązujące przy kierowaniu więźniów do poszczególnych zakładów karnych.
Wirtualne zwiedzanie i spacer z historią i sztuką – Archiwum IPN podczas Nocy Muzeów 2021
AKTUALNOŚCI

Wirtualne zwiedzanie i spacer z historią i sztuką – Archiwum IPN podczas Nocy Muzeów 2021

Autor: Anna Lasek
Archiwum IPN od lat uczestniczy w Nocy Muzeów, otwierając dla zwiedzających niedostępne na co dzień magazyny archiwalne oraz prezentując unikatowe dokumenty, zdjęcia i filmy ze swoich zasobów. Podczas tej jedynej w roku nocy, pracownicy archiwum wcielają się w rolę przewodników, wprowadzających gości w świat tajników pracy z dokumentem.
Władysław Komar
POLECAMY
Biogram / Biografia

Władysław Komar

Autor: Katarzyna Adamów
Urodzony w Kownie, jeden z najznakomitszych polskich kulomiotów. Był postacią niezwykle barwną i rozpoznawalną. Zapisał się w historii nie tylko jako wybitny sportowiec, lecz także jako komik i aktor. Mówi się, że znał tylu ludzi ilu zawierała książka telefoniczna…
Wojna o pamięć
TYLKO U NAS

Wojna o pamięć

Autor: Radosław Poboży
Sprawa lustracji i rozliczenia się z przeszłością komunistyczną była i jest tematem gorących sporów. Tak było i wtedy, gdy nocą z 4 na 5 czerwca 1992 r. z inspiracji ówczesnego prezydenta Lecha Wałęsy odwołano rząd Jana Olszewskiego.
Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża

Autor: Arkadiusz Cisek
29 kwietnia 1978 r. w Gdańsku powstała struktura, której idea i działacze za nieco ponad dwa lata staną się siłą sprawczą tego, co w polskiej historii określone zostanie jako Sierpień 1980.
Wołyń. Robić co możliwe
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Wołyń. Robić co możliwe

Autor: Arkadiusz Cisek
Żaden ewidencyjny zapis nie zastąpi godnego pochówku i tradycyjnego grobu, lecz nie wolno nam rezygnować z prób zebrania informacji o pomordowanych rodakach, którzy stracili życie tylko dlatego, że byli Polakami, a takich grobów do dziś nie mają. Temu ma służyć Baza Ofiar Zbrodni Wołyńskiej.
Wprowadzenie stanu wojennego i akcja „Jodła”
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Wprowadzenie stanu wojennego i akcja „Jodła”

Autor: Kinga Mierzejewska, Paweł Pietraszek
W nocy z 12 na 13 grudnia na mocy uchwały Rady Państwa wprowadzono w Polsce stan wojenny. Głównymi przyczynami tej decyzji były: napięta sytuacja w kraju, chęć stłumienia nasilających się niepokojów społecznych i rosnącej w silę opozycji demokratycznej.
Wykolejenie pociągu pancernego „Generał Sosnkowski”
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Wykolejenie pociągu pancernego „Generał Sosnkowski”

Autor: Paweł Tomasik
W Archiwum IPN znajduje się kilkanaście fotografii przedstawiających wykolejony i uszkodzony pociąg. Przedstawiają one pociąg pancerny nr 13 „Generał Sosnkowski”, który 10 września 1939 r. wykoleił się w pobliżu stacji w Łochowie i tym samym zakończył udział w kampanii polskiej 1939 r.
Wymordowany pluton
TYLKO U NAS
Artykuł

Wymordowany pluton

Autor: Tomasz Stempowski
25 sierpnia 1920 roku pod wsią Leman w powiecie kolneńskim doszło do starcia pomiędzy oddziałem piechoty polskiego Pułku Strzelców Kowieńskich a bolszewicką kawalerią z 3. Korpusu Konnego dowodzonego przez Gaja Gaj Bżyszkiana (Gaj Chana).
Wysadzenie Pałacu Saskiego
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Wysadzenie Pałacu Saskiego

Autor: Ryszard Sodel
29 grudnia 1944 r. – w ramach akcji wyburzania Warszawy po upadku Powstania Warszawskiego – Niemcy wysadzili pałac Saski, pałac Brühla i pomnik księcia Józefa Poniatowskiego.
Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty
Archiwum Pełne Pamięci
Artykuł

Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty

Autor: Paweł Głuszek
W październiku 1939 r. Niemcy rozpoczęli przygotowania do masowych wysiedleń Polaków z Kraju Warty. Było to zgodne z niemiecką polityką germanizacyjną prowadzoną w Kraju Warty, zakładającą realizację postulatu „germanizacji ziemi”, czyli usunięcia z Warthegau ludności innych narodowości niż niemiecka.
Wyzwolenie obozu na Majdanku
Archiwum Pełne Pamięci
Artykuł

