Sporządzone przez harcerzy karty meldunków dokumentujące miejsca i wydarzenia, zostały przekazane m.in. do Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. Z kolei jej zasób archiwalny stał się później częścią zasobu Instytutu Pamięci Narodowej.
Mapy wyrwane okupantom
Wśród materiałów zgromadzonych przez radomszczańskich harcerzy w ramach I Alertu ZHP znalazły się mapy wykorzystywane podczas II wojny światowej przez niemiecką żandarmerię w okupowanym Radomsku.
Harcerze wyszukując w połowie lat sześćdziesiątych miejsca pamięci w swojej okolicy, przeprowadzali również wywiady ze świadkami tamtych wydarzeń. Jedna z drużyn z Radomska dotarła do Stanisława Niemca, żołnierza Batalionów Chłopskich i komendanta obwodu Radomsko tej organizacji, noszącego podczas okupacji pseudonim „Bartosz”.
Stanisław Niemiec przekazał harcerzom nie tylko informacje dotyczące działalności konspiracyjnej i niemieckich zbrodni, lecz także trzy mapy. Są to mapy topograficzne, tzw. „sztabówki”, które podczas II wojny światowej były najprawdopodobniej wykorzystywane przez pluton niemieckiej żandarmerii Generalnego Gubernatorstwa, działający na terenie powiatu radomszczańskiego (Landkreis Radomsko) wchodzącego w skład dystryktu radomskiego (Distrikt Radom).Dwie z nich zostały wydane przez polski Wojskowy Instytut Geograficzny (WIG) w latach trzydziestych. Natomiast trzecia mapa została opublikowana w 1940 r. przez niemiecki Urząd Rzeszy ds. Pomiarów Kraju (Reichsamt für Landesaufnahme) i prawdopodobnie stanowi przedruk mapy wydanej przez WIG w 1932 r. Przedstawiają one w większości tereny obecnych województw łódzkiego i śląskiego, pozostających podczas II wojny światowej pod okupacją niemiecką.
Funkcjonariusze posterunku niemieckiej żandarmerii w Radomsku w okresie II wojny światowej, 1939-1945 (fot. z zasobu IPN)
Grupa niemieckich żandarmów z posterunku w Działoszycach rozbrojona przez oddział Batalionów Chłopskich, 1944-1945 (fot. z zasobu IPN)
Harcerze podczas przeprowadzania wywiadu ze świadkiem wydarzeń II wojny światowej, 1965 r. (fot. z zasobu IPN)
Okupanci
Oddział lotny niemieckiej żandarmerii rozpoczął działalność na terenie Radomska oraz w jego okolicy już w październiku 1939 r. Placówki i posterunki terenowe tej formacji zostały zainstalowane w miasteczkach, a nawet wsiach.
Ich funkcjonariusze, oprócz zwalczania polskiego podziemia niepodległościowego i krwawych pacyfikacji wsi, organizowali m.in. masowe obławy i łapanki Polaków na roboty przymusowe w Rzeszy, brutalnie ściągali kontyngenty żywnościowe, zwalczali nielegalny handel, ubój bydła oraz produkcję bimbru.
Na przestrzeni kilku lat swojej obecności stali się bezwzględnym narzędziem terroru i grabieży, dopuszczającym się licznych zbrodni na miejscowej ludności.
Fragment mapy topograficznej okolic wsi Rzejowice, zdobytej podczas akcji zbrojnej Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej na okupacyjne starostwo w Radomsku w dniu 6 V 1944 r. (z zasobu IPN)
Mapa topograficzna okolic wsi Rzejowice, zdobyta podczas akcji zbrojnej Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej na okupacyjne starostwo w Radomsku w dniu 6 V 1944 r. (z zasobu IPN)
Mapa topograficzna okolic wsi Kamyk, zdobyta podczas akcji zbrojnej Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej na okupacyjne starostwo w Radomsku w dniu 6 V 1944 r. (z zasobu IPN)
Mapa topograficzna okolic Pajęczna, zdobyta podczas akcji zbrojnej Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej na okupacyjne starostwo w Radomsku w dniu 6 V 1944 r. (z zasobu IPN)
Ślad historii
Masowość stosowanych przez Niemców prześladowań doprowadziła do wzrostu działań partyzanckich, dywersyjnych i konspiracyjnych, prowadzonych przez politycznie różne odłamy polskiego podziemia niepodległościowego.
Na terenie Radomska i powiatu radomszczańskiego organizowano zamachy na funkcjonariuszy niemieckich formacji policyjnych, niszczono fabryki i zakłady produkujące dla niemieckiego przemysłu, likwidowano szczególnie groźnych konfidentów czy też przeprowadzano akcje uwalniania przetrzymywanych więźniów.
Świadectwem jednej z takich operacji są właśnie mapy ofiarowane harcerzom przez Stanisława Niemca. Zostały one zdobyte przez żołnierzy Batalionów Chłopskich oraz Armii Krajowej podczas akcji zbrojnej przeprowadzonej 6 maja 1944 r. na siedzibę okupacyjnego starostwa powiatowego w Radomsku.
Notatka Stanisława Niemca ps. „Bartosz” oraz pieczęć oddziału niemieckiej żandarmerii w Radomsku, umieszczone na odwrocie mapy topograficznej okolic wsi Kamyk, zdobytej podczas akcji zbrojnej Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej na okupacyjne starostwo w Radomsku w dniu 6 V 1944 r. (z zasobu IPN)
Więcej interesujących materiałów na profilu Archiwum IPN