Wyzwolenie obozu na Majdanku

Autor: Paweł Głuszek
Do obozu na Majdanku trafiały transporty więźniów z innych obozów, z więzień i gett. Trafiali tu jeńcy sowieccy, polska inteligencja i członkowie ruchu oporu, wysiedleńcy z Zamojszczyzny i ludzie z łapanek. Przez obóz przeszło około 150 tys. osób, z czego około 78-80 tys. zginęło, w tym około 59 tys. Żydów.
Zagłada w obiektywie. Film z getta w Kutnie
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Zagłada w obiektywie. Film z getta w Kutnie

Autor: Radosław Poboży
Zacieranie zbrodni było ważnym elementem mechanizmów przeprowadzania Holocaustu przez niemiecki aparat państwowy. Tym cenniejsze są znaleziska takie, jak przedstawiający getto w Kutnie film ze zbiorów Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. Choć składa się na niego jedynie kilka ujęć, to stanowi bezcenną ilustrację tych tragicznych wydarzeń.
Zagłada Żydów węgierskich
POLECAMY
Artykuł

Zagłada Żydów węgierskich

Autor: Tomasz Stempowski
16 maja 1944 r. do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz II-Birkenau przyjechały trzy pociągi towarowe z transportem Żydów z Węgier. Każdy miał od 40 do 50 wagonów mieszczących po około 100 ludzi. Na rampie obozowej przeprowadzono wśród nich selekcję, w wyniku której młodych i silnych skierowano do obozu jako „depozyt”, bez wpisywania ich do ewidencji więźniów. Pozostałych ustawiono w piątki i poprowadzono do komór gazowych, gdzie zostali zamordowani.
Zapomniani żołnierze. Służba Jana Korytko w polskich oddziałach wartowniczych przy armii amerykańskiej w Niemczech
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Zapomniani żołnierze. Służba Jana Korytko w polskich oddziałach wartowniczych przy armii amerykańskiej w Niemczech

Autor: Joanna Dardzińska
Wiosną 1945 r., gdy działania wojenne w Europie dobiegały końca i wojska alianckie przystąpiły do okupacji Niemiec, rozpoczęto formowanie oddziałów wartowniczych przy armii amerykańskiej. Była to służba pomocnicza przeznaczona m.in. do ochrony magazynów i składów materiałowych, pilnowania niemieckich jeńców i zbrodniarzy wojennych, obsługi konwojowej i eskortowej.
Zapomniany bohater
POLECAMY
Artykuł

Zapomniany bohater

Autor: Agnieszka Kostrzewa
„Więzień Szewczyk jako były podpułkownik przejawiał wrogość do Polski Ludowej. Do personelu więziennego ustosunkowany był biernie, natomiast we współżyciu z więźniami utrzymuje głęboki solidaryzm” - 17 kwietnia 1954 r. pisał w opinii o tym cichociemnym, żołnierzu Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i Armii Krajowej, naczelnik Więzienia Karnego we Wronkach.
Zasada strukturalna jako podstawa opisu archiwaliów w zintegrowanych systemach informacji archiwalnej. <i>Symposia Archivistica</i>, t. 1
Biblioteka cyfrowa

Zasada strukturalna jako podstawa opisu archiwaliów w zintegrowanych systemach informacji archiwalnej. Symposia Archivistica, t. 1

Autor: Rafał Leśkiewicz, Anna Żeglińska
W pierwszym tomie serii Symposia Archivistica opublikowano materiały sympozjum naukowego Zasada strukturalna jako podstawa opisu archiwaliów w zintegrowanych systemach informacji archiwalnej, zorganizowanego 29 listopada 2013 r. w Warszawie przez Instytut Pamięci Narodowej, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu i Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie.
Zbrodnia katyńska w archiwaliach IPN
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Zbrodnia katyńska w archiwaliach IPN

Autor: Marcin Kapusta
Instytut Pamięci Narodowej, zwłaszcza krakowski Oddział IPN, posiada w archiwum dokumenty odnoszące się bezpośrednio do odkrycia masowych grobów w Lesie Katyńskim, prac prowadzonych tam w 1943 r. i Polaków przebywających w Katyniu za zgodą władz emigracyjnych.
Zdradzili bezpiekę, dosięgła ich zemsta
POLECAMY
Artykuł

Zdradzili bezpiekę, dosięgła ich zemsta

Autor: Monika Komaniecka-Łyp
W PRL kontrwywiad bezpieki tropił współpracowników zachodnich wywiadów również w kręgach agentury komunistycznej działającej na rzecz systemu. Do wykrywania przewerbowanych szpiegów wykorzystywano zaawansowane w owym czasie środki techniczne. W trudniejszych przypadkach pomocą służyli towarzysze z KGB.
Zdrajca w CIA. Polski wątek w sprawie Aldricha Hazena Amesa
POLECAMY
Artykuł

Zdrajca w CIA. Polski wątek w sprawie Aldricha Hazena Amesa

Autor: Witold Bagieński
W lutym 1994 r. FBI aresztowało pod zarzutem szpiegostwa wieloletniego pracownika CIA Aldricha Hazena Amesa. Doszło do tego po kilkuletnim śledztwie w sprawie osób, które mogły być sowieckimi agentami w wywiadzie Stanów Zjednoczonych.
Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych w MSW PRL
TYLKO U NAS
Artykuł

Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych w MSW PRL

Autor: Wiesław Kaczmarczyk
Początki informatyki w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych PRL datuje się na 20 lutego 1967 roku, kiedy to Zarządzeniem MSW nr 023/67 powołano komisję odpowiadającą za koordynację całokształtu działań związanych z elektronicznym przetwarzaniem informacji w resorcie.
Zofia Moczarska. „Ofiarna, b. odważna”
WARTO WIEDZIEĆ
Biogram / Biografia

Zofia Moczarska. „Ofiarna, b. odważna”

Autor: Wojciech Kujawa
Choć częściej wspominana jest w kontekście swojego znacznie lepiej znanego męża, Kazimierza Moczarskiego, autora nieodmiennie popularnych „Rozmów z katem”, to pozostaje postacią godną zapamiętania również przez pryzmat swoich własnych dokonań. Nie ustępowała mu zaangażowaniem w pracę konspiracyjną i również zapłaciła za nią wysoką cenę, gdy wpadła w ręce komunistycznego aparatu bezpieczeństwa.
Zofia Wieszczycka. Członkini siatki wywiadowczej Andrzeja Czaykowskiego
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Zofia Wieszczycka. Członkini siatki wywiadowczej Andrzeja Czaykowskiego

Autor: Wojciech Kujawa
29 lipca 1949 r. samolot rejsowy Londyn–Praga–Warszawa wylądował na warszawskim Okęciu. Na jego pokładzie znajdował się Andrzej Czaykowski, żołnierz WP, cichociemny, dowódca w Powstaniu Warszawskim.
Zygmunt Adam Zyblewski (1915–1944)
TYLKO U NAS
Biogram / Biografia

Zygmunt Adam Zyblewski (1915–1944)

Autor: Justyna Staroń
Do zasobu archiwalnego IPN trafiły materiały dotyczące Zygmunta Adama Zyblewskiego, uczestnika kampanii wrześniowej, jeńca stalagu, działacza podziemia z okresu II wojny światowej, który życie stracił w katowni Gestapo w Forcie III w Pomiechówku.
Zygmunt Tucewicz. Żołnierz gen. Maczka
Archiwum Pełne Pamięci
Biogram / Biografia

Zygmunt Tucewicz. Żołnierz gen. Maczka

Autor: Paweł Głuszek
Zygmunt Tucewicz urodził się 24 kwietnia 1904 roku w Żytomierzu. W trakcie kampanii wrześniowej w 1939 roku w stopniu rotmistrza służył w 9. Pułku Strzelców Konnych. Był dowódcą 2. szwadronu.
Żwirko i Wigura. Legendy polskiego lotnictwa
POLECAMY
Artykuł

Żwirko i Wigura. Legendy polskiego lotnictwa

Autor: Łukasz Kasza
11 września 1932 r. w katastrofie lotniczej zginęli Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura. Katastrofa miała miejsce w okolicach Cierlicka Górnego niedaleko Cieszyna. Kilkanaście dni wcześniej Żwirko i Wigura odnieśli zwycięstwo w Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge 1932 w Berlinie. Lecieli do Pragi na zlot lotniczy samolotem typu RWD-6.
Życiorys ułożony z dokumentów
POLECAMY
Artykuł

Życiorys ułożony z dokumentów

Autor: Magdalena Mołczanowska
Plik listów, fotografii i dokumentów, który stanowi nasze główne źródło wiedzy o Józefie Diakow, pozwala nam odtworzyć nie tylko życie zawodowe, ale i osobiste perypetie naszej bohaterki. Niestety, finał historii ułożonej ze świadectw pracy, wakacyjnych fotografii i miłosnych listów odnajdziemy w dokumencie zupełnie innego charakteru – na liście nauczycieli zgładzonych przez Sowietów.
Życzenia dla ministra. Życzenia od ministra
TYLKO U NAS
Artykuł

Życzenia dla ministra. Życzenia od ministra

Autor: Andrzej Boboli
Wśród setek tysięcy jednostek archiwalnych przechowywanych w Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zachowały się też takie, w których zgromadzono korespondencję prowadzoną z gen. Czesławem Kiszczakiem.
poprzednia < 1 2
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510